Belarus tranziti Baltikyanı ölkələri tərk edir — ANALİTİKA

Belarus tranziti Baltikyanı ölkələri tərk edir
18:03
06.01.2018
7719
Analitika
A
Ötən ilin avqust ayında Rusiya prezidenti Vladimir Putin Kalininqradda ölkənin şimal-qərb nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı ilə bağlı keçirilən müşavirədə Belarusun neft şirkətlərinin üzərinə yerli neft məhsullarını Rusiya limanlarından, xüsusilə Ust-Luqa və Sankt-Peterburq limanları vasitəsilə ixrac etmək öhdəliyinin qoyulmasını təklif edib.

"Ölkə.Az" "Reporta"-a istinadən xəbər verir ki,  V.Putin bununla bağlı bəyanatında təklfini belə izah edib:

"Belarusun neft emalı zavodlarında bizim neftimiz emal olunur (orada başqa ölkələrin nefti yoxdur və çətin ki, bundan sonra da olsun), bu səbəbdən bunu vahid çərçivə halına salmaq lazımdır. Bizim neftimiz bilavasitə öz infrastrukturumuza bağlı olmalıdır”.

Rusiya prezidentinin bəyanatına Baltikyanı ölkələr dərhal reaksiya verib. Litvanın baş naziri Saulyus Skvernyalis bildirib ki, Belarus neft məhsullarının Rusiya limanları və Rusiya dəmir yolları vasitəsilə ixracı Belarus üçün əlverişsiz və təhlükəlidir. S.Skvernyalis qeyd edib ki, Rusiya limanları qışda donur və bu iqlim şəraiti neft məhsullarının daşınması üçün təhlükəli və həssas məsələdir. Litva baş nazirinin fikrincə, şərq dövlətlərinin rəhbərləri tez-tez iqtisadi maraqları nəzərdə tutmayan siyasi qərarlar qəbul edirlər. O, Litva siyasətçilərini Belarus yüklərinin Litva dəmir yolları vasitəsilə Klaypeda limanına tədarükünün davam etdirilməsini təmin etməyə çağırıb.

Lakin baş nazirin çağırışı qəzet yazılarından kənara çıxmayıb. Artıq 2017-ci ilin sonunda Belarus neft tranzitinin istiqamətinin dəyişməsi prosesi başlayıb: Belarus neft məhsullarının ilk 72 min tonu Baltikyanı ölkələrdən deyil, Rusiya vasitəsilə ixrac olunub.

Ötən ilin 8 dekabrında "Belneftxim” konsernin sədri İqor Lyaşenko bildirib ki, Belarus və Rusiya əlverişli şəraitin yaranacağı təqdirdə, 2018-ci ildə Rusiya limanları vasitəsilə ixrac həcminin 1 milyon tona çatdırılmasını razılaşdırıb.

Bu iqdisadi baxımdan əsaslandırılmış qərardırmı?

Qərb analitiklərinin fikrincə, nəqlin istiqamətinin dəyişdirilməsi Belarus neft emalı zavodları üçün ziyanlı olacaq. Çünki Ust-Luqa, Primorsk və Rusiyanın Leninqrad vilayətinin digər limanları Belarus neft emalı zavodlarından ən azı 800 kilometr aralıda yerləşir. Bu isə Ventspils, Riqa və Klaypeda limanları ilə müqayisədə kifayət qədər uzaqdır. Bunun nəticəsi kimi, nəql qiymətləri Baltikyanı ölkələrdən fərqli olaraq dəfələrlə çoxdur. 2017-ci ilə qədər Belarus neft məhsullarının hər bir tonunun Baltikyanı ölkələr vasitəsilə ixracı 6-8 dollara başa gəlirdisə, Rusiya vasitəsilə bu rəqəm 12-18 dollar təşkil edib.

Lakin Rusiya tarif rejiminə elə dəyişikliklər etdi ki, Belarusa artıq yükləri Baltikyanı ölkələr vasitəsilə deyil, Rusiya limanlarından ixrac etmək sərfəli oldu. Əvvəl Rusiya Dəmir Yolları yükdaşıma tariflərinə 25% endirim tətbiq edirdisə, sonra bu rəqəm 50%-ə çatdırıldı, hazırda isə kompleks tariflər tətbiq olunur.

Belarusun neft məhsullarına tətbiq olunan güzəştli şərtlər yüklərin Baltikyanı ölkələrdən deyil, məhz Rusiya limanları vasitəsilə daşınmasını daha əlverişli edib.

Nəql üçün vaxt itkisi ilə bağlı Rusiya maliyyə eksperti İqor Yuşkov bildirib ki, əgər bu, yekun gəlirə təsir göstərmirsə, nəqlin müddəti əhəmiyyətli deyil: "Əsas məsələ aparılan bütün əməliyyatlardan sonra hesabda nə qədər pulun qalmasıdır. Əgər Rusiya marşrutundan istifadə zamanı Baltikyanı ölkələrlə müqayisədə vəsait daha çox qalırsa, təbii ki, məhz Rusiya limanları seçiləcək. Bunun hansı müddətə başa gəlməsi isə elə də əhəmiyyətli deyil.”

İqor Lyaşenko

Nəticə etibarilə 2018-ci ildə Rusiya vasitəsilə daşınan neft məhsullarının həcminin 12 dəfə artırılması planlaşdırılır, ekspertlərin hesablamalarına görə, beş il sonra Belarusun neft nəqlinin əsas hissəsi Baltikyanı ölkələrdən yan keçəcək.

Bu qərarın siyasi məqamları nədən ibarətdir?

Vladimir Putinin avqust bəyanatından sonra Belarus KİV-lərində Baltikyanı ölkələrin limanlarının loqistika baxımından müəyyən müstəvidə daha rəqabətədavamlı olacağı barədə qeydlər yer alıb. Rusiyalı ekspertlərin bu məsələyə münasibəti özünü çox ləngitməyib: Belarusun Rusiya neftini hansı şərtlərlə əldə etdiyi kimi, vacib bir məsələni də unutmaq olmaz.

"Xam neftin Belarusa tədarükü məsələsini tranzitin hansı limanlar vasitəsilə həyata keçirilməsi ilə tam şəkildə əlaqələndirmək mümkündür. Xatırladım ki, Belarusun xeyrinə misli görünməmiş qərar qəbul edilib: Bu 20 milyon ton neft ixrac etmək hüququ verməklə yanaşı, "rekreasiya fəaliyyətinə" daha 6 milyon ayırmasını təmin edir. Bu səbəbdən, belaruslar riyazi hesablamalar apararaq onlara nəyinsə sərf etmədiyini deyərkən onu da unutmalı deyillər ki, bu şərtlər əsasında Belarusa tədarük bizə də sərf etmir. Bununla belə, biz bunu edirik”, - deyə Rusiya Milli Enerji Təhlükəsizliyi Fondunun rəhbəri Konstantin Simonov bildirib.

Konstantin Simonov

Sonda qeyd edək ki, Baltikyanı ölkələrdə 2017-ci ildə daha da şiddətlənən Qərbə və NATO-ya meyilli əhval-ruhiyyə öz "bəhrəsini verdi". Litva və Latviya Rusiyanın iştirakı ilə həyata keçirilən bütün iri strateji layihələrdən məhrum oldular, Rusiya bazarlarına çıxışı və Rusiyadan olan nəql imkanlarını itirdilər. İndi isə Belarus vasitəsilə həyata keçirilən tədarük imkanları da əllərindən çıxmaqdadır.

ŞƏRH YAZ
0

"ABŞ Azərbaycanla əməkdaşlıqda maraqlıdır" — Aydın Mirzəzadə

12:18
26.05.2019
319
Analitika
A
ABŞ-Azərbaycan münasibətlərinin son dövr xarakteristikasına diqqət etsək, görərik ki, ABŞ-da Azərbaycan haqqında illərlə daha çox obyektiv fikir formalaşmağa başlayır. ABŞ-ın həm rəsmi, həm ciddi siyasi, iqtisadi, biznes dairələri Azərbaycanın müstəqil daxili-xarici siyasət yürütməsinin tək ölkəmizin deyil, eyni zamanda, ABŞ-ın da maraqlarına cavab verdiyini göstərirlər.

"Ölkə.Az" bildirir ki, bunu politoloq, millət vəkili Aydın Mirzəzadə deyib.

O qeyd edib ki, Azərbaycan bu gün region üçün stabilləşdirici faktordur. Deputatın sözlərinə görə, Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində böyük rol oynayır.

“Azərbaycanın timsalında Şərqdə həm öz milli-mənəvi dəyərlərini qoruyan, həm də bu gün inkişaf etmiş ölkələri xarakterizə edən prinsipləri tətbiq edən bir ölkə görürlər. Həmçinin, Azərbaycanın bu gün dünyada sülhün və stabilliyin bərqərar olması üçün çox ciddi töhfə verdiyi də göz qarşısındadır. Azərbaycan bu gün beynəlxalq tədbirlər keçirildiyi, ciddi layihələrin müzakirə edildiyi bir mərkəzə, habelə daxili resursların, ilk növbədə stabilləşməyə gətirib çıxardığı bir ölkəyə çevrilib. Azərbaycan bu gün digər ölkələr üçün öz daxili resurslarına söykənərək, güclü, nüfuzlu bir dövlət qurmağın təcrübəsini ortaya qoyub. Bu baxımdan, ABŞ prezidentinin Azərbaycan prezidentinə təbrik məktubunun məzmunu bir daha göstərir ki, ABŞ Azərbaycanda gedən inkişafı görür, qiymətləndirir və onunla əməkdaşlıqda maraqlıdır”, - deyə millət vəkili sözlərinə əlavə edib.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

“Trampın məktubu İlham Əliyevin dünyanın enerji təhlükəsizliyindəki roluna verilən qiymətdir” — Deputat

“Trampın məktubu İlham Əliyevin dünyanın enerji təhlükəsizliyindəki roluna verilən qiymətdir”
18:35
25.05.2019
306
Analitika
A
“Azərbaycanın nəinki dünyanın təhlükəsizliyində və Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasındakı rolu, o cümlədən ölkədə həyata keçirilən islahatların dərinləşməsi istiqamətində yürüdülən siyasəti beynəlxalq aləm tərəfindən dəstəklənməkdədir. ABŞ Prezidenti Donald Trampın Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə ünvanladığı məktubda səsləndirdiyi fikirlər bunun bariz nümunəsidir”.

Bunu “Ölkə.Az”a açıqlamasında millət vəkili Aydın Hüseynov bildirib.

 Onun sözlərinə görə, bu gün Azərbaycan dünyanın müxtəlif bölgələrində təhlükəısizliyin təmin olunmasında aktiv iştirak etməklə, özünü dünyada sülhün  carçısı olduğunu real  hərəkətləri ilə sübut edir. 

“Prezident İlham Əliyev  Azərbaycanda sülhün, əmin-amanlığın tərəfdarı olamsı ilə bağlı fikrini elə  aprelin sonunda Bakıda keçirilən dördüncü Beynəxalq Humanitar Forumda da bir daha səsləndirdi. Biz həqiqətən dünyada təhlükəsizlin və sülhün təmin olunmasını istəyirik və bu istiqamətdə nə lazımdırsa, onu etməyə hazırıq və edirik də”, - deputat qeyd edib.

A.Hüseynov əlavə edib ki, bu gün Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunması, alternativ yollarla enerji ehtiyatlarının dünya bazara çıxarılmasında bir sıra ciddi layihələrin təşəbbüskarı olub və onalrı reallaşdırıb:

“Azərbaycan əgər 90-cı illərin ortalarından başlayaraq neft sahəsində Avropanın enerji təhlükəsizliyini təmin olunması istiqamətində fəaliyyət göstərirdisə, növbəti mərhələlərdə isə  təbii qazla təmin olunması istiqamətində  layihələrin təşəbbüskarı rolunda çıxış etdi. Bu  məqsədlə Bakı-Tiflis-Ərzurum, TAP, TANAP, Cənub Qaz Dəhlizi kimi layihələri reallaşdırmağa başladı. Burada xüsusi məqam ondan ibarətdir ki, bu layihələrin böyük bir qismi Azərbaycanın maliyyəsi hesabına reasllaşdırıldı. Azərbaycan həm təşəbbüskar oldu, həm  maliyyələşdirici, həm də iştrakçı. Azərbaycan fəaliyyətini bununla da bitirmədi. Azərbaycan Prezidentinin uzaqgörən və cəsarətli siyasəti nəticəsində ölkəmiz qısa zaman kəsiyində Avrasiya məkanının logistika qovşağına çevrildi. Təbii ki, Azərbaycan Prezidentinin bu fəaliyyəti dünya birliyi tərəfindən, o cümlədən ABŞ tərəfindən yüksək dəyərləndirilib. Trampın məktubunu mən Azərbaycan Prezidentinin əməyinə verilən qiymət kimi dəyərləndirirəm”- deputat bildirib.

 Deputat həmçinin ölkədə  islahatların dərinləşdirilməsi istiqamətində atılan addımların da Tram tərəfindən yüksək qiymətləndirilməsini  Azərbaycan Prezidentinin yürütdüyü siyasətə dəsrək kimi qiymətləndirib.

Mürtəza
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA