ABŞ ordusunu Hitlerin tələsinə düşməkdən xilas edən mesaj: Nə baş vermişdi?
II Dünya müharibəsi zamanı general Corc Pattonun rəhbərlik etdiyi ABŞ-ın 3-cü ordusu yaxşı hazırlanmış Alman tələsi ilə üzləşə bilərdi. Lakin "Enigma” şifrələrinin sındırılması nəticəsində əldə edilən gizli kəşfiyyat məlumatları sayəsində müttəfiqlər həm mümkün fəlakətdən yayınmış, həm də Fransa kampaniyasının ən mühüm uğurlarından birinə nail olmuşdular.
Ölkə.az xəbər verir ki, bu barədə "Popular Mechanics” yazır.
Həlledici rolu ULTRA adlı gizli kəşfiyyat proqramı oynayıb. Bu məlumatlar Bletçli Parkda britaniyalı analitiklər tərəfindən Alman ordusunun şifrəli mesajlarının deşifrə olunması nəticəsində əldə edilirdi.
Bu kəşfiyyat müttəfiqlərə sualtı qayıq hücumlarından yayınmağa, Vermaxtın planlarını əvvəlcədən öyrənməyə və müxtəlif cəbhələrdə əməliyyatları daha effektiv koordinasiya etməyə imkan verirdi. Lakin bu işin əhəmiyyətinə baxmayaraq, kəşfiyyat zabitlərinin rolu uzun müddət kifayət qədər qiymətləndirilmirdi.
Keçmiş amerikalı general Omar Bredli qeyd edirdi ki, G-2 kəşfiyyat bölməsi çox vaxt komandirlik üçün yararsız hesab edilən zabitlərin göndərildiyi yer kimi qəbul olunurdu.
Patton əks-hücum barədə necə xəbər tutdu
ULTRA məlumatları ilə birbaşa mayor Melvin Helfers və Vorrek Uolles işləyirdi. Onlar hər gün 3-cü ordu komandanlığına ələ keçirilmiş Alman mesajları barədə hesabat təqdim edirdilər.
Məhz bu məlumatlar general Pattonu tank qüvvələrinə qarşı hazırlanmış genişmiqyaslı əks-hücum barədə əvvəlcədən xəbərdar edib.
Kəşfiyyatçılar həmçinin düşmən qoşunlarının hərəkəti, logistik çətinliklər və müdafiədəki zəif nöqtələr barədə də məlumat ötürürdülər.
Həlledici dönüş yaradan əməliyyat
Dəqiq kəşfiyyat məlumatlarına əsaslanan Patton əməliyyat planlarında dəyişiklik edə bildi. Alman müdafiəsi yarıldıqdan sonra müttəfiqlər Bretaniyanı sürətlə azad etdi, Vermaxtın böyük qüvvələrini mühasirəyə aldı və Fransanın azad olunması üçün şərait yaratdı.
Almaniya "Lüttix əməliyyatı” çərçivəsində əks-hücuma başladıqda isə ULTRA-dan gələn yeni məlumatlar müttəfiqlərə yenidən əvvəlcədən hazırlıq görməyə və düşmənin planlarını pozmağa imkan verdi.
"Bir mesaj kampaniyanı xilas edə bilər"
Zabit Vorrek Uolles daha sonra kəşfiyyat məlumatlarının əhəmiyyətinin ölçüyəgəlməz olduğunu vurğulayırdı.
"Avranş yaxınlığındakı kimi bir mesaj Alman ordusunun planlarını dəyişə və bütün kampaniyanı fəlakətdən xilas edə bilər. Hər gün dəyərli materiallar gəlir və bir çox hallarda məhz bunlar bütöv diviziyaların taleyini müəyyən edir”, deyə o yazırdı.
Tarixi araşdırma müəllifləri qeyd edirlər ki, uğur yalnız analitiklərin və kəşfiyyatçıların işi ilə deyil, həm də komandanlığın qərarvermə sürəti ilə mümkün olub.
Digər bir çox amerikalı generaldan fərqli olaraq, Corc Patton hərbi kəşfiyyat təcrübəsinə malik idi və operativ məlumatların əhəmiyyətini yaxşı anlayırdı.
Məhz keyfiyyətli kəşfiyyat və operativ reaksiya qabiliyyətinin birləşməsi müttəfiqlərə mümkün məğlubiyyəti Qərb cəbhəsində İkinci Dünya müharibəsinin ən mühüm uğurlarından birinə çevirməyə imkan verdi.(qaynarinfo)
