Hazırda yaşayan hansı şair və yazıçımıza heykəl qoyulmalıdır? — Yazar əhlinin özü CAVAB VERİR

Hazırda yaşayan hansı şair və yazıçımıza heykəl qoyulmalıdır?
11:55
31.03.2017
398
Mədəniyyət
A
"Ölkə.Az" "Hazırda həyatda olan hansı şair və yazıçımızın heykəli qoyulmalıdır" sualıyla şair və yazıçılarımıza müraciət edib.

Cavabları olduğu kimi təqdim edirik:

Şair Salam Sarvan:

"Çətin sualdır. Qardaşlarıma vəsiyyət etmişəm ki, vəfat edəndə baş daşımı mişar daşından (kubik) böyük qoymasınlar. Ömür fanidir də, yolu keçərsən, maşın vurar, ölərsən. Ona görə də belə vəsiyyət eləmişəm. Qəbiristanlığa gedirsən, görürsən ki, elə bil qəbir daşlarının yarışı keçirilir. Belə şeylərə çox pis baxıram. Ümumiyyətlə, heykəl anlayışına da münasibətim çox pisdir. Bu barədə dəfələrlə yazılar da yazmışam. Heç bir şairə heykəl arzulamıram. Məsələn, Əli Kərimin heç qəbrini də görməmişəm. Amma onun adı çəkiləndə gözümün qarşısında heykəl kimi canlanır. Yaxud Vaqif Bayatlıya nə heykəl qoyacaqsan? Elə ondan danışanda adamın gözünün qarşısına heykəl kimi gəlir. Haradasa siyasətçilərin heykəlinin qoyulmasını başa düşmək olar. Amma şairin, yazıçının heykəlinin qoyulmasına yaxşı baxmıram".

Şair Aqşin Yenisey: 

"Heykəlləri şair və yazıçılara, adətən, hakim siyasi ideologiyalar qoyur. Məsələn, Azərbaycanda sovet hökuməti qurulmasaydı, islam cəhalətini tənqid edən, ələ salan Axundova, Sabirə heç kim heykəl qoymayacaqdı. Ümumiyyətlə, bildiyimə görə, sovet hökuməti qurulana qədər Azərbaycanda şair, yazıçı heykəli olmayıb. Nizaminin, Füzulinin, Nəsiminin heykəli də sovet dövründə qoyulub. İkincisi, heykəl çox zaman o şairə və yazıçıya qoyulur ki, ya hakim ideologiyanın məddahı olsun, ya da bütün yaradıcılığı ilə xalqın milli şüuruna xitab etsin. Yaşayan şair və yazıçıların arasında özünü bütünlüklə bu dediklərimə aid edənlər yoxdur. İndikilər ideologiyalarla da, milli şüurla da, bir növ, siçan-pişik oyunu oynayırlar. Ona görə də heykəl söhbətindən əllərini üzüblər. Amma son illərin heykələ layiq şairi Məhəmməd Hüseyn Şəhriyardır. Onun "Heydərbabaya salam" poeması həmişə yaşayacaq".

Yazıçı Qan Turalı:

"Zaman keçməlidir. İndidən demək imkansızdır. Amma bir neçə il əvvəl vəfat edən İsa Hüseynova heykəl mütləq qoyulmalıdır".

Yazıçı Varis Yolçuyev: "Heykəl əbədiləşmə deməkdir, əbədiləşmə isə yalnız insanın həyatından sonrakı dövrdə baş verə bilər. Yəni ki, bu proses tarixdən asılı olan bir prosesdir. Yalnız istisna halda, kimsə nəsə fövqəladə bir hünər göstərərsə, məsələn, Nobel mükafatı alarsa, ona heykəl qoymaq olar. Demək, həyatda olan heç bir şair və yazıçımıza hazırda heykəl qoyulmamalıdır".

Şair Fərid Hüseyn:

"Bilmirəm - bu haqda düşünməmişəm heç vaxt"

Şair Zahir Əzəmət:

"Vaqif Bayatlı, Ramiz Rövşən, Salam Sarvan, Həmid Herisçi, Rasim Qaraca, Murad Köhnəqala, Aqşin Yenisey, Şərif Ağayar, Şəhriyar Del Gerani..."

Şair Bahadur Qobustan:

"4-5 il bundan öncə bu sual mənə verilsəydi, yəqin ki, başqa ad çəkməli olacaqdım, ya da çəkməyə adam tapmayacaqdım. Amma bu gün asanlıqla Aqşin Yenisey deyə bilirəm. Bu, ona qarşı xüsusi simpatiyam olduğu üçün deyil. Hətta bəzən Aqşin Yeniseyin fikirləri ilə razılaşmadığım məqamlar da olur. Elə vaxt olub ki, onu tənqid edən yazılar da yazmışam. Amma Aqşinin yaradıcılığı (xüsusilə son dönəm) daha çox dünyəvilik prinsiplərinə əsaslanır. Onun təkcə şeirləri yox, "Facebok"da yazdığı statuslar belə ictimai şüura təsir etmək gücündədir. Aqşin adından xoşum gəldiyi üçün demirəm, vallah, Aqşin Evrən də heykəl qoyulacaq yazarlarımızdan biridir. Yaşının az olmasına baxmayaraq. Ümumiyyətlə belələri çoxdur. Amma heykəl qoyulmasının tərəfdarı deyiləm, heykəldənsə, bu barmaqla sayılacaq qədər az olan yazarların- Aqşin Yenisey, İlham Tumas, Bəxtiyar Əlirzayev, Kənan Hacı, Elçin Aslangil, Cəlil Cavanşir, Kəramət Böyükçöl, Ayxan Ayvaz, Raqif Raufoğlu, Vüsal Hicran, Anar Gülümsoy, Səxavət Sahil, Aqşin Evrən, Tural İsmayılov, Elməddin Nicat, İrdadə Aytel və s. qədrini bilib, dövlətimizdən və xalqımızdan onlara sağlığında maddi-mənəvi dəstək gözləyirəm

Mən əsasən yaşı 40 dan aşağıları dedim, yaşı 40 keçmiş bir çox yazarlarımız var ki, onların da qayğıya ciddi ehtiyacı var: Salam Sarvan, Vaqif Bayatlı. Xanaəmir Telmanoğlu isə nəinki heykəl, hətta adına şəhər salınmalı yazardır". 

Yazar Cəlil Cavanşir:

"Şairin, yazıçının heykəlinin qoyulmasına qarşıyam. Mənim düşüncəmə görə yazıçının, şairin heykəli onun yazdığı əsərlərdir. Məsələn, hansısa bir əsərə heykəl qoymaq da maraqlı olar. Gürcüstanda "Əli və Nino"ya qoyulan heykəl mənim üçün daha yaradıcıdır. Mən istərdim ki, Vaqif Bayatlının, Ramiz Rövşənin, Musa Yaqubun, İsa Hüseynovun əsərlərinə heykəl qoyulsun. Və yaxud hansısa obraza simvolik heykəl qoymaq olar.

İsa Hüseynovun Cümrü, Süleyman Sani Axundovun Qaraca qız, Mir Cəlal Paşayevin Bahar, Yusif Səmədoğlunun Tatar Temir, Anarın Kəbirlinski, Kamal Abdullanın Hacı Mir Həsən Ağa Səyyah, Şərif Ağayarın Səməndər, İsmayıl Şıxlının Cahandar ağa, Əkrəm Əylislinin Səltənət, obrazlarına heykəl qoymaq olar. Ramiz Rövşənin, Vaqif Bayatlının şeirlərindən də konseptual heykəl yaratmaq olar. Sənət düzxətli ardıcıllıqla gedir. Şairlər, yazıçılar ölür və daş heykəllərə çevrilir. Bu mənim üçün cəlbedici, maraqlı gəlmir. Əsərlərə, əsərlərin konsepsiyasına uyğun heykəl qoyulsa fərqli və maraqlı olar".

Yazıçı Mirmehdi Ağaoğlu

"Qısaca deyim: istərdim Vaqif Cəbrayılzadənin və Əkrəm Əylislinin heykəli qoyulsun".

Gənc yazıçı Ayxan Ayvaz:

"Mən çox istəyərəm ki, Anar müəllimin heykəli qoyulsun. Özü də yeri də hazırdır: Sahil bağındakı fəvvarənin yanında.Yəni qoyulacaq heykəlin yeri hazırdır. Hərdən özü AYB-nin pəncərəsindən qəlyan çəkə-çəkə öz heykəlinə tamaşa edə bilər".

Gənc yazıçı Elmin Nuri:

"Ədəbiyyat tam fərqli sahə, deyərdim ki, bambaşqa anlayış, paralel bir dünyadır. Buradakı kriteriyalar başqalarındakı kimi deyil. Ədəbiyyatda hər hansı şair, yazıçı üçün heykəli zamanın özü müəyyənləşdirir. Köhnə bir evdə, tək-tənha həyatını məhv edən və sonuncu istifadə etdiyi mörfidən sonra dünyasını dəyişən Bulqakova elə həmin ərazidə sakinlərin istəyi ilə heykəl qoyuldu. Bu kimi nümunələrin sayını artırmaq olar. Bulqakovdan sonra qalan "Sənətkar və Marqarita" və başqa əsərləri öz missiyasını davam etdirir və müəllifinə başqa yerdə də "heykəl qoyduracaq". Dediyim odur ki, hazırda sağ olan hansısa yazıçı-şairimizə heykəlin qoyulmasının vacibliyini gələcək özü müəyyənləşdirəcək. Əmin olun, bu həm də elə adam olacaq ki, onu hazırda çox az adam tanıyır, cüzi oxucu kütləsi var. Amma gələcək üçün bunlar əsaslı kriteriyalar deyil. Üç il bundan əvvəl məmuniyyətlə, İsa Muğannanın adını çəkərdim. Çünki əsl ədəbiyyat hadisəsinin əsasını qoymuşdu. Ümumiyyətlə, hər hansı yazıçıya heykəl hansı prinsipə əsasən qoyulmalıdır?! Ədəbiyyata paralel dünya deyiriksə, o dünyanın sakini olan yazıçı bu dünyanın heykəli ilə hansı prinsiplərə görə "təltif edilməlidir"? Suallar çoxdur. Bu gün dünyada bir çox böyük yazıçıların heykəli yoxdur, amma əvəzində Ronaldinyo, Messi, Ronaldo, hətta ortabab məşqçi Luçeskunun da heykəli var... Dediyim odur ki, bu, tək bizlik deyil. Bu gün dünyanın özü sağ yazıçılara o qədər də çox-heykəl qoyacaq qədər önəm vermir. Əvəzində onların nəvəsi yaşında olan futbolçunun heykəli var... Deməli, onlar nəyisə gözləməlidirlər... Sizcə nəyi?"

Şair Rəbiqə Nazimqızı:

"Məncə, sağ adamı, xüsusən yazarı əl üstə gəzdirmək kifayətdir, heykəl qoyulmasa da olar".

Hazırladı: İntiqam VALEHOĞLU
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Heydər Əliyev Mərkəzində Çin rəssamı Vanq Yuyanqın sərgisi açılıb — FOTO

Heydər Əliyev Mərkəzində Çin rəssamı Vanq Yuyanqın sərgisi açılıb
23:18
17.04.2018
1010
Mədəniyyət
A
Aprelin 17-də Heydər Əliyev Mərkəzində müasir Çin incəsənətinin tanınmış nümayəndəsi, rəssam Vanq Yuyanqın (Wang Yuyang) "Unikallıq" adlı fərdi sərgisi açılıb.

"Ölkə.Az" Azərtaca istinadla xəbər verir ki, sərginin açılış mərasimində Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru Anar Ələkbərov, Çinin Azərbaycandakı səfiri Vey Cinhua, rəssam Vanq Yuyanq və kolleksiyaçı Con Dodeland çıxış ediblər.

Son dövrlər Çin müasir incəsənətinin çox inkişaf etdiyini bildirən Anar Ələkbərov bu incəsənətin nümunələrinin Azərbaycanda təqdim edilməsi üçün Heydər Əliyev Mərkəzi tərəfindən bir sıra qalereyalar, mədəniyyət mərkəzləri ilə əməkdaşlıq edildiyini bildirib. “2017-ci ildə Heydər Əliyev Mərkəzində təqdim edilən “Ulduzlar toplusu” adlı Çin müasir incəsənət sərgisində 20 rəssamın 40-dək əsəri nümayiş olunub. Bu gün həmin layihəni davam etdiririk”, - deyən Anar Ələkbərov sərginin təşkilində əməyi olan hər kəsə təşəkkürünü bildirib.

Eksperimental incəsənətin heyrətamizliyini nümayiş etdirən əsərlər

Çin və Azərbaycan arasında əlaqələrin inkişafından söz açan səfir Vey Cinhua Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 2012-ci ildə Çinə dövlət səfərindən sonra bu əlaqələrin daha da genişləndiyini, Heydər Əliyev Fondunun bu əlaqələrə öz töhfəsini verdiyini vurğulayıb. Sərginin açılışında iştirak etməkdən məmnunluğunu qeyd edən diplomat Heydər Əliyev Fonduna və Heydər Əliyev Mərkəzinə layihənin reallaşdırılmasına görə təşəkkürünü bildirib. “Heydər Əliyev Fondu ölkələr və xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmaları və dostluğu möhkəmləndirmək üçün elm, təhsil, mədəniyyət və idman sahələri üzrə beynəlxalq əməkdaşlığı gücləndirmək məqsədilə iş aparır”, - deyən səfir Heydər Əliyev Fondunun Azərbaycanda Çin mədəniyyətini və incəsənətini də fəal təbliğ etdiyini vurğulayıb.

Rəssamın Çinin məşhur Mərkəzi İncəsənət Akademiyasının gənc müəllimi olduğunu diqqətə çatdıran səfir deyib: “Onun əsərlərində elm, texnologiya və incəsənət bir nöqtədə birləşir. Bu, eksperimental incəsənətin heyrətamizliyini nümayiş etdirir”.

Kolleksiyaçı Con Dodeland çıxışında vurğulayıb ki, Vanq Yuyanqın əsərlərinin unikallığı onun incəsənət və elmi bir araya gətirməsindədir. “Vanq Yuyanqın əsərlərində elm hər bir yerdədir. Lakin bu, həmin əsərlərin qavranılmasını əsla çətinləşdirmir. Onun əsərlərində elm, incəsənət və poeziya öz əksini tapıb”, - deyən kolleksiyaçı rəssamın yaradıcılığında Ay planetinin nəinki elmi, mifoloji, həm də estetik bir işarəyə çevrildiyini bildirib.

Con Dodeland deyib ki, Heydər Əliyev Mərkəzinin xüsusi memarlıq üslubu ilə Vanq Yuyanqın əsərləri harmoniya təşkil edir.

Sərginin təşkilində əməyi olan hər kəsə təşəkkürünü bildirən rəssam Vanq Yuyanq Mərkəzin foyesində nümayiş olunan məşhur “Unikallıq” əsəri haqqında məlumat verib. Qeyd edib ki, bu əsərdə müəllifin həm Ay, həm də dünya barədə fikirləri əksini tapıb. Əsərdə dinamikanın çoxluğu, onu unikal edir.

Sərgidə təqdim edilən əsas eksponatın – "Unikallıq" (Singularity) əsərinin diametri 4 metrdir. Konstruksiya 300 addım mühərriki və 3000 LED lampadan ibarətdir. Əsərin kürə forması müxtəlif radiuslu 11 halqa vasitəsilə yaradılıb. "Təkərli" addım mühərrikləri fərqli sürətlərdə fərqli istiqamətlərə dönərkən LED lampalar müxtəlif vizual effektlər ortaya çıxarır.

Daha sonra “Unikallıq” əsərinin işıqları yandırılıb və tamaşaçılar tərəfindən maraqla izlənilib.

Tədbir iştirakçıları rəssamın digər əsərləri ilə də tanış olublar.

Sərgidə, həmçinin rəssamın "Elektrik", "Adsız-1" silsiləsindən heykəltəraşlıq nümunələri yer alır. Ekspozisiyada Vanq Yuyanqın "Ay" silsiləsindən rəsm əsərləri də nümayiş olunur.

Vanq Yuyanq 1979-cu ildə Çində anadan olub. O, Çinin Mərkəzi İncəsənət Akademiyası və Mərkəzi Dram Akademiyasında təhsil alıb. Hazırda Pekində Mərkəzi İncəsənət Akademiyasının Eksperimental İncəsənət Məktəbində dərs deyir.

Çinli rəssam əsərlərini yeni informasiya-kommunikasiya vasitələri ilə yaradır. Onun əsərləri Çin, Böyük Britaniya, Cənubi Koreya, Tailand, Avstriya, Avstraliya, İtaliya və ABŞ-da fərdi və birgə sərgilərdə nümayiş olunub.

"Unikallıq" sərgisi Heydər Əliyev Mərkəzində avqustun 31-dək davam edəcək.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Xalq artistinin Xan Şuşinskiylə 56 il əvvələ aid — ÖZƏL FOTOSU

Xalq artistinin Xan Şuşinskiylə 56 il əvvələ aid
12:35
17.04.2018
4925
Mədəniyyət
A
Xalq artisti Teymur Mustafayev əlli altı il əvvəl Xan Şuşinski ilə çəkdirdiyi fotonu "Ölkə.Az" saytına təqdim edib.

Sənətkar fotonun tarixçəsiylə bağlı əməkdaşımıza bunları deyib:

"Bu foto 1961-ci ildə Şuşada çəkilib. Mən Bakıya 1957-ci ildən gəlmişəm.  Elə ilk gəldiyim vaxtdan da Xan əmi mənə dəstək olub. Xan əminin dostları, sevənləri onu Şuşaya çağırmışdılar. Mənə Teymur bala deyərdi. Dedi ki, Teymur bala, sən də mənimlə get. Onun sözündən çıxmağa ixtiyarım nə idi? Onun ruhuna qurban olum mən".

Qeyd edək ki, sözügedən foto ilk dəfə dərc edilir.

Xan Şuşunskiylə foto

İntiqam VALEHOĞLU   
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA