Amerikadan ermənilərə “soyuq duş” - "Erməni soyqırımı"na Senatda niyə veto qoyuldu? — TARİXÇİ PROFESSORUN TƏHLİLİ

Amerikadan ermənilərə “soyuq duş” -
17:03
06.12.2019
4141
Analitika
A
ABŞ Senatında “erməni soyqırımı” qanununa 3 dəfə veto qoyulub. Mətbuatın yazdığına görə bu dəfə respublikaçı senator Kevin Kramer “erməni soyqırımını” tanınması qərarının səsverməsini veto edib. Bundan əvvəl senatorlar Lendsi Qrem və Devid Perdue “soyqırımı” qərarını veto edib. Türkiyənin ABŞ-la münasibətinin pisləşməsindən sevinən erməni lobbisinin növbəti dəfə Vaşinqtonda qondarma soyqırımı rəsmiləşdirməyə çalışması cəhdi uğursuzluğa düçar olub. Bu, onu göstərir ki, praqmatik siyasət lobbi gücünü üstələyib.

Məsələ ilə bağlı “Ölkə.Az” açıqlama verən tarixçi professor Fəzail İbrahimli deyib ki, hələ ötən əsrin 20-ci illərində İtaliyanın baş naziri Francesko Nikkonun belə fikir var. “Avropa ölkələri nə zaman Türkiyədən nəsə qoparmaq və yaxud nəyisə vermək istəməyəndə,  uydurma erməni soyqırımı yada düşür. Bax, bu gün də həmin düşüncə tərzi ABŞ-da hökm sürməkdədir. “Soyqırım” məsələsi necə oldu ki, yada düşdü. Təbii ki, ABŞ-ın Türkiyənin küncə sıxıb, istədiyini ona diqtə etdirmək üçün bu addımı atıldı. ABŞ-ın bu məsələdə sərgilədiyi mövqeyin tarixinə nəzər salsaq, o zaman bunun kökünün 1918-ci ilə gedib çıxdığını görərik. Hələ 1920-ci ildə ABŞ prezidenti Vilson erməni “soyqırım”ı ilə bağlı siyasi qərar vermək istəyir, ancaq əlində əsas olmur. Amerika Prezidenti Vilsonun rəhbərliyi ilə Türkiyəni dünya ictimaiyyətinin nəzərindən salmaq,  rüsvay etmək və ermənilərin çirkin  istəyini reallaşdırıb özlərinin siyasi qərarlarını gerçəkləşdirmək üçün bir missiya təşkil edərək Anadoluya göndərdilər. General Harvordun rəhbərliyi altında fəaliyyətə başlayan missiya Harvord missiyası kimi tarixə daxil olub. Missiyanın tərkibində digər komissiya üzvləri də var idi. Artur Saferlan, Naylon və digərləri. İstədikləri nəticəni əldə edə bilmək üçün qəbirdən ölən insanları çıxararaq yoxlayan missiya üzvləri istədikləri nəticə ilə qarşılaşa bilmirlər.  Bu, onların siyasi istəklərini ödəmədi və  məlum  oldu ki, ölənlər ermənilər deyil, əksinə, ermənilərin öldürdükləri türklərdir. Ona görə də Harvord Missiyasının verdiyi qərar heç bir sübut olmadığı üçün tarixin arxivinə atıldı. 

ABŞ arxivi araşdırılarsa  və o zaman Harvord misisiyasının sənədləri üzə çıxsa, ermənilər peşmançılıqla üzləşərlər.  Təəssüf ki, sənədlər məxfi sənədlər kimi gizlədilir. Bax, məsələ o zamandan gündəmdədir. Türkiyəni əzmək”- deyə F.İbrahimli deyib.

Son hadisəyə gəldikdə isə F.İbrahimli deyib ki, bu da son illərdə Türkiyənin müstəqil siyasət yürütməsi, Rusiya ilə yaxınlaşması, ondan ən müasir silahlar alması, Suriya məsələsində fərqli və düzgün mövqe nümayiş etdirməsi ilə bağlıdır. “Ona görə də ABŞ Türkiyəni  yenə də “erməni soyqırımı” kartından istifadə edib geri otuzdurmaq istədi, ancaq istəyinə nail ola bilmədi. Gördülər ki, Türkiyəni qorxutmaqla nəyəsə nail olmaq mümkün deyil. Nəticədə bu iddiadan vaz keçmək zorunda qaldılar. Əksinə gördülər ki, bu yolla Türkiyəni özlərindən daha çox uzaqlaşdırırlar.  Türkiyənin uzaqlaşamsı isə  NATO-nun cənub-şərq cinahında ciddi problemlərə yol aça bilər. Bütün hallarda Türkiyə NATO üzvü olduğundan, onun incitmək, küsdürmək olmaz. Odur ki, ABŞ məcburiyyət qarşısında qalıb Konqresdə “erməni soyqırımı” ilə bağlı qəbul etdiyi qərara Senatda veto qoydurdu. Bununla da “erməni qoyqırımı” bir sabun köpüyü effektini verdi”- F.İbrahimli qeyd edib.

Professor onu da bildirib ki, bu məsələdə Azərbaycan hər zaman Türkiyənin yanında olub və bundan sonra da olacaq: “Azərbaycan və Türkiyə hər zaman bir birlərinin yanında olub və olacaqlar. Yadınızdadırsa, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Ərdoğan olmayan tədbirdə Türkiyə ünvanına səsləndirilən fikrə reaksiya verərək demişdi ki, Türkiyə burada yoxdursa da,  mən burdayam. Türkiyə də hər zaman Azərbaycanın yanında olub və müdafiə edib. Türkiyə bütün platformalarda Qarabağ məsələsində Azərbaycanı dəstəkləyir. Bax ,bu, iki ölkə arasındakı münasibətlərin düsturudur. Türkiyəyə qarşı atılan bütün addımlar bizə qarşıdır, bizə qarşı olan münasibət də Türkiyiyə  qarşıdır.  Hesab edirəm  ki, bu birlik  məğlubedilməzdir və haqq-ədalət sonda qələbə çalacaq”.

Mürtəza
Ölkə.Az

 

ŞƏRH YAZ
0

Politoloq: “Davos Forumu xarici investisiyaların cəlb edilməsi baxımdan önəmlidir”

Politoloq: “Davos Forumu xarici investisiyaların cəlb edilməsi baxımdan önəmlidir”
15:47
23.01.2020
623
Analitika
A
“Davos Beynəlxaq Forumu Azərbaycan üçün hər zaman əhəmiyyətli olub. Azərbaycan Prezidenti 2007-ci ildən etibarən davamlı olaraq Davos Forumunda iştirak edir. Çünki Davos Forumu iqtisadiyyata investisiyaların cəlb edilməsi, ölkənin iqtisadi inkişafı və bu istiqamətdəki tövsiyyələri baxımından çox əhəmiyyətli bir platformadır”.

 Bunu “Ölkə.Az” a açıqlamasında politoloq Qabil Hüseynli deyib.

Onun sözlərinə görə, bu ilki Davos Forumu öncəsi Azərbaycan Prezidentinin Forumun saytında ölkəmizin 2007-2019-cu ili əhatə edən iqtisadi inkişafı əks olunan məqaləsi çap olunub.

“Məqalədə ötən bu müddət ərzində Azərbaycanın təşəbbüsü və aktiv iştirakı ilə bölgədə irimiqyaslı enerji və logistika, digər kommunikasiya layihələri gerçəkləşdirilib. Bakı-Tiflis-Ceyhan neft kəmərindən sonra TAP, TANAP kimi qaz kəmərləri, o cümlədən Avropa ilə Şərqi birləşdirən Bakı-Tiflis-Qars dəmiryol xətti çəkilib. Eyni zamanda Rusiya ilə İranı birləşdirən və çox böyük səmərə verə biləcək “Şimal-Cənub” dəmiryol xəttinin çəkilişindən danışılır. Bundan başqa Azərbaycanın qədim İpək Yolu xətti üzrə şosse yollarının çəkilişi və bu yolların  beynəlxalq layihələrin tərkib hissəsi olduğu qeyd olunub.

Məqalədə həmçinin 2007-ci ildən bu gündədək  Azərbaycan iqtisadiyyatının inkişafı, yoxsulluğun azalması, əhalinin maddi rifah halının yaxşılaşması konkret rəqəmlərdə öz əksini tapıb.

Məqalədə Prezident Azərbaycana xarici investisiyaların cəlb olunması baxımından Davos Forumunun xüsusi önəmini də qeyd edib” - o vurğualyıb.
Q. Hüseynli bildirib ki, bu il keçirilən Davos Forumu orada keçirilən görüşlər  həm  Azərbaycan  iqtisadiyyatı haqqında real təsəvvür yaradılması, həm investisiyaların cəlb edilməsi,  bir sıra ölkələrlə yeni əlaqələrin qurulması baxımından yeni perspektivlər açır.

“Ümumiyyətlə  Azərbaycan Prezidentinin Davos Forumunda iştirakı yüksək elmi, texnoloji tutumlu  investisiyaların ölkəmizə cəlb edilməsi baxımından  səmərəli olub. Bunun nəticəsidir ki, bu gün Azərbaycan  iqtisadiyyatı dünyanın sənaye baxımdan inkişaf etmiş 47 ölkələri sırasına daxildir.  Bu inkişaf dinamikası durmadan artır”- Q.Hüseynli bildirib.

Mürtəza
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

“The Jerusalem Post”: “Qara Yanvar” Azərbaycanın müstəqilliyinə gedən yolda dönüş nöqtəsi oldu

“The Jerusalem Post”: “Qara Yanvar” Azərbaycanın müstəqilliyinə gedən yolda dönüş nöqtəsi oldu
00:37
20.01.2020
959
Analitika
A
1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə əvvəlcədən fövqəladə vəziyyət elan edilmədən sovet silahlı qüvvələrinin bölmələri Bakı şəhərinə və Azərbaycanın digər regionlarına yeridildi. Dinc əhaliyə amansızcasına divan tutulması nəticəsində yüzlərlə insan qətlə yetirildi, yaralandı və itkin düşdü.

"Ölkə.Az" bildirir ki, bu fikirlər İsraildəki "Cəmiyyət üçün beynəlxalq layihələr" qeyri-hökumət təşkilatının rəhbəri, beynəlxalq münasibətlər sahəsində tanınmış ekspert Arye Qutun İsraildə çıxan ingilisdilli nüfuzlu "The Jerusalem Post" qəzetində nəşr edilmiş "Qara Yanvar" Azərbaycanın müstəqilliyinə gedən yolda dönüş nöqtəsi oldu" sərlövhəli məqaləsində yer alıb.

Müəllif yazıda vurğulayır ki, 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə sovet tankları və qoşunları Bakının küçələrini işğal edərək dinc sakinləri kütləvi şəkildə qırmasını azərbaycanlılar "Qara Yanvar" adlandırıblar.

Müəllif qeyd edir ki, əsgərlər insanları yaxın məsafədən güllələyir, tankları və zirehli transportyorları qəsdən minik maşınlarının üstünə sürür, həmin maşınlardakı dinc vətəndaşları öldürür, xəstəxanalara atəş açır, tibbi-sanitar heyətin yaralılara kömək göstərməsinə mane olurdu.

"Qoşunların şəxsi heyəti yaralıları süngü-bıçaqlarla ölüm həddinə çatdırırdı. 5,45 millimetr kalibrli Kalaşnikov avtomatında ağırlıq mərkəzi dəyişdirilmiş güllələrdən istifadə edilməsi insanları sadəcə sıradan çıxarmaqla kifayətlənmədən onların əzab-əziyyətini qat-qat artırır, bu halda ölüm labüd olur.

Yanvarın 20-sində səhər Bakıda dəhşətli mənzərə yaranmışdı: bir vaxtlar gözəl şəhərin küçə və meydanları qana boyanmış, insan cəsədləri maşınlar tankların tırtılları altında əzilmiş, evlər gülləbaran edilmişdi. O dəhşətli gecədə Azərbaycanın, xüsusən Bakının dinc sakinləri şok yaşadılar.

Arye Qut yazıda bildirir ki, çoxsaylı şahid ifadələrindən göründüyü kimi hərbçilər eybəcər hala salınmış hərbi texnika ilə əzilmiş cəsədləri və ayrı-ayrı bədən hissələrini hadisə yerindən aparır, beləliklə törədilmiş əməllərin izlərini itirməyə çalışırdılar.

Yanvar faciəsinin kökləri Ermənistanın Azərbaycana qarşı davam edən təcavüzündə idi. 1988-1990-cı illərdə baş vermiş hadisələrin açıq-aydın göstərdi ki, Ermənistan Mərkəzdəki sovet hökumətinin tam dəstəyinə güvənərək qonşu respublikanın ərazisinin bir hissəsini ilhaq etmək niyyətində idi. 1990-cı ilin yanvarında sovet silahlı qüvvələri tərəfindən Bakıda həyata keçirilmiş cəza tədbirləri öz miqyasına, qəddarlığına və qurbanların sayına görə 1989-cu ilin aprelində Tbilisidə və 1991-ci ilin yanvarında Vilnüsdə törədilmiş oxşar hadisələrdən daha dəhşətli idi. Bu, dövrünü başa vurmuş sovet imperiyasının final konvulsiyaları idi.

Arye Qut yazır: "Azərbaycanlı vətənpərvərlər, yəhudi qız və rus həkim, həmçinin bir azərbaycanlı uşaq qardaş məzarında dəfn edildi. Bu, Azərbaycanın dəhşətli faciəsi idi.

İsrailli ekspertin fikrincə qanlı "Qara Yanvar" Azərbaycanda sovet hakimiyyətinin sonunun başlanğıcı və Sovet İttifaqının dağılmasının başlanğıcı oldu.

https://www.jpost.com/Opinion/Black-January-became-the-starting-point-of-Azerbaijans-independence-614561?fbclid=IwAR29JUezEVsnFJ8aSbg70ZLuamRE9el7ByeRsSDo_CXuOUOk_SJqeeAQpzs

Arye Qut qeyd edir: "Bakıda törədilmiş qanlı hadisələrə baxmayaraq, 1990-cı il 20 yanvar günü Azərbaycanın müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda mübarizə tarixində qəhrəmanlıq səhifəsi oldu. 1990-cı il yanvarın 20-də Azərbaycan xalqı, hərbi, mənəvi və siyasi təcavüzə məruz qalsa da, o, tarixi qəhrəmanlıq ənənələrini davam etdirməyə, Vətənin azadlığı və müstəqilliyi naminə kommunist sisteminin ən amansız hücumlarına davam gətirməyə qabil olduğunu göstərdi. 1990-cı il 20 yanvar faciəsindən 30 il keçir. Azərbaycan xalqının müqəddəs and yeri olan Şəhidlər xiyabanını hər gün ziyarət edirlər, şəhidlərin məzarları üzərinə qırmızı qərənfillər qoyulur, "Əbədi məşəl" memorialında odlar yurdunun rəmzi olan alov heç vaxt sönmür".

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA