Ermənistanı bürüyən etiraz dalğası və Paşinyanın sürətlə azalan siyasi nüfuzu — Siyasi analiz

Ermənistanı bürüyən etiraz dalğası və Paşinyanın sürətlə azalan siyasi nüfuzu
18:19
01.05.2019
3605
Analitika
A
Nikol Paşinyanın Ermənistanda hakimiyyətə gəlməsindən artıq bir il ötür. Sadə erməni xalqı Serj Sərkisyanın cinayətkar hərbi-xunta rejiminin devirib, Nikol Paşinyanı hakimiyyətə gəlməsinə dəstək verməsinin əsas səbəbi bir idi: Səfalət içində yaşamaqdan xilas olmaq. Paşinyanın hakimiyyətə gələndə sadə erməni xalqı sabahına ümid və inamla baxırdı ki, ən nəhayət həyat onların da üzünə güləcək. Lakin ötən bir ildə ermənilərin gözləntiləri qısa zamanda puça çıxdı. Çünki Paşinyan hakimiyyətə gəlişi zamanı verdiyi pafoslu bəyanatlarının heç birini həyata keçirə bilmədiyindən, xalqın etimadını qazana bilmədi. Onun verdiyi vədlər sabun köpüyü kimi yox oldu.

 O, bu müddət ərzində ölkənin sosial-iqtisadi vəiyyətinin normallaşması istiqamətində ciddi sərmayə cəlb edə bilmədi. Əksinə, ölkədəki sərmayəçilər, oliqarxlar ölkənin gələcəyinə olan inamlarını və etimadlarını itirdiklərindən öz sərmayələrini Ermənistandan çıxarmağa başladılar.  Rəsmi statistikaya görə, ötən bir ildə 1,2 milyard dollardan artıq  vəsait ölkədən çıxarılıb. Qeyri-rəsmi məlumatlara görə, bu rəqəm deyildiyindən bir neçə dəfə artıqdır. Ermənistanın sabahına ümid olmadığından miqrasiya prosesi sürətlənib. Ermənistan rəhbərliyinin və ona dəstək verən dünya erməni lobbisinin ciddi cəhdlərinə baxmayaraq,  heç bir ciddi xarici şirkət və dövlət  bu ölkəyə sərmayə yatırmayıb. Regional layihələrə qoşula bilməyib. Hətta ona havadarlıq edən ölkələr belə,  Ermənistana bu məslədə yardım edə bilməyib və bunda çox acizlik çəkiblər. Həmin ölkələr özləri belə Ermənistanla ciddi iqtisadi əlaqələr qurmaqda ehtiyatlı mövqe sərgiləyiblər. Nəticədə ötən bir ildə Ermənistan cəmiyyətinin qazancı  gələcəyinə inamsızlıq və ümidsizlik olub. Artıq onlar Ermənistanın  gələcək inkişafına inanmırlar. Buna görə də köç siyasətinə üstünlük verirlər. Nəticədə Paşinyan hakimiyyəti mövqelərini möhkəmlədə bilmədi. Artıq erməni cəmiyyətində onun nüfuzu sürətlə aşağı düşməkdədir. Ölkəni etiraz dalağaları bürüməkdədir. Bunun da bir səbəbi var. Bu da qonşu Azərbaycana qarşı işğal siyasəti, soyqırım və Türkiyəyə qarşı əsassız iddiaları…

Əgər Paşinyan sələflərindən fərqli  dəövlət səviyyəsində həyata keçirilən terror və işğal siyasətindən əl çəksəydi, bəlkə bu günkü situasiya fərqli olardı. Ən azından yaxın gələcəkdə ölkəni hansısa iqtisadi inkişaf perspektivi gözləyərdi.

Ötən müddətdə Paşinyan ancaq ən ciddi uğuru kimi 50 min yeni iş yerinin açmasılmasını qələbə kimi qələmə verməyə çalışır. Lakin bu iş yerləri varsa da belə, bu, insanların həyatına təsir etməyib.

Ermənistan işğalçı siyasətini davam etdirdikcə,  daha ciddi problemlərə üzləşəcək. Bölgədə reallaşan bütün beynəlxalq layihələrdən təcrid  vəziyyətində qalacaq.  Üzləşdiyi vəziyyətdən çıxmaq üçün  iqtisadi potensiallar və resurslar olmalıdır ki, bu da Ermənistanda yoxdur. Mövcud potensialla ölkəni normal vəziyyətə gətirmək isə indiki halda mümkün deyil. Ona görə ki, bu ölkə iqtisadi  baxımdan xarici investorlar üçün cəlbedici ölkə deyil. O baxımdan da bu ölkədə hansı qüvvənin hakimiyyətə gəlməsindən asılı olmayaraq, nə qədər ki, işğalçılıq siyasətindən əl çəkməyib, Ermənistanı perspektivli gələcək gözləmir. 

Əgər Ermənistan işğalçı siyasəti aparmasaydı, normal qonşuluq siyasəti yürütsəydi, bu gün bölgədə reallaşan iri enerji, iqtisadi, logistika layihələrinin əksəriyyəti – Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri, Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri, TANAP kimi  enerji layihələri,  Bakı-Tbilisi- Qars dəmir yolu məhz Ermənistandan keçərdi. Çünki bu marşurut iqtisadi baxımdan effektli hesab edilridi. Ancaq Ermənistan öz  işğalçılıq siyasəti ilə  perspektivli gələcəyinin üstündən xətt çəkmiş oldu. Məhz ona görə də istər tarixi İpək yolu, həm Şəqrlə Qərbi birləşdirən “Bir kəmər - bir yol” layihəsindən təcrid olundu. Odur ki, bu işğalçılıq siyasətindən daha çox əziyyət çəkən elə Ermənistan və erməni xalqıdır. İşğalçılıq siyasətinə son verməsindən isə qazanan da elə Ermənistan və erməni xalqı olacaq. Ermənistanın gələcək nicatı  Azərbaycan qarşı işğalçılıq siyasətinə son verməsindən keçir.  Hələ gec deyil. Ziyanın yarısından da qayıtmaq olar. Bunun üçün sadəcə Ermənistana rəhbərlik edən şəxslərdən və erməni xalqından asılıdır. Nə qədər tez dərk edib səhv yoldan qayıtsalar, onlar üçün xeyirli olacaq. İşğal siyasətinin uzanmasının hər günü  Ermənistanın və erməni xalqının ziyanına işləyir.

Mürtəza Bünyadlı
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

"Paşinyan Qərb dairələrinin ümidlərini doğrulda bilməyəcək” — Politoloq

18:33
15.08.2019
4938
Analitika
A
"Ermənistan rəhbərliyinin Azərbaycan torpaqlarına olan iddiasını açıqca ortaya qoymasının əsas günahkarları Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsində vasitəçilik missiyasını həyata keçirən ATƏT MQ-nin həmsədr ölkələridir".

Bunu “Ölkə.Az”a açıqlamasında politoloq Elşad Mirbəşiroğlu deyib.

Onun sözlərinə görə, Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində vasitəçilik missiyasını həyata keçirən ATƏT MQ həmsədr ölkələr zamanında işğalçı Ermənistanı öz adıyla çağırmadığından, onlar da özlərini cəzasızlıq mühitində hiss etdiyindən, beynəlxalq hüquqa tüpürərək istədiyi bəyanatları verirlər. “Bu baxımdan da istər Paşinyanın, istərsə də digər rəsmilərin məsuliyyətsiz bəyanatlar səsləndirməsinə görə məsuliyyəti  ATƏT MQ həmsədr ölkələri daşıyır”- o, qeyd edib.

Politoloq hesab edir ki, Paşinyan Ermənistanın işğalçılıq siyasətini açıq etiraf etdiyinə görə, işğalçı dövləti öz adıyla çağırılmalı, ona işğalçıya layiq olan münasibət sərgilənməlidir: “Digər tərəfdən Ermənistan rəhbərliyi son hərəkətləri və fəaliyyətləri ilə bir daha münaqişənin dinc vasitələrlə həllində maraqlı olmadıqlarını ortaya qoyduğundan, bu ölkəya qarşı başqa davranış və ritorikanın tətbiqini labüd edir”.

Belə olan şəraitdə Azərbaycanın atmalı olduğu addımlara gəldikdə isə politoloq deyib ki, Azərbaycan bu istiqamətdə lazımi addımlar atır. “Təəssüflər olsun ki, hələlik Azərbaycanın səsinə beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən lazımi səviyyədə reaksiya verilmir. Lakin Azərbaycanın tətbiq etdiyi “güc diplomatiyası” öz nəticəsini verəcək və artıq verməkdədir. Məhz “güc diplomatiyası”nın tətbiqi nəticəsində beynəlxalq aləm tədricən Azərbaycanın ədalətli mövqeyini dəstəkləməkdədir. Hesab edirəm ki,  Azərbaycan bu istiqamətdə fəaliyyətini davam etdirməklə istədiyi nəticəyə nail olacaq”- o bildirib.
Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi Nikolay Patruşevin Ermənistana səfərinin yekunlarını şərh edən politoloq deyib ki, bu sıradan bir səfər deyildi. “Bu səfər onu  göstərir ki, Rusiya Ermənistanda mövqelərini daha da möhkəmləndirmək əzmindədir. Paşinyan hakimiyyətə gəldiyi ilk zamanlarda atdığı addımlarla Ermənistanı Rusiyanın təsir orbitindən çıxarmağa çalışırdı.  Nəticədə iki ölkə arasında  münasibətə gərginləşməyə və soyuqlaşmağa  başladı. Rusiya Paşinyanın bu fəaliyyətini həzm edə bilmirdi. Çünki Ermənistan MDB məkanında Rusiyanın ən böyük hərbi dayaqları olan ölkədir. Ona görə də Rusiya burada mövqelərini bacardıqca möhkəmlətmək niyyətindədir. Hesab edirəm ki, Patruşevin səfəri Moskvanın İrəvana təzyiqlərini artırmağa şərait yaradacaq. Nəticə etibarı ilə Rusiya Ermənistanda mövqelərini möhkəmlətməklə, bu ölkənin forpost  status daha da möhkəmlənmiş olacaq.

Digər tərəfdən Paşinyan hakimiyyətə gəldikdən sonra iki ölkə arasındakı mövcd hərbi-texniki əməkdaşlıq sahəsində əlaqələr zəifləyib və bundan  sonra həmin əməkdaşlığın aktivləşdirilməsinə çalışılacaq.

Bu səfəri onu deməyə əsas verir ki, Paşinyan Ermənistanı Rusiyanın təsir dairəsindən çıxara biməyəcək. Bəzi Qərb dairələrinin ona bu məsələdə olan ümidlərini doğrulda bilməyəcək”-politoloq qeyd edib.

Politoloq Patruşevin səfəri zamanı son dövrlərdə Paşinyanaın Qarabağ məsələsində səsləndirdiyi bəyanatların müzakirə olunduğunu və bu məsələdə İrəvana müəyyən xəbərdarlıqlar etməsini də  istisna etməyib: “Ən azından Moskva Paşinyanı Qarabağ məsələsində sərsəm bəyanatlar verməsində çox da irəli getməməyi tövsiyyə edib”. 

Mürtəza
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

"İqlim dəyişkənliyi sonrakı illərdə də davam edəcəksə..." — EKSPERT

06:14
10.08.2019
6775
Analitika
A
Dünyada gedən qlobal iqlim dəyişmələrinin əlamətlərini bu il daha aydın müşahidə edirik. İlin aqrometeroloji analizi deməyə əsas verir ki, qış fəslində baş vermiş quraqlıq, fəsilə xarakterik olmayan isti hava kütlələrinin axını ilkin yazda öz yerini kəskin qeyri-sabitliyə vermiş, yaz fəsli kəskin temperatur dəyişmələri, dolu, yağıntıların baş verməsi ilə müşayət olunmuşdu. Aramsız yağışlar nəticəsində ilkin yazda ərik, gilas, alça kimi tez çiçəkləyən ağaclarda tozlanma prosesi tam başa çatmamış, ağacların potensial məhsuldarlığı aşağı düşmüşdü. Son üç gündə havaların kəskin dəyişməsi də yay fəslinə xarakterik deyil, bu cür qeyri-sabit hava şəraiti nadir hadisə kimi qiymətləndirilə bilər.

"Ölkə.Az" bildirir ki, bunu azərtac-a açıqlamasında kənd təsərrüfatı mütəxəssisi Nicat Nəsirli deyib.

Onun sözlərinə görə, illər üzrə meteroloji təhlillər göstərir ki, qışda temperatur ampilitudlarının yüksək, yayda isə aşağı düşməsi iqlim amilləri ilə birbaşa əlaqəli olan kənd təsərrüfatı bitkiləri üçün müxtəlif risk və stres amilləri yaradır. Belə görünür ki, illər üzrə bitkilər üçün stres faktorları daha da güclənməkdədir.

Son günlər baş verən yağıntılar meyvəçilik üzrə ən mənfi təsirlərini üzüm bağlarına göstərə bilər. Üzümçülük, xəstəlik və zərərvericilərə sirayətlənmə baxımından meyvəçilikdə ən zəif bitki sayıla bilər. Temperaturun qəflətən aşağı düşməsi üzüm tinglərində su və metobolizm balansını pozur, məhsulun keyfiyyət göstəricilərinə - şəkərlilik və turşululuğuna mənfi təsir göstərir. Yağıntıların baş verməsi üzümçülükdə təhlükəli xəstəlik olan "boz çürümə" xəstəliyinin yayılmasına münbit şərait yaradır. Suvarılmayan sahələrdə, dəmyə əkinlərində yağış yağması nəticəsində gilələrdə partlama əmələ gəlir və nəticədə məhsulun əmtəə görünüşü korlanır, fermerə iqtisadi ziyan dəyir.

Nicat Nəsirli deyib: "Bu cür qeyri-sabit iqlim amillərinin baş verməsi meyvədə yetişmə dinamikasının pozulması ilə müşayət olunur. İyul-avqust-sentyabr ayları meyvədə şəkər toplama, vegetasiyanın başa çatması dövrü olduğu üçün temperatur sabit olmalı, gecə-gündüz temperaturu arasında ampilitut normal həddə tərəddüd etməlidir. Gündüzlər kəskin isti, axşamlar isə soyuq olması, o cümlədən gündüzlə gecə temperaturu arasında fərqin az olması yetişməyə mənfi təsir göstərir. Bu cür hallar daha çox üzüm, əncir, nar meyvələrinə aiddir. Nəticədə adıçəkilən meyvələr öz bioloji xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq vaxtında yetişməyəcək, bağlarda kütləvi gecyetişmə prosesi müşayət olunacaq".

Yay aylarında yağıntıların düşməsi alma, armud kimi meyvələrin xarici səthində kiçik zədələnmələr əmələ gətirir ki, bu zədələr sonradan havaların qızması nəticəsində çürüntü bölgəsi əmələ gəlir və məhsulun böyük hissəsi bağdaca itirilir. Bu barədə danışan ekspert bildirib ki, yalnız düzgün aqrotexniki qulluq göstərilmiş, zərərverici və ziyanvericilərə qarşı sistemli mübarizə aparılmış bağlarda bu zədələr fəsada yol açmır, ağacın qüvvətli immuniteti sayəsində zədələr qısa vaxtda aradan qalxır. Tədbirlər aparılmayıbsa, bağ xəstəliyə sirayətlənibsə, yağışların əmələ gətirdiyi zədələr irihəcmli itkilərə aparıb çıxarır.

Həmsöhbətimiz qeyd edib ki, meyvəçiliklə məşğul olan fermerlər yay aylarında düşən yağıntılardan sonra sahələrdə aktivləşən "qırmızı gənə"nin hərəkətini və göbələk xəstəliklərini nəzarətdə saxlamalı, on gündən bir bağlarda kimyəvi mübarizə tədbirləri həyata keçirməlidirlər.

Qeyri-sabit hava şəraitində tərəvəzçilik istiqaməti üzrə əsas diqqət açıq sahədə əkilmiş pomidor şitillərinə yönəlməlidir. Pomidorun "avqust-sentyabr xəstəliyi" adlandırılan fitovtora nəm havaların, axşamlar soyuq, gündüzlər isə kəskin istilərin təsiri ilə sahəni bürüyür, nəticədə barın yuxarı hissəsində qaralma əmələ gəlir və çürümənın əhatə dairəsi genişlənərək məhsulun zay olmasına gətirib çıxarır. Torpaq adamları məhz bu iki ayda pomidor sahələrini fitovtoranın mənfi təsirlərindən qorumalıdırlar.

Əkinçilikdə - mövsümi becərmə işləri gedən qarğıdalı, şəkər çugunduru sahələrində güclü küləklə müşayiət olunan qeyri-sabit hava şəraiti bar orqanlarının zədələnməsinə, tam qırılmasına gətirib çıxarır ki, bu da sahədən əldə olunan məhsuldarlığı aşağı salır.

Onun sözlərinə görə, son becərmə işləri gedən pambıqçılığa yağıntılı havaların mənfi təsiri yoxdur. Qozalar hələki çiçəkləmə dövrünü başa çatdırmadığı üçün nəm havalar lifin keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilməz. Yalnız normativlərə uyğun əkilməyən, sıx səpilmiş sahələrdə nəmlik nəticəsində göbələk xəstəliyi formalaşa bilər ki, bunu da seyrəltmə aparmaqla aradan qaldırmaq lazımdır.

Heyvandarlıq yeganə sahədir ki, belə havalar iri və xırdabuynuzlu heyvanlarda, eyni zamanda, quşçuluqda idealdır. Bu barədə də məlumat verən Nicat Nəsirli bildirib ki, heyvanlarda bədən temperaturunun aşağı düşməsi nəticəsində yemin həzmə gediciliyi artır, daha iştahla yeyir və özünü bir növ komfort hiss edir. Heyvandarlığın ən həssas sahəsi olan arıçılıq üçün də avqust yağıntılarının mənfi təsiri yoxdur. Əksinə, balvermə dövrü başa çatdığı üçün arıların qüvvəli yem bazasına ehtiyacı var, yağışlar nəticəsində təbiət canlanır, bitkilərdə erkən inkişaf baş verdiyi üçün arılar üçün nektarin bazası güclənir.

"İqlim qeyri-sabitliyi bundan sonrakı illərdə də davam edəcəksə, pereventiv tədbirlərin həyata keçirilməsi vacibdir. İstehsalçılar əkin materiallarının keyfiyyət göstəricilərinə diqqət yetirməlidirlər. Təsadüfi əldə olunmuş, sort və bioloji xüsusiyyətləri təsdiqlənməmiş toxum və tinglər əkinlərdə tətbiq edilməməlidir. Əkinçilikdə yerli iqlimə uyğnlaşmış, stres amillərinə (quraqlıq, soyuq, xəstəlik və s.) dözümlü toxum və tinglərdən istifadə olunmalıdır. Bununla bərabər, bitki mühafizə tədbirlərinin texnoloji xəritəyə uyğun həyata keçirilməsi ilə potensial məhsuldarlıq qorunmalıdır", - deyə ekspert əlavə edib.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA