Belarus tranziti Baltikyanı ölkələri tərk edir — ANALİTİKA

Belarus tranziti Baltikyanı ölkələri tərk edir
18:03
06.01.2018
7173
Analitika
A
Ötən ilin avqust ayında Rusiya prezidenti Vladimir Putin Kalininqradda ölkənin şimal-qərb nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı ilə bağlı keçirilən müşavirədə Belarusun neft şirkətlərinin üzərinə yerli neft məhsullarını Rusiya limanlarından, xüsusilə Ust-Luqa və Sankt-Peterburq limanları vasitəsilə ixrac etmək öhdəliyinin qoyulmasını təklif edib.

"Ölkə.Az" "Reporta"-a istinadən xəbər verir ki,  V.Putin bununla bağlı bəyanatında təklfini belə izah edib:

"Belarusun neft emalı zavodlarında bizim neftimiz emal olunur (orada başqa ölkələrin nefti yoxdur və çətin ki, bundan sonra da olsun), bu səbəbdən bunu vahid çərçivə halına salmaq lazımdır. Bizim neftimiz bilavasitə öz infrastrukturumuza bağlı olmalıdır”.

Rusiya prezidentinin bəyanatına Baltikyanı ölkələr dərhal reaksiya verib. Litvanın baş naziri Saulyus Skvernyalis bildirib ki, Belarus neft məhsullarının Rusiya limanları və Rusiya dəmir yolları vasitəsilə ixracı Belarus üçün əlverişsiz və təhlükəlidir. S.Skvernyalis qeyd edib ki, Rusiya limanları qışda donur və bu iqlim şəraiti neft məhsullarının daşınması üçün təhlükəli və həssas məsələdir. Litva baş nazirinin fikrincə, şərq dövlətlərinin rəhbərləri tez-tez iqtisadi maraqları nəzərdə tutmayan siyasi qərarlar qəbul edirlər. O, Litva siyasətçilərini Belarus yüklərinin Litva dəmir yolları vasitəsilə Klaypeda limanına tədarükünün davam etdirilməsini təmin etməyə çağırıb.

Lakin baş nazirin çağırışı qəzet yazılarından kənara çıxmayıb. Artıq 2017-ci ilin sonunda Belarus neft tranzitinin istiqamətinin dəyişməsi prosesi başlayıb: Belarus neft məhsullarının ilk 72 min tonu Baltikyanı ölkələrdən deyil, Rusiya vasitəsilə ixrac olunub.

Ötən ilin 8 dekabrında "Belneftxim” konsernin sədri İqor Lyaşenko bildirib ki, Belarus və Rusiya əlverişli şəraitin yaranacağı təqdirdə, 2018-ci ildə Rusiya limanları vasitəsilə ixrac həcminin 1 milyon tona çatdırılmasını razılaşdırıb.

Bu iqdisadi baxımdan əsaslandırılmış qərardırmı?

Qərb analitiklərinin fikrincə, nəqlin istiqamətinin dəyişdirilməsi Belarus neft emalı zavodları üçün ziyanlı olacaq. Çünki Ust-Luqa, Primorsk və Rusiyanın Leninqrad vilayətinin digər limanları Belarus neft emalı zavodlarından ən azı 800 kilometr aralıda yerləşir. Bu isə Ventspils, Riqa və Klaypeda limanları ilə müqayisədə kifayət qədər uzaqdır. Bunun nəticəsi kimi, nəql qiymətləri Baltikyanı ölkələrdən fərqli olaraq dəfələrlə çoxdur. 2017-ci ilə qədər Belarus neft məhsullarının hər bir tonunun Baltikyanı ölkələr vasitəsilə ixracı 6-8 dollara başa gəlirdisə, Rusiya vasitəsilə bu rəqəm 12-18 dollar təşkil edib.

Lakin Rusiya tarif rejiminə elə dəyişikliklər etdi ki, Belarusa artıq yükləri Baltikyanı ölkələr vasitəsilə deyil, Rusiya limanlarından ixrac etmək sərfəli oldu. Əvvəl Rusiya Dəmir Yolları yükdaşıma tariflərinə 25% endirim tətbiq edirdisə, sonra bu rəqəm 50%-ə çatdırıldı, hazırda isə kompleks tariflər tətbiq olunur.

Belarusun neft məhsullarına tətbiq olunan güzəştli şərtlər yüklərin Baltikyanı ölkələrdən deyil, məhz Rusiya limanları vasitəsilə daşınmasını daha əlverişli edib.

Nəql üçün vaxt itkisi ilə bağlı Rusiya maliyyə eksperti İqor Yuşkov bildirib ki, əgər bu, yekun gəlirə təsir göstərmirsə, nəqlin müddəti əhəmiyyətli deyil: "Əsas məsələ aparılan bütün əməliyyatlardan sonra hesabda nə qədər pulun qalmasıdır. Əgər Rusiya marşrutundan istifadə zamanı Baltikyanı ölkələrlə müqayisədə vəsait daha çox qalırsa, təbii ki, məhz Rusiya limanları seçiləcək. Bunun hansı müddətə başa gəlməsi isə elə də əhəmiyyətli deyil.”

İqor Lyaşenko

Nəticə etibarilə 2018-ci ildə Rusiya vasitəsilə daşınan neft məhsullarının həcminin 12 dəfə artırılması planlaşdırılır, ekspertlərin hesablamalarına görə, beş il sonra Belarusun neft nəqlinin əsas hissəsi Baltikyanı ölkələrdən yan keçəcək.

Bu qərarın siyasi məqamları nədən ibarətdir?

Vladimir Putinin avqust bəyanatından sonra Belarus KİV-lərində Baltikyanı ölkələrin limanlarının loqistika baxımından müəyyən müstəvidə daha rəqabətədavamlı olacağı barədə qeydlər yer alıb. Rusiyalı ekspertlərin bu məsələyə münasibəti özünü çox ləngitməyib: Belarusun Rusiya neftini hansı şərtlərlə əldə etdiyi kimi, vacib bir məsələni də unutmaq olmaz.

"Xam neftin Belarusa tədarükü məsələsini tranzitin hansı limanlar vasitəsilə həyata keçirilməsi ilə tam şəkildə əlaqələndirmək mümkündür. Xatırladım ki, Belarusun xeyrinə misli görünməmiş qərar qəbul edilib: Bu 20 milyon ton neft ixrac etmək hüququ verməklə yanaşı, "rekreasiya fəaliyyətinə" daha 6 milyon ayırmasını təmin edir. Bu səbəbdən, belaruslar riyazi hesablamalar apararaq onlara nəyinsə sərf etmədiyini deyərkən onu da unutmalı deyillər ki, bu şərtlər əsasında Belarusa tədarük bizə də sərf etmir. Bununla belə, biz bunu edirik”, - deyə Rusiya Milli Enerji Təhlükəsizliyi Fondunun rəhbəri Konstantin Simonov bildirib.

Konstantin Simonov

Sonda qeyd edək ki, Baltikyanı ölkələrdə 2017-ci ildə daha da şiddətlənən Qərbə və NATO-ya meyilli əhval-ruhiyyə öz "bəhrəsini verdi". Litva və Latviya Rusiyanın iştirakı ilə həyata keçirilən bütün iri strateji layihələrdən məhrum oldular, Rusiya bazarlarına çıxışı və Rusiyadan olan nəql imkanlarını itirdilər. İndi isə Belarus vasitəsilə həyata keçirilən tədarük imkanları da əllərindən çıxmaqdadır.

ŞƏRH YAZ
0

Ekspert: Azərbaycan Prezidenti ilə vətəndaşların canlı təmaslarına müasir dövlət idarəçiliyi sistemində böyük önəm verilir

Ekspert: Azərbaycan Prezidenti ilə vətəndaşların canlı təmaslarına müasir dövlət idarəçiliyi sistemində böyük önəm verilir
21:13
14.01.2019
250
Analitika
A
Azərbaycan dövlətinin sosial siyasətinin dönməz, fasiləsiz və bütün ölkə boyu xarakter daşıdığını Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə Bakının Qaradağ rayonunun Qobustan qəsəbəsində Səhiyyə Nazirliyinin yeni inşa olunan 17 saylı birləşmiş şəhər xəstəxanasının açılışı bir daha göstərdi.

Ölkə.Az" bildirir ki, bunu trend-ə açıqlamasında "Bakı xəbər" qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Aydın Quliyev deyib.

Onun sözlərinə görə, xəstəxana kollektivi ilə Prezidentin və birinci xanımın görüşü və orada dövlət başçısının çıxışı ümumiləşdirmələr aparmağa, bir neçə maraqlı nəticələr çıxarmağa əsas verdi:

"Hər şeydən əvvəl ölkə başçısı bölgələrə mütəmadi səfərlər zamanı vətəndaşlara verdiyi sözləri əməli olaraq sonadək tam icra etdiyini, özünün iş normalarından birinə çevirdiyini nümayiş etdirdi. Yəqin ki, Azərbaycanda çoxları bilmirdi ki, Qaradağa sonuncudan əvvəlki səfərdə Prezident yerli sakinlərə sosial obyektlərin tikintisi ilə bağlı hansı vədləri vermişdi. Ancaq hamı gördü ki, Prezident vətəndaşlarla işgüzar ünsiyyətlərində də öz sözünü sonadək, tam şəkildə icra edir və buna xalq qarşısında yüksək borc kimi baxır. Dövlət başçısı ilə yerlərdə vətəndaşların canlı təmaslarına müasir Azərbaycan dövlət idarəçiliyi sistemində böyük önəm verildiyini Qaradağ rayonundakı açılış mərasimlərində bir daha gördük. Dövlət başçısı bir daha insanları canlı təmaslara dəvət etdi və bu canlı təmasların daha səmərəli idarəçilik üçün nə qədər əhəmiyyətli olduğunu çox sadə dildə onlara izah etdi. "Əgər o vaxt mənim qarşımda bu məsələ qaldırılmasaydı, bəlkə də indi bu xəstəxana da tikilməyəcəkdi", - deməklə Prezident-xalq ünsiyyətinin həm yenilməz güc mənbəyi olduğunu, həm də problemlərin həllinin əsas şərti olduğunu ifadə etdi".

Ekspert qeyd edib ki, Prezident bununla həm də cəmiyyətlə canlı təmaslar üçün öz qarşısında hər hansı manəe görmədiyini və bunu vacib hesab etdiyini bildirdi:

"Şübhə yoxdur ki, Prezidentin Qaradağ sakinləri ilə səmimi söhbəti bundan sonra insanları dövlət başçısı ilə işgüzar müstəvidə daha fəal olmağa ruhlandıracaq ki, bu da səmərəli dövlət idarəçiliyi üçün çox vacibdir. Azərbaycan dövləti üçün insanların sağlamlığının əsas strateji hədəflərdən biri olduğuna bir daha əmin olduq. Hər il azı 5 milyon insanın pulsuz tibbi müayinədən keçirildiyini bildirən cənab İlham Əliyev dünyanın nadir ölkələrinin bu yolla getdiyini dedi".

A.Quliyev əlavə edib ki, Qaradağda xəstəxana kollektivi ilə işgüzar və səmimi söhbət Azərbaycan Prezidentinin xalqa növbəti hesabat addımı kimi də dəyərlidir: "İndi hər kəsə yəqindir ki, dövlət başçısı bölgələrə səfərlərinə regionların sosial-iqtisadi mənzərəsini real olaraq dəyişən hadisə kimi baxır və bu imkandan dövlət mənafeyi üçün maksimum istifadə etməyə çalışır. O da dəqiqdir ki, Prezident bölgə səfərlərində insanların hər bir təşəbbüsünə xüsusi önəm verir, xalqın qaldırdığı hər bir məsələni necə və nə vaxt icra edəcəyi barədə özü üçün fəaliyyət planı işləyir. Hər dəfə Prezidentin müxtəlif bölgə sakinləri ilə görüşlərə həvəslə və inamlı getməsinin səbəbi budur. İlham Əliyev verdiyi sözlərin ağası olduğu üçün xalqla canlı ünsiyyətlərdən çəkinmir və belə ünsiyyətlərin təsir gücünə mühüm önəm verir".

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Ekspert: "Rusiyaya uğursuz səfər Paşinyanın balanslı xarici siyasət doktrinası yarada biləcəyi ilə bağlı son ümidləri də məhv etdi"

Ekspert:
16:48
30.12.2018
687
Analitika
A
Ermənistanın baş naziri vəzifəsini icra edən Nikol Paşinyan növbədənkənar parlament seçkilərindən sonra Moskva səfərinə böyük ümidlərlə getsə də, 2018-ci ilin may ayından Rusiya-Ermənistan münasibətlərində başlanmış gərginlik bir az da dərinləşdi və əslində iki ölkənin münasibətlərindəki aktual problemlərin heç biri həll edilmədi.

"Ölkə.Az" bildirir ki, bunu trend-ə açıqlamasında "Bakı xəbər" qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Aydın Quliyev deyib.

Onun sözlərinə görə, səfər çərçivəsində çoxdan gündəmin əsas mövzusu olan qaz satışının qiyməti barədə razılaşma da əldə edilmədi: "Həmçinin səfər zamanı Dağlıq Qarabağ problemi ilə əlaqədar ətraflı müzakirə aparıldığına dair heç bir məlumat yoxdur, iki ölkənin münasibətlərinin konkret məsələlər üzərində dərinləşdiriləcəyinə dair hər hansı mesajlara rast gəlinmədi və s. Üstəlik, Paşinyan formal nəzakət xatirinə olsa belə, Rusiya liderindən seçki və yeni il münasibətilə təbriklər ala bilmədi. Əksinə, Paşinyanın var gücü ilə təqib etdirdiyi siyasi rəqibi olan Robert Koçaryan hətta həbsxanada olduğu halda Rusiya liderindən ad günü ilə bağlı xüsusi təbrik məktubu aldı. Bunlar böyük siyasətdə kiçik faktlar sayılmır və hər birinin cari və perspektiv anlamda böyük mənası var. Faktiki olaraq RF lideri göstərdi ki, Paşinyanın siyasətindən məmnun deyil, Rusiyanın önəm verdiyi siyasi fiqurların siyasi repressiyalara məruz qoyulmasına çox anormal baxır və ən əsası isə budur ki, Putin Koçaryanın ad gününə Paşinyanın öz aləmində böyük dəyər verdiyi seçki qələbəsindən böyük əhəmiyyət verdi".

A.Quliyev qeyd edib ki, Moskvada Putin-Paşinyan danışıqları Rusiyanın hazırda Ermənistanla münasibətlərə regional sülh və inkişaf nöqteyi-nəzərindən hər hansı bir önəm verdiyinə dair heç bir mesaj vermədi:

"Görüşün nəticəsi olaraq daha çox iki tezisin üzərində dayanmağa əsaslar var: "Birincisi odur ki, Paşinyan özünün ziddiyyətli siyasəti ilə iki ölkənin əməkdaşlığına qeyri-müəyyən və narahatlıq doğuran elementlər gətirdi. İkincisi isə Rusiya Ermənistana artıq həm regionda, həm də qlobal miqyasda tam etibarlı tərəfdaş və müttəfiq kimi baxmağa çox ehtiyatla yanaşır. Paşinyanın özünün də görüşdən çox məyus olduğu keçirdiyi mətbuat konfransında ifadə etdiyi baş-ayaq mətləblərdən və narahat emosional vəziyyətdən çox aydın sezilirdi. Paşinyan daxili siyasətdə uğursuz olduğu kimi, xarici siyasət sahəsində də Ermənistanın qarşısındakı vəzifələrin həllində səriştəsiz və bacarıqsız olduğunu ən azı bütün erməni cəmiyyətinə göstərdi".

Ekspert xüsusi vurğulayıb ki, Rusiyanın dövlət elitası və şəxsən Vladimir Putinin özünün bu görüşdən çox maraqlı nəticələr çıxardığını böyük ehtimalla söyləmək olar: "İndi Rusiyada çoxları əmindir ki, Paşinyan böyük regional və qlobal siyasi-iqtisadi-strateji layihələrin səmərəli müzakirə edilə biləcəyi lider deyil. Məncə, Moskvada Putinlə son uğursuz və nəticəsiz müzakirədən sonra həm Rusiyada, həm də daha çox Ermənistanın özündə yeni bir ciddi siyasi fiqurun axtarış cəhdləri intensivləşəcək. Moskvadakı uğursuzluq Paşinyanın balanslı xarici siyasət doktrinası yarada biləcəyi ilə bağlı kimlərdəsə olan-qalan son ümid işartılarını da məhv etdi. Ermənistanın daxili və xarici siyasətdə yeni silsilə uğursuzluqlar mərhələsinin əsasının qoyulduğunu düşunmək olar".

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA