Böyük neft müharibəsi: reallıqlar və faktlar — ANALİZ

Böyük neft müharibəsi: reallıqlar və faktlar
10:35
03.03.2016
29746
Analitika
A

Neft hasilatının azaldılması qara qızılın qiymətinin artmasına niyə kömək etmir?

Neftin son iki ildə ucuzlaşması şkalası bu məhsulun əsas ixracatçılarını həyəcan təbili çalmağa məcbur edib.

Başda Səudiyyə Ərəbistanı olmaqla neft ixrac edən ərəb monarxiyaları əsas ixrac məhsullarının dəyərdən düşməsinə o qədər fikir verməsələr də, qızıl və valyuta rezervləri azaldıqca narahat olmağa və həyəcan təbili çalmağa məcbur oldular. OPEC-in aparıcı dövlətləri olan ərəb ölkələri bir həftə öncə geosiyasi müstəvidə qarşı-qarşıya olduqları Rusiya ilə danışıqlara gedərək hasilatı azaltmaq qərarına gəldilər.

Son məlumatlarda Rusiya da daxil olmaqla 15 neft ixrac edən ölkənin neft hasilatını azaltmaq haqda qərar qəbul etdiyi xəbəri yayıldı. Səudiyyə Ərəbistanı hasilatı hələlik azaltmasa da Ər-Riyadın buna meyillənməsi artıq bazardakı neft qiymətlərinə təsir göstərməli idi. Amma nədənsə qara qızılın qiymətlərində elə də ciddi dəyişiklik müşahidə olunmadı. Qiymətlərin dəyişməsi 1-3 dollar arasında baş verdi. Həftənin əvvəlində dünyanın ən böyük neft rezervuarlarından biri olan Rotterdam limanında neft tankerlərinin yükünü boşaltmaq üçün növbəyə durması xəbəri də qiymətlərin ucuzlaşmasına səbəb oldu.

Avropa ölkələrinin 90%-nin neft aldığı bu rezervuarda milyonlarla barel neftin olduğu, tankerlərin yükünü boşalda bilmədiyi neft ticarəti ilə məşğul olan broker şirkətlərinin əlində nə qədər neft olmasından xəbər verir. Buradan belə nəticə çıxarmaq olar ki, son iki ildə qiymətlərin azalmasına səbəb məhz OPEC ölkələri tərəfindən hasilatın artırılması və ya əvvəlki səviyyədə saxlanması olub. Əksər birja analitiklərinin gəldikləri fikir isə bundan ibarətdir ki, əgər qış mövsümündə neftin qiymətləri düşmədisə, onda yazın əvvəllərindən başlayaraq qara qızıla olan qlobal tələbatın düşməsi nəticəsində neftin qiymətləri daha da ucuzlaşacaq. Yaz aylarında enerji daşıyıcılarına olan tələbatın yarıya qədər düşməsi qiymətləri ilin sonuna qədər azalan tempdə saxlayacaq və böyük ehtimalla neftin bir bareli 20-25 dollara qədər ucuzlaşacaq.

Son hesablamalara görə, dünyanın neft rezervlərində yığılan xam neftin həcmi o qədər çoxdur ki, hətta ilin sonuna qədər Rusiya və OPEC ölkələrinin hasilatı azaltması da yenə qiymətlərin artmasına kömək etməyəcək. Digər tərəfdən isə dünya bazarlarına yolu açılmış İran hasilatı artıracağını bəyan edərək, müttəfiqi sayılan Rusiyanı məyus etdi. Nəzərə alsaq ki, Rusiyadan başqa geridə qalan neft ixracatçılarının hasil etdikləri neft onlara 2-3 dəfə ucuz başa gəlir, onda Moskvanın neft qiymətlərinin artmasına nail olacağı haradasa isə mümkünsüz görünür.

Buradan belə nəticə çıxarmaq olar ki, neftin qiymətlərinin dəyişməsi bazarın tələbatına uyğun olaraq deyil, siyasi qərarların nəticəsində mümkün olub və bunun üçün bir neçə il əvvəldən hazırlıq gedib. Neftin ucuzlaşmasının ərəb ölkələri xaric, geridə qalan neft ixracatçılarının iqtisadiyyatına necə mənfi təsir göstərməsi isə hər kəsə məlumdur. Neft gəlirləri azalan Rusiya, Azərbaycan, Qazaxıstan, Venesuela kimi ölkələrin iqtisadiyyatındakı geriləmə, devalvasiya dalğası, daxili bazardakı bahalaşma, qızıl və valyuta rezervlərinin tükənməsi geosiyasi arenadakı amansız çəkişmənin nəticəsidir. ABŞ və müttəfiqlərinin hədəfində Rusiyanı çökdürməkdir və bununla paralel olaraq Rusiya və onun müttəfiqləri də çökməkdədirlər. Belə olan halda, ən düzgün siyasət bu geosiyasi qarşıdurmada maksimum dərəcədə neytrallığı saxlamaq və "qızıl orta" prinsipi ilə hərəkət etməkdir. Əks təqdirdə, bütün xırda müttəfiqlər özlərinin çökən böyük müttəfiqlərinin altında qalaraq məhv olmağa məhkumdurlar.

P.S. Əslində məsələnin paradoksallığı ondadır ki, nefti istehsal edən, onu satan ölkələr öz məhsullarına qiymət qoya bilmirlər. Dünyanın bir yarımkürəsində hasil olunan, yerin dərinliklərindən çıxarılan faydalı qazıntılar yerin digər yarımkürəsindəki alıcıların istədiyi qiymətə satılır. Məsələn, amerikan, alman, fransız texnikasını, avtomobilini və digər istehsal məhsulunu alan ona istehsalçının qoyduğu qiyməti ödəyir. Alman "Mersedes"inin, amerikan "Ford"unun, fransız ətirinin və s. məhsulların qiymətini istahsalçı özü müəyyən edir, amma neftin qiymətini onu hasil edən ölkə müəyyən edə bilmir. Problem də elə burasındadır. Neft hasil edib satan ölkələr ona qiyməti özləri qoymayınca, onların iqtisadi təhlükəsizlikləri həmişə təhdid altında olacaq.

Məsul redaktordan
Ölkə.az

ŞƏRH YAZ
0

Polisin bu səlahiyyəti “ASAN Xidmət”ə verilə bilər

Polisin bu səlahiyyəti “ASAN Xidmət”ə verilə bilər
12:45
02.07.2018
4734
Analitika
A
Azərbaycan Sığortaçılar Assosiasiyası (ASA) İctimai Birliyinin təşəbbüsü ilə qurumun, Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin (“ASAN Xidmət”) və İcbari Sığorta Bürosunun (İSB) üçtərəfli görüşü keçirilib.

"Ölkə.Az"ın “Report”a istinadən məlumatına görə, görüşdə ASA-nın sədri Mustafa Abbasbəyli, “ASAN Xidmət” sədrinin müşaviri, Elektron Hökümət və Rəqəmsal İnnovasiyalar şöbəsinin müdiri Ceyhun Salmanov və İSB-nin icraçı direktoru Rəşad Əhmədov iştirak ediblər.

Tərəflər əsasən avtonəqliyyat hadisələri zamanı yol polisinin verdiyi 4 saylı arayışın “ASAN Xidmət”də verilməsini müzakirə edib. ASA-nın sədri bildirib ki, yol-nəqliyyat hadisəsi zamanı 4 saylı arayışın verilməsinin gecikdirilməsi, bilavasitə, sığorta ödənişlərinin gecikməsinə səbəb olur. Bu isə sığortalıların sığortaya və sığorta şirkətlərinə olan inam və etimadın zəifləməsinə gətirib çıxarır. Məsələnin sosial əhəmiyyətliliyini vurğulayan M.Abbasbəyli 4 saylı arayışın "ASAN Xidmət"də təqdim edilməsi sığorta hadisələri hesab olunan hallar üzrə operativ qaydada sığorta ödənişlərinin verilməsi ilə nəticələnəcəyini və bununla da, sığorta bazarından məmnun müştərilərin sayını artıracağını qeyd edib. Bu məsələdə İSB-nın mövcud elektron sistem infrastrukturunun faydalı olacağı diqqətə çatdırılıb.

Bununla yanaşı, səfər sığortasının "Asan Visa" vasitəsilə elektron qaydada təmin edilməsi təklif edilib. Ölkəyə səfər sığortası olmadan səyahət edən və ölkədən gedən şəxslərin bu yolla səfər sığortasını asanlıqla əldə edə biləcəyi qeyd edilib. Eyni qaydada, səfər sığortasının səyahətdə olan şəxslərin gözlənilməz hadisələr zamanı onları kompensasiya etməsi, hətta ölüm hallarında belə repatriasiya xərclərini qarşılaması baxımından sosial yönümlü bir məhsul olduğunu nəzərə alınaraq, bu addımın ictimaiyyət üçün təşviqedici xarakter daşıdığı bildirilib.

Görüşün yekununda təklif edilən məsələlər üzrə İşçi qrupunun yaradılması və bu sahədə işlərin görülməsi nəzərdən keçirilib. 

ŞƏRH YAZ
0

“Ya pul verin, ya da hərbi bazalarınızı yığışdırın” — Yerevan Rusiyaya eyham vurur

“Ya pul verin, ya da hərbi bazalarınızı yığışdırın”
22:04
19.06.2018
7868
Analitika
A
Politoloq Stepan Qriqoryana inansaq, Ermənistan Gümrüdə Rusiya hərbi bazasının yerləşdiyi torpaq sahəsinə görə icarə haqqını artırmağa hazırlaşır.

"Ölkə.Az" Virtualaz.org-a istinadən xəbər verir ki, Qriqoryan baş nazir Nikol Paşinyanın həyat yoldaşının baş redaktoru olduğu “Haykakan jamanak” qəzetində dərc etdirdiyi və Ermənistan-Rusiya münasibətlərinə həsr olunmuş məqaləsində hesab edir ki, Rusiya hərbi bazaları üçün təmənnasız və müddətsiz torpaq sahəsi ayrılması ədalətsiz və misli görünməmiş hadisədir. O qeyd edir ki, hətta Rusiyaya heç də az “sadiq” olmayan Belarus, Tacikistan və Qırğızıstan da öz ərazilərində Rusiya hərbi bazalarının yerləşdirilməsinin müqabilində xeyli məbləğdə pul alırlar.

Metsamor AES-in Rusiyanın ixtiyarına verilməsi, bir sıra iri sənaye obyektlərinin və az qala ölkənin bütün energetika sisteminin Rusiyaya “hədiyyə” edilməsi ona gətirib çıxarıb ki, Ermənistan regionda bütün əsas “kozır”larını həmişəlik itirib. Eyni zamanda, Ermənistanda mövqelərini xeyli möhkəmləndirdikdən sonra Rusiya atom yanacağının qiymətlərini kəskin qaldırıb və atom-elektrik stansiyasının bağlanmasından əldə edə biləcəyi bütün üstünlüklərdən istifadə etməyə çalışır.

“Rusiya AES-in bağlanmasına kompensasiya olaraq Aİ-nin Ermənistana təqdim etməyə hazır olduğu maliyyə dəstəyini əlinə keçirməyə hazırlaşır. Müxtəlif dəyərləndirmələrə görə, bu yardım 500 milyon dollar təşkil edə bilər. Bundan sonra, faktiki olaraq, Türkiyənin Metsamor AES-in bağlanması tələbini yerinə yetirdikdən sonra Moskva Ankaradan Rusiya-Türkiyə münasibətlərinin digər sahələrində bir sıra güzəştlərə nail olacaq”, - politoloq bildirir.

Müəllifin əlində olan məlumatlara əsasən, Rusiya erməni maraqlarını hesaba almayaraq, Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsi məsələsində Azərbaycana kifayət qədər güzəştə getməyə hazırdır. Bir şərtlə ki, Azərbaycan da Moskvaya güzəştə getsin.

“Rusiyanın niyyətləri özünü keçmiş SSRİ ərazisində mövcud olan “tanınmamış dövlətlər”ə münasibətinin analizində də görünür. RF-nin konsulluq xidmətləri Dnestryanının, Abxaziyanın və Cənubi Osetiyanın sakinlərinə tamamilə sərbəst şəkildə Rusiya vətəndaşlıq pasportları paylayır. Bu ərazilərin liderləri Moskvada dövlət səviyyəsində qəbul edilirlər. Bunu Rusiya tərəfindən açıq dəstəkdən məhrum olunmuş Dağlıq Qarabağ Respublikasının rəhbərliyi barədə demək mümkün deyil. Eyni zamanda, Ermənistan hakimiyyəti Rusiyanı özünün yeganə strateji tərəfdaşı hesab etməkdə davam edir”, - C.Qriqoryan hiddətini bildirir.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA