Atatürk və sultan Vahdettinin gizli sövdələşməsi — Osmanlı dərin dövlətinin planı

Atatürk və sultan Vahdettinin gizli sövdələşməsi
10:08
10.11.2017
10209
Maraqlı
A

Vahdettin Sultan və Mustafa Kamalın münasibətləri barədə bu günə qədər çox müzakirələr aparılıb. Bəzi insanlar bunu cəfəngiyyat, bəziləri isə reallıq adlandırır. Amma məsələ uzun illər ciddi tədqiq olunmadığı üçün xəlifə, sultan 4-cü Vahdettin illər boyu vətən xaini elan edilmişdi.

Amma tarixin gizlinlərini araşdırdıqca ortaya yeni sənədlər çıxıb. Yeni sənədlərə əsasən, Mustafa Kamalı Samsuna göndərən Sultan olub və bu vəzifə Anadolunu toplamaq, müharibənin vurduğu zərbələrdən başıpozuq qalmış xalqı bir yerə yığmaq üçün verildiyi aydın olur.

Ölkə.Az bu gün oxucularına Atatürkün Sultanla gizli sözləşməsini, Kamal Paşanın Osmanlı dərin dövlətinin adamı olduğunu iddia edən yazıçı Fatih Bayhanın və digər türk tarixçilərinin məsələ ilə bağlı fikirlərini çatdıracaq.

Atatürkün böyük sirri və niyə məhz o?

Bayhanın “Atatürkün böyük sirri” kitabında bu məsələyə toxunulub. 1922-1923-cü illərdə fəaliyyət göstərən 1-ci Məclisin gizli iclas stenoqramlarına əsasən, “xəlifəyə əmanəti təqdim etmək və biyət etmək üçün nümayəndə heyəti İstanbula göndərilib”. Yeni sənədlər sultan Vahdettinin xain olmadığını sübut edir.

Belə bir sual ortaya çıxır: Niyə Mustafa Kamal? Niyə Kazım Karabekir, İsmet Paşa, Refet Bele yox, məhz Kamal Paşa seçilmişdi? Paşanın rəqibləri çox idi. Seçildiyi dövrdə “İttihati Terakki” cəmiyyəti ilə əlaqəsi olsa da, sonradan bu əlaqəni qırır. Çünki buna məcbur idi. “İttihati Terakki” cəmiyyətinin bütün siyasi proqramı başa çatmışdı və yeni dövr başlayırdı.

Sultanla Atatürkün andı

Sənədlərə əsasən, Sultan Vahdettin Mustafa Kamal ilə Samsuna hərəkatdan bir gün əvvəl, son gecə diz-dizə oturaraq and içiblər. Paşa ilə Sultanın sözləşməsi belə idi: “Vahdettin vətəni qorumaq üçün İstanbulda düşmən dövlətlərin diqqətini çəkəcək, sülh və anlaşma bəhanəsi ilə vaxt qazanacaq, digər tərəfdən işğala son verməyə, Anadoluda təhlükəsizliyi təmin etməyə çalışacaq. Mustafa Kamal isə Samsundan başlayaraq bütün Anadolunu təşkilatlandıracaq, hərəsi bir tərəfə dağılmış hərbi və inzibati quruluşu qaydaya salacaq və işğala qarşı mülki və hərbi hərəkata başlayacaq. Anadolunun xilası üçün ikisindən biri özünü qurban verəcək və ölkənin müstəqilliyi üçün əlindən gələni əsirgəməyəcək”.

Müqavilənin nüsxəsi Sultanın qızı Səbihədə və şəxsi yavərindədir. Bununla belə, Mustafa Paşa əhd gecəsində baş verənlər barədə qismən məlumat verib. Çünki bu anlaşmada ingilis siyasətçiləri əleyhinə bir siyasət düşünülmüşdü.Sultanla Atatürk arasındakı ixtilaf əvvəlcədən razılaşıdırılmışdı. Məsələn, Mustafa Kamal haqqında edam fərmanı çıxır və Şeyxülislam onu “kafir” elan edir. Ankara məclisində padşahın bu sərəncamı gizli iclasda müzakirə edilir. İclasda Kamal Paşa kürsüyə çıxır və deyir: “Sultan Vahdettin şəxsi yavərini yanıma göndərmişdi. Biz Düzcədə görüşdük”. Sonra Paşa məclis iştirakçılarına Sultanın gizli məktubunu göstərir: “İngilis süngüsü altında belə bir qərar vermək məcburiyyətində idim. Bu qərar sənin fəaliyyətinə və əhvalına pis təsir etməsin”.

Gizli iclas sənədləri bu yaxınlarda üzə çıxıb. Paşa gizli iclasda bu məktubu oxuyur. Osmanlı dövlətinin İngiltərəyə qarşı siyasət tətbiq etdiyi məlum olur.

Gizli iclas sənədləri tam açılmasa da, yuxarıdakı məsələlərə aid müəyyən sənədlər var. Sənədlərə əsasən, Ankarada hökumət qurulanda Məclis Sultana biyət etmək istəyir. Mustafa Paşanın da üzv olduğu Məclisdə biyət etmək üçün bir qrup təşkil edilir. Qrup xüsusi bir qatarla İstanbula göndərilir.

Heyətə Ərzurum millət vəkili M. Durak bəy, Bursa millət vəkili Emin bəy kimi şəxslər daxil edilmişdi. Mustafa Kamal Paşa üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmişdi. Anadolu təşkilatlanmış, hərbi və inzibati quruluş bərpa edilmişdi. Sultan Vahdettin bundan sonra iki fərqli dövlət görüntüsü yaratmaqdansa, tək rəsmi səlahiyyətin Ankara hökumətində olduğunu sübut etmək üçün özünü qurban verir. Vahdettin vətəni tərk edərək getməsəydi, Lozannada Türkiyə iki fərqli hökumət tərəfindən təmsil olunmalı idi.

Respublika elan edildikdən sonra ingilis təzyiqi və yeni dövlətin beynəlxalq aləmdə tanınmama riski səltənətlə yolların ayrılmasına səbəb oldu. Sultan ingilisləri tam inandırmaq üçün onların gəmisinə mindi və özünü fəda etdi. Sultan Vahdettin Türkiyə tarixində özünü qurban verən bir padşahdır.

Niyə Mustafa Kamal Paşa?

Bu sualın bir neçə cavabı var. Vahdettin hələ şahzadə olanda Mustafa Kamal onu Almaniya səfərində müşayiət edir. Səyahət vaxtı Anadoludakı vəziyyət müzakirə edilir. Bundan sonra Mustafa Paşa Anadolunun müxtəlif cəbhələrinə məqsədli şəkildə təyin edilir. Çünki Paşa Anadoluya yaxşı bələd olmalı idi.Bundan başqa, Sultan kürəkəni Ənvərin Mustafaya təsirinə mane olmaq üçün Atatürkü İstanbuldan Anadoluya göndərir. Bu səbəbdən Mustafa Paşa daim Anadoluda vəzifə alır. Çünki vaxtı gələndə əvvəlcədən hazırlanan planı asanlıqla həyata keçirmək üçün ərazini tanımaq lazım idi.

Paşa Almaniya səfərindən qayıdanda Sultandan hərbiyyə nəzarəti idarəsinin rəisi vəzifəsini istəyir. Amma Vahdettin bu tələbə “hələ vaxtı deyil” deyə cavab verir.

Vahdettin sultan elan ediləndə Mustafa Kamal İsveçrədə müalicəsini yarımçıq qoyaraq tələm-tələsik İstanbula qayıdır. Sultanla görüş tələb edən Paşa cümə namazından sonra Vahdettinlə görüşür. Qeyd etmək lazımdır ki, 1918-1919-cu illər arasında Atatürklə Vahdettin hər cümə günü görüşür və bu məsələ gizli saxlanılır.

Sultan və dərin dövlətin nümayəndələri Mustafa Paşaya etibar edirdilər. Samsun səfərindən əvvəl daxili nəzarət idarəsinin rəisi Mehmet Əli bəy Mustafa Paşanın Şişlidəki evinə qonaq gəlir. Sonra isə dənizçilik naziri Avni Paşa da müntəzəm olaraq Mustafaya baş çəkir və bu dostluğa çevrilir. Hərbiyyə naziri Şakir Paşa Mustafanı nazirliyə dəvət edir. Nazirin kabinetində Samsun vəzifəsi Atatürkə təqdim edilir.
Bu vəzifə sultan Vahdettin tərəfindən verilib. Qeyd etmək lazımdır ki, gəmini təşkil edən, Mustafa Paşanın ailəsinə kifayət qədər pul verən və onları himayə edən də Sultan idi.

Mustafanı Samsuna gəmi aparmalı idi və bu məsələ ilə dənizçilik naziri Ahmet Avni Paşa məşğul olurdu. Paşa Samsuna gizli, qaçaraq getməyib. Gəmi kapitan İsmail Hakkının rəhbərliyi altında səfərə hazırlanıb. 1919-cu ilin 14 may tarixində sədrəzəm (baş nazir) Nişantaşındakı mülkdə Mustafa Paşaya qonaqlıq verir. Ertəsi gün gəmi yola düşməli idi.

Həmin gecə Rauf Orbay dənizçilik naziri Avni Paşanın telefonu ilə nazirliyə çağrılır və son hadisələr müzakirə edilir. Rauf bəy günorta saatlarında Mustafanın Şişlidəki evinə gedir. Evdə Refet Paşa, polkovnik Hüsrev bəy və ordu müfəttişi mayor İbrahim Tali də olur. Hazırlıqlar son dəfə müzakirə edilir.

Mustafa isə səhər saatlarında Babıalıda sədrəzəm və nazirlərlə, cümə namazından sonra isə Hamidiyə məscidində Vahdettinlə görüşür. 16 may gecə saatlarında gəmi yola düşür. Daxili işlər naziri Mehmet Əli bəy nazirliyin gizli xəzinəsindən külli miqdarda pulu Mustafa Paşaya verir.

Vahdettini xain elan edən tarixçi

Türkiyədə müəyyən tarixçilər bu məsələnin əleyhinə çıxır, faktları saxtakarlıq adlandırır. Məsələn, Turgut Özkamanın əsərində Vahdettin vətən xaini kimi təqdim edilir. O, müəyyən faktları sultanın əleyhinə istifadə edir. Əslində isə, tarixi şəxsi marağa görə yazmaq lazım deyil. Sənədlərin içindəki real faktları ortaya çıxarmaq lazımdır.

Məsələn, Samsuna səfərdən əvvəl Mustafa Paşaya 9-cu ordu müfəttişliyi və qərargah heyətini qurmaq səlahiyyətləri verilir. Eyni zamanda, Anadoludakı təyinatlar da Mustafa Kamalın istəyinə əsasən reallaşdırılmışdı.

Paşa Anadoluya müfəttiş qismində və milli azlıqların üsyanını yatırtmaq bəhanəsi ilə göndərilir. Əslində isə, Amasiya, Sivas və Ərzurum orduları da ona təhkim edilmişdi.

Paşanın Anadolu vəzifəsi və səlahiyyətləndirilməsi şərq vilayətlərinin valilərinə, hərbi və inzibati qurumlara bildirilmişdi. Bu səbəbdən Sivas, Amasya və Ərzurum səfərlərində Mustafanı valilər qarşıladılar. Paşanın valilər tərəfindən qarşılanması Sultanın göndərdiyi gizli təlimata əsasən həyata keçirilir. Mustafa Paşaya eyni zamanda sədrəzəmlə birbaşa təmas səlahiyyəti də verilmişdi. Bir müfəttiş üçün həddən artıq geniş səlahiyyət deyilmi?

Proses dövründəki yazışmalar günümüzə qədər gəlib çatıb. Sivasda keçirilən bütün iclasların stenoqramı Sultan Vahdettinə göndərilir. Təəssüf ki, bütün məktub və yazışmalar üzə çıxarılmayıb. Çünki yazışmalar üzə çıxsa, Sultan Vahdettinin vətən xaini olmadığı da üzə çıxa bilər. Bu isə müəyyən qrupun maraqları ilə üst-üstə düşmür.

Sultanla Atatürkün sonrakı əlaqələri

Sultan İstanbulu tərk etdikdən sonra da Mustafa Paşa ilə əlaqə saxlayır. Hər iki tərəf bir-birinə heyət göndərir. Sultan ölkəni tərk etdikdən sonra maliyyə böhranı ilə üz-üzə qalır. Amma Məclis gizli xəzinədən Sultana pul göndərir. Bu təlimatı isə Mustafa Paşa vermişdi.

Bunu sübut edən müəyyən qeydlər var. Amma Sultana sadiq olduğunu iddia edən bəzi şəxslər Vahdettinə kələk gəlib pulun böyük hissəsini mənimsəyiblər.

Osmanlı dərin dövləti

Osmanlını idarə edən dərin dövlət təbii ki var idi. Məsələn, dərin dövlət paytaxt seçmişdi. Atatürk isə Ankaranı paytaxt kimi görmürdü və paytaxtı başqa şəhərə köçürmək istəyirdi. Sonra isə “dostlarımın burda malı-mülkü var, gecikdik” deyərək fikrindən vaz keçir. Ankaraya ilk gedən Ənvər Paşa olub. Ənvər Paşa Kastamonudandır. Çanaqqala müharibəsində Ənvər Paşa Kastamonuya gedir. Burada Çanaqqala boğazı keçiləcəyi təqdirdə nələrin baş verəcəyinə qarşı “B” planı hazırlanır. Əvvəlcə paytaxt kimi Kastamonu nəzərdə tutulur. Bu “B” planıdır. Ankara isə dəmiryolu marşrutu olduğu üçün ikinci bir şəhər kimi müzakirə edilir. Ənvər Paşa Kastamonudan Ankaraya gedir. Şəraitin uyğun olduğunu görür və Məclis binasını inşa etdirməyə başlayır. 1915-ci ildə 1-ci Məclis binasının tikintisi başlayır. Planları cızan, inşaatı təsdiqləyən və bünövrə tökdürən Ənvər Paşadır. Bina “İttihat və Tərəqqi” cəmiyyətinin mərkəzi kimi göstərilir. Yaxşı, o dövrdə Ankarada nə qədər əhali yaşayırdı ki, cəmiyyətin mərkəzi bu şəhər seçilsin?

Çanaqqala savaşı davam etdiyi bir vaxtda Ankarada Məclisin inşa edilməsi barədə qərar verilir. Ankarada ən vacib prospektlər də “İttihat və Tərəqqi” cəmiyyətinin liderlərinin şərəfinə adlandırılıb. Bu isə Ankaranın guya cəmiyyətə məxsus olduğu şəhər görüntüsü yaratmaq üçün nəzərdə tutulub.

“C” planı

Dərin dövlətin bundan başqa “C” planı da var idi. Bu gün Kayseri litseyi kimi fəaliyyət göstərən bina əslində Məclis binası olaraq planlaşdırılmışdı. Kayseri “A” və “B” planları iflasa uğrayacağı təqdirdə tətbiq ediləcək “C” planı üçün nəzərdə tutulmuşdu.

Türkiyədə həqiqətən dərin dövlət var və bu filmlərdə, kitablarda bəhs edildiyi kimi bir təşkilat deyil. Dərin strukturu olmayan dövlətlər zəif və sahibsiz dövlətlərdir. Belə dövlətlər qısa müddətə tarix səhnəsindən silinir. Müasir Türkiyə Səlcuq, Osmanlı dövləti ənənələrini, türk adət-ənənələrini davam etdirən respublikadır. Türkiyənin respublikaya çevrilməsi məsələsi Mustafa Paşadan əvvəl, 2-ci Məşrutiyyət dövründə, Sultan Abdulhəmidin də müzakirə etdiyi bir mövzudur. 1908-ci ildən Məşrutiyyətdən sonra respublika üsul idarəsinə keçid nəzərdə tutulmuşdu. Hətta əlifba inqilabı da o dövrdə planlaşdırılıb…

Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Bakı bulvarında insanlıq dərsi — dənizə düşən pişik üçün hər kəs ayağa qalxdı + VİDEO

Bakı bulvarında insanlıq dərsi
16:28
Bu gün
764
Maraqlı
A
Bakı bulvarında maraqlı hadisə yaşanıb.

Ölkə.Az-ın redaksiyasına daxil olan məlumatda qeyd edilir ki, bu gün səhər saatlarında bir qrup insanın dənizə düşən pişiyi çıxartmaq üçün səfərbər olub. Videodan da göründüyü kimi onlar həmin pişiyi dənizdən çıxartmağa müvəffəq olublar.

Ölkə.Az həmin görüntüləri sizə təqdim edir.

 

ŞƏRH YAZ
0

Günün qoroskopu: mənfi tendensiyaların təsiri güclü olacaq

Günün qoroskopu: mənfi tendensiyaların təsiri güclü olacaq
09:05
Bu gün
1254
Maraqlı
A
Ölkə.Az Milli.Az dünyanın nüfuzlu və məşhur ulduz falları portalları "Horoscope" və "Astrology"yə istinadən bu günün qoroskopunu təqdim edir

Qoç - işləmək və yaradıcılıq məsələlərin həlli üçün pis gün deyil. Çətin məsələləri həll etməyə və rəqiblərinizi geridə qoymağa nail olacaqsınız. Qoçlar bu gün xüsusilə şöhrətpərəst olacaqlar və bu, onlara məqsədlərinə doğru irəliləməkdə yardım edəcək. Ayrı-ayrı anlarda özünüzdən və ətrafdakılardan narazı qala bilərsiniz. Lakin ümumilikdə əhval-ruhiyyəniz yaxşı olacaq.
Günün ikinci yarısı yaxınlarınızla ünsiyyət üçün münasibdir. Bu vaxt ovqatınız yüksələcək, siz şən və gülərüz olacaqsınız. Yeni tanışlıqlar da mümkündür. Kiminlə əlaqə qurub-qurmamağı sizə intuisiyanız deyəcək.

Buğa - Maraqlı adamlarla ünsiyyətdən zövq alacaqsınız. İşdə məhəbbət macərasının başlanması mümkündür. Təəssüf ki, nikahda olan və ya sizə ciddi yanaşmaq istəməyən adamla əlaqə də istisna deyil. Böyük xərclər və uğursuz bazarlıqlar günüdür. Siz gözəl, amma işə yaramayan şeylərə meyl edirsiniz.

Əkizlər - Əkizlər onlar üçün əhəmiyyətsiz görünən məsələlərin həllində səylərini əsirgəməsələr, peşə sahəsində uğurlar qazana bilərlər. Bu gün hər bir xırdalıq diqqətəlayiqdir. Rəhbər Əkizlər işçilərinin fəaliyyətini diqqətlə izləməlidirlər. Onların səhvi ümumi işin nəticələrinə təsir edə bilər.
Günün ikinci yarsında alacağınız xəbər, dost məsləhəti və ya qohumlarla görüş maliyyə vəziyyətinizə müsbət təsir göstərəcək. Yaxşı nəticə əldə etmək üçün ölçü hissini unutmayın: çoxlu problemlərin həllinə girişmək, eyni vaxtda bir neçə işlə məşğul olmaq tövsiyə olunmur.

Xərçəng - ətrafda baş verən hər şeyə çox kəskin reaksiya verirsiniz. Bugünkü hərəkətlərinizi düşünülmüş, qərarlarınızı isə ölçülüb-biçilmiş adlandırmaq çox çətindir. Siz insanları tez-tez küsdürür, asanlıqla özünüzə düşmən qazanırsınız. Bir çox Xərçənglər qalib kimi çıxacaqları az ehtimal olunan mübarizəyə qoşulacaqlar.
Qohumlarla münasibətlər kəskinləşəcək. Xərçənglər ətrafdakılara təzyiq göstərməyə çalışırlar, bəzən özlərini aqressiv aparırlar. Günün ikinci yarısında gərginlik azalacaq və ovqatınızı düzələcək. Bu vaxt bir çoxları probelmlərinin həlli yolunu tapacaqlar.

Şir -  Bu gün Şirlər sona çatdıra bilib-bilməyəcəklərini düşünmədən cəsarətlə yeni işlərə girişəcəklər. Cəsur eksperimentlər, avantüralar və yeni başlanğıclara meyl bürcün nümayəndələrini düşünülməmiş hərəkətlərə təhrik edə bilər. Amma Şirlər səhvləri də o qədər şən və gülər üzlə edəcəklər ki, onlara köməyə gəlmək istəyənlər tapılacaq.
Gün fiziki iş və idmanla məşğul olmaq üçün münasibdir. Maliyyə mənzərəsi əlverişlidir. Alış-veriş etmək, qiymətli kağızlara pul qoymaq olar. Ailəli Şirlər yaxınlarının rifahının qayğısına qala bilərlər.

Qız - günün birinci yarısında ünsiyyət zamanı ehtiyatlı olmalısınız. Siz hər şeyə tez inanırsınız və bu səbəbdən başqalarının manipulyasiya və intriqalarının qurbanına çevrilə bilərsiniz. Sizi aldatmaq, həqiqətlə heç bir əlaqəsi olmayan şeylərə inandırmaq üçün xüsusi məkrə ehtiyac yoxdur.
Vacib qərarların qəbulundan çəkinmək tövsiyə olunur. Nəzərə alın ki, bütün gün ərzində qadınlarla yola getmək çətin olacaq. Xüsusilə, orta yaşlı və ağbirçək xanımlarla dil tapmaq  çətin olacaq.

Tərəzi - sakit düşüncələr və uzunmüddətli planlaşdırmalar üçün münasib olan pis gün deyil. Dəqiqlik, səliqə və çalışqanlıq tələb edən işlərlə məşğul olmaq mümkündür. Yaradıcı məsələlərin həllində vəziyyət o qədər də yaxşı olmayacaq.
Bürcün bir çox nümayəndələri, nəhayət ki, fikirlərini çoxdandır diqqət tələb edən ailə işlərində cəmləşdirə biləcəklər. Burada təşkilatçılıq qabiliyyəti lazım gələcək. Uşaqların sizin şəxsi iştirakınız və əhəmiyyətli xərclər olmadan həlli qeyri-mümkün problemləri yarana bilər.

Əqrəb - müsbət tendensiyaların təsiri üstünlük təşkil edəcək. İşgüzar fəallıq yüksək olacaq, peşə uğurlarına ümid etmək olar. Vəzifə artımı istisna deyil, məhsuldar əməkdaşlığın başlanması mümkündür. Əgər təşəbbüskarlıq nümayiş etdirsəniz və nəyə qadir olduğunuzu göstərsəniz, ağıllı hərəkət etmiş olarsınız. Maraqlı təkliflər verin, liderlik keyfiyyətlərinizi və təşkilatçılıq qabiliyyətinizi nümayiş etdirin. Unutmayın: peşəkar gələcəyinizin asılı olduğu adam diqqətlə sizi izləyir.

Oxatan - bütün çətinliklərə baxmayaraq, bu gün sakitliyinizi qoruyacaq və düz edəcəksiniz. Məhz soyuqqanlılıq və düşünülmüş addımlar atmaq ortaya çıxan bütün sualların cavabını tapmaqda sizə yardım edəcək. İşdə uğurlar, maraqlı iş təklifləri mümkündür. Özünü yeni sahədə sınamaq istəyənlər bu gün risk edə bilərlər: ulduzlar köməklik vəd edirlər.
Əks cinsin nümayəndələri ilə ünsiyyət üçün münasib gündür.

Oğlaq - günə ən çətin və xoşagəlməz işlərdən başlamağa hazır olan Oğlaqları tez və hərtərəfli uğur gözləyir. Vaxtınızı dünyanın ədalətli qurulub-qurulmaması ilə bağlı söhbətlər və düşüncələrə sərf etməyin. Bu gün hərəkət etmək lazımdır. İş danışıqları çox gərgin keçəcək. Amma istəyinizə nail ola biləcəksiniz.

Yaxınlarınızla ünsiyyətdə müsbət emosiya mənbəyini tapmağa nahaq cəhd edirsiniz. Bu gün sizi tərifləmək və dəstəkləməkdən daha çox tənqid edəcəklər. Yalnız sevdiyiniz adam istisnadır. Məhz ondan əməl etməyə dəyən məsləhətlər alacaqsınız.

Dolça - mənfi tendensiyaların təsiri güclü olacaq. Həmkarlarınızla ciddi fikir ayrılıqları yarana bilər. Rəhbərilk sizin hərəkətlərinizi kəskin tənqid edəcək. Bu və ya digər hərəkətləri edərkən hansı motivlərə əsaslanacağınızı izah etməli olacaqsınız. Bu, zövqünüzcə deyil. Amma təəssüf ki, başqa yolunuz da yoxdur.
Bu günün müsbət tərəfləri yalnız hadisələrin əlverişsiz inkişafına rəğmən, sizin uğura olan inamı itirməməyinizdir. Pulunuzu ağılla xərcləyin.
 
Balıqlar - Bu gün iş danışıqları aparmaq, nüfuzlu adamlarla, dövlət orqanlarının nümayəndələri ilə görüşmək tövsiyə olunmur. Sənədlərin rəsmiləşdirilməsində problemlər yarana bilər. Hüquqi və təşkilati məsələlərinin həlli üçün münasib gün deyil. Yerinə yetirməyin çətin olduğu vədlər verməməyə, yaxşı münasibətləri qorumaq istədiyiniz insanları aldatmamağa çalışın.

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA