Alim Qasımovun "muğam bizim deyil" fikrinə sənətkarların REAKSİYASI

Alim Qasımovun
14:12
17.03.2017
48
Mədəniyyət
A
Azərbaycan musiqisi deyiləndə ilk yada düşən muğam olur. Elə bir çox ustadlar da hesab edirlər ki, bu səmavi musiqi Azərbaycana məxsusdur.

Ancaq xalq artisti Alim Qasımov hesab edir ki, muğam təkcə bizim yox, ümumilikdə Şərqindir:

"Muğam bizimdir, sizindir ola bilməz. Muğam Şərqindir, hərə də öz dilində oxuyur".

Bəs digər ustadlar bu barədə nə düşünürlər?

"Ölkə.Az" məsələylə bağlı xalq artistləri Arif Babayev, Əlibaba MəmmədovMənsum İbrahimovun fikirlərini öyrənib.

Arif Babayev hesab edir ki, muğam Azərbaycana məxsusdur:

"Muğam necə Şərqin olur ki? Tarix var, sübut var. Gözümüzü açıb Azərbaycanın muğamlarını eşitmişik. Xan Şuşinskini, Seyid Şuşinskini görmüşəm. Bəli, Şərq ab-havasında "Humayun", "Mahur-hindi", "Orta mahur" kimi muğamlarımız var. Amma bizim muğamı danmaq olmaz. Bunu nəzəriyyəçilər, tarixçilər araşdırmalıdır. Amma səksənə yaxın yaşım var. Hələ Azərbaycanın muğamlarının başqa yerdə oxunduğunu görməmişəm. Düzdür, oxşarlıqlar var. Amma bütövlükdə bizim muğamımızın Şərqə məxsus olduğunu demək olmaz. Ən mükəmməli bizdədir. Ritmik muğamlarımızı-"Heyratını", "Kəsmə şikəstə"ni, "Qarabağ şikəstəsi"ni necə Şərqin adlandırmaq olar? Muğam Azərbaycan xalqınındır, belə eşitmişik, böyüklərimiz də belə oxuyublar".

Xalq artisti Əlibaba Məmmədov isə bildirib ki, Azərbaycanda oxunan muğam və heç bir ölkədə oxunmur:

"Azərbaycanda yeddi əsas muğam var. Köməkçi muğamların sayı isə on birdir. Bu on səkkiz muğam heç bir ölkədə oxunmur və oxuya da bilməzlər. Ona görə ucadan deyirik ki, muğam Azərbaycanındır.  Ən mükəmməl muğam bizdədir. Deyə bilmərəm ki, kim kimdən bəhrələnib. Muğam elə şeydir ki, kimsə deyə bilmir, nə vaxt və kim tərəfindən yaradılıb. Bu, ilahi musiqidir. Bizdə dəstgah var, heç kimdə yoxdur. İranda muğamı notla oxuyurlar, bizdə improvizə ilə. Üzeyir bəy kitabında yazır ki, nəbadə muğamı nota salasınız. Ona görə də bizim muğam inkişaf edə bilir, digər ölkələrdə yox".

Xalq artisti Mənsum İbrahimov isə müəyyən mənada Alim Qasımovun fikirlərilə razılaşır: 

"Bəli, belə bir fikir var. Deyilənə görə, muğam bütün Şərq ölkələrinə məxsusdur. Amma mən deyərdim ki, muğam Azərbaycana aiddir, Allahın bizə bəxş etdiyi tükənməyən mənəvi sərvətdir. Muğamın yaranışı Adəmlə Həvvanın yaranışına təsadüf edir. Hətta Nizaminin əsərlərində "Rast" muğamının adı çəkilir. Hətta laylalarımız da muğam üstündədir. Muğamların içində bizə daha yaxını "Segah"dır. Çünki analarımız balalarına bu muğam üstündə layla deyirlər. 

Ona görə hansısa muğamdan "Segah"a keçid edəndə, hamı reaksiya verir və bir köynək daha yaxındır. Muğamın ən çox inkişaf etdiyi ölkə Azərbaycandır və bu ustadlarımızın, dahi Üzeyir bəyin hesabınadır. Muğamımızın proqramını 1925-ci ildə Üzeyir bəy tərtib edib. O vaxta qədər muğamlar İranda, Azərbaycanda qarışıq ifa olunurdu. O, muğamlarımızı sistemləşdirərək, Azərbaycan muğamını Şərq, ərəb, fars muğamından ayırıb və yeni model yaradıb. Məsələn, İranda muğam yarımpərdələrdə, bizdə isə tam pərdələrdə oxunur. Və bizim zərb muğamlarımız heç bir ölkədə yoxdur. "Qarabağ şikəstəsi", "Şirvan şikəstəsi", "Mənsuriyyə", "Heyratı, "Simayi şəms" ancaq bizə aiddir. Dövlətimizin göstərdiyi qayğı nəticəsində Azərbaycan muğamı dünyada daha çox tanınır. Muğam tədqiqatçısı olan fransız alimlər də etiraf edirlər ki, ən düzgün ifa olunan muğam Azərbaycanındır. Çünki burada süjet xətti-kulminasiya və final var. İranla fərqimiz budur ki, orada muğamı notdan öyrənirlər. Orada beş nəfər muğam oxuyur, hamısı da eyni cür. Notdan öyrəndikləri üçün improvizə edə bilmirlər.

Azərbaycanda isə beş nəfər muğam oxuyur və hamısı da fərqli improvizədə. Alim Qasımovun fikrində də həqiqət var. Çünki muğam İranda da, Ərəbistanda da oxunur. Amma kimin olduğu dəqiq deyil. Azərbaycan muğamı özününküləşdirib. İran muğamında bir fikir bir neçə dəfə təkrar olunur. Bizdə isə bir fikir ikinci dəfə təkrar oluna bilməz. Bu da Üzeyir bəyin xidmətidir. Məsələn, yüz il əvvəl oxunan muğamla bu gün oxunanın yerlə göy qədər fərqi var, inkişaf gedib. Hər kəs yaxşı mənada bir nəfəs gətirib. Yüz il sonra da fərq olacaq. Özümüz də bilmədən muğam hər dövrdə bizimlə bərabər inkişaf edir. İranda muğam yüz il əvvəl necə oxunurdusa, elə də oxunur. Monotonluq var, on beş dəqiqə qulaq asırsan, təkrarçılığa görə yorulursan".

İntiqam VALEHOĞLU
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Ən yaxşı ssenari yazanlar bəlli oldu — Siyahı

Ən yaxşı ssenari yazanlar bəlli oldu
16:55
16.11.2017
229
Mədəniyyət
A
Azərbaycan Respublikası Kinematoqrafçılar İttifaqında növbəti iclas keçirilib.

İttifaqın mətbuat xidmətinin rəhbəri Əli Vəliyev "Ölkə.Az"a bildirib ki, "Zaman və Məkan" adlı qısametrajlı sənədli filmlərin ssenari müsabiqəsinin qaliblərinin müəyyən edilməsi ilə bağlı keçirilən iclasda, İttifaqın sədri professor Şəfiqə Məmmədova, qrumun birinci katibi əməkdar incəsənət xadimi Cəmil Quliyev, kinorejissor xalq artisti Oqtay Mirqasım, kinorejissor əməkdar incəsənət xadimi Rafael Qəmbərov, əməkdar incəsənət xadimi Yavər Rzayev iştirak ediblər.

İclasda iştirak edən Münsiflər heyətinin (Kinorejissor, xalq artisti Oqtay Mirqasım, kinorejissor, əməkdar incəsənət xadimi Rafael Qəmbərov, əməkdar incəsənət xadimi Yavər Rzayev) qərarı ilə ssenari müsabiqəsinin qalibləri aşağıdakı kimi qiymətləndirilib.

1-ci yer 1500 manat pul mükafatı (Heç bir ssenari qalib olmayıb)

2-ci yer 1000 manat pul mükafatı, 24 balla “Şükriyyə taleyim” ssenarisi 

3-cü yer 500 manat pul mükafatı, 23 balla “Bakının su əfsanəsi” ssenarisi

Həvəsləndirici “Ümid” mükafatı 500 manat pul, 20 balla “Qara Qızıl” ssenarisidir.

Qeyd edək ki, “Şükriyyə taleyim” ssenarisinin müəllifi Cavid Zeynallı, “Bakının su əfsanəsi” ssenarisi Rəşad Şükürovun, “Qara Qızıl” ssenarisinin müəllifi isə Seyram Əmirovdur.

ŞƏRH YAZ
0

İTV-dən — SƏRT ETİRAZ

İTV-dən
09:26
15.11.2017
361
Mədəniyyət
A
İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkəti Avropa Yayım Birliyinin Baş direktoru Noel Kerrana məktub ünvanlayıb.

"Ölkə.Az"ın məlumatına görə, məktubda qeyd edilib ki, Ermənistan təmsilçisi Mişa Qriqoryanın Gürcüstanda keçiriləcək “Uşaq Avrovizya-2017” mahnı müsabiqəsində siyasi təxribata yol verəcəyi haqqında əldə olunan məlumatlar torpaqlarının 20 faizi Ermənistanın işğalı altında olan Azərbaycanda böyük narahatlıq doğurub.

“İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkəti bəyan edir ki, Mişa Qriqoryanın Xankəndi əsilli olmasını bəhanə edərək, qondarma “DQR”-ə məxsus bayrağı nümayiş etdirməsi və “Artsaxın səsi” adı altında musiqi qrupunun üzvü olduğunu vurğulaması yolverilməzdir.

İnanmaq istərdik ki, siyasi oyunlardan uzaq olduğunu dəfələrlə və israrla bəyan edən Avropa Yayım Birliyi bu həssas məsələdə Azərbaycanın mövqeyini anlayışla qarşılayacaq, siyasi təxribatın qarşısını qətiyyətlə alacaq, bütün Avropanın nəzərlərinin dikildiyi səhnədə uşaqların separatizmin qurbanına və siyasi oyunbazların alətinə çevrilməsinə imkan verməyəcək.

Hesab edirik ki, “Uşaq Avrovizya-2017” mahnı müsabiqəsi musiqi meydanıdır və bu möhtəşəm tədbir bütün dünyadakı uşaqlara sevinc gətirməli, xoş anlar bəxş etməlidir”.

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA