Belarus tranziti Baltikyanı ölkələri tərk edir — ANALİTİKA

Belarus tranziti Baltikyanı ölkələri tərk edir
18:03
06.01.2018
7957
Analitika
A
Ötən ilin avqust ayında Rusiya prezidenti Vladimir Putin Kalininqradda ölkənin şimal-qərb nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı ilə bağlı keçirilən müşavirədə Belarusun neft şirkətlərinin üzərinə yerli neft məhsullarını Rusiya limanlarından, xüsusilə Ust-Luqa və Sankt-Peterburq limanları vasitəsilə ixrac etmək öhdəliyinin qoyulmasını təklif edib.

"Ölkə.Az" "Reporta"-a istinadən xəbər verir ki,  V.Putin bununla bağlı bəyanatında təklfini belə izah edib:

"Belarusun neft emalı zavodlarında bizim neftimiz emal olunur (orada başqa ölkələrin nefti yoxdur və çətin ki, bundan sonra da olsun), bu səbəbdən bunu vahid çərçivə halına salmaq lazımdır. Bizim neftimiz bilavasitə öz infrastrukturumuza bağlı olmalıdır”.

Rusiya prezidentinin bəyanatına Baltikyanı ölkələr dərhal reaksiya verib. Litvanın baş naziri Saulyus Skvernyalis bildirib ki, Belarus neft məhsullarının Rusiya limanları və Rusiya dəmir yolları vasitəsilə ixracı Belarus üçün əlverişsiz və təhlükəlidir. S.Skvernyalis qeyd edib ki, Rusiya limanları qışda donur və bu iqlim şəraiti neft məhsullarının daşınması üçün təhlükəli və həssas məsələdir. Litva baş nazirinin fikrincə, şərq dövlətlərinin rəhbərləri tez-tez iqtisadi maraqları nəzərdə tutmayan siyasi qərarlar qəbul edirlər. O, Litva siyasətçilərini Belarus yüklərinin Litva dəmir yolları vasitəsilə Klaypeda limanına tədarükünün davam etdirilməsini təmin etməyə çağırıb.

Lakin baş nazirin çağırışı qəzet yazılarından kənara çıxmayıb. Artıq 2017-ci ilin sonunda Belarus neft tranzitinin istiqamətinin dəyişməsi prosesi başlayıb: Belarus neft məhsullarının ilk 72 min tonu Baltikyanı ölkələrdən deyil, Rusiya vasitəsilə ixrac olunub.

Ötən ilin 8 dekabrında "Belneftxim” konsernin sədri İqor Lyaşenko bildirib ki, Belarus və Rusiya əlverişli şəraitin yaranacağı təqdirdə, 2018-ci ildə Rusiya limanları vasitəsilə ixrac həcminin 1 milyon tona çatdırılmasını razılaşdırıb.

Bu iqdisadi baxımdan əsaslandırılmış qərardırmı?

Qərb analitiklərinin fikrincə, nəqlin istiqamətinin dəyişdirilməsi Belarus neft emalı zavodları üçün ziyanlı olacaq. Çünki Ust-Luqa, Primorsk və Rusiyanın Leninqrad vilayətinin digər limanları Belarus neft emalı zavodlarından ən azı 800 kilometr aralıda yerləşir. Bu isə Ventspils, Riqa və Klaypeda limanları ilə müqayisədə kifayət qədər uzaqdır. Bunun nəticəsi kimi, nəql qiymətləri Baltikyanı ölkələrdən fərqli olaraq dəfələrlə çoxdur. 2017-ci ilə qədər Belarus neft məhsullarının hər bir tonunun Baltikyanı ölkələr vasitəsilə ixracı 6-8 dollara başa gəlirdisə, Rusiya vasitəsilə bu rəqəm 12-18 dollar təşkil edib.

Lakin Rusiya tarif rejiminə elə dəyişikliklər etdi ki, Belarusa artıq yükləri Baltikyanı ölkələr vasitəsilə deyil, Rusiya limanlarından ixrac etmək sərfəli oldu. Əvvəl Rusiya Dəmir Yolları yükdaşıma tariflərinə 25% endirim tətbiq edirdisə, sonra bu rəqəm 50%-ə çatdırıldı, hazırda isə kompleks tariflər tətbiq olunur.

Belarusun neft məhsullarına tətbiq olunan güzəştli şərtlər yüklərin Baltikyanı ölkələrdən deyil, məhz Rusiya limanları vasitəsilə daşınmasını daha əlverişli edib.

Nəql üçün vaxt itkisi ilə bağlı Rusiya maliyyə eksperti İqor Yuşkov bildirib ki, əgər bu, yekun gəlirə təsir göstərmirsə, nəqlin müddəti əhəmiyyətli deyil: "Əsas məsələ aparılan bütün əməliyyatlardan sonra hesabda nə qədər pulun qalmasıdır. Əgər Rusiya marşrutundan istifadə zamanı Baltikyanı ölkələrlə müqayisədə vəsait daha çox qalırsa, təbii ki, məhz Rusiya limanları seçiləcək. Bunun hansı müddətə başa gəlməsi isə elə də əhəmiyyətli deyil.”

İqor Lyaşenko

Nəticə etibarilə 2018-ci ildə Rusiya vasitəsilə daşınan neft məhsullarının həcminin 12 dəfə artırılması planlaşdırılır, ekspertlərin hesablamalarına görə, beş il sonra Belarusun neft nəqlinin əsas hissəsi Baltikyanı ölkələrdən yan keçəcək.

Bu qərarın siyasi məqamları nədən ibarətdir?

Vladimir Putinin avqust bəyanatından sonra Belarus KİV-lərində Baltikyanı ölkələrin limanlarının loqistika baxımından müəyyən müstəvidə daha rəqabətədavamlı olacağı barədə qeydlər yer alıb. Rusiyalı ekspertlərin bu məsələyə münasibəti özünü çox ləngitməyib: Belarusun Rusiya neftini hansı şərtlərlə əldə etdiyi kimi, vacib bir məsələni də unutmaq olmaz.

"Xam neftin Belarusa tədarükü məsələsini tranzitin hansı limanlar vasitəsilə həyata keçirilməsi ilə tam şəkildə əlaqələndirmək mümkündür. Xatırladım ki, Belarusun xeyrinə misli görünməmiş qərar qəbul edilib: Bu 20 milyon ton neft ixrac etmək hüququ verməklə yanaşı, "rekreasiya fəaliyyətinə" daha 6 milyon ayırmasını təmin edir. Bu səbəbdən, belaruslar riyazi hesablamalar apararaq onlara nəyinsə sərf etmədiyini deyərkən onu da unutmalı deyillər ki, bu şərtlər əsasında Belarusa tədarük bizə də sərf etmir. Bununla belə, biz bunu edirik”, - deyə Rusiya Milli Enerji Təhlükəsizliyi Fondunun rəhbəri Konstantin Simonov bildirib.

Konstantin Simonov

Sonda qeyd edək ki, Baltikyanı ölkələrdə 2017-ci ildə daha da şiddətlənən Qərbə və NATO-ya meyilli əhval-ruhiyyə öz "bəhrəsini verdi". Litva və Latviya Rusiyanın iştirakı ilə həyata keçirilən bütün iri strateji layihələrdən məhrum oldular, Rusiya bazarlarına çıxışı və Rusiyadan olan nəql imkanlarını itirdilər. İndi isə Belarus vasitəsilə həyata keçirilən tədarük imkanları da əllərindən çıxmaqdadır.

ŞƏRH YAZ
0

İki Əlidən...səs çıxmaz!

İki Əlidən...səs çıxmaz!
13:35
06.11.2019
66192
Analitika
A
Müxalifətin Dəyirmi Masaya yığışıb, sonra da memorandum qəbul etməsi mənə bilirsinizmi nəyi xatırlatdı? Hə, “Nəsimi” filmini. Daha doğrusu o filmin sonunda bir epizodu: “Görsən bu asılan neçənci Nəsimidir?”.

Sitat bəlkə də yersiz idi. Amma məntiq də var axı? Görəsən, bu müxalifətin neçənci birliyidir və ya birliyə cəhdidir?

Nə bilim, sayı yox, hesabı yox. 

Dünən Müsavat Partiyasının qərargahında Dəyirmi Masaya yığışanların spektri də maraqlıydı. Vaxtıyla, elə indinin özündə belə bir-birinə düşmən kəsilən qüvvələr – bunun özü absurdun yekəsidir – və keçmiş nazir və məhbus Əli İnsanov! Sonuncu yeni müttəfiqlərini bilirsinizmi necə adlandırmışdı vaxtıyla? Axı o qədər də uzaq tarix deyil?

“İsa Qəmbər genetik xəstədir".

"Vaxt gələcək bu müxalifətin övladları öz babalarını nifrətlə yad edəcəklər..."
Bunlar Əli İnsanovun vaxtilə müxalifət haqda dediyi hələ ən yumşaq ifadələridir. Hətta o, indi bir sırada oturduğu adamları faşist də adlandırmışdı, əxlaqsız da...

İndi həmin “faşistlər” və “genetik xəstələr” və riyakar bir Masada əyləşib.
Əli İnsanovun bu riyakarlığı təəccüb doğurmur. Dünən hakimiyyətdə idi, rüşvət alırdı, müxalifəti söyürdü. Hakimiyyətdən atıblar, rüşvət ala bilmir, olub müxalifət... Təəccüblü deyil...

Təəccüb doğuran Müsavat rəhbərliyinin bu partiyanı faşist partiyası adlandıran Əli İnsanovu öz qərargahına dəvət edib demokratiyadan, insan haqlarından danışmasıdır...

“Bu, anekdotdur... Bu, gülüş doğurur. Bu, utancvericidir...
Bu, prinsipsizlikdir”.
Son sözləri bir dostumuz yazmışdı dünən sosial şəbəkələrdə. Və necə də haqlıdır.

Müxalifətin Rəsul Quliyevlə, Etibar Məmmədovla əməkdaşlığı nə qədər uğurlu oldusa, Əli İnsanovla da o cür olacaq. Nəinki uğurlu, hətta pis olacaq, daha biabırçı nəticələnəcək. Çünki Əli İnsanov Azərbaycan xalqının tarixində rüşvət və korrupsiyanın simvolu kimi qalıb. Azərbaycan səhiyyəsinin anasını ağladan Əli ilə Azərbaycan siyasətinə siyasi kannibalizimlik gətirən digər Əlinin bir yerdə olmasının özü də simvolikdir, haradasa. 

Əslində dünün Dəyirmi Masada yığışanlar üz-üzə gözü açıq yatan canavarları xatırladırlar. Zəifləmişi, ehtiyatı əldən verəni mütləq parçalayacaqlar.
Elə əvvəlcə İsa Qəmbərin, daha sonra isə Hikmət Hacızadənin çıxışlarında bir məqam yadınızdadırmı? “Gəlin bir-birimizi ittihamlara son qoyaq”, “Sosial şəbəkələrdəki savaşı bitirək”. Bitməyəcək. Bilirsinizmi niyə? Çünki Əli Kərimli kimi Facebook canavarı əsla öz xislətindən geri çəkilməyəcək. Elə digərləri də. Müharibə hələ bundan sonradır. Qızğın döyüşlər, ittihamlar, troll söyüşləri qabaqdadır.

Digər bir məqam isə Pənah Hüseynin “daha böyük tərkibdə yığışaq” təklifidir. Bu isə bilirsinizmi bizə nəyi xatırlatdı? Hə, SİDSUH yadınızdadrmı? Hansını ki Sabir Rüstəmxanlı onu “multfilm” adlandırmışdı. Elə dünənki Masa da həmin multfilmin illər sonra çəkilmiş yeni hissəsidir.
İndiki multfilmdə bir dəyişiklik var: Yeni qəhrəman peyda olub - Əli İnsanov. Özü də ağsaqqal və lider qismində. Bu adamlar bir həqiqəti başa düşmürlər ki, Əli İnsanov heç zaman lider olmayıb, olmayacaq da. Liderin keyfiyyətləri başqadır. Əli İnsanov yaxşı korrupsioner ola bilər. Əli İnsanov Heydər Əliyev siyasi kursuna xəyanət etmiş şəxsdir. Və yenə xəyanət edəcək, bu, aksiomadır. 

Dəyirmi Masada yığışanlar 30 ilə yaxındır ana müxalifətin kim olması ətrafında qəraragələ bilmir, bunun üstündə hətta düşmən olublar. Əgər İnsanovu Masaya onun korrupsiya yolu ilə yığdığı pula görə dəvət ediblərsə, yenə yanılırlar. Məşhur bir məsəli bir qədər improvizə etsək, tam onluqdan vuracağıq: “Əli İnsanov pulu əlində xışıldadar, amma verməz!”.

Səbuhi Sədəf

ŞƏRH YAZ
1

AXCP, Müsavat, Əli İnsanov "əməkdaşlığı" müxalifətə NƏ VƏD EDİR? — TƏHLİL

AXCP, Müsavat, Əli İnsanov
12:41
06.11.2019
1594
Analitika
A
Noyabrın 5-də Müsavat Partiyasının qərargahında İsa Qəmbər, Əli Kərimli, Arif Hacılı, Əli İnsanov, Pənah Hüseynin bir araya gələrək müxalifət adından ölkədəki mövcud durumu müzakirə edərək, gələcək birgə əməkdaşlıq perspektivlərini müzakirə etməsi müxalifət düşərgəsinin digər təmsilçilərinin etirazına səbəb olub.

Müsavat qərargahında AXCP, Müsavat və Əli İnsanovun birgə əməkdaşlıq fəaliyyətinin gələcək perspektivlərinə və digrə müxalifət qüvvələrinin həmin toplantıya dəvət olunmaması ilə bağlı ADP sədri Sərdar Cəlaloğlunun mövqeyini öyrənməyə çalışdıq.

“Ölkə.Az”a açıqlama verən ADP sədri Sərdar Cəlaloğlu ilk olaraq digər müxalifət partiyalarının və təmsil olunduğu ADP-nin dəvət olunmamasına aydınlıq gətirərək deyib ki, Arif Hacılı bizi müxalifət deyil, iqtidarın adamı hesab etdiyindən həmin toplantıya dəvət etməyib.

“ Müsavat Partiyası, şəxsən  Arif Hacılı bizi  hökumətin adamı hesab edirlər və ona görə də dəvət etməyib. Arif Hacılı əgər  Əli Kərimli və Əli İnsanovu dəvət edərək bir masa arxasında Azərbaycanın problemlərini müzakirə etməyi özünə layiq bilibsə, həmçinin digər müxalifət təmsilçilərini orada  görmək istəmirsə, bu, o deməkdir ki, onlar bizi Əli İnsanovdan  pis müxalif qüvvə kimi tanıyır. Müxalifət kimi qəbul etmir”, - deyə Cəlaloğlu bildirib.

Bir-birini həzm etməyən qüvvələrin yenidən bir araya gələrək birgə əməkdaşlıq perspektivinə gəldikdə S.Cəlaloğlu deyib ki, əzəldən  Əli Kərimli ilə İsa Qəmbər arasında  açıq və gizli rəqabət olub və bu, davam etməkdədir: “Müxalif düşərgədə Müsavat önə çıxanda Əli Kərimli ona mane olub, Əli Kərimli  də qabağa çıxanda Müsavat. Biz  dəfələrlərlə buna  şahidlik etmişik. Ölkədə hansısa ciddi siyasi proseslər gedəndə və yaxud seçkiöncəsi müxalifətin  geniş spektrinin bir araya gələrək vahid mövqe ortaya qoyması lazım olanda bu iki partiya hər zaman dağıdıcı mövqedən çıxış edib. Nəticədə müxalifətin  birliyi parçalanıb. Gəlin faktlara istinad edək. 2003-cü ildə bütün müxalifət İsa Qəmbərin ətrafına toplaşanda, Əli Kərimli  Etibar Məmmədovu dəstəklədi. Nəticədə ciddi müxalif qüvvələr bir araya gələ bilmədiyindən nailiyyət əldə olunmadı. 2005-ci ildə də eyni qaydada bu partiyaların liderlərinin  bir-birini qəbul etməməsindən  uğurlar əldə edilmədi. Sonda Əli Kərimlinin iradəsi ilə Müsavat “Azadlıq” blokundan çıxarıldı. Elə götürək 2010- 2013-cü il  seçkilərini. O zaman İctimai Palata,  daha sonra Milli Şura yaradıldı. Bu qurumda  əsasən bu iki partiya təmsil olundu. Nəticəsi nə oldu? Bu iki partiya yenə bir-birini qırmağa başladı. Milli Şurada vahid namizəd məsələsində ortaq məxrəcə gələ bilmədiklərindən  ayrıldılar. Bu müddət ərzində nəsə ciddi hadisə baş verdi və yaxud münasibətlərdə hansı beləmi ciddi dəyişiklik oldu ki, yenidən bir araya gədlilər ? Yox. Hansı dəyişiklik baş verməyib. Bu elə bundan öncə başladılan oyunların davamıdır. Necə ki, bundan əvvəlki seçkilər və ölkədə ciddi siyasi proseslər gedəndə müxaliftə bir araya gəlməyə cəhd edən də bu qüvvələr ortaya düşüb müxalif düşərgəni parçalayıb. İndi də AXCP və Müsavat bir araya gəlməklə əslində müxalifətin daha geniş spektrdə birliyinə mane olmaqla, növbəti nailiyyətsizliyə imza atmaqdır”.

Arif Hacılının Əli Kərimli iləbir araya gəlməsinin əsas səbəbini izah edən ADP sədri deyib ki,  Əli Kərimli icazəsiz aksiya keçirməklə öz aktivinə xal qazandırmaqla önə çıxması, heç də Arif Hacılının ürəyindən deyil: “Ancaq Arif Hacılının indiki bir məqamda nə Əli Kərimliyə qarşı hücuma keçməyə, nə də ki, ayrıca  mitinq keçirmək imkanı yoxdu.  Hücuma keçə bilməz ona görə ki,  müxalif ictimai rəy onun əleyhinə işləyəcək.
Bir şeyi də qeyd edim ki, ilin əvvəlində və keçən il belə bi hal yaşandı. İndi də həmin proses təkrarlanmaqdadır.  Belə ki, onda da Əli Kərimli mitinqlər məsələsində önə çıxdı və Arif Hacılı onu dsətəklədi. Müsavat   təşəbbüs göstərib birgə aksiya keçirmək istəyəndə Əli Kərimli aksiyaları təxirə saldı. İndi də həmin proses baş verdi.  Öz aktivinə xal qazandıran Əli Kərimli aksiyaları təxirə salıb.

Arif Hacılı da mitinqlərə bu xalı öz aktivinə qazandıra bilmədiyindən başqa bir variant əl atıb, Əli Kərimli və Əli İnsanovla  birgə əməkdaşlıq formatına təşəbbüs etməklə buna nail olmaq istəyir.

Sual oluna bilər ki, məgər Əli Kərimli  bunu başa düşmür və niyə bilərəkdən bu oyuna gedir, Hacılı ilə birgə əməkdaşlığa razılıq verir. Axı, bunun sonunun olmayacağını hər iki tərəf yaxşı bilir. Bu nəyə lazımdır? 

Bildiyiniz kimi Əli Kərimli artıq mitinqlər keçirməmək barədə qərar verib. Yaxşı bilir ki, bir müddətdən sonra tərəfdarları aksiyaların keçirlməməsinə görə onu qınamağa  başlayacaqlar. Ona görə də Arif Hacılının ona belə bir təklifi göydəndüşmə oldu. Kərimliyə indi gələcəkdə  məsuliyyətdən boyun qaçırmaq üçün qurbanlı keçi lazımdır.   Əli Kərimli üçün  qurbanlı keçi kimi Müsavatı və Arif Hacılını seçib. O baxımdan Əli Kərimli Arif Hacılı ilə  gələcəyi olmayan birgə əməkdaşlığa razılıq verib. Zamanı yetişəndə Əli Kərimli yenə başlayacaq Müsavatı və Arif Hacılını ittiham etməyə. Bundna sonra başalayacaq qarşılıqlı ittihamlar. Bir-birini xəyantədə ititham etməyə.

Digər tərəfdən bu Arif Hacılıya da laızmdır. Çünki bu qüvvələrsonda öz nailiyyətsizliklərini kiminsə üzərinə atmalıdır. Bunun üçün ən münasib forma əməkdaşlıq etmək üçün bir uyğun format seçilir və sonda uğursuzluq olanda  məsuliyyəti bir-birinin üzərinə atmaqla məsuliyyətdən qaşmağa başlayırlar. İndi də həmin yol seçilib, gələcəkdə yenidən məsuliyyətdən boyun qaçırmaq üçün…”

Cəlaloğlu onu da əlavə edib ki, indi Arif Hacılıya sual verirəm  bu ötən müddətdə Əli Kərimlinin münasibətində əməkdaşlıq etmək üçün hansısa ciddi  dəyişilik baş verdi, onunla yenidən bir masa arxasında  əyləşdin: “Əgər müttəfiqlik edəcəkdinsə, niyə Milli Şuranı tərk etdin. Oradan çıxmazdınız. Necə ki, bu cür suallara cavab tapa bilmirik, bax,  bu günükü tədbirin də  siyasi mahiyyətinə cavab verə bilməyəcəyik. Bax, bütün bu səsləndirilən  arqumentlər  onu deməyə əsas verir ki, AXCP, Müsavat, Əli İnsanov əməkdaşlığının sonu olmayacaq”.

Mürtəza
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
1
BAĞLA