“Az-granata”nın rakısını necə içməli?

“Az-granata”nın rakısını necə içməli?
13:03
26.09.2017
201
Ölkə
A
“Az-Granata” Şirə və şərab emalı zavodu Azərbaycan tarixində bir ilkə imza atdı.

Ağsunu dillər əzbəri etmiş zavodda ölkəmizdə ilk dəfə rakı istehsal edildi. 

Bu istehlak kültürümüzün dəyişməsi yönündə çox ciddi addımdır. 

Şərabçılıqda gürcüləri, konyak istehsalında erməniləri, araq süzməkdə rusları qabaqlamaqda olan “Az-Granata” öz “Türk” adlı rakısı ilə bu dəfə Anadoluya meydan oxuyacaq. Böyük “Türk”ü layiqincə qarşılaya bilməmiz lazım. Elə bu səbəbdən də illər öncə yazdığım bir yazıya azacıq əl gəzdirib yenidən yayınlamağı qərara aldım. 

Xatırlayacaqsınız, hər il yanvarın 31-də ruslar “milli içki” hesab etdikləri vodkanın doğum tarixini qeyd edirlər.

Rusiyanın bütün şəhərlərində, restoran və kafelərində, mağazalarında arağın istehsal gününün qeyd olunması üçün kampaniyalar, endirimlər başlayır. 
Hər zaman düşünmüşəm ki, bu tarixdən Azərbaycana da pay düşür. 

Azərbaycan əhalisinin islamdan, doqmatik həyat tərzindən uzaqlaşmasında, müasirləşməsində və azadlığı qavramasında vodkanın xüsusi rolu var. 
Cəlil Məmmədquluzadənin “Ölülər” əsərinin qəhrəmanı, orta əsr ənənələrinə tüpürən İskəndərin  “Kefli”  ayaması daşıması da bu baxımdan təsadüfi deyil. 
Spirtli içki asılılıq yaradır, qədərini aşanda şəxsiyyətin həm özünə, həm də çevrəsindəki insanlara problem yaradır, burası dəqiqdir. 

Amma içki içmək, yemək yemək, restorana, kafeyə, diskotekaya getmək həm də bir mədəniyyət məsələsidir.

Çox təəssüf ki, Azərbaycanda bunca şadlıq evləri, restoran və kafelər, hər cür kafelər olmasına baxmayaraq bu mədəniyyət bizdə çox aşağı səviyyədədir. 
Bir misal deyəcəm. “Ramin” şadlıq evinin yaxınlığında gürcüstanlıların işlətdiyi bir məkan var. O məkanın icarədarı Malik dayıdır. Malik dayı o qədər ürəklə, həvəslə salat doğrayır, yemək hazırlayır, şərab süzür ki, onun göstərdiyi qulluqdan aldığı zövq, necə deyərlər, əlini daha da duzlu edir. O məkana mən adətən qaban kababı yemək üçün gedirəm və fərqli yerlərdə yediyim donuz əti oradakı qədər heç zaman canıma sinmir.  Hərçənd, ofisiantları daha səliqəli geyindirmək, onlara yarımgünlük seminar keçmək, eləcə də masaları daha yaxşı düzməklə həmin məkanın xidmət səviyyəsini yüksəltmək olar.

Qayıdaq içkiyə. Araq mənim zövqümü oxşayan içki deyil, vodkanın üzünə ancaq toyda-məclisdə, bir də qış aylarında xaşın xətrinə dəyməmək üçün baxaram. Seçim imkanım varsa, konyaka və viskiyə üstünlük verirəm.  

Xüsusi tərcih etdiyim içki şərab və rakıdır. 

Bir dəfə gənc və istedadlı şair, yüksək mütaliəsi  və ən əsası tərbiyəsi ilə seçilən Qismətlə elə rakı içə-içə rakı içmək ədəbindən xeyli söhbət etmişdik.

Azərbaycanda rakıya üstünlük verən insanların sayı getdikcə artır. Bunun bir səbəbi İstanbul filmlərinin Azərbaycanda böyük auditoriya toplaması, digər nədəni Anadolu mətbəxinin Azərbaycanda populyarlaşması, nəhayət,  Türkiyəyə gediş-gəlişin artmasıdır.   

Amma dəfələrlə gözümə dəyib ki, bizdə rakı elə araq kimi başa çəkilir, istifadəçilər onun eyşindən və ritualından bixəbər çox içmək üçün az qala bəhsə girirlər.
Rakının ilk dəfə harada və kimlər tərəfindən hazırlandığı konkret bəlgələrlə üzə çıxarılmayıb. Amma ümumi qənaətə görə, bu içki Anadolu torpaqlarında istehsal edilib. Şərab ensiklopediyalarında onu “türk içkisi” kimi qələmə verirlər. Yunanlar “Uzo” adlı içki ilə rakının tarixinə və satışına iddia etsələr də, Avropa Şurası onu “turkish” kimi tanıyıb.  

Hazırda Türkiyədə bu məhsul dörd adda- “Kulüp Rakı”, “Altınbaş Rakı”, “Tekirdağ Rakısı” və “Yeni Rakı”- istehsal olunur. Bu içki quru və ya təzə üzümdən alınan spirtin cirəgülü toxumları ilə qarışığının daha bir əl damızdırılması ilə ərsəyə gətirilir. Evliya Çələbi öz səyahətnaməsində rakı istehsalçılarından “Arakçiyan əsnafı” deyə söz edir.

Ümumiyyətlə, ehtimal edilir ki, “rakı” araq/araqi sözündən törəyib, bu kəlmənin mənası isə tər/tərlədən deməkdir. 

* Rakını süzəndə şüşəni əldə ehmalca çevirmək lazımdır ki, içkinin qoxusu masaya yayılsın. Rakının özəlliyi onun qoxusudur, hərçənd çox adam məhz bu qoxuya görə rakıdan uzaq durur. 
* İkincisi, rakını ensiz, silindirik, uzun bardağa süzmək lazımdır. Belə olanda içkinin estetikası artır. 
* Üçüncüsü, rakı ya tək, yaxud ikiqat (double) süzülür, amma bütün hallarda bardağın yarısından az olmalıdır. 
* Dördüncüsü, rakını mütləq soyuq süzmək lazımdır, daha sonra ona su əlavə etmək, Qismət demiş, “üzünü ağartmaq” lazımdır.  Bəzən rakı bardağına su qatmadan buz atılır ki, bu, ümumiyyətlə, yolverilməzdir. Çünki su rakıdan əvvəl süzüləndə tərkibindəki cirəgülü üstə çıxır, buz atıldıqda isə spirtin bardaqdakı proporsiyası dəyişir, bu isə içkinin keyfiyyətini öldürür. Ona limon sıxmaq da olmaz. 
* Rakını bir dəfə toqquşdurmaq lazımdır, ancaq süfrəyə yeni adam gələrsə, o zaman daha bir dəfə də bardaqdan səs çıxarmaq olar. 
* Bir bardaq rakı fasilələrlə ən azı 8 dəqiqəyə içilməlidir. Süfrədən qalxan zaman rakı bardağının dibində mütləq bir-iki qurtum da olsa, “ədəb üçün” saxlamaq lazımdır.

Rakı süfrəsində ciddi məsələlər, sorunlar danışılmaz, bu içki sözün əsl mənasında insanın eyninin açılması, kefinin tənzimlənməsi, deyib-gülməsi üçündür. Axşam içkisi sayılan rakı məclisində “sözü tutan”  2-6 nəfərin oturması məqbuldur. Rakı  masasında içən və ya içməyən qadının olması arzulanandır. Səsli-küylü, yüksək və yüngül musiqi sədaları altında rakı içmək, sadəcə, eyibdir. 

Rakı daha çox meyvə-tərəvəzlə içilir, ədəbi ilə içənlər bilir ki, rakı süfrəsinin bəzəyi pendir, çərəz, zeytun turşusudur. Ayrıca balıq qızartmaları da rakının altını bərkitmək üçün məsləhətlidir.    

Bir də türklərin “yumruq məzəsi” dediyi bir şey var, bu heç nə yeməmək deməkdir. Rakı udumlanandan sonra  adam, sadəcə, əlinin dalı ilə ağzını silir. 

Taleh Şahsuvarlı 

ŞƏRH YAZ
0

Azərbaycanda qış turizminə maraq artır — QİYMƏTLƏR

Azərbaycanda qış turizminə maraq artır
21:22
15.12.2017
2945
Ölkə
A
Havalar soyuduqca qış turizm mərkəzlərinə təlabat artır. Artıq bir çox turizm mərkəzlərində hazırlıqlara başlanılıb.

Ölkə.Az-ın Xəzər TV-yə istinadən məlumatına görə, daha çox qış turizm mənbəyi hesab edilən Quba-Qusar və Qəbələdəki otellərdə bütün hazırlıqlar görülüb.

Həmçinin Qəbələdəki otellərdə bu il turist cəlbi üçün bəzi yeniliklər də olacaq. Qiymətlərə gəlincə isə, bu il artım çox olmayacaq.

Qəbələdən fərqli olaraq Quba və Qusardakı otellərdə mövsüm sabahdan start götürəcək və burdakı qiymətlər keçən illə müqayisədə 20-30 faiz artıb. Cənub zonasına da gələn turistlərin sayı kifayət qədərdir. Bu otellərdə bir gecə üçün gecələmək minimum 20 manatdan başlayır.

Hotel nümayəndələrinin sözlərinə görə, bura müraciət edən xarici turistlər daha çox milli mətbəxə üstünlük verir. Rezervasiyalar isə əsasən onlayn şəkildə internet üzərindən aparılır.

 

ŞƏRH YAZ
0

Bir mənzilin bir neçə nəfərə satılmasının qarşısı bu yolla alınacaq

Bir mənzilin bir neçə nəfərə satılmasının qarşısı bu yolla alınacaq
20:55
15.12.2017
2134
Ölkə
A
Bu gün Milli Məclisin plenar iclasında "Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında" qanun layihəsi müzakirəyə çıxarılıb.

Ölkə.Az APA-ya istinadən xəbər verir ki, Milli Məclisin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsinin sədri Əli Hüseynli qanun layihəsi barədə məlumat verib.

Mənzil satışı zamanı bir çox problemlərin yarandığını deyən Ə.Hüseynli bu qanuna dəyişiklik bu problemlərin həllini nəzərdə tutur.

Qanun layihəsinə əsasən Azərbaycanda tikintisi başa çatmayan binaların tərkib hissələrinin (mənzillərin) alqı-satqısı, həmin binalarda mənzil əldə edən şəxslərin mülkiyyət hüquqlarının qeydiyyatı ilə bağlı çoxlu çatışmazlıqlar, o cümlədən mənzillərin eyni zamanda bir neçə şəxsə satılması kimi sui-istifadə hallarının aradan qaldırılması üçün tam yeni bir mexanizm yaradılacaq.

Layihə daşınmaz əmlaka sərəncam verilməsi və daşınmaz əmlakın dövlət reyestrinin aparılması sahəsində fəaliyyətin təkmilləşdirilməsi, notariusla daşınmaz əmlakın dövlət reyestri arasında əlaqələrin elektron informasiya sistemləri vasitəsilə daha çevik qurulması, eləcə də tikilməkdə olan (tikintisi başa çatmayan) binaların tərkib hissələrinin (mənzillərin) alqı-satqısı prosesinin tənzimlənməsi məqsədi ilə hazırlanıb.

Layihəyə əsasən yeni mexanizmin əsas hissəsi mənzillərin vətəndaşlara satılmasına qədər olan prosedurlardan ibarətdir.

Layihədə Mülki Məcəllənin 144-cü (Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri obyektlərinə dair sərəncam verilməsi haqqında müqavilələrin notariat qaydasında təsdiqlənməsi) maddəsinin 144.2-1-ci bəndi yeni redaksiyada verilir. Bəndə əsasən, sərəncam verən tərəfin sərəncam hüququnun və öhdəliklərinin, eləcə də əmlakın mövcud yüklülüyünün daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində yoxlanılması məqsədilə "Notariat haqqında" qanuna uyğun olaraq notariuslarla daşınmaz əmlakın dövlət reyestri arasında məlumat və sənəd mübadiləsi imkanı, o cümlədən notariusların daşınmaz əmlakın dövlət reyestrinə elektron qaydada birbaşa çıxışı təmin edilməlidir.

144.3-cü bəndə görə notarius daşınmaz əmlak üzərində sərəncam verilməsinə dair müqaviləni təsdiqlədikdən dərhal sonra onu elektron formada informasiya sistemləri vasitəsilə və təsdiqlənmiş yazılı formada sifarişli poçt göndərişi vasitəsilə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrinə göndərməlidir. Belə müqavilə ondan irəli gələn mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyatının aparılmasına dair ərizə hesab olunur və həmin müqavilə əsasında müvafiq hüquqlar dövlət qeydiyyatına alınır.

Mülki Məcəllənin 144.5-cü bəndi də yeni redaksiyada verilir. Belə ki, daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququ əmlakın fiziki cəhətdən bölünməsini nəzərdə tutmayan, lakin yaranacaq ümumi paylı mülkiyyətdə payların nisbətini faizlə müəyyənləşdirən bölünmə planı əsasında bölünə bilər. Mülkiyyətçi tərəfindən tərtib edilən belə bölünmə planı müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydada təsdiq edildikdən sonra mülkiyyətçinin bölünmə nəticəsində yaranan payların hər birinə mülkiyyət hüququ daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınır.

Sənəddə qeyd olunub ki, Azərbaycanda tikintisi başa çatmayan binadan mənzil alan alıcının üzərinə mənzilin alış qiymətini tikinti başa çatmazdan əvvəl tam şəkildə ödəmək öhdəliyi qoyula bilməyəcək.

Layihəyə əsasən, bu zaman ödəmələr müqavilələrdə ayrı mərhələ və hissələr nəzərdə tutulmayıbsa, bu Məcəlləyə əlavə edilmiş 770-1-ci maddədə nəzərdə tutulmuş şərtlər nəzərə alınmaqla və tikintinin mərhələləri üzrə hissələrlə həyata keçirilməlidir. Başqa sözlə, layihənin 770-1-ci maddəsinə əsasən, tikintisi başa çatmayan binanın yerləşdiyi torpaq sahəsində tərkib hissələrin bağlı olduğu payların özgəninkiləşdirilməsi zamanı yaranan podrat münasibətlərində alış qiymətinin (muzdun) ödənilməsi yalnız aşağıdakı şərtlər mövcud olduqda tələb edilə bilər:

- 770-1.1.1. Bu Məcəllənin 144-1.4-cü (Bölünmə planına əsasən, mülkiyyətindəki torpaq sahəsində yaranan paylara və tikintisi başa çatmayan binanın həmin paylara bağlı olan tərkib hissələrinə sərəncam verilməsi haqqında müqavilələr notariat qaydasında təsdiqlənməli və tərkib hissələri əldə edən şəxslərin xeyrinə bu məcəllənin 147-ci (Torpaq sahəsinə bağlı təminat qeydi) maddəsinə uyğun olaraq təminat qeydi aparılmalıdır) maddəsində nəzərdə tutulan müqavilə notarial qaydada təsdiq edilibsə;

- 770-1.1.2. Daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində binanın yerləşdiyi torpaq sahəsində tərkib hissələrin bağlı olduğu paylar barədə əldə edənin xeyrinə təminat qeydi aparılıbsa;

- 770-1.2. Bu məcəllədə müəyyən edilən şərtlər tikintisi başa çatmayan binanın yerləşdiyi torpaq sahəsində tərkib hissələrin bağlı olduğu paylar üzərində mülkiyyət hüququnun keçməsi barədə satıcı qismində çıxış edən podratçının öhdəlik götürdüyü hallara da şamil edilir;

- 770-1.3. Müqavilələrdə ayrı mərhələ və hissələr nəzərdə tutulmayıbsa, alış qiymətinin (muzdun) ödənilməsi tikintinin mərhələləri üzrə hissələrlə göstərilən faizlərdən çox olmamaq şərti ilə aparıla bilər;

- 770-1.3.1. torpaq-qazma işlərinin başlanılmasından sonra-müqavilə məbləğinin 30 faizi;

- 770-1.3.2. tikilinin yan və daxili divarları, dam örtüyü hazır olduqdan sonra-müqavilə məbləğinin 10 faizi;

- 770-1.3.3. dam səthlərinin və navalçalarının (novların) qurulması işləri başa çatdıqdan sonra-müqavilə məbləğinin 8 faizi;

- 770-1.3.4. istilik təchizatı sistemlərinin quraşdırılması başa çatdıqdan sonra-müqavilə məbləğinin 3 faizi;

- 770-1.3.5. su xətlərinin çəkilməsi başa çatdıqdan sonra-müqavilə məbləğinin 3 faizi;

- 770-1.3.6. elektrik xətlərinin çəkilməsi başa çatdıqdan sonra-mqavilə məbləğinin 3 faizi;

- 770-1.3.7. pəncələrin quraşdırılması (şüşələrin taxılması da daxil olmaqla) başa çatdıqdan sonra-müqavilə məbləğinin 10 faizi;

- 770-1.3.8. daxili suvaq işləri başa çatdıqdan sonra-müqavilə məbləğinin 6 faizi;

- 770-1.3.9. birdən artıq tərkib hissəsi olan binada birdən artıq tərkib hissəyə xidmət edən sahələrin döşəmələri hazır olduqdan sonra-müqavilə məbləğinin 3 faizi;

- 770-1.3.10. fasad işləri başa çatdıqdan sonra-müqavilə məbləğinin 10 faizi;

- 770-1.3.11 su anbarı da daxil olmaqla, binaya xidmət edən və binadan ayrıca inşa edilən obyektlərin tikintisi başa çatdıqdan sonra-müqavilə məbləğinin 9 faizi;

- 770-1.3.12. bina tam hazır olduqdan və onun istismarına icazə verildikdən sonra-müqavilə məbləğinin 5 faizi;

- 770-1.4. Tikintisi başa çatmayan binanın yerləşdiyi torpaq sahəsində tərkib hissələrin bağlı olduğu payların alqı-satqı müqavilələrinə bu məcəllənin daşınmaz əşyaların alqı-satqısı haqqında müddəaları müvafiq surətdə tətbiq edilir.

Layihə səsə qoyularaq qəbul edilib.

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA