Belarus tranziti Baltikyanı ölkələri tərk edir — ANALİTİKA

Belarus tranziti Baltikyanı ölkələri tərk edir
18:03
06.01.2018
7812
Analitika
A
Ötən ilin avqust ayında Rusiya prezidenti Vladimir Putin Kalininqradda ölkənin şimal-qərb nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı ilə bağlı keçirilən müşavirədə Belarusun neft şirkətlərinin üzərinə yerli neft məhsullarını Rusiya limanlarından, xüsusilə Ust-Luqa və Sankt-Peterburq limanları vasitəsilə ixrac etmək öhdəliyinin qoyulmasını təklif edib.

"Ölkə.Az" "Reporta"-a istinadən xəbər verir ki,  V.Putin bununla bağlı bəyanatında təklfini belə izah edib:

"Belarusun neft emalı zavodlarında bizim neftimiz emal olunur (orada başqa ölkələrin nefti yoxdur və çətin ki, bundan sonra da olsun), bu səbəbdən bunu vahid çərçivə halına salmaq lazımdır. Bizim neftimiz bilavasitə öz infrastrukturumuza bağlı olmalıdır”.

Rusiya prezidentinin bəyanatına Baltikyanı ölkələr dərhal reaksiya verib. Litvanın baş naziri Saulyus Skvernyalis bildirib ki, Belarus neft məhsullarının Rusiya limanları və Rusiya dəmir yolları vasitəsilə ixracı Belarus üçün əlverişsiz və təhlükəlidir. S.Skvernyalis qeyd edib ki, Rusiya limanları qışda donur və bu iqlim şəraiti neft məhsullarının daşınması üçün təhlükəli və həssas məsələdir. Litva baş nazirinin fikrincə, şərq dövlətlərinin rəhbərləri tez-tez iqtisadi maraqları nəzərdə tutmayan siyasi qərarlar qəbul edirlər. O, Litva siyasətçilərini Belarus yüklərinin Litva dəmir yolları vasitəsilə Klaypeda limanına tədarükünün davam etdirilməsini təmin etməyə çağırıb.

Lakin baş nazirin çağırışı qəzet yazılarından kənara çıxmayıb. Artıq 2017-ci ilin sonunda Belarus neft tranzitinin istiqamətinin dəyişməsi prosesi başlayıb: Belarus neft məhsullarının ilk 72 min tonu Baltikyanı ölkələrdən deyil, Rusiya vasitəsilə ixrac olunub.

Ötən ilin 8 dekabrında "Belneftxim” konsernin sədri İqor Lyaşenko bildirib ki, Belarus və Rusiya əlverişli şəraitin yaranacağı təqdirdə, 2018-ci ildə Rusiya limanları vasitəsilə ixrac həcminin 1 milyon tona çatdırılmasını razılaşdırıb.

Bu iqdisadi baxımdan əsaslandırılmış qərardırmı?

Qərb analitiklərinin fikrincə, nəqlin istiqamətinin dəyişdirilməsi Belarus neft emalı zavodları üçün ziyanlı olacaq. Çünki Ust-Luqa, Primorsk və Rusiyanın Leninqrad vilayətinin digər limanları Belarus neft emalı zavodlarından ən azı 800 kilometr aralıda yerləşir. Bu isə Ventspils, Riqa və Klaypeda limanları ilə müqayisədə kifayət qədər uzaqdır. Bunun nəticəsi kimi, nəql qiymətləri Baltikyanı ölkələrdən fərqli olaraq dəfələrlə çoxdur. 2017-ci ilə qədər Belarus neft məhsullarının hər bir tonunun Baltikyanı ölkələr vasitəsilə ixracı 6-8 dollara başa gəlirdisə, Rusiya vasitəsilə bu rəqəm 12-18 dollar təşkil edib.

Lakin Rusiya tarif rejiminə elə dəyişikliklər etdi ki, Belarusa artıq yükləri Baltikyanı ölkələr vasitəsilə deyil, Rusiya limanlarından ixrac etmək sərfəli oldu. Əvvəl Rusiya Dəmir Yolları yükdaşıma tariflərinə 25% endirim tətbiq edirdisə, sonra bu rəqəm 50%-ə çatdırıldı, hazırda isə kompleks tariflər tətbiq olunur.

Belarusun neft məhsullarına tətbiq olunan güzəştli şərtlər yüklərin Baltikyanı ölkələrdən deyil, məhz Rusiya limanları vasitəsilə daşınmasını daha əlverişli edib.

Nəql üçün vaxt itkisi ilə bağlı Rusiya maliyyə eksperti İqor Yuşkov bildirib ki, əgər bu, yekun gəlirə təsir göstərmirsə, nəqlin müddəti əhəmiyyətli deyil: "Əsas məsələ aparılan bütün əməliyyatlardan sonra hesabda nə qədər pulun qalmasıdır. Əgər Rusiya marşrutundan istifadə zamanı Baltikyanı ölkələrlə müqayisədə vəsait daha çox qalırsa, təbii ki, məhz Rusiya limanları seçiləcək. Bunun hansı müddətə başa gəlməsi isə elə də əhəmiyyətli deyil.”

İqor Lyaşenko

Nəticə etibarilə 2018-ci ildə Rusiya vasitəsilə daşınan neft məhsullarının həcminin 12 dəfə artırılması planlaşdırılır, ekspertlərin hesablamalarına görə, beş il sonra Belarusun neft nəqlinin əsas hissəsi Baltikyanı ölkələrdən yan keçəcək.

Bu qərarın siyasi məqamları nədən ibarətdir?

Vladimir Putinin avqust bəyanatından sonra Belarus KİV-lərində Baltikyanı ölkələrin limanlarının loqistika baxımından müəyyən müstəvidə daha rəqabətədavamlı olacağı barədə qeydlər yer alıb. Rusiyalı ekspertlərin bu məsələyə münasibəti özünü çox ləngitməyib: Belarusun Rusiya neftini hansı şərtlərlə əldə etdiyi kimi, vacib bir məsələni də unutmaq olmaz.

"Xam neftin Belarusa tədarükü məsələsini tranzitin hansı limanlar vasitəsilə həyata keçirilməsi ilə tam şəkildə əlaqələndirmək mümkündür. Xatırladım ki, Belarusun xeyrinə misli görünməmiş qərar qəbul edilib: Bu 20 milyon ton neft ixrac etmək hüququ verməklə yanaşı, "rekreasiya fəaliyyətinə" daha 6 milyon ayırmasını təmin edir. Bu səbəbdən, belaruslar riyazi hesablamalar apararaq onlara nəyinsə sərf etmədiyini deyərkən onu da unutmalı deyillər ki, bu şərtlər əsasında Belarusa tədarük bizə də sərf etmir. Bununla belə, biz bunu edirik”, - deyə Rusiya Milli Enerji Təhlükəsizliyi Fondunun rəhbəri Konstantin Simonov bildirib.

Konstantin Simonov

Sonda qeyd edək ki, Baltikyanı ölkələrdə 2017-ci ildə daha da şiddətlənən Qərbə və NATO-ya meyilli əhval-ruhiyyə öz "bəhrəsini verdi". Litva və Latviya Rusiyanın iştirakı ilə həyata keçirilən bütün iri strateji layihələrdən məhrum oldular, Rusiya bazarlarına çıxışı və Rusiyadan olan nəql imkanlarını itirdilər. İndi isə Belarus vasitəsilə həyata keçirilən tədarük imkanları da əllərindən çıxmaqdadır.

ŞƏRH YAZ
0

“Bəzi qüvvələrin məqsədi Azərbaycanı emosional addımlara sövq etməkdir” — Ekspert Keşikçidağ məsələsindən danışdı

“Bəzi qüvvələrin məqsədi Azərbaycanı emosional addımlara sövq etməkdir”
12:25
16.07.2019
28893
Analitika
A
Son dövrlərdə Cənubi Qafqaz bölgəsində gesosiyasi proseslər yeni bir mərhələnin astanasına qədəm qoyub. Bölgədə marağı olan beynəlxalq güclərin bölgə uğrunda mübarizəsi açıq formada özünü biruzə verməkdədir. Gürcüstanda baş verən olaylar bunun bariz göstəricisidir. Hətta bəzi qüvvələr yaranmış situasiyadan faydalanaraq Gürcüstandakı daxili qüvvələrin rolundan istifadə edərək Azərbaycanla münasibətlərin korlanmasına cəhd edirlər. Bu qüvvələr müxtəlif xarakterli təxribatlara əl atmaqla iki ölkə və xalq arasında münasibətlərin gərginləşdirilməsinə çalışırlar. Bu istiqamətdə son bir neçə ayda davamlı olaraq bir sıra təxribatlar həyata keçirməkdədirlər. Növbəti təxribat isə iki gün öncə Azərbaycan sərhədləri daxilində yerləşən “Keşikçidag” məbədində sərhədçilərimizə qarşı baş verdi. Ancaq Azərbaycan tərəfi təmkinlilik və ayıqlılıq nümayiş etdirərək təxribatçıların təxribatına uymadı.

Rəsmi Tiflis əvvəlki hadisələrdən fərqli olaraq bu dəfə tez reaksiya verərək hadisəni pislədi. Rəsmi Bakı isə diplomatik kanallar vasitəsi ilə öz etirazını çatdırdı.

Bölgədə yaranmış durumla bağlı ekspert  Zaur İbrahimliyə müraciət etdik.

 “Ölkə.Az”a açıqlamasında bölgədə baş verən prosesləri dəyərləndirən Z. İbrahimli deyib ki, Azərbaycan  geosiyasi tələyə düşməkdən qaçmalıdır.
“Azərbaycan sərhədçisi ilə bağlı insidenti müzakirə edərkən aşağıdakı məqamlar və ümumi kontekst də mütləq nəzərə alınmalıdır: Birincisi, hazırda Gürcüstanda daxili siyasi mühit gərgin olaraq qalır və bu ölkənin qeyri-rəsmi rəhbəri Bidzina İvanişvilinin mövqelərini getdikcə zəiflədir. Rusiyalı deputatlarla bağlı etirazlara laqeyd qala bilməyən Moskva eyni zamanda İvanişvilinin də çox zərbə almasında maraqlı deyil. Məhz buna görə Tbilisiyə qarşı iqtisadi sanksiyalar tətbiq edilmədi. Bu vəziyyətdə prezident Zurabaşvili də daxil olmaqla İvanişvili komandasını xilas etmək, həm də öz simasını saxlamaq Kremlin əsas vəzifələrindən sayılır. Bunun ən yaxşı üsullarından biri daxili siyasi diskursu dəyişmək, ictimai diqqəti, vətəndaşları siyasi gündəlikdən yayındırmaqdır. Həmçinin İvanişvili komandasına xal qazandırmaqdır. Bunun ən optimal yolu isə Keşikçidağ məsələləsini yenidən aktuallaşdırmaqdır.

İkincisi, Bakıda Azərbaycan-Türkiyə-Gürcüstan üçtərəfli görüşü dünən baş tutub. Üçtərəfli formatda görüşlər, hərbi təlimlər Rusiya tərəfindən ABŞ və NATO-nun layihəsi kimi nəzərdən keçirilir. Tbilisinin Türkiyə və Azərbaycanla hərbi-siyasi müstəvidə əməkdaşlığı dərinləşdirməkdən çəkindirmək də Rusiyanın Cənubi Qafqazda əsas geosiyasi ev tapşırıqlarından biridir. Azərbaycanla ərazi mübahisələrinin qabardılması Türkiyə ilə münasibətləri də zərbə altında qoyacaq. Bir az əvvəl isə Rusiya TV-ləri Batumi və və digər turist zonalarının guya türklər tərəfindən alınaraq zəbt edilməsi barədə intensiv təbliğat aparırdılar”, - ekspert qeyd edib.

O, əlavə edib ki, Gürcüstanla bağlı proseslər iyunun binici yarısında bu ölkənin baş naziri Mamuka Baxtadzenin ABŞ-a səfərindən sonra başladı: 
“ABŞ rəsmiləri faktiki olaraq Tblisidən Anakliya limanının tikintisini dəstəkləməyi ultimativ şəkildə tələb etdilər. Bundan sonra hökumət bəyan etdi ki, limanın tikilıməsi ilə bağlı konsorsiuma maliyyə öhdəliklərinin icrası ilə əlaqədar güzəşt edəcək. Halbuki, az əvvəl konsorsiumla müqavilənin pozulması gündəliyə gəlmişdi. Rusiya XİN rəsmisi Karasin isə bildirmişdi ki, ABŞ bütün qırmızı xəttləri keçir. Çünki Vaşinqtonda açıq bəyan etmişdilər ki, Tblisinin NATO yolunu açmağa çalışırlar. Bu hadisələrin ardından Gürcüstanda daxili siyasi proseslər gərginləşdi və İvanaşvili iqtidarı üçün real təhdidlər yaranıb. İndi Moskvanın əsas vəzifəsi 4 ilə əvvəl Moldovoda olduğu kimi İvanişvilini qorumaq və zaman udmaqdır. Bunun da əsa yolu milli hissləri körükləmək, “xarici düşmənə qarşı birləşmək” zərurəti yaratmaqdır. 

Burada digər əsas məqamlardan biri də  İvanaşvilinin hər zaman əsas vəzifəsi Gürcüstan-Azərbaycan əlaqələrində strateji inkişafı tormozlamaq, müəyyən həddə qədər durdurmaq olub. Azərbaycandan enerji daşıyıcılarının ixracından tutmuş, tranizt razılaşmaları və digər məsələlərdə hər zaman mövcud konsensusu pozmaq, maksimalist mövqe tutulması da bu yanaşmanın təzahürüdür”.

Ekspertin fikrincə, Azərbaycan təmkinini qorumalıdır: 

“Topxana hadisələri ilə bağlı müqayisə aparmaq olar, amma indi fərqli zamandır, şərtlər fərqlidir. Bu məsələdə hökumətdən çox cəmiyyətimiz, diasporamız fəal olmalıdır. Amma qurulan tələyə düşməmək şərtilə. Yuxarıda qeyd etdiyim səbəblərdən emosiylara yol vermək olmaz. Bu addımların əsas məqsədi məhz Azərbaycanı emosional addımlara sövq etməkdir. Bütün strategiya buna hesablanıb. Diqqətli, təmkinli, müdrik və fəal olmağımız gərəkir”.

 Mürtəza
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Biznes dünyasında SOCAR Azərbaycan ilə assosiasiya olunur — Aleksey Kalaçevin şərhi

Biznes dünyasında SOCAR Azərbaycan ilə assosiasiya olunur
10:39
15.07.2019
5713
Analitika
A
Dünya brendlərinə çevrilmiş milli şirkətlər, məhsulun istehlakçıları olan şirkətlər və vətəndaşlar üşün ölkənin siması deməkdir.

 “Ölkə.Az” xəbər verir ki, bunu Media.Az-la söhbətində Rusiyanın “FİNAM İnvestisiya holdinqi” Səhmdar Şirkətinin analitik-eksperti Aleksey Kalaçev deyib.
Onun sözlərinə əsasən, məhsula və brendə olan xoş münasibət əsasən ölkənin nümayəndələrinə də şamil edilir:

“”Qazprom” bir çoxları üçün Rusiyanı, “Microsoft” və “Apple” ABŞ-ı, “Mercedes” Almaniyanı, “Mitsubishi” Yaponiyanı ifadə edir və SOCAR da biznes dünyasında Azərbaycanla assosiasiya olunur. Bunun məqsəd olmasından asılı olmayaraq, bu assosiasiya şirkətin imicinə, ölkənin obrazına təsir edir”.
Müsahibimiz qeyd edir ki, idman və mədəni tədbirlərin sponsorluğu hazırda şirkət imicinin əhəmiyyətli bir hissəsidir. Bunu öz növbəsində şirkətin dünya arenasında nüfuzunun artmasına xidmət edən “yumşaq güc” də adlandırmaq olar.

“Bundan başqa, qeyd etmək istəyirəm ki, bu gün inkişaf edən dünyada müasir iqtisadiyyat biznesin sosial funksiyasına daha böyük önəm verir. Keyfiyyətli məhsul təklif etmək azdır, effektiv və gəlirli olmaq kifayət etmir, biznesin cəmiyyətə təqdim etdiyi xoş niyyətləri və faydanı nümayiş etdirmək lazımdır”, - deyə Aleksey Kalaçev qeyd edib.

Ölkə.Az

 

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA