Arvadının külünü okeana səpən azərbaycanlı dahi

Arvadının külünü okeana səpən azərbaycanlı dahi
04:57
09.09.2019
1918
Maraqlı
A
"Ölkə.Az" kulis.az-a istinadla dünya şöhrətli elm xadimi ilə bağlı maraqlı faktları təqdim edir.

 

1933-cü ildə Bağırov göstəriş vermişdi ki, Sovet İttifaqına mənsub olmayan hər kəs 24 saat ərzində ya ölkəni tərk etməli, ya da sovet vətəndaşlığını qəbul etməlidirlər.

Xəbəri eşidən Lütfi Zadənin atası Rəhim dayı ailəsini götürüb İrana gedir.

 

Image result for Lotfi A. Zadeh

***

Lütfi Zadə üçüncü sinfədək təhsilini Bakıda alıb. Uşaq vaxtı ona “Lutik” deyirlərmiş.

***

Elə o ərəfələr fotoya maraq salır. Sonralar fotoportretlər üzrə ixtisaslaşır. Müsahibələrinin birində bu haqda deyir: “Paparatsilər kimi icazəsiz bir çox məşhur insanları çəkmişəm”.

Məşhurların arasında ABŞ-ın sabiq prezidentləri Nikson və Trumen də olub.

Image result for Lotfi A. Zadeh

***

Bakını çox sevirdi. Xüsusən də Azərbaycan yeməklərini. Ən çox lülə kababla kələm dolmasını... 1965-ci ildə Bakıya gələndə uşaqlığının bu iki ləzzətindən dadmaq ilk işi olub.

***

Kimdənsə hədiyyə almağı xoşlamazmış. Ancaq özü hədiyyə verməyi çox sevərmiş. Tez-tez dostlarının ad günündə iştirak edər və onlara hədiyyələr verərdi. Ən çox da qalstuk bağışlamaq onun ənənəsinə çevrilmişdi.

Image result for lütfi zadə

***

Unikal yaddaşı vardı. Bu üzdən də elm sahəsinə yönəldi. Elmi, riyazi bilgiləri, saysız informasiyaları yaddaşında cəm edən, demək olar ki, elmə aid heç bir bilgini unutmayan Lütfi Zadə hərdən corab geyməyi yadından çıxarırmış.

***

Amerikada Kolumbiya Universitetinə qəbul olundu. Sonradan elmi işçi kimi işləməyə başladı. 24 yaşında Amerikanın ən gənc alimi oldu.

***

Ona şöhrət qazandırmış qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsindən əlavə, başqa nəzəriyyələri də var. Sadəcə çoxluq arasında o qədər də məşhur deyil.

Image result for lütfi zadə

***

Qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsi mübahisəli sayılırdı və tez-tez ironiya hədəfinə tuş gəlirdi. “New York Times” qəzetindəki məqalədə onun nəzəriyyəsinin yanlışlıqları haqda fikirlər yer almışdı.

***

Lütfi Zadə pula önəm verən biri deyildi. Statistikaya görə, onun nəzəriyyəsindən yararlanan şirkətlərdən pay sahibliyini istəsə, dünyanın ən varlı adamı olardı. Amma istəmirdi. Elə ona görə də balaca bir evdə kasıbyana yaşamağı seçdi...

***

Toyu çox sadə olub. Cəmi 6 nəfər varmış toyunda. Nyu-Yorkdakı restoranda keçirilən sadə toy və yoldaşı Fenka ilə 73 il bərabərlik...

***

Yoldaşının ailəsi Rusiyadan immiqrasiya edən yəhudilər idi. Onlar Yaponiyaya getmiş və sonra İrana gəlmişdilər. Hər iki ailə uşaqlarını rəqs dərnəyinə qoyur. Beləliklə, Lütfi Zadə həyatının qadını ilə burda tanış olur.

Image result for Lotfi A. Zadeh

***

Xanımı vəfat edəndə bir məktub yazmışdı. Ağrılı və kədərli bir məktub. O məktub bu sözləri deyirdi: “Mən Fenkasız yaşaya bilmərəm”. Doğrudan da çox yaşaya bilmədi. Düz bir ildən sonra vəfat etdi. 96 yaşında... Ölməmişdən əvvəl isə doğma Bakısında dəfn olunmasını vəsiyyət etdi.

***

Çoxları onun bu qərarına təəccüblənmişdilər. Düşünmüşdülər ki, o, elə yoldaşının yanında dəfn olunmaq istəyər. Lakin sən demə, Lütfinin xanımı öləndə vəsiyyət etmişdi ki, onu yandırıb, külünü okeana səpsinlər...

Image result for Lotfi A. Zadeh

***

Oğlu Norman onun dəfninə gəlməmişdi. Bunu belə izah edirlər: Norman çox rasional biridir və artıq yerə enerji sərf etməyi xoşlamır. Oğlu Lütfi Zadə ilə morqda vidalaşıb və dəfnə gəlməyə ehtiyac görməyib.

***

Norman haqda daha maraqlı bir fakt da var: onun “Uduşlu poker sistemləri” kitabı qumar oyunlarının həvəskarları üçün stolüstü kitab hesab olunur.

Image result for Lotfi A. Zadeh

***

Lütfi Zadə inanclı biri deyildi. Ateist idi. Ancaq vəsiyyəti üzərinə Bakıda dəfn olunanda dini qaydalarla basdırıldı.

***

Mirasını davamçısı, tanınmış alim Rafiq Əliyevə bağışlayıb. Professor Rafiq Əliyev isə bu maddi sərvəti “Zadə irsi və süni intellekt” Assosiasiyasına hədiyyə edib.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Əhalisi ən az olan 10 ölkə — SİYAHI

Əhalisi ən az olan 10 ölkə
02:00
Bu gün
180
Maraqlı
A
7 milyarddan çox insanın yaşadığı dünyada bəzi ölkələrin əhalis sayı barmaqla sayılacaq qədərdir.

"Ölkə.Az" baku.ws-ə istinadən bu siyahıda əhalisi ən az olan 10 ölkəni təqdim edir.

Bəlkə də onlardan bəzilərinin adını ilk dəfə eşidəcəksiniz:

10. Tuvalu - Sakit okeanda doqquz mərcan adasından ibarət Polineziya ölkəsidir.

Ölkə Avstraliya və Havay adalarının arasında yerləşir. Tuvalu ada dövləti olduğundan heç bir dövlət ilə quru sərhəddinə malik deyil, ancaq ölkənin yaxınlığında Kiribati, Fici və Samoa adaları yerləşir. Ölkənin cəmi 25,9 kv km ərazisi, 11 323 nəfər əhalisi var.

Tuvalu BMT-nin üzvləri arasında ən az əhaliyə malikdir. 1978-ci ilin 1 yanvar tarixində Böyük Britaniyadan öz müstəqilliyi qazandıqdan sonra turizm sahəsini inkişaf etdirməyə başlayıb.

Qlobal istiləşmə son illərdə bu ölkənin su altında qalma ehtimalını artırıb. Paytaxt Funafuti dəniz səviyyəsindən cəmi 5 metr yüksəkdə yerləşir. Əgər qlobal istiləşmə nəticəsində istilik 1 dərəcə yüksəlsə, Tuvalu tamam su altında qalacaqdır. Bu səbəbdən adada yaşayan yerli xalq indidən Avstraliya və Yeni Zelandiyaya miqrasiya etməyə başlayıb.


9. Nauru - Sakit okeanda ada dövlət.

Ərazisi 21,3 кm², əhalisi 9322 nəfərdir. Müstəqilliyi 1968-ci ildə elan edilib.
Nauru dünyada ən kiçik ada dövləti və rəsmi paytaxtı olmayan dövlətdir. Rəsmi adı ilə Nauru Respublikası və köhnədən Pleasant Adası olaraq bilinən, Cənubi Sakit Okeanda olan bir Mikroneziya ada ölkəsidir. Ən yaxın qonşusu 300 kilometr şərqində yerləşən Kiribatinin Banaba adasıdır.


8. Montserrat - Böyük Britaniyanın dəniz ərazilərindən biri.

1492-ci ildə Xristofor Kolumb tərəfindən kəşf edilib. Paytaxtlı Plimotdur.
Ərazisi 102 km2, əhalisi isə 4922 nəfərdir.


7. Müqəddəs Yelena adası - Atlantik okeannında Böyük Britaniyaya məxsus ada. 1502-ci ildə ingilis dəniçilər tərəfindən kəşf edilib.

Adanın Napoleon Bonapart sürgündə olan zaman yaşadığı iki ev və dəfn olunmuş kiçik bir ərazisi Fransaya aiddir.
Azsaylı əhalisi Böyük Britaniyaya loyal olaraq qalmaqdadır. İqtisadiyatı zəif olan bu ada Londondan tam asılı vəziyyətdədir.
Vulkanik mənşəyli Müqəddəs Yelena adasının 1 km radiusunda çoxlu xırda adacıqlar yerləşir. Ada 121,7 km² sahəyə, 4255 nəfər əhaliyə malikdir.


6. Folklend adaları - Argentina ilə Böyük Britaniya arasında Atlantik okeanının cənub-qərb hissəsində yerləşən mübahisəli ərazi.

İki böyük adalardan - Şərqi Folklend (Soledad) və Qərbi Folklend (Qrand-Malkina) və 200-ə yaxın kiçik adalardan ibarətdir. Sahəsi 12,1 min km2-dir. Rəsmi dil ingilis dilidir.

Hazırda Folklend adaları Böyük Britaniya Krallığının rəsmi nümayəndəsi - ingilis qubernatoru tərəfindən idarə olunur. Burada Böyük Britaniyanın hərbi-hava və hərbi-dəniz bazaları yerləşdirilib.

2006-cı ilin siyahıyalınmasına görə, arxipelaqda 3140 nəfər sakin yaşayır. Onların böyük əksəriyyəti ingilislərdir.

5. Niue - Sakit okeanında yerləşən ada dövlətidir.

Quru sahəsi 260 kv.km-dir. 2016-cı ilin noyabrına olan məlumata əsasən, əksəriyyəti Polineziyada olmaqla təqribən 1612 nəfər əhalisi var.
Niuenin paytaxtı Alofi kəndidir. Niue əhalisi Yeni Zelandiya vətəndaşı sayılır. Ölkənin başçısı kraliça II Elizabetdir.
Bu dövlət BMT üzvü deyil.


4. Tokelau - Sakit Okeanın cənub hissəsində yerləşən Yeni Zelandiyanın mülküdür.

Ümumi sahəsi cəmi 10,1 km² olan arxipelaq üç kiçik adadan ibarətdir: Atafu, Nukunonu və Fakaofo. 2011-ci ilin siyahı almasına görə 1411 nəfər əhalisi var.

1948-ci ildə qurulan bu ölkə monarxiya idarəetmə üsulu ilə idarə olunur.


3. Vatikan - şəhər dövlətidir. Müstəqil və suveren ölkədir.

Ölkə 44 hektar əraziyə və mindən çox əhaliyə sahibdir. Rəsmi qeydiyyatda 690 nəfər əhalisi var.

Roma Papası tərəfindən idarə edilən teokratik monarxiya 11 fevral 1929-cu il tarixində Roma Katolik kilsəsi və İtaliya rəhbərliyi arasında Lüteran sazişi əsasında yaradılıb.

İtaliya paytaxtı Roma şəhərinin qərbində Monte-Vatikano adlanan təpə üzərində yerləşir. Kiçik ərazidə yerləşməsinə baxmayaraq onun özünün 750 metr uzunluğunda dəmiryol xətti, vağzalı, poçt markaları, himni,gerbi, bayrağı, polisi, hətta həbsxanası da var.


2. Pitkern adaları - Böyük Britaniyanın xarici adaları, Sakit okean ərazisində yerləşir.

Adada 19-cu əsrdə dənizçilər yaşayıb. Sonrada limana çevrilib. Lakin burada 11-ci əsrə aid yaşayış izləri tapılıb.

Hazırda 47 km2 ərazisi və 56 nəfər əhalisi var.


1. Silend - Şimal Dənizində yerləşən virtual, həmçinin dünyanın ən kiçik tanınmayan ölkəsidir.

Psevdo ölkə britaniyalı leytenant Roy Beyts tərəfindən neft platformasının üzərində qurulub.

İngiltərə ordusunun keçmiş leytenantı Roy Beyts 1967-ci ildə Böyük Britaniyanın yaxınlığındakı neft platformalarından birini zəbt edərək, orada "Silend" adı verdiyi ölkəsini qurub. 1974-cü ildə Britaniyanın Konstitusiya məhkəməsinə müraciət edən leytenant dövlətin simvolu olan bayraq, milli marş və Siland dollarının qəbul edilməsinə nail olur. Özünü Silend knyazı adlandıran keçmiş hərbçinin ölkəsi heç bir dövlət tərəfindən tanınmayıb.

550 kvadratmetr əraziyə malik olan dövlətdə çevrilişə belə cəhd edilib. Belə ki, leytenantın platforma-dövlətdə olmadığından istifadə edən Beyts ailəsinin üç üzvü vertolyotla platformaya gələrək, leytenantın oğlunu mətbəxə həbs edirlər. Bundan xəbər tutan şahzadə Roy dərhal "ölkəsinə" gələrək, hakimiyyəti yenidən ələ keçirir. Çevrilişə cəhd edənlərin ikisi ölkədən kənarlaşdırılır, biri isə Silend vətəndaşlığından çıxarılır.
Hazırda Silendin 27 nəfər əhalisi var. Dili ingiliscə, rəsmi valyutası Silend dollarıdır.

ŞƏRH YAZ
0

Snoudendən xəbərdarlıq — ““WhatsApp”dan istifadə etməyin”

Snoudendən xəbərdarlıq
01:45
Bu gün
398
Maraqlı
A
ABŞ Milli Təhlükəsizlik Agentliyinin keçmiş əməkdaşı, kompüter mütəxəssisi Edvard Snouden dövlətlərdə yüksək vəzifə tutan insanları “WhatsApp” messencerində məlumatların şifrləmə səviyyəsinin aşağı olması səbəbindən ondan istifadə etməməyi tövsiyə edib.

“Ölkə.Az” “ICTnews”a istinadən xəbər verir ki, o, bu bəyanatı Fransanın “France Inter” radiostansiyasına müsahibədə səsləndirib.

Snoudenin sözlərinə görə, hökumətdə ciddi məsələlərlə məşğul olan şəxs “WhatsApp”dan istifadə etməklə səhvə yol verir.

“Signal” və “Wire” proqramlarından istifadəni tövsiyə edən E.Snouden fikrini onların daha yaxşı şifrləmə səviyyəsinə malik olması və “Facebook” şirkətinə məxsus olmaması ilə izah edib.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA