Faciədən başlayan doğmalıq — O illərə dönüş...

Faciədən başlayan doğmalıq
13:00
11.12.2017
1495
Mədəniyyət
A

Bəzi insanların qiyməti geyindiyi paltardan ucuz ola bilər, amma elə insanlar var ki, onların varlığı milyardlarla pulla ölçüyə gəlməz...

Əlimə qələm alıb SƏNİN yoxluğun haqqında rekviyem yazacağımı 10 ildən sonra təsəvvür edirdim. Nə qədər fikirləşsəm də, anam qədər doğma, böyüyüm qədər yaxın olan bir insan haqqında yazmağa indi söz tapa bilmirəm. Necə ki, ilk dəfə görüb tanıyanda ona necə toxtaqlıq verəcəyimi günlərlə fikirləşdiyim kimi indi də elə o cür çətinə düşmüşəm... İnsanlıq üçün nümunə olan bu böyük İNSAN, əməlləri ilə nurlu sifətinin vəhdət təşkil etdiyi təmiz qəlbli bir ŞAİRi çoxlarına yaxından tanıtmaq istəyirəm.
 
Dərd şairi Məmməd Araz ocağının çırağını sönməyə qoymayan Rəhilə Elçinlə tale bizi 2003-cü ildə rastlaşdırdı. 2003-cü il dekabrın 12-i. Əbədiliklə möhürlənmiş doğmalığımızın rastlaşdığı ildən 14 il ötür. Həmin gün bütöv Azərbaycanı və o cümlədən, dünyanı qara xəbər bürüdü. Türk dünyasının ulu öndəri, Azərbaycan xalqının böyük oğlu Heydər Əlirza oğlu Əliyev 80 yaşında vəfat etdi. Bu qara xəbər ölkədə sürətlə yayıldıqca, qədirbilən xalqımızın dəyərli nümayəndələrini çox sarsıtdı. O zaman mən “Naxçıvanın Səsi" radiosunda aparıcı-müxbir kimi çalışırdım.

Paytaxt Bakıda Fəxri Xiyabana doğru hərəkət edən insan izdihamı kimi, Naxçıvanda da Dahi Rəhbərin Mömünə Xatun Türbəsinin yaxınlığında yerləşən büstü önünə insanlar toplu halda gələrək, öz rəhbərinə əvəzsiz sevgisini nümayiş etdirirdilər. Büstün yerləşdiyi əraziyə düzülən tər qərənfillər bir daha sübut edirdi ki, əvəzsiz lider Heydər Əliyev xalqının qəlbində əbədiyaşarlıq qazanıb. Təbii ki, bu böyüklükdə İnsan haqqında danışmaq və ya efir üçün material hazırlamaq çox çətin və məsuliyyətli işdir. Səhər saatlarından həzin qar dənəcikləri altında Dahi Rəhbərini ziyarət edən insanların toplaşdığı Xatirə Parkından bir başa müsahiblərimlə görüşə yollandım. Ulu öndərin vəfatı günündə rekviyem reportaj hazırlamaqdan ötrü iki tanınmış ziyalı ilə (Rahilə Elçin və Asim Yadigarı) görüşməyi nəzərdə tutmuşdum.

İlk görüşüm Naxçıvanın Şahbuz rayonunda doğulmuş Azərbaycanın məğrur şair xanımı Rahilə Elçinlə baş tutdu. Məni səmimi qarşılayara, baş vermiş məlum hadisənin ona ağır zərbə vurduğunu göz yaşları ilə sübut edən bu Xanımı kəşf etməyə başladım. 10 dəqiqədən çox davam edən sükutumuzu o şeirlə pozdu:
 
Ölümünlə diksindirdin, səksəndirdin Sən cahanı,
Yollarına döşənibdi, yanır hamı, tütür hamı,
Sənsiz necə qalacağıq axı, mətin Heydər atam?!..
 
Bu məramın, bu məqamın bizə çətin,
Dünyalara sərhəd olub, şöhrət olub məhəbbətin, sədaqətin.

Odərbağday məşəlinin sönməz odu, yaşar adı,
Hikmətə bax, bir hökmə bax, Sən yandırdın dostu, yadı.
Kimsə üçün tökülməyib, bu göz yaşı, deyilməyib belə ağı.. 
Qərinələr ötər, keçər, zaman -zaman çəkəsiyik, biz bu dağı...

Türk dünyasının ulu öndəri, Azərbaycan xalqının böyük oğlu Heydər Əlirza oğlu Əliyevin vəfatı hamı kimi onu da sarsıtmışdı. Onun həmin gün için-için, hönkürtü və haray çəkərək ağlaması hələ də gözümün önündən getmir. Bu məqamda şairə toxtaxlıq verərək, yalnız "BAŞIMIZ SAĞ OLSUN!" deyə bilirdim. Ədəbiyyatmızın FƏDAİSİNİN cismani yoxluğu ağı və bayatılar deyərək oxşamasını yalnız təsəlli hesab edirdim. Elə o zaman şairin qələminin mürəkkəbi qurumamış yazdığı "Heydərnamə-Dastan" poemasının ilk oxucusu mən oldum..

Azərbaycan adlı yurdun,

Özü boyda bir qürursan.

Başımızın üstə yenə,

Əzəmətlə Sən durursan,

Dədə Heydər, Ulu Öndər!

Dahim! Zirvələrə dastan boyusan,

Ha yazaq, oxuyaq qurtaran deyil.

Bu yurdun, vətənin sevgi odunu,

Min tufan qəlbindən qoparan deyil.

İnci, saf kəlamım, misramda Sənin,

Şan- şöhrətinə sevgim tükənməz. 

Sənli duyğularla coşan könlümün,

Məhəbbət dastanı sona yetənməz...

40 gün Dahi Rəhbər üçün göz yaşları tökərək qələmə aldığı rekviyem poemanı oxuyanlar, məni yaxşı başa düşər. Bizi doğmalaşdıran o illərə, anlara qayıtdıqca şairin çəkdiyi acıları dilə gətirməyi özümə borc bilirəm. Müsahibimin sonuncu kəlməsi də yaddaşıma həkk olunub. “Hər bir azərbaycanlının taleyində Heydər Əliyev dühasının bir zərrəsi var”. Şair demişkən: "ONUNLA müqayisə oluna biləcək, vətəninə, xalqına, elinə, obasına bağlı ikinci böyük şəxsiyyət təsəvvür etmək belə mümkün deyil".

Sonradan yaradıclığında daha çox bu mövzuda şerlər yer aldı. Rahilə Elçin yaradıcılığını elə-belə vərəqləmək mümkün deyil.......

Vətənpərvərlik duyğuları ilə zəngin olan Məmməd Araz yaradıcılığının əvəzsiz davamçısı ilə tanışlığıma o qədər sevindim ki, bu gün də təəssüratlarımı özümlə bölüşərək, həmin anları xoş xatirələrlə gözlərimin önündən keçirirəm. Şairlər tək bir insan ömrü yaşamırlar. Şairlər nə qədər insan ömrü yaşayırlar. Öz ömürlərini yaşamağa vaxtları qalmır. Təbii ki, bu, mənim subyektiv fikrimdir. Bir də ki, mən rasional insanam. “Şairin tərcümeyi-halı olmur, taleyi olur” deyiminin doğruluğuna bu yazını hazırlayarkən bir daha əmin oldum. Məni izləyən dostlarım yaxşı bilir ki, söhbət kimdən gedir. Əbəs yerə yazmamışam, Rahilə Elçin yaradıcılığını elə-belə vərəqləmək mümkün deyil.

Naxçıvanda 4 il yaşadığımdan gördüklərim və müasir muxtariyyət ədəbi mühiti ilə yaxından tanışlığım mənə bu sözləri deməyə əsas verir. Yaradıcılıq söhbətini yadda saxlayaraq, fikirimi digər səmtə yönəltmək istəyirəm. Tanışlığımızın sonrakı mərhələsinə..

Rahilə xanım Məmməd Arazın qardaşı qızı ola bilər, ancaq əmi gücündən, əmi adından bir dəfə də olsun “istifadə” etmədi. Təbii ki, əmi sözündən, əmi yaradıcılığından başqa.. Çünki poeziya Fatehindən güc almaya bilməzdi. Səfalı guşədə doğulasan, Nursu bulağının suyundan içəsən, poeziya vurğunu olmayasan?! Bəxtiyar Vahabzadə misrasını xatırlatmaq yerinə düşər: "Öz alın tərilə bircə ömürdə yüz insan ömrünü qazanan da var".

Bəli, Rahilə Elçin də öz alın təri ilə o ocağın etimadını doğruldaraq POEZİYA nurunu sönməyə qoymadı. Şairlər Tanrının sevib- seçdiyi seçmə qələm adamlarıdır və onların bütün dünyagörüşü, həyata baxışı, keçirdiyi hisslər, bunların ifadəsinə çevrilən əsərləri kimi seçmədir. Poeziya isə su çeşməsindən süzülüb gələn duruluqdur. Rahilə xanım Nursu bulağından su içməsəydi, Məmməd Araz ocağından qidalanmasaydı, Özü də poeziyada Böyük şəxsiyyətə çevrilməzdi.. 

Hardasan, kövrəlib elə dolmuşam,

Sənə səs yetişib ün çata bilmir.

Sənsiz günlərimdə sənli olmuşam,

Sənli günlərimə gün çata bilmir...

Sonuncu kursda oxuyanda tez-tez onun evinə gedirdim. Evlərindəki bütün məclislərdə, bayramlarda məni oğlu kimi qəbul edərək, qızlarına da qardaş kimi nümunə göstərərdi. Bax elə həmin gündən mən də bu ailənin bir üzvü kimi özümü doğma hiss edib, hər yerdə Rəhilə Elçin ocağını təmsil etməyə başladım. Bizi onsuz qoyan günə kimi hər zaman onun yanında olmağı bacardım. Bu insanı mənim qədər yaxından tanıyan, onun iç dünyasına bələd olan başqa insan tanımıram. Bəlkə də, bu etimadı elə ilk gündən doğrultduğumdan hər görüşümüzdə mənimlə dərdləşərək, ürəyində olan sirlərini paylaşmaqla yüngülləşirdi. Elə hey deyərdi, “Oğlum bizi nə vaxtsa atarsanmı? Bizdən üz çevirərsənmi? Vəfalı oğlum, bacılarını tək qoyma”.

Yox, Şair! Məni sizdən ancaq ölüm ayıra bilər" cavabını verib onu bağrıma basırdım. İndi isə deyirəm, Şair, mən əhdimizi pozmadım. Sən bir kəlmə belə olsa bir söz demədən bizi sənsiz qoydun.. Sən bizi atıb getdin, Şair.. Biz sənə qarşı hər zaman vəfalı olacağıq!...

İsmayıl Cəfərli

ŞƏRH YAZ
1

Heydər Əliyev Mərkəzində Çin rəssamı Vanq Yuyanqın sərgisi açılıb — FOTO

Heydər Əliyev Mərkəzində Çin rəssamı Vanq Yuyanqın sərgisi açılıb
23:18
17.04.2018
968
Mədəniyyət
A
Aprelin 17-də Heydər Əliyev Mərkəzində müasir Çin incəsənətinin tanınmış nümayəndəsi, rəssam Vanq Yuyanqın (Wang Yuyang) "Unikallıq" adlı fərdi sərgisi açılıb.

"Ölkə.Az" Azərtaca istinadla xəbər verir ki, sərginin açılış mərasimində Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru Anar Ələkbərov, Çinin Azərbaycandakı səfiri Vey Cinhua, rəssam Vanq Yuyanq və kolleksiyaçı Con Dodeland çıxış ediblər.

Son dövrlər Çin müasir incəsənətinin çox inkişaf etdiyini bildirən Anar Ələkbərov bu incəsənətin nümunələrinin Azərbaycanda təqdim edilməsi üçün Heydər Əliyev Mərkəzi tərəfindən bir sıra qalereyalar, mədəniyyət mərkəzləri ilə əməkdaşlıq edildiyini bildirib. “2017-ci ildə Heydər Əliyev Mərkəzində təqdim edilən “Ulduzlar toplusu” adlı Çin müasir incəsənət sərgisində 20 rəssamın 40-dək əsəri nümayiş olunub. Bu gün həmin layihəni davam etdiririk”, - deyən Anar Ələkbərov sərginin təşkilində əməyi olan hər kəsə təşəkkürünü bildirib.

Eksperimental incəsənətin heyrətamizliyini nümayiş etdirən əsərlər

Çin və Azərbaycan arasında əlaqələrin inkişafından söz açan səfir Vey Cinhua Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 2012-ci ildə Çinə dövlət səfərindən sonra bu əlaqələrin daha da genişləndiyini, Heydər Əliyev Fondunun bu əlaqələrə öz töhfəsini verdiyini vurğulayıb. Sərginin açılışında iştirak etməkdən məmnunluğunu qeyd edən diplomat Heydər Əliyev Fonduna və Heydər Əliyev Mərkəzinə layihənin reallaşdırılmasına görə təşəkkürünü bildirib. “Heydər Əliyev Fondu ölkələr və xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmaları və dostluğu möhkəmləndirmək üçün elm, təhsil, mədəniyyət və idman sahələri üzrə beynəlxalq əməkdaşlığı gücləndirmək məqsədilə iş aparır”, - deyən səfir Heydər Əliyev Fondunun Azərbaycanda Çin mədəniyyətini və incəsənətini də fəal təbliğ etdiyini vurğulayıb.

Rəssamın Çinin məşhur Mərkəzi İncəsənət Akademiyasının gənc müəllimi olduğunu diqqətə çatdıran səfir deyib: “Onun əsərlərində elm, texnologiya və incəsənət bir nöqtədə birləşir. Bu, eksperimental incəsənətin heyrətamizliyini nümayiş etdirir”.

Kolleksiyaçı Con Dodeland çıxışında vurğulayıb ki, Vanq Yuyanqın əsərlərinin unikallığı onun incəsənət və elmi bir araya gətirməsindədir. “Vanq Yuyanqın əsərlərində elm hər bir yerdədir. Lakin bu, həmin əsərlərin qavranılmasını əsla çətinləşdirmir. Onun əsərlərində elm, incəsənət və poeziya öz əksini tapıb”, - deyən kolleksiyaçı rəssamın yaradıcılığında Ay planetinin nəinki elmi, mifoloji, həm də estetik bir işarəyə çevrildiyini bildirib.

Con Dodeland deyib ki, Heydər Əliyev Mərkəzinin xüsusi memarlıq üslubu ilə Vanq Yuyanqın əsərləri harmoniya təşkil edir.

Sərginin təşkilində əməyi olan hər kəsə təşəkkürünü bildirən rəssam Vanq Yuyanq Mərkəzin foyesində nümayiş olunan məşhur “Unikallıq” əsəri haqqında məlumat verib. Qeyd edib ki, bu əsərdə müəllifin həm Ay, həm də dünya barədə fikirləri əksini tapıb. Əsərdə dinamikanın çoxluğu, onu unikal edir.

Sərgidə təqdim edilən əsas eksponatın – "Unikallıq" (Singularity) əsərinin diametri 4 metrdir. Konstruksiya 300 addım mühərriki və 3000 LED lampadan ibarətdir. Əsərin kürə forması müxtəlif radiuslu 11 halqa vasitəsilə yaradılıb. "Təkərli" addım mühərrikləri fərqli sürətlərdə fərqli istiqamətlərə dönərkən LED lampalar müxtəlif vizual effektlər ortaya çıxarır.

Daha sonra “Unikallıq” əsərinin işıqları yandırılıb və tamaşaçılar tərəfindən maraqla izlənilib.

Tədbir iştirakçıları rəssamın digər əsərləri ilə də tanış olublar.

Sərgidə, həmçinin rəssamın "Elektrik", "Adsız-1" silsiləsindən heykəltəraşlıq nümunələri yer alır. Ekspozisiyada Vanq Yuyanqın "Ay" silsiləsindən rəsm əsərləri də nümayiş olunur.

Vanq Yuyanq 1979-cu ildə Çində anadan olub. O, Çinin Mərkəzi İncəsənət Akademiyası və Mərkəzi Dram Akademiyasında təhsil alıb. Hazırda Pekində Mərkəzi İncəsənət Akademiyasının Eksperimental İncəsənət Məktəbində dərs deyir.

Çinli rəssam əsərlərini yeni informasiya-kommunikasiya vasitələri ilə yaradır. Onun əsərləri Çin, Böyük Britaniya, Cənubi Koreya, Tailand, Avstriya, Avstraliya, İtaliya və ABŞ-da fərdi və birgə sərgilərdə nümayiş olunub.

"Unikallıq" sərgisi Heydər Əliyev Mərkəzində avqustun 31-dək davam edəcək.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Xalq artistinin Xan Şuşinskiylə 56 il əvvələ aid — ÖZƏL FOTOSU

Xalq artistinin Xan Şuşinskiylə 56 il əvvələ aid
12:35
17.04.2018
4835
Mədəniyyət
A
Xalq artisti Teymur Mustafayev əlli altı il əvvəl Xan Şuşinski ilə çəkdirdiyi fotonu "Ölkə.Az" saytına təqdim edib.

Sənətkar fotonun tarixçəsiylə bağlı əməkdaşımıza bunları deyib:

"Bu foto 1961-ci ildə Şuşada çəkilib. Mən Bakıya 1957-ci ildən gəlmişəm.  Elə ilk gəldiyim vaxtdan da Xan əmi mənə dəstək olub. Xan əminin dostları, sevənləri onu Şuşaya çağırmışdılar. Mənə Teymur bala deyərdi. Dedi ki, Teymur bala, sən də mənimlə get. Onun sözündən çıxmağa ixtiyarım nə idi? Onun ruhuna qurban olum mən".

Qeyd edək ki, sözügedən foto ilk dəfə dərc edilir.

Xan Şuşunskiylə foto

İntiqam VALEHOĞLU   
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA