Azərbaycanda gənclərin cəmiyyətdə və dövlətin gələcək həyatında rolu — Analiz

Azərbaycanda gənclərin cəmiyyətdə və dövlətin gələcək həyatında rolu
15:00
24.04.2019
3458
Analitika
A
Bir cəmiyyətin, millətin, dövlətin mövcudluğu, inkişafını və yaşamı gənclikdən asılıdır. O baxımdan da hər bir ölkədə dövlətçiliyin, müstəqilliyin daha da möhkəmləndirilməsi, gələcəyin etibarlı təminatı intellektual səviyyəli potensial kadrların yetişdirilməsindən, onların aparıcı qüvvəyə çevrilməsindən çox asılıdır. Azərbaycanda da gənclərin dövlətin gələcək həyatında müstəsna rola malik olması və aparıcı qüvvəyə çevrilməsi istiqamətində məqsədyönlü siyasət yürüdülür. Gənclər siyasəti Azərbaycan Prezidentinin əsas prioritetlərindən biri hesab edildiyindən bu sahədəki siyasəti həyata keçirmək məqasədi ilə Gənclər və İdman Nazirliyi yaradılıb, onların normal fəaliyyəti üçün qanunvericilik bazası və digər institutsional qurumlar formalaşdırılıb. 2003-cü ildən etibarən isə Azərbaycan gəncliyinin cəmiyyətinin aparıcı qüvvəyə çevrilməsi istiqamətində həyata keçirilən siyasət yeni mərhələyə qədəm qoydu. Prezidentin 30 avqust 2005-ci il sərəncamı ilə 2005-2009-cu illər üçün “Azərbaycan gəncliyi” Dövlət Proqramı təsdiq edildi.

Sonradan dəyişən davamlı inkişaf kontekstinin tələblərinə uyğun olaraq 2011-2015-ci və 2017-2021-ci illər üçün yeni “Azərbaycan gəncliyi” dövlət proqramları hazırlanıb təsdiqləndi. Eyni zamanda, Prezident İlham Əliyevin 19 dekabr 2011-ci il tarixli 542 nömrəli fərmanı ilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Gənclər Fondu yaradıldı.  Gənclər Fondunun yaradılması isə gənclər siyasətinə yeni nəfəs vermiş oldu. Gənclər Fondu tərəfindən ayrılan vəsaitlər sayəsində minlərlə Azərbaycan gəncinin innovativ fikirləri artıq daha geniş dəstəklənməyə başlandı və onların fərqli beynəlxalq layihələrdə ardıcıl və fəal iştirakı üçün imkanlar təmin olundu. Ölkədə gənclər siyasətinin daha uğrula həyata keçirilməsi məqsədi ilə dövlət büdcəsində vəsaitlər ilb-il artırılır.  Bundna əlavə olaraq  gənclərin aparıcı qüvvəyə çevrilməsi istiqamətində müxtəlif qrant layihələri verilir. Bunun nəticəsidir ki,  Azərbaycanda hazırda 130-dan artıq gənclər təşkilatları fəaliyyəti göstərir. Bu siyasət artıq öz bəhrəsini verməkdədir. Ölkədə həyata keçirilən  kadr islahatlarında gənclərə üsünlük verlir. Gənclər qanunvericilik və yeri özünüidarəemtə orqanlarında  daha geniş formada təmsil olunurlar.

Bu gün Azərbaycan gəncləri bütün sahələrdə özlərini doğruldurlar. Bu gün Azərbaycan gəncliyi ölkəmizi beynəlxalq aləmdə layiqincə təmsil edirlər. Bu istər idman sahəsində, istər  elm, istərsə də digər sahələrdə olsun özünü sübut edir. Beynəlxalq  səviyyəli idman yarışlarında Azərbaycan gəncliyinin aktiv iştirakı nəticəsində ölkəmiz idman ölkəsi kimi tanınıb. Bu gün gənclərimiz təkcə idmada deyil, mədəniyyət, incəsənət, elm sahəsində də uğurlara imza atmaqdadırlar.

Gənclərimizin cəmiyətin aparıcı qüvvəyə çevrilməsi və salam gəncliyin yetişdirilmsəi istiqamətində  siyasət davamlı olaraq həyata keçirilməkdədir. Bu məqsədlə həm qanunvericilik bazası təkmilləşdirilir, həm də digər sahələrdə islahatlar həyata keçirilir. Sağlam gəncliyin yetişdiirlməsi bu gün  dövlətin qarşısında duran əsas vəzifələrədn biridir. Bu məqsədlə ilk olaraq qanunvericilik bazasının təkmilləşdirilməsi istiqamətində addımlar atılıb və 2019-cu ilin əvvəlində “Gənclər siysəti haqqında” qanuna ciddi dəyişikliklər edilərək parlamentdə qəbul edilib.  Qanuna edilən dəyişiklikdə əsasən aztəminatlı gənc ailələrin sosial müdafiəsi, gənc alim və tədqiqatçıların elmi fəaliyyətinin dəstəklənməsi, gənclərin sosial-iqtisadi və mədəni inkişafı üçün tədbirlərin həyata keçirilməsi, sosial müdafiəyə ehtiyacı olan aztəminatlı gənclərin sosial, mənzil, təhsil problemlərinin həlli və asudə vaxtlarının səmərli keçirilməsinə yönələn tədbirlərin həyata keçirilməsi, gənclər arasında könüllülük fəaliyyətinin təşviqi, gənclər arasında hər növ ekstremizmin və radikalizmin qarşısının alınması, gənclərin fərdi inkişafı üçün qeyri-formal və informal təhsilalma imkanlarının yaradılması, gənclərin inkişafı, yeni biliklərə yiyələnməsi məqsədilə informasiya texnologiyaları, sosial şəbəkə və multimedia vasitələrindən istifadə sahəsində imkanların artırılması, bu sahədə qanunvericiliyin tələblərinə riayət edilməsinə, insanların şərəf və ləyaqətlərinin və şəxsi həyatın toxunulmazlığı hüququnun qorunmasına nəzarətin təmin edilməsi  kimi müddəalar əksini tapıb.

Bundan əlavə olaraq qanunda  “Gənclər evi”nin yaradılması nəzərdə tutulur.  “Gənclər evi” sosial xidmət müəssisələrində risk qrupundan olan gəncələrə aşağıdakı xidmətlər göstəriləcək:

1.Risk qrupundan olan gənclərin hüquqi və sosial-psixoloji yardımla təmin edilməsi,

2. Risk qrupundan olan gənclərin aktiv məşğulluq tədbirlərinə cəlb olunmasına köməklik göstərilməsi,

3. Risk qrupundan olan gənclər üçün sosial-psixoloji reabilitasiya kursunun təşkil edilməsi,

4.Cəzaçəkmə müəssisələrindən azad edilən sosial adaptasiyaya ehtiyacı olan gənclərin sosial adaptasiya mərkəzlərinə yerləşdirilməsinə köməklik göstərilməsi,

5.Risk qrupundan olan gənclərlə könüllülər arasında qarşılıqlı yardım qruplarının təşkil edilməsi,

6. Risk qrupundan olan gənclərin sosial müdafiəsini və sosial təminatı ilə bağlı digər tədbirlərin həyata keçirilməsinin təmin edilməsi,

7.18 yaşınadək gənclərin mənəvi-əxlaqi tərbiyəsinin təmin edilməsi və sağlam gəncliyin formalaşdırılması məqsədilə bunlar qadağan edilir: Onlara tütün məmulatlarının, spirtli və enerji içkilərinin satışı, onların idman mərc oyunlarında birbaşa və ya dolayı iştirakı, gecə klublarında və barlarda olması.

Müvafiq icra hakimiyyəti orqanları 18 yaşınadək gənclərin mənəvi-əxlaqi tərbiyəsinin, onların sağlamlığına və inkişafına ziyan vuran informasiyalardan qorunmasını təmin etmək məqsədilə “təhlükəsiz internet” mexanizminin yaradılmasını təmin edirlər.

Azərbaycanda gənclərin təhsili, tərbiyəsi, asudə vaxtının təşkili, fiziki və mənəvi inkişafı ilə bağlı fəaliyyət göstərən obyektlər özəlləşdirildikdən sonra 5 il deyil, 10 il müddətinə funksional təyinatının dəyişdirilməsinə və ya başqa məqsədlər üçün istifadə edilməsinə yol verilməyəcək.

Bütün bunlar bir daha göstərir ki, gənclərin ölkəmizin gələcəyinin daha etirbarlı əllərdə təmin olunması məqsədi ilə genişmiqyaslı siyasət yürüdülür. Gənclərimizə olan bu münasibət isə  onu deməyə əsas verir ki, dövlətimizin gələcəyi  etibarlı əllərdədir.

Mürtəza Bünyadlı
Ölkə.az

ŞƏRH YAZ
0

"Paşinyan Qərb dairələrinin ümidlərini doğrulda bilməyəcək” — Politoloq

18:33
15.08.2019
4938
Analitika
A
"Ermənistan rəhbərliyinin Azərbaycan torpaqlarına olan iddiasını açıqca ortaya qoymasının əsas günahkarları Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsində vasitəçilik missiyasını həyata keçirən ATƏT MQ-nin həmsədr ölkələridir".

Bunu “Ölkə.Az”a açıqlamasında politoloq Elşad Mirbəşiroğlu deyib.

Onun sözlərinə görə, Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində vasitəçilik missiyasını həyata keçirən ATƏT MQ həmsədr ölkələr zamanında işğalçı Ermənistanı öz adıyla çağırmadığından, onlar da özlərini cəzasızlıq mühitində hiss etdiyindən, beynəlxalq hüquqa tüpürərək istədiyi bəyanatları verirlər. “Bu baxımdan da istər Paşinyanın, istərsə də digər rəsmilərin məsuliyyətsiz bəyanatlar səsləndirməsinə görə məsuliyyəti  ATƏT MQ həmsədr ölkələri daşıyır”- o, qeyd edib.

Politoloq hesab edir ki, Paşinyan Ermənistanın işğalçılıq siyasətini açıq etiraf etdiyinə görə, işğalçı dövləti öz adıyla çağırılmalı, ona işğalçıya layiq olan münasibət sərgilənməlidir: “Digər tərəfdən Ermənistan rəhbərliyi son hərəkətləri və fəaliyyətləri ilə bir daha münaqişənin dinc vasitələrlə həllində maraqlı olmadıqlarını ortaya qoyduğundan, bu ölkəya qarşı başqa davranış və ritorikanın tətbiqini labüd edir”.

Belə olan şəraitdə Azərbaycanın atmalı olduğu addımlara gəldikdə isə politoloq deyib ki, Azərbaycan bu istiqamətdə lazımi addımlar atır. “Təəssüflər olsun ki, hələlik Azərbaycanın səsinə beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən lazımi səviyyədə reaksiya verilmir. Lakin Azərbaycanın tətbiq etdiyi “güc diplomatiyası” öz nəticəsini verəcək və artıq verməkdədir. Məhz “güc diplomatiyası”nın tətbiqi nəticəsində beynəlxalq aləm tədricən Azərbaycanın ədalətli mövqeyini dəstəkləməkdədir. Hesab edirəm ki,  Azərbaycan bu istiqamətdə fəaliyyətini davam etdirməklə istədiyi nəticəyə nail olacaq”- o bildirib.
Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi Nikolay Patruşevin Ermənistana səfərinin yekunlarını şərh edən politoloq deyib ki, bu sıradan bir səfər deyildi. “Bu səfər onu  göstərir ki, Rusiya Ermənistanda mövqelərini daha da möhkəmləndirmək əzmindədir. Paşinyan hakimiyyətə gəldiyi ilk zamanlarda atdığı addımlarla Ermənistanı Rusiyanın təsir orbitindən çıxarmağa çalışırdı.  Nəticədə iki ölkə arasında  münasibətə gərginləşməyə və soyuqlaşmağa  başladı. Rusiya Paşinyanın bu fəaliyyətini həzm edə bilmirdi. Çünki Ermənistan MDB məkanında Rusiyanın ən böyük hərbi dayaqları olan ölkədir. Ona görə də Rusiya burada mövqelərini bacardıqca möhkəmlətmək niyyətindədir. Hesab edirəm ki, Patruşevin səfəri Moskvanın İrəvana təzyiqlərini artırmağa şərait yaradacaq. Nəticə etibarı ilə Rusiya Ermənistanda mövqelərini möhkəmlətməklə, bu ölkənin forpost  status daha da möhkəmlənmiş olacaq.

Digər tərəfdən Paşinyan hakimiyyətə gəldikdən sonra iki ölkə arasındakı mövcd hərbi-texniki əməkdaşlıq sahəsində əlaqələr zəifləyib və bundan  sonra həmin əməkdaşlığın aktivləşdirilməsinə çalışılacaq.

Bu səfəri onu deməyə əsas verir ki, Paşinyan Ermənistanı Rusiyanın təsir dairəsindən çıxara biməyəcək. Bəzi Qərb dairələrinin ona bu məsələdə olan ümidlərini doğrulda bilməyəcək”-politoloq qeyd edib.

Politoloq Patruşevin səfəri zamanı son dövrlərdə Paşinyanaın Qarabağ məsələsində səsləndirdiyi bəyanatların müzakirə olunduğunu və bu məsələdə İrəvana müəyyən xəbərdarlıqlar etməsini də  istisna etməyib: “Ən azından Moskva Paşinyanı Qarabağ məsələsində sərsəm bəyanatlar verməsində çox da irəli getməməyi tövsiyyə edib”. 

Mürtəza
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

"İqlim dəyişkənliyi sonrakı illərdə də davam edəcəksə..." — EKSPERT

06:14
10.08.2019
6775
Analitika
A
Dünyada gedən qlobal iqlim dəyişmələrinin əlamətlərini bu il daha aydın müşahidə edirik. İlin aqrometeroloji analizi deməyə əsas verir ki, qış fəslində baş vermiş quraqlıq, fəsilə xarakterik olmayan isti hava kütlələrinin axını ilkin yazda öz yerini kəskin qeyri-sabitliyə vermiş, yaz fəsli kəskin temperatur dəyişmələri, dolu, yağıntıların baş verməsi ilə müşayət olunmuşdu. Aramsız yağışlar nəticəsində ilkin yazda ərik, gilas, alça kimi tez çiçəkləyən ağaclarda tozlanma prosesi tam başa çatmamış, ağacların potensial məhsuldarlığı aşağı düşmüşdü. Son üç gündə havaların kəskin dəyişməsi də yay fəslinə xarakterik deyil, bu cür qeyri-sabit hava şəraiti nadir hadisə kimi qiymətləndirilə bilər.

"Ölkə.Az" bildirir ki, bunu azərtac-a açıqlamasında kənd təsərrüfatı mütəxəssisi Nicat Nəsirli deyib.

Onun sözlərinə görə, illər üzrə meteroloji təhlillər göstərir ki, qışda temperatur ampilitudlarının yüksək, yayda isə aşağı düşməsi iqlim amilləri ilə birbaşa əlaqəli olan kənd təsərrüfatı bitkiləri üçün müxtəlif risk və stres amilləri yaradır. Belə görünür ki, illər üzrə bitkilər üçün stres faktorları daha da güclənməkdədir.

Son günlər baş verən yağıntılar meyvəçilik üzrə ən mənfi təsirlərini üzüm bağlarına göstərə bilər. Üzümçülük, xəstəlik və zərərvericilərə sirayətlənmə baxımından meyvəçilikdə ən zəif bitki sayıla bilər. Temperaturun qəflətən aşağı düşməsi üzüm tinglərində su və metobolizm balansını pozur, məhsulun keyfiyyət göstəricilərinə - şəkərlilik və turşululuğuna mənfi təsir göstərir. Yağıntıların baş verməsi üzümçülükdə təhlükəli xəstəlik olan "boz çürümə" xəstəliyinin yayılmasına münbit şərait yaradır. Suvarılmayan sahələrdə, dəmyə əkinlərində yağış yağması nəticəsində gilələrdə partlama əmələ gəlir və nəticədə məhsulun əmtəə görünüşü korlanır, fermerə iqtisadi ziyan dəyir.

Nicat Nəsirli deyib: "Bu cür qeyri-sabit iqlim amillərinin baş verməsi meyvədə yetişmə dinamikasının pozulması ilə müşayət olunur. İyul-avqust-sentyabr ayları meyvədə şəkər toplama, vegetasiyanın başa çatması dövrü olduğu üçün temperatur sabit olmalı, gecə-gündüz temperaturu arasında ampilitut normal həddə tərəddüd etməlidir. Gündüzlər kəskin isti, axşamlar isə soyuq olması, o cümlədən gündüzlə gecə temperaturu arasında fərqin az olması yetişməyə mənfi təsir göstərir. Bu cür hallar daha çox üzüm, əncir, nar meyvələrinə aiddir. Nəticədə adıçəkilən meyvələr öz bioloji xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq vaxtında yetişməyəcək, bağlarda kütləvi gecyetişmə prosesi müşayət olunacaq".

Yay aylarında yağıntıların düşməsi alma, armud kimi meyvələrin xarici səthində kiçik zədələnmələr əmələ gətirir ki, bu zədələr sonradan havaların qızması nəticəsində çürüntü bölgəsi əmələ gəlir və məhsulun böyük hissəsi bağdaca itirilir. Bu barədə danışan ekspert bildirib ki, yalnız düzgün aqrotexniki qulluq göstərilmiş, zərərverici və ziyanvericilərə qarşı sistemli mübarizə aparılmış bağlarda bu zədələr fəsada yol açmır, ağacın qüvvətli immuniteti sayəsində zədələr qısa vaxtda aradan qalxır. Tədbirlər aparılmayıbsa, bağ xəstəliyə sirayətlənibsə, yağışların əmələ gətirdiyi zədələr irihəcmli itkilərə aparıb çıxarır.

Həmsöhbətimiz qeyd edib ki, meyvəçiliklə məşğul olan fermerlər yay aylarında düşən yağıntılardan sonra sahələrdə aktivləşən "qırmızı gənə"nin hərəkətini və göbələk xəstəliklərini nəzarətdə saxlamalı, on gündən bir bağlarda kimyəvi mübarizə tədbirləri həyata keçirməlidirlər.

Qeyri-sabit hava şəraitində tərəvəzçilik istiqaməti üzrə əsas diqqət açıq sahədə əkilmiş pomidor şitillərinə yönəlməlidir. Pomidorun "avqust-sentyabr xəstəliyi" adlandırılan fitovtora nəm havaların, axşamlar soyuq, gündüzlər isə kəskin istilərin təsiri ilə sahəni bürüyür, nəticədə barın yuxarı hissəsində qaralma əmələ gəlir və çürümənın əhatə dairəsi genişlənərək məhsulun zay olmasına gətirib çıxarır. Torpaq adamları məhz bu iki ayda pomidor sahələrini fitovtoranın mənfi təsirlərindən qorumalıdırlar.

Əkinçilikdə - mövsümi becərmə işləri gedən qarğıdalı, şəkər çugunduru sahələrində güclü küləklə müşayiət olunan qeyri-sabit hava şəraiti bar orqanlarının zədələnməsinə, tam qırılmasına gətirib çıxarır ki, bu da sahədən əldə olunan məhsuldarlığı aşağı salır.

Onun sözlərinə görə, son becərmə işləri gedən pambıqçılığa yağıntılı havaların mənfi təsiri yoxdur. Qozalar hələki çiçəkləmə dövrünü başa çatdırmadığı üçün nəm havalar lifin keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilməz. Yalnız normativlərə uyğun əkilməyən, sıx səpilmiş sahələrdə nəmlik nəticəsində göbələk xəstəliyi formalaşa bilər ki, bunu da seyrəltmə aparmaqla aradan qaldırmaq lazımdır.

Heyvandarlıq yeganə sahədir ki, belə havalar iri və xırdabuynuzlu heyvanlarda, eyni zamanda, quşçuluqda idealdır. Bu barədə də məlumat verən Nicat Nəsirli bildirib ki, heyvanlarda bədən temperaturunun aşağı düşməsi nəticəsində yemin həzmə gediciliyi artır, daha iştahla yeyir və özünü bir növ komfort hiss edir. Heyvandarlığın ən həssas sahəsi olan arıçılıq üçün də avqust yağıntılarının mənfi təsiri yoxdur. Əksinə, balvermə dövrü başa çatdığı üçün arıların qüvvəli yem bazasına ehtiyacı var, yağışlar nəticəsində təbiət canlanır, bitkilərdə erkən inkişaf baş verdiyi üçün arılar üçün nektarin bazası güclənir.

"İqlim qeyri-sabitliyi bundan sonrakı illərdə də davam edəcəksə, pereventiv tədbirlərin həyata keçirilməsi vacibdir. İstehsalçılar əkin materiallarının keyfiyyət göstəricilərinə diqqət yetirməlidirlər. Təsadüfi əldə olunmuş, sort və bioloji xüsusiyyətləri təsdiqlənməmiş toxum və tinglər əkinlərdə tətbiq edilməməlidir. Əkinçilikdə yerli iqlimə uyğnlaşmış, stres amillərinə (quraqlıq, soyuq, xəstəlik və s.) dözümlü toxum və tinglərdən istifadə olunmalıdır. Bununla bərabər, bitki mühafizə tədbirlərinin texnoloji xəritəyə uyğun həyata keçirilməsi ilə potensial məhsuldarlıq qorunmalıdır", - deyə ekspert əlavə edib.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA