“Biz Çaykəndi və 32 kəndi ermənilərdən geri aldıq” — Ayaz Mütəllibovdan SENSASİON MÜSAHİBƏ

“Biz Çaykəndi və 32 kəndi ermənilərdən geri aldıq”
10:45
04.12.2017
13997
Analitika
A

Azərbaycanın keçmiş prezidenti Ayaz Mütəllibovun “Ölkə.Az” xəbər portalına müsahibəsi:

– Ayaz müəllim, bir neçə gün öncə tanınmış analitik, yazıçı Tahir Cəfərli sizin prezidentliyiniz dövründə Boris Yeltsin tərəfindən Azərbaycan ərazilərinin Rusiya, İran, Türkiyə və Ermənistan arasında 4 yerə bölünməsi ilə bağlı məxfi planın olduğunu iddia edib. Bu nə qədər doğrudur? 

– İlk olaraq qeyd edim ki, həmin tanınmış analitik, yazıçı Tahir Cəfərlinin mənim köməkçim olması haqqında saytınızda getmiş informasiya düzgün deyil. Tahir müəllim öz araşdırmaları ilə ictimaiyyət tərəfindən  tanınan və oxunan bir alimdir.  

Konkret sizin sualınıza gəldikdə isə bildirim ki, 1991-ci il dekabr ayının 8-də Belarusiyada, 3 respublika – Rusiya, Ukrayna və Belarusiya rəhbərliyi - Yeltsin, Kravçuk, Şuşkeviç arasında danışıqlar nəticəsində SSRİ adlı dövlət ləğv olunaraq əvəzində MDB adlı qurum yaradıldı. İlk əvvəl ora daxil olan ölkələrin sayı 3 idi. Bir müddət keçdikdən sonra mənə məlumat çatdı ki, dekabr ayının 25-də Qazaxstanın o vaxtki paytaxtı Almatı şəhərində MDB tərkibinin genişləndirilməsi ilə əlaqədər keçmiş sovet respublikalarının iştirakı ilə yığıncag keçiriləcək. Mən Nursultan Nazarbayevlə əlaqə saxlayıb bir ev sahibi kimi niyə Azərbaycan rəhbərliyinin dəvət olunmamasının səbəbi ilə maraqlandım. O da öz növbəsində bu səlahiyyətin onda olmaması və bu məsələ ilə Boris Yeltsinə müraciət etməyimi bildirdi. Təbii ki, bu işdə bir müəmma olduğunu hiss etdim. Necə ola bilərdi ki, bütün respublikalar, hətta Ermənistan ora dəvət aldığı halda, Azərbaycan kənarda qalmışdı. Bunun səbəbinin həmin vaxtlar Boris Yeltsinin yaxın ətrafının ermənipərəst mövgeyi ilə bağlı olması bizə məlum idi. Bu işdə xüsusilə Gennadi Burbulis canfəşanlıq edirdi.

MDB rəhbərlərinin görüşü 1991-ci il dekabr ayının 25-də  olduğundan, mən və Sabir Hacıyev bir gün əvvəl, yəni ayın 24-ü Almatıya uçduq. Həmin gün Baş Nazirlərin görüşü keçiriləcəkdi. Sabir Hacıyevi həmin görüşə göndərdim ki, nə baş verdiyindən məlumatımız olsun. İclası Gennadi Burbulis aparırdı və Sabir Hacıyevin haqlı olaraq, “niyə Azərbaycan nümayəndiliyi bu görüşə dəvət olmayıb”  sualına Burbulis cavab tapa bilməmişdi. Səhəri gün saat 09:30 mən qəflətən iclas keçirilən zala daxil olanda hamı çaşqınlıq içində qaldı. Ən çox narahat olan, vurnuxan Boris Yeltsin və Levon Ter-Petrosyan oldu. Orada yalnız bir nəfərin mənim gəlişimdən xəbəri var idi. O da Ukrayna rəhbəri  Kravçuk idi. Çünki mən Nazarbayevdən sonra Yeltsinə deyil, məhz ona zəng vurdum. Çünki Boris Yeltsinin Azərbaycana qarşı mövqeyi məlum idi, onunla danışmağa dəyməzdi. Kravçuk yeni yaradılmış MDB-nin ideya müəlliflərindən biri olduğuna görə, ondan Azərbaycan rəhbərliyinin görüşdə iştirak tələbini irəli sürdüm və o da etiraz etmədi.  Zala daxil olub  Kravçukun yanındakı kresloya əyləşdim. Yeltsin narahatçığını gizlədə bilməyib, üzünü Belorusiyanın rəhbəri Şuşkeviçə tutub dedi: "Azərbaycan prezidentini bu görüşə kim dəvət edib?"  Şuşkeviçdə üzünü mənə tutub dedi: "Ayaz Niyaziç, biz belə qərara qəlmişik ki, Azərbaycanın bizim qurumda təmsil olunması hələ məqsədə uyğun deyil. Çünki sizin ərazinizdə müharibə gedir, millətlər arası münaqişə var. Bizdə istəmirik ki, Sovet İttifaqından qalmış qara bir səhifə yenicə yaradılmış MDB kimi qurumun ayağına yazılsın!" 

Guya MDB-dəki respublikalar başqa planetdən gəlmişdilər. Bu təxribatı görüb mən artıq qəzəbimi cilovlaya bilmədim və ayağa qalxıb üzümü birbaşa Yeltsinə tutaraq əsəbi halda dedim: "Lap yaxşı, demək belə çıxır ki, öz var-dövlətini, övladlarını sizin dövlətinizi qorumaqdan ötrü qurban vermiş Azərbaycanı problemli bir ölkə kimi indi özünüzə yaraşdırmırsınız? Amma Azərbaycanın torpaqlarında qan tökən erməni ekspedisiya korpusunun rəhbəri Levon Ter-Petrosyanı yanınızda otuzdurub   Ermənistanı müdafiə edən bir qurum yaradırsınız! Belə olan təqdirdə mən bu iclası tərk edib və bayırda gözləyən media nümayəndələrinə yaxınlaşacam! Sizin əsl niyyətinizin nə olduğunu və Azərbaycana qarşı nə tələ qurduğunuzu bütün dünyaya elan edəcəm! Azərbaycanın haqq səsini ölkə rəhbəri kimi dünya ictimaiyyətinə çatdıracam  və  sonrakı hadisələrə Boris Nikolayeviç siz şəxsən cavabdehsiz! Necə ola bilər ki, Azərbaycanın nefti hesabına faşistlərə qalib gələ bilirsiz, amma vətənimin torpaqlarına göz tikmiş xain qonşu Ermənistan prezidenti ilə qardaş olub bizə qarşı koalisiya qurursunuz! Budurmu sizin sovet xalqlarının dostluq və qardaşlıq amilinə münasibətdə həmişə öz sədaqəti ilə fərqlənmiş canını, malını əsirgəməmiş xalqıma çox sağ olunuz?"

Bu etirazı görən Yeltsin bir kəlmə demədən dərhal Şuşkeviçə göstəriş verdi: "Azərbaycanıda  o siyahıya daxil edin!"

Sonra rəhbərlər media ilə görüşmək üçün o biri zala daxil oldular. Burdada Yeltsin rahatlaşmayıb soruşdu: "Axı  Mütəllibovu bu görüşə kim dəvət edib?" Bu yerdə Kravçuk cavab verərək dedi: "Mənlə razılaşdırılıb ki, Azərbaycan prezidenti bu görüşdə iştirak etsin". 

Bu görüşdən təqribən bir neçə gün sonra MDB-nin növbədən kənar iclasında, mən Yeltsinin qarşısında Sovet ordusundan Azərbaycanın payına düşən silahların verilməsi tələbini qaldırdım.Yeltsinin rəsmi protokol göstərişi ilə 1992-ci il fevral ayının əvvəllərində  SSRİ müdafiə nazirinin müavini Qromov və dəniz qoşunları komandanı Çernavin payımıza düşən silah və texnikanın təhvil- təslim edilməsi üçün Bakıya göndərildi. Bu məsələ ilə əlaqədar Prezident Aparatında mənim rəhbərliyim ilə müşavirə keçirildi. Həmin müşavirədə Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin (AXC) nümayəndələri, o cümlədən Rəhim Qaziyev və Etibar Məmmədov da iştirak edirdilər. Müşavirədə qərara alındı ki, Azərbaycan tərəfindən AXC nümayəndələri və Rusiya tərəfindən hərbçilərin iştirakı ilə texnikanın və silah sursatın inventarlaşdırılması aparılsın. AXC nümayəndələri həmin müşavirədə Azərbaycan ərazisində dislokasiya olmuş 4 –cü ordu tərəfindən hərbi texnikanın və silah sursatın Azərbaycandan çıxarılmasının qarşısının alınması məsələsini də qaldırdılar. Bu məsələdə öz müsbət həllini tapdı.  Halbuki  eyni tələbi Şevardnadze də qaldırmışdı, amma MDB-nin üzvü olmadığına görə Gürcüstana silahlar təhvil verilmədi.

– Doğrudurmu ki, həmin iclasda Azərbaycanın əraziləri 4 yerə bölünəcəkdi və Azərbaycan müstəqil dövlət kimi tanınmayacaqdı?

– Xalqımıza qarşı təxribat və təhlükə aşkar idi. Çünki o vaxtı Qərb Latviya, Litva və Estoniya istisna olmaqla diqər respublikaları yalnız MDB çərçivəsində tanımaq şərtini qoymuşdu. Rusiya keçmiş SSRİ-nin hüquqi varisi elan olunmuşdu. Bununda mahiyyəti ondan ibarət idi ki, Qərb Rusiyanın dağılmasında maraqlı deyildi. O zaman Balkanlarda münaqişələr başlayırdı, xristian–müsəlman, bosniyalarla serblər arasında qarşıdurma alovlanırdı, Qərb də istəmirdi ki, Rusiya kimi böyük bir ərazidə  müharibələr başlasın. Bu baxımdan müvəqqəti olsa belə, Boris Yeltsinə SSRİ-ni  dağıtmış bir rəhbər kimi bəzi “güzəştlər” verilmişdi. O, dırnaqarası güzəştlərdən biri də MDB idi.Yəni, Rusiya kimi tanısaydı, BMT də həmin ölkəni tanıyacaqdı. Bu baxımdan Azərbaycanın MDB-yə qəsdən qəbul edilməməsi ölkəmizin BMT tərəfindən müstəqil dövlət kimi tanınmaması üçün əsas yaradırdı. Belə desək, biz havada qalırdıq, beynəlxalq aləmdən təcrid olunmuş bir ölkə vəziyyətinə düşürdük. Bütün bunlar Azərbaycana qarşı təxribat və sifariş idi! 

Təəssüflər olsun ki, seçim hüququ bizə verilməmişdi və indi də xalgımıza qarşı həmin ikilistandartlar davam edir! 

Görün, Gürcüstanın başına nə oyun acdılar. Vətəndaş müharibəsi, qardaş qırğını, separatizm və sairə. Neçə il Tbilisi sakitləşmədi, axırda xalqın tələbi ilə Şevardnadze hakimiyyətə gəldikdən sonra sakitlik bərpa olundu. Çünki Gürcüstan MDB-yə getməmişdi. Buna görə də onlar bir ilə yaxın BMT-yə üzv ola bilməmişdilər. Yalnız Şevardnazenin Gürcüstan parlamentində MDB-yə daxil olunmağının vacibliyini qeyd etdikdən sonra, Gürcüstan MDB –yə qəbul olundu və BMT Gürcüstanı müstəqil ölkə kimi qəbul etdi. Amma bizə gəldikdə, bir müsəlman xalq kimi təklənmişdik, dünya ictimaiyyətindən təcrid olmaq təhlükəsi vardı. Azərbaycanın BMT tərəfindən təsdiq olunmaması həm müstəqillik baxımından, həm ərazi baxımından böyük fəlakətlərə yol aça bilərdi. Tarix boyu Azərbaycan öz coğrafi  əhəmiyyətinə və sərvətlərinə görə Roma İmperiyasından tutmuş Osmanlı İmperiyasına qədər, Teymurilərdən tutmuş Rus İmperiyasına qədər müxtəlif ölkələrin istilasına məruz qalıb. Bu dəfədə xain, satqın qonşularımız öz ərazi iddiaları ilə bir tərəfdən, ölkəmizdə marağı olan qüvvələr isə digər tərəfdən təbii ki, Azərbaycanın müstəqilliyini istəmirdilər. Yenidən ərazimiz, müstəqilliyimiz təhlükə altında idi. Amma Uca Yaradan xalqımızı qorudu və şükürlər olsun ki, Azərbaycan çox keçmədən tam müstəqil dövlət kimi indiki ərazisi, sərhədləri ilə BMT-yə üzv oldu! Azərbaycanın BMT-yə üzv olması yenicə mütəqilliyə qovuşmuş bir ölkə kimi dünya ölkələri ilə qarşılıqlı əlaqələrin qurulmasında və xalqımızın haqq səsinin dünyaya çatdırılmasında vacib rol oynamışdı. Mən fəxr edirəm ki, bu sənədin altında mənim imzam dayanır! Bunu mən xalqıma, Vətənimə etdiyim ən şərəfli bir xidmət hesab edirəm!

– Bu ilin noyabrında Brüsseldə Ermənistan Avropa Birliyi ilə əməkdaşlıq Sazişi imzaladı. Ancaq eyni sənədi Azərbaycan tərəfi imzalamadığı üçün bəzi siyasətçilər bunun doğru addım olmadığını düşünür. Bəs siz necə düşünürsünüz, Azərbaycanın Qərblə Rusiya arasında tutduğu mövqe necə olmalıdır?

– Ermənistanın kimlə nə etdiyinin, nə imzaladığının heç bir əhəmiyyəti yoxdur. Mənim rəhbərliyim dövründə də min cür oyunlara əl atırdılar. Azərbaycan rəhbərliyinin düzgün, düşünülmüş və praqmatik siyasəti onların bütün zəhmətlərini hecə endirməlidir. Hazırda Prezident İlham Əliyev olduqca incə, düşünülmüş siyasətlə bütün sahələrdə erməni siyasətçilərini qabaqlayır. Bu gün Ermənistan rəhbərliyinin dünyada rüsvay olmasının əsas səbəbi Azərbaycan Prezidentinin düşünülmüş siyasətinin nəticəsidir.

– Sizcə, Azərbaycan Ermənistanın Avropa İttifaqına yaxınlaşması amilindən Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində, yəni Rusiya ilə dil tapmaqda yararlana bilərmi?

– Rusiya ilə biz dil tapmalıyıq deyəndə, burada vacib məsələ Rusiya rəhbərliyi ilə birbaşa ünsiyyət qurulmasıdır. Təkcə Qarabağ problemində deyil, digər məsələlərdə də daima əlaqədə olmalıyıq. Rusiya bizim tarixi qonşumuz və iqtisadi cəhətdən sıx bağlı olduğumuz ölkədir. İndiki Rusiyanı Çar rusiyası və yaxud da SSRİ ilə eyniləşdirmək düzgün yanaşma deyil. Biz Rusiya ilə tərcüməçisiz ünsiyyət saxlayırıq, əlavə vasitəçilərə ehtiyac yoxdur! Prezident İlham Əliyevində Rusiya Prezidenti Putinlə çox gözəl münasibətləri formalaşıb. 

Bilirsiz, siyasətdə rəhbərlərin şəxsi keyfiyyətlərindən də çox şey asılıdır. Bu mənada İlham Əliyev dünyanın bir çox siyasi liderləri ilə çox gözəl, qarşılıqlı, etibarlı münasibətlər yaradıb. Yəqin ki, yeni yaranmış vəziyyətlə bağlı rəhbərliyin öz fikirləri var. Ola bilər ki, ictimaiyyətə geniş acıqlanmağa ehtiyac yoxdur. Çünki Qarabağ düyünün açılmamasında maraqlı qüvvələr vardır. Yeni yaranmış situasiyadan yararlanmağa gəldikdə isə yadınıza 1991-ci ildə SSRİ-nin saxlanması haqdında referendumu xatırladım. O vaxt biz bu referendumdam çox fayda götürdük. Baxmayaraq ki, Azərbaycana qarşı ögey-ermənipərəst münasibətdə Qorbaçov Yeltsindən heç də geri qalmırdı. Biz referendumu keçirdik, amma ermənilər boykot etdilər. Məhz buna görə də biz Çaykəndi və 32 kəndi erməni separatçılarından geri aldıq. Yəni, Qorboçov hücum əməliyyatlarımıza müdaxilə etmədi. Təbii ki, Moskvanın köməyi olduğu üçün həmin hərbi əməliyyatlarda bir əsgərimizin də burnu qanamadı. Halbuki, həmin vaxtı Azərbaycanda da referendumu boykot etmək çağırışları heç də ermənilərdən geri qalmırdı. Ancaq bu referendum formal bir şey idi. Çünki SSRİ artıq çürümüş quruluşa çevrilirdi.

Vasif Həsənli
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Mehriban Əliyevanın Fransa səfəri — Müasir diplomatiyamızda yeni səhifə

Mehriban Əliyevanın Fransa səfəri
21:38
13.03.2019
466
Analitika
A
Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın martın 11-12-də Fransa Respublikasına səfəri proqramının zənginliyi, görüş və danışıqların yüksək səviyyəsi ilə yadda qaldı. Azərbaycan-Fransa əlaqələrinin inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyətə malik olan bu səfər diplomatiya tariximizə yeni səhifə kimi yazıldı. Səfər, eyni zamanda, dünya və Avropa ictimaiyyətində Azərbaycan barədə müsbət imicin formalaşmasından, ölkəmizə və şəxsən Mehriban xanım Əliyevaya böyük diqqət və hörmətdən, nəhayət, Birinci vitse-prezidentin diplomatik məharətindən xəbər verir.

"Ölkə.Az" trend-ə istinadən səfərin əhəmiyyətini, səciyyəvi məqamlarını bir daha diqqətə çatdıraraq, bununla bağlı fikir və mülahizələri oxucularla bölüşməyi lazım bildi.

Fransa Qərbin aparıcı, inkişaf etmiş, Avropa İttifaqının lider dövlətlərindən biridir. Paris ənənəvi olaraq Avropa və dünya siyasətinə ciddi təsir göstərir. Cənubi Qafqazda da fəallığı ilə seçilən bu ölkə ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədridir. Onun Yerevana təsir imkanları da ayrıca söhbətin mövzusu ola bilər. Fransada erməni diasporu və lobbisinin dövlət siyasətinə təsir göstərdiyi sirr deyil. Onlar Azərbaycan-Fransa əlaqələrini hər vəchlə əngəlləməyə, münasibətlərə kölgə salmağa çalışırlar. Lakin artıq zaman Azərbaycanın xeyrinə işləyir.

Fransa Azərbaycanla enerji sahəsində fəal əməkdaşlıq edir. “Total” şirkəti “Əsrin müqaviləsi”nin başlanğıcdan bu neft kontraktında yer alıb. Parisin Azərbaycanla münasibətlərində diqqətçəkən daha bir məqam kosmik sahədə mövcud əməkdaşlıqdır. Azərbaycan kosmik peyklərini orbitə məhz Fransanın kosmodromundan çıxarır.

Göründüyü kimi, Fransa ilə əməkdaşlığın inkişafı Azərbaycanın xarici siyasətində həmişə prioritet istiqamətlərdən biri olub.

Mədəniyyət sahəsində əlaqələrə gəlincə, ilk növbədə, Heydər Əliyev Fondunun Fransada həyata keçirdiyi humanitar layihələr yada düşür. Artıq bu ölkənin mədəni həyatında Fondun yeri aydın görünməkdədir. Gəlin, xatırlayaq: Parisdə terror qurbanlarına həsr olunmuş 7-ci Beynəlxalq Konqresin keçirilməsinə, Fransanın müxtəlif regionlarındakı 20-dək kilsənin bərpasına yardım, Strasburq kafedralının XIV əsrə aid olan beş vitrininin, Versal Sarayının parkındakı ümumbəşəri abidələrin bərpası, Luvr muzeyində İslam İncəsənəti Departamentinin yaradılması və sair. Kann şəhərində Azərbaycan mədəniyyəti günləri keçirildi, Parisdə Azərbaycan Mədəniyyəti Mərkəzi yaradıldı, Fransa Dövlət Şərq Dilləri və Mədəniyyətləri İnstitutunda Azərbaycan dili fakültəsi açıldı... Bu, Fransada Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi, bilavasitə Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə reallaşdırılan layihələrin heç də tam olmayan siyahısıdır. Təsadüfi deyil ki, birinci xanım Mehriban Əliyevanın Fransa-Azərbaycan əlaqələrinin inkişafına verdiyi böyük töhfələr, mədəniyyət, elm və təhsil sahələrindəki xidmətləri Fransa görüşlərində xüsusi vurğulanırdı. Bunu Fransanın Baş naziri Eduard Filip, Senatın sədri Jerar Larşe və başqaları dilə gətirdilər. Xatırlatmaq yerinə düşər ki, bu xidmətlərinə görə birinci xanım Mehriban Əliyeva Fransa Respublikasının “Şərəf Legionunun Zabiti” dövlət ordeni ilə təltif olunub.

Beləliklə, Fransa ilə münasibətlərin inkişafı istər siyasi-iqtisadi və humanitar baxımdan, istərsə də ermənilərin anti-Azərbaycan təbliğatının neytrallaşdırılması nöqteyi-nəzərindən müstəsna əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin Fransaya münasibətdə məqsədyönlü, düşünülmüş siyasəti bu ölkənin qapılarını üzümüzə daha geniş açır. Yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər ölkələrimiz arasında əlaqələrin möhkəmlənməsinə güclü impuls verir, ona arzuedilən dinamika gətirir.

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın uğurlu Paris səfəri, yüksək səviyyəli görüşləri və danışıqları, ilk növbədə, bu praqmatik, milli maraqlara xidmət edən siyasətdən qaynaqlanır.

Əminliklə deyə bilərik ki, Fransa-Azərbaycan münasibətlərində yeni səhifə açan bu səfər qarşılıqlı əlaqələrin inkişafına ciddi töhfə verdi. Yeri gəlmişkən, bu fikrə Mehriban Əliyeva ilə görüşündə Fransa Respublikasının sabiq Prezidenti Nikola Sarkozi də şərik çıxdı.

Bu gün beynəlxalq miqyasda söz və nüfuz sahibinə çevrilən, etibarlı tərəfdaş kimi qəbul edilən Azərbaycanla əlaqələrin genişlənməsində dünyanın bütün inkişaf etmiş ölkələri kimi, Fransa da maraqlıdır. Bunu Mehriban xanımın Parisdə keçirdiyi bütün görüşlərdə Fransanın yüksək vəzifəli rəsmiləri də xüsusi vurğulayırdılar.

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın Fransaya səfərini bir neçə aspektdən səciyyələndirmək olar. Dünya Mehriban xanımın Parisdə yüksək hörmət-izzətlə qarşılandığının, ona göstərilən ali diqqətin şahidi oldu. Bu mənzərə Fransa siyasi elitasının Mehriban xanım Əliyevanı nüfuzlu lider kimi qəbul etdiyini göstərir. Həm də onu göstərir ki, Mehriban Əliyeva Qərb ölkələrinin nəzərində müsəlman-Şərq aləminin müasir dünya ilə ayaqlaşan, eləcə də Qərb dəyərlərini dərindən anlayan mütərəqqi ictimai-siyasi xadimdir. Hazırda müsəlman ölkələrində bu statusa malik ikinci bir siyasətçi qadın tapmaq çətindir.

Səfərin digər mühüm aspektlərindən biri, qeyd etdiyimiz kimi, siyasi-iqtisadi, humanitar mövzularda yüksəksəviyyəli müzakirələrin aparılması oldu. Birinci vitse-prezidentin aparıcı şirkətlərin rəhbərləri ilə görüşləri və danışıqları Azərbaycanın qeyri-neft sektoruna xarici investisiyanın cəlb edilməsində Mehriban xanım Əliyevaya yüksək inam və etimadın, eləcə də onun şəxsi nüfuzunun göstəricisi kimi diqqəti cəlb edir. Fransanın iqtisadiyyat və maliyyə naziri Brüno Lömerin qeyd etdiyi kimi, Fransa ilə əlaqələr həm də ölkəmizin Avropa İttifaqı ilə yaxınlaşmasına böyük töhfə verə və Azərbaycanın bu təşkilata inteqrasiyası üçün pəncərə rolunu oynaya bilər.

Səfər çərçivəsində keçirilən görüşləri sıralasaq, Fransanın Baş naziri Eduard Filip ilə görüşü ön sıraya qoymaq olar. Ölkələrimiz arasında siyasi, iqtisadi və digər sahələrdə əlaqələrin uğurla inkişaf etdiyini bildirən Fransa Baş nazirinin fikrincə, Azərbaycan böyük iqtisadi potensiala malikdir və ikitərəfli əməkdaşlıq üçün yaxşı perspektivlər var. Azərbaycanın neft və qeyri-neft sektorlarında çalışan fransız şirkətləri daha fəal olmalıdır. Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva da bu fikirləri bölüşərək iqtisadi sahədə əməkdaşlıq üçün böyük potensialın olduğunu vurğuladı, fransız şirkətlərini ölkəmizdə daha fəal olmağa çağırdı. Humanitar sahədə əməkdaşlıqdan danışarkən Mehriban Əliyeva bildirdi ki, Azərbaycanda fransız dilinə və ədəbiyyatına böyük maraq var, ölkəmizin 300-dən çox məktəbində fransız dili tədris olunur. Bundan əlavə, Azərbaycan Dillər Universitetində fransız dili və ədəbiyyatı mərkəzi, Bakı Slavyan Universitetində fransız dili mərkəzi, Bakı Fransız Liseyi və Fransız-Azərbaycan Universiteti uğurla fəaliyyət göstərir.

Baş nazirlə təkbətək görüşün detalları tam açıqlanmasa da, səslənən fikirlər Fransanın Azərbaycanla bütün sahələrdə, xüsusən iqtisadi sahədə əməkdaşlığı daha da genişləndirmək istəyindən xəbər verir və bu, çox mühüm amil kimi diqqətəlayiqdir. Görüşdən sonra Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın və Baş nazir Eduard Filipin iştirakı ilə imzalanan Azərbaycan-Fransa sənədlərinə nəzər yetirsək, artıq bu istiqamətdə real addımların atıldığını görə bilərik.

Məsələn, “Azərbaycan Mərkəzi Bankı ilə “Rotchild & Cie” bankı arasında strateji əməkdaşlıq haqqında Saziş” imzalandı. Rotşildlərin bank biznesi investisiya-bank xidmətləri, korporativ bank xidmətləri, özəl kapital qoyuluşu, aktivlərin idarə olunması kimi mühüm sahələri əhatə edir.

Yaxud Azərbaycan Respublikası ilə Fransa İnkişaf Agentliyi arasında “Dəmir yolu sektorunun inkişafı proqramı çərçivəsində Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizinin Sumqayıt-Yalama dəmir yolu xəttinin yenidən qurulmasına dair konvensiya”, “Əməliyyat Nəzarəti Mərkəzinin yaradılmasına dair araşdırma müqaviləsi” və “Xocasən” deposunun siqnalizasiya və telekommunikasiya sisteminin reallaşdırılmasına dair müqavilə” ölkəmiz üçün xüsusi önəmə malik sənədlərdir.

Şimal-Cənub Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizi ilə Hindistandan və Körfəz ölkələrindən göndərilən yüklərin Azərbaycan ərazisindən keçməklə Rusiyaya, Qərbi Avropaya, Baltikyanı və Skandinaviya ölkələrinə daşınması nəzərə alınarsa, haqqında söhbət gedən konvensiyanın icrası ölkəmizin iqtisadiyyatına böyük dividendlər gətirəcək.

Əməliyyat Nəzarəti Mərkəzinin yaradılmasına dair araşdırma müqaviləsi, “Xocasən” deposunun siqnalizasiya və telekommunikasiya sisteminin reallaşdırılması haqqında müqavilə isə nəqliyyat infrastrukturunun inkişafında mühüm rol oynayacaq.

Azərbaycan iqtisadiyyatının neftdən asılılığını azaltmaq, qeyri-neft sektorunu inkişaf etdirmək istiqamətində ardıcıl və davamlı iş aparır. Fransanın iqtisadiyyat və maliyyə naziri Brüno Lömer ilə görüşdə bu barədə söhbət açıldı. Nazir Azərbaycan iqtisadiyyatının şaxələndirilməsində Birinci vitse-prezidentin mühüm rolunu qeyd etdi. Mehriban Əliyeva isə öz növbəsində, ölkələrimiz arasında siyasi dialoqun yüksək səviyyədə olduğunu, ancaq mövcud iqtisadi əməkdaşlığın real potensiala cavab vermədiyini vurğuladı. Onun fikrincə, tezliklə konkret layihələrin həyata keçirilməsinə başlanılmalı, cari ildə Azərbaycan-Fransa Hökumətlərarası İqtisadi Komissiyasının növbəti iclası keçirilməlidir. Bu təkliflər fransalı nazir tərəfindən yüksək qiymətləndirildi.

Azərbaycan dövləti üçün prioritet məsələlərdən biri də ətraf mühitin mühafizəsidir. “Suez Groupe” şirkətinin beynəlxalq inkişaf üzrə icraçı vitse-prezidenti Erik Qebali ilə görüşdə Azərbaycan ilə bu şirkət arasında ətraf mühit, ekologiya və digər sahələrdə əməkdaşlığın perspektivləri müzakirə olundu, ikitərəfli əlaqələrin müxtəlif istiqamətlərdə inkişafı ilə bağlı fikir mübadiləsi aparıldı. Suyun idarə edilməsi və su itkilərinə qarşı mübarizə sahəsində ölkəmiz (“Azərsu” ASC) və Fransa şirkəti arasında əlaqələrin müsbət təcrübəsi nəzərə alınarsa, bu əməkdaşlığın perspektivləri heç bir şübhə doğurmur.

Birinci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyevanın Fransa səfəri çərçivəsində “Rothschild Global Financial Advisory” şirkətinin rəhbəri David dö Rotşild ilə görüşü də maraqlı məqamlarla yadda qaldı. Belə ki, Rotşildlər XIX əsrdə Azərbaycanda çox məşhur olublar. Bu barədə danışan Mehriban Əliyeva deyib: Bakı o zaman neft sənayesinin mərkəzi idi və Rotşild qardaşları Bakıya böyük investisiya gətirmişdilər. Bütün bunlar Bakıda neft sənayesini daha da canlandırmışdı. Rotşild qardaşları xeyriyyəçiliklə də məşğul olub, həmçinin Bakıda bir çox gözəl binalar tikiblər.

“Ailəmizin Sizin ölkənizdəki fəaliyyəti barədə bilirik və hesab edirəm ki, onlar tarixdə iz qoyan fəaliyyət göstəriblər”, - deyən “Rothschild Global Financial Advisory” şirkətinin rəhbəri Rotşildlərin Azərbaycandakı fəaliyyətinin tarixi köklərinin olduğunu bildirdi və Mehriban Əliyevanın ölkəmizə səfər dəvətini məmnunluqla qəbul etdi.

Fransa Senatının sədri Jerar Larşe, Milli Assambleyanın sədri Rişar Ferran ilə, həmçinin Fransa-Azərbaycan dostluq qrupunun sədri və müşavirlərlə görüş, aparılan səmərəli danışıqlar isə parlamentlərarası əlaqələr, habelə mədəniyyət, elm, səhiyyə və təhsil sahələrində Azərbaycan-Fransa münasibətlərinin inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Səhiyyə sahəsinə gəldikdə, Fransa Milli Xərçəng İnstitutunun təsisçisi və keçmiş prezidenti professor David Hayat ilə görüş çox əlamətdar sayıla bilər. Nəzərə alsaq ki, Birinci vitse-prezident ölkəmizdə səhiyyənin inkişafına hərtərəfli diqqət və qayğı göstərir, bu sahədə Fransa-Azərbaycan əməkdaşlığının yeni istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi təcrübə mübadiləsinə və iki ölkənin onkoloji mərkəzləri arasında daha sıx əməkdaşlığın yaradılmasına, müştərək layihələrin həyata keçirilməsinə təkan verəcək.

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın Fransaya səfəri iki dövlət arasında mədəni əlaqələrin inkişafı baxımından da çox əhəmiyyətlidir. Bu və digər məsələlər Fransanın birinci xanımı Brijit Makron ilə görüşdə müzakirə edildi. Brijit Makron qədim Azərbaycan mədəniyyəti incilərinin populyarlaşdırılması və beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması işində Mehriban Əliyevanın müstəsna rolunu yüksək qiymətləndirdi. Onun rəhbərliyi ilə müxtəlif vaxtlarda Fransada keçirilmiş mədəni tədbirlərin əhəmiyyəti vurğulandı. İnamla demək olar ki, bu görüş ailə və qadın problemləri, gender bərabərliyi, təhsil, ətraf mühitin mühafizəsi məsələlərində əməkdaşlığın dərinləşdirilməsinə xidmət edəcək.

Səfər çərçivəsində Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Fransanın mədəniyyət naziri Frank Risterin müşayiəti ilə Parisdəki Orsey muzeyini ziyarət etdi. Bu, bir daha təsdiqlədi ki, mədəniyyət sahəsi Azərbaycan-Fransa əlaqələrinin mühüm istiqamətlərindən biridir.

Fransada keçirilən bütün görüşlərdə Azərbaycanın bir nömrəli problemi olan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi də xüsusi diqqət yetirilən mövzulardan idi. Birinci vitse-prezident Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə bağlı ölkəmizin prinsipial mövqeyini fransız hakimiyyətinin yüksək dairələrinə bir daha çatdırmaqla, ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrlərindən biri kimi nizamlanma prosesində Fransanın məsuliyyətinin xatırladılması üçün səfərin yaratdığı bütün imkanlardan istifadə etdi.

Bütövlükdə, Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın Fransaya səfərini əlamətdar hadisə kimi səciyyələndirmək olar. Bu səfər, heç şübhəsiz, bütün istiqamətlər üzrə dövlətlərarası əlaqələrin inkişafında, o cümlədən ölkəmizin Avropa İttifaqı ilə yaxınlaşmasında, Azərbaycanın Aİ-yə inteqrasiyasında müstəsna rol oynayacaq.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Ucuz taksi xidmətləri bahalaşa bilər — Yeni qərara dair şərh

Ucuz taksi xidmətləri bahalaşa bilər
20:42
07.03.2019
1864
Analitika
A
Bu gün baş nazir Novruz Məmmədov taksi minik avtomobillərinə və taksi minik avtomobilləri üçün duracaq yerlərinə dair tələbləri təsdiqləyib. Tələblərə əsasən, bəzi avtomobillərin taksi fəaliyyəti ilə məşğul olmasına qadağa qoyulub. Bəs bu qayda taksi bazarına necə təsir göstərəcək? Maşınların qiymətlərində azalma qeydə alına bilərmi?

"Ölkə.Az" bildirir ki, məsələ ilə bağlı oxu.az-ın suallarını iqtisadçı Vüqar Bayramov cavablandırıb.

"Əslində, tələblər çox sərt deyil və nəzərə alsaq ki, bu, həm Heydər Əliyev adına beynəlxalq aeroportdan şəhər istiqamətində hərəkət edən, həm də paytaxtdakı taksilərlə bağlıdır. Söhbət ikiqapılı və "ABS" əyləc sistemi "Avro-4" ekoloji standartına uyğun olmayan avtomobillərin taksi kimi istifadə edilməməsindən gedir.

Həm də bu gün aparıcı taksi şirkətlərinin çoxunda tələblər Nazirlər Kabinetinin təsdiq etdiyi tələblərə uyğundur", - ekspert bildirib.

Onun sözlərinə görə, bu, bəzi nisbətən ucuz taksi şirkətləri üçün xərc yaradacaq:

"Bu, nisbətən ucuz xidmət təklif edən, xüsusən köhnə avtomobillərdən, bəzi hallarda kondisoneri olmayan avtomobillərdən istifadə edən şirkətlərin xərcini artıracaq. Aparıcı taksi şirkətlərinin xərclərində ciddi artım olacağı gözlənilmir, ancaq güman edilir ki, daha ucuz xidmət, tarif təklif edən taksi şirkətlərinin xərclərində artımlar olacaq. Nəticə etibarilə nisbətən ucuz xidmət təklif edən taksi şirkətlərinin qiymətlərində artımın olması mümkündür".

V.Bayramov taksi xidmətləri üçün tələblərə cavab verməyən avtomobillərin satışa çıxarılmasının maşın bazarındakı qiymətlərə təsir edib-etməməsi ilə bağlı məsələyə aydınlıq gətirib:

"Onlar köhnə avtomobillərdir. O avtomobillərin qiymətləri kifayət qədər ucuzdur. Güman edirəm ki, köhnə avtomobillərin bazara çıxarılması bazarda təklifin artmasına gətirib çıxaracaq. Taksi kimi istifadə edilən avtomobillərə tələbin azalması gözlənilir. Çünki nəticə etibarilə həmin avtomobillər köhnədir, nəinki "Avro-4", heç "Avro-3" standartlarına da cavab vermir. Nəticədə, həmin avtomobillərin qiymətlərinin aşağı düşməsi gözlənilir".

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA