Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli demokratiyaya, yoxsa geosiyasi maraqlara bağlıdır?

Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli demokratiyaya, yoxsa geosiyasi maraqlara bağlıdır?
14:07
17.05.2018
2180
Siyasət
A

Tarix üzrə fəlsəfə doktoru İbrahim Məmmədov Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə bağlı fikirlərini “Ölkə.Az”la bölüşüb.

Ermənistanda Paşinyanın hakimiyyətə gəlməsinin “demokratiyanın təntənəsi” ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Əvvəla, küçə zorakılığı ilə hakimiyyət dəyişikliyi “demokratiya” sayıla bilməz. Demokratiyaya görə hakimiyyət dəyişikliyinin yeganə ədalətli yolu seçkidir. Odur ki, Paşinyanın hakimiyyətə gəlmə üsulu Köçəryan və Sərkisyanın gəlişindən heç nə ilə fərqlənmir. 

Sadəcə Ermənistanın beynəlxalq sponsorları vətəndaş müharibəsinə imkan verməmək üçün hələ tarixdə görünməmiş dərəcədə nəzarət altında olan “psevdo deminqilab” ssenarisini tətbiq edərək hakimiyyəti dəyişdilər. Hər şeydən görünür ki, bu təbii deyil, saxta, necə deyərlər, “ütülü” bir inqilab, az qala saray çevrilişidir. 

Bəs “demək olar ki, saray çevrilişi”ndə məqsəd nədir: 
1. Bir neçə on illik ərzində toplanmış neqativi siyasi enerjini boşaltmaq və protest elektoratı sakitləşdirmək; 2. Guya Ermənistanda qərbyönümlü demokratların hakimiyyətə gəldiyi görüntüsü yaratmaqla qərbdən iqtisadi yardımların həcmini artırmaq; 3. Guya Ermənistanda demokratiyanın inkişafda olması görüntüsü yaradıb “psevdodemokratik Ermənistan”ı Azərbaycana nümunə göstərmək; 4. Dağlıq Qarabaqın Azərbaycanın tərkibinə qaytarılmasının qarşısında “saxta arqument” yaratmaq. Yəni guya ki, “demokratik ermənilər” “qeyri-demokratik azərbaycanlılar”la bir yerdə yaşaya bilməzlər. Bu Robert Koçaryanın “ermənilərlə azərbaycanlılar etnik kökləri baxımından bir yerdə yaşaya bilməzlər” kimi faşist nəzəriyyəsinin müasirləşdirilmiş variantından başqa bir şey deyil.

Ermənilər və sponsorları bu ideyanı 2005, 2006-cı illərdə də aktiv istifadə edirdilər. Guya Dağlıq Qarabağda “demokratik rejim” qurulubmuş və bu rejim Azərbaycanla uyğunlaşa bilməzmiş. İndi də Ermənistanda “demək olar ki, saray çevrilişi”ndən sonra sürətlə bütün səviyyələrdə “Ermənistan demokratiya müstəvisinə keçdi, Azərbaycansa qaldı”, “Azərbaycan Ermənistandan nümunə götürməlidir” tezisləri ilə təbliğat aparılır. Əgər 2005-2006-cı illərdə Ermənistan və Dağlıq Qarabağda demokratiyanın qurulduğu haqda iddialara inanmış olsaq, onda məntiqlə “Paşinyan inqilabı” anti-demokratiya inqilabı olmalı idi. Yaxud da belə çıxır ki, eyni bir rejimə lazım gəldiyində demokratiya, lazım gəldiyində də diktatura demək olurmuş. Halbuki, Paşinyan haqqında bizə bəlli olan yeganə fakt onun küçə təzyiqləri və zorla hakimiyyətə gəlməsidir. Bu yeganə fakt da demokratik deyil. Onda biz onun democrat olduğunu hansı arqumentə əsaslanaraq deyə bilərik? Bəlkə, nə zamansa anti Rusiya bəyanatlar verməsi demokratiya göstəricisidir? Əvvəla, axı demokratiyanın tərifində “kim Rusiyanın əleyhinədirsə, o demokratdır” isbatı yoxdur. İkincisi, əgər bu onun demokratikliyinin yeganə sübutudursa, o artıq bundan rəsmən imtina edib. Onda nəyə əsasən Ermənistanda demokratiya zəfər çalıb və ya “Ermənistan bir addım irəlidədir” demək mümkündür?
Məqsəd aydındır: Azərbaycan nə edirsə, etsin, bir geosiyasi təzyiq amili kimi Ermənistanın qiyməti qiymət verənlərin nəzərində yüksək olacaq. Bugünkü Türkiyəni demokratiya kimi qəbul etməyənlər Ermənistandakı 20-30 min nəfərin 3 günlük ciddi nəzarət altında olan küçə yürüşünü demokratiyanın bərqərar olması kimi təqdim etməyə çalışırlar. Helsinki Komissiyası az qala hər il Azərbaycanla bağlı dinləmə keçirdiyi halda 2012-ci ildən sonra Ermənistanla əlaqəli yalnız 2018-ci ildə Paşinyanın hakimiyyətə gəlməsi mövzusunu demokratiya təntənəsi olaraq müzakirəyə çıxardı. Bunun ardınca da azərbaycanlıları dəvət edib “Azərbaycan Ermənistandan nümunə götürməlidir” bəyanatını təkrar-təkrar səsləndirdilər. Bu təhlükəli strateji oyunların ideoloji hazırlığına bənzəyir. 

U.Çörçill yaxşı siyasətçi olmasını tarixi yaxşı bilməsi ilə izah edirdi. Marqaret Tetçer də siyasi mövqeyini əsaslandırmaq üçün tez-tez tarixə  istinad edərdi. Və deyim ki, hər ikisi dahi siyasətçilər olublar. 

Tarixə baxdıqda isə qəti deyə bilərik: Bu məsələdə demokratiya bəhanədir! Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinin demokratiya ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Bu münaqişənin əsası hələ 18-ci əsrdə qoyulmuş “erməni məsələsi”nin tərkib hissəsidir. Bu məsələ isə müxtəlif geosiyasi planların aparıcı komponentlərindəndir. Özü dı radikal komponenlərdən!

Məsələn, Rusiyanın ilk imperatoru Birinci Pyotr 1724-cü il noyabrın 10-da ermənilərin Xəzər sahili boyu – Dərbəndə, Bakıya, Salyana və Gilana köçürülməsi haqda fərman verəndə bunu sırf geosiyasi məqsədlərlə etmişdi. Məqsəd müsalman İranla Rusiya imperiyasının sərhədlərində xristian “bufer zona” yaratmaq idi və bu gizlədilmirdi. Bunun ki, demokratiya ilə əlaqəsi yoxdur. Sonralar 19-cu əsrdə İrəvan xanlığının süqutundan sonra da ermənilərin artıq “İrəvan quberniyası” adlanan ərazilərə köçürülməsi prosesi necə, demokratik erməniləri qeyri-demokratik türk və müsəlmanlkardan qorumaq məqsədi daşıyırdı, yoxsa İran və Osmanlıya qarşı geosiyasi termin olan “bufer zonası”nın güclənməsinə xidmət edirdi?

19-cu əsrin son sülsündə, əsmən “erməni məsələsi” olaraq bu problem Osmanlı imperiyasını dağıtmaq üçün meydana gələndə də demokratiya və insan haqları məsələsi olaraq deyil, yenə geosiyasi rəqibi sıradan çıxarmaq məqsədilə gündəliyə çıxmışdı.

1918-ci ildə Azərbaycan Cümhuriyyətinə təzyiq göstərərək İrəvan şəhərini Ermənistan dövlətinə paytaxt olaraq verilməsini tələb etmək də demokratiya ilə ilgili deyildi. Böyük dövlətlər Rusiya imperiyasının ərazisində erməni dövləti yaratmaq və bunu Osmanlıya və Türkiyəyə qarşı istifadə etmək kimi geosiyasi məqsəd güdürdülər.
1905-7 ci illərdə Şuşada, Gəncədə, Naxçıvanda, Bakıda, Qubada və s. yerlərdə ermənilərin müsəlmanları qırması da demokratiya ilə deyil, Qara və Xəzər dənizləri arasında türk və müsəlmanlarsız bufer dövlət yaratmaq idi. 
1923-cü ildə Dağlıq Qarabağın Azərbaycanın tərkibində ayırıb Ermənistana verilməsi məsləsinin də gündəliyə gəlməsinin demokratiya ilə bir bağlılığı yox idi. Əksinə, ermənilər onların bolşevizmə azərbaycanlılardan daha çox xidmət göstərdikləri üçün Qarabağa daha çox haqq etdikləri iddiasını irəli sürürdülər. O zaman “demokratiya” indiki kimi dəbdə deyildi. 

1945-53-cü illərdə azərbaycanlıları Ermənistandan qovub, paralel olaraq xaricdə yaşayan ermənilərin sovet Ermənistanına köçürülməsi dövlət proqramının həyata keçirilməsi də “konkret coğrafi ərazidə demoqrafik vəziyyəti ermənilərin xeyrinə dəyişmək” kimi geosiyasi məqsədlərdən irəli gəlirdi. 
Eləcə də 1988-ci ildə bütün azərbaycanlıların Ermənistandan qovulması ilə 1724-cü ildə Pyotrun başladığı iş 264 ildən sonra tam başa çatmış oldu. Bu demokratiya tarixidir, yoxsa azərbaycanlılara qarşı soyqırımı (konkret ərazidə konkret etnik qrupun kökünün kəsilməsi) tarixi? 

Bəs erməni dostlarının 1992-ci ildə (AXC hakimiyyəti zamanı) Konqresdən 907-ci düzəlişi keçirməsi necə demokratiyaya dəstək aksiyası idi, yoxsa SSRİ-nin dağıdılması üçün istifadə olunun “radikal komponent”in müdafiəsi? Bu o demək deyilmi ki, hansı əsr, neçənci il, hansı partiyanın hakimiyyəti olmasından asılı olmayaraq Ermənistanın qorunmas siyasəti dəyişmir. Bütün elementlər dəyişsədə Ermənistana münasibətin dəyişməz qalmasının sirri bilirsiniz nədir? Coğrafi faktor. Bütün elementlər zamanla dəyişsə də, coğrafi mövqe dəyişmir və dediyimiz dəyişməz siyasət də deməli, dəyişməz olan coğrafiya faktoruna bağlıdır. Məhz coğrafi mövqenin təsiri altında ermənilərə münasibət 264 ildir ki, sabit olaraq davam edir.

“Erməni məsələsi” adlanan bu fəlakətin mayası geosiyasi maraqlardan yoğrulub və 264 ildir ki, bu maraqlara xidmət edir. 18-19-cu əsrlərdə “xristian təəssübkeşliyi”, 20-ci əsrin əvvəllərində “bolşevizm ideyaları”, indi də ötən əsrin 90-cı illərindən başlayaraq “demokratik ideallar” donunda təzahür edir. Hədəflər isə 264 il əvvəlkidir.

ŞƏRH YAZ
0

“Heydər Əliyev Azərbaycan dövlətini xilas etdi” — Bahar Muradova

“Heydər Əliyev Azərbaycan dövlətini xilas etdi”
00:30
Bu gün
460
Siyasət
A
“Ümummilli lider Heydər Əliyevin müstəqil Azərbaycan dövlətini qoruyub saxlaması, gücləndirməsi, inkişaf etdirməsi, hər bir Azərbaycan vətəndaşına bu dövlətin taleyi və gələcəyi üçün məsuliyyətli olmaq vərdişini aşılaması, müstəqil Azərbaycanın vətəndaşının tərbiyəsi istiqamətindəki işləri ölçüyəgəlməzdir. Bu gün biz belə ölkənin, getdikcə daha artıq tanınan, zənginləşməkdə olan bir dövlətin vətəndaşı olduğumuz üçün qürur duyuruq”.

"Ölkə.Az" xəbər verir ki, bunu Trend-ə açıqlamasında Milli Məclis sədrinin müavini Bahar Muradova deyib.

B.Muradova qeyd edib ki, Azərbaycan xalqının yetirdiyi ən böyük şəxsiyyətlərdən biri olan Heydər Əliyev tarix boyu xatırlanacaq: “Ulu öndər Heydər Əliyev hər gün həm Azərbaycan vətəndaşları, həm də ölkəyə gələn qonaqlar tərəfindən yad olunur, onun keçdiyi həyat yolu daim xatırlanaraq dəyərləndirilir. Mən Heydər Əliyev haqqında onunla şəxsən tanış olan, yaratdığı Yeni Azərbaycan Partiyasının rəhbərliyində təmsil olunan, həyatımda əhəmiyyətli izi olan bir insan kimi danışıram. Birmənalı olaraq deyə bilərəm ki, Heydər Əliyev böyük şəxsiyyət olub”.

Vitse-spiker bildirib ki, ümummilli lider Heydər Əliyev Azərbaycanın ən çətin dövründə ikinci dəfə hakimiyyətə gəlib: “Nəzərə alsaq ki, onun birinci dəfə hakimiyyətə gəldiyi dövr də asan olmayıb. O zaman Azərbaycan iqtisadi və sosial çətinlikləri olan, ittifaq miqyasında geridə qalan, aqrar respublika xarakteri daşıyan bir ölkə idi. Həm o dövrdə, həm də ikinci hakimiyyəti dövründə Heydər Əliyev Azərbaycana çiçəklənmə, inkişaf, rifah gətirdi və onu ön sıralara çıxardı”.

Milli Məclis sədrinin müavini əlavə edib ki, ulu öndər Heydər Əliyev 1993-cü ildə xalqın təkidli tələbi ilə hakimiyyətə qayıdandan sonra hər bir Azərbaycan vətəndaşının rifah içərisində yaşamasını təmin etdi. Heydər Əliyev həmin ildə prezident seçilməklə Azərbaycan dövlətini inkişaf etdirmək üçün çox böyük bir vəzifəyə rəsmən başladı, Azərbaycanın həyatında yeni eranın təməli qoyuldu".

B.Muradova hesab edir ki, ümummilli lider Heydər Əliyevin hakimiyyətinin ikinci dövrü Azərbaycan üçün xüsusilə əhəmiyyətlidir. Çünki ulu öndər məhz bu dövrdə Azərbaycan dövlətinin müstəqilliyini xilas edərək onun əbədiliyini, dönməzliyini təmin edən, Azərbaycanı öz imkanlarının, potensiallarının sahibinə çevirən və birmənalı şəkildə “Azərbaycan dövləti var, onunla hesablaşmaq lazımdır və dünya durduqca Azərbaycan da dünya ölkələri sırasında olacaq” fikrini möhkəmləndirən bir fəaliyyət həyata keçirib:

“Heydər Əliyevin xatirəsi qarşısında bir daha baş əyərək onu əmin etmək istəyirik ki, ulu öndər, biz sizin qoyduğunuz siyasi yolda fəaliyyətimizi davam etdirəcəyik və Azərbaycanı uğurdan-uğura qovuşduracayıq. Çünki bu gün Azərbaycanda Heydər Əliyev ideyaları ideya formasında deyil, onlar realdırlar, həyatdadırlar. Bu işin başında siyası varis, möhtərəm Prezidentimiz İlham Əliyev dayanır. Biz onun rəhbərliyi altında Heydər Əliyevin nəzərdə tutduğu layihələrin inkişaf istiqamətlərini həyata keçirməkdəyik. Hesab edirəm ki, bu, davam etdikcə Heydər Əliyevin dəyəri, onun xidmətləri getdikcə daha artıq nəzərə çarpacaq. Azərbaycanın gələcəyi parlaqdır, parlaq gələcəyin də qurucusu birmənalı olaraq ulu öndər Heydər Əliyevdir. Ümummilli liderin yaratdığı iqtisadi model bu gün uğurla həyata keçirilməkdədir. İnkar etmək mümkün deyil ki, Azərbaycan xalqının rifahının yüksəldilməsinə, daxili sabitliyin qorunmasına və cəmiyyətin bütün sahələrində – enerji, nəqliyyat, turizm, təhsil, səhiyyə və digər sahələrdə önəmli layihələrin həyata keçirilməsinə istiqamətlənmiş siyasət Heydər Əliyev ideyalarının tərkib hissəsidir”.

Onun sözlərinə görə, bu ideyalara söykənən xarici siyasət kursunun mahiyyəti Azərbaycanın daha təkmil bir dövlət kimi yeni, qüdrətli imicini və nüfuzunu formalaşdırmaqla yanaşı, həm milli-mənəvi dəyərləri, həm də müasirliyi özündə əks etdirən üçrəngli Azərbaycan bayrağının daha uca zirvələrdə dalğalanacağına əminlik yaradan başlıca amildir.

Milli Məclis sədrinin müavini vurğulayıb ki, ulu öndər Heydər Əliyev tərəfindən əsası qoyulan xarici siyasət kursu bu gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən daha da modernləşdirilir, müasir beynəlxalq münasibətlər sisteminə uyğunlaşdırılır və inkişaf etdirilir.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Ümummilli lider Heydər Əliyevin vəfatından 15 il ötür

Ümummilli lider Heydər Əliyevin vəfatından 15 il ötür
00:00
Bu gün
847
Siyasət
A
Bu gün Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin vəfatının ildönümüdür.

"Ölkə.Az"ın xəbərinə görə, H.Əliyevin vəfatından 15 il ötür.

Heydər Əlirza oğlu Əliyev 1923-cü il mayın 10-da Azərbaycanın Naxçıvan şəhərində anadan olub. 1939-cu ildə Naxçıvan Pedaqoji Texnikumunu bitirdikdən sonra Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası) memarlıq fakültəsində təhsil alıb. Başlanan müharibə ona təhsilini başa çatdırmağa imkan verməyib. 1941-ci ildən Heydər Əliyev Naxçıvan MSSR Xalq Daxili İşlər Komissarlığında və Naxçıvan MSSR Xalq Komissarları Sovetində şöbə müdiri vəzifəsində işləyib. 1944-cü ildə dövlət təhlükəsizliyi orqanlarında işə göndərilib.

Təhlükəsizlik orqanları sistemində çalışan Heydər Əliyev 1964-cü ildən Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Dövlət Təhlükəsizliyi Komitəsi sədrinin müavini, 1967-ci ildən isə sədri vəzifəsində işləyib, general-mayor rütbəsinə qədər yüksəlib. Həmin illərdə o, Leninqrad şəhərində (indiki Sankt-Peterburq) xüsusi ali təhsil alıb, 1957-ci ildə isə Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini bitirib.

Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin 1969-cu il iyul plenumunda Heydər Əliyev Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi seçilərək respublikanın rəhbəri olub.

1982-ci ilin dekabrında Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi Siyasi Bürosunun üzvü seçilən Heydər Əliyev SSRİ Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini vəzifəsinə təyin edilib və SSRİ-nin rəhbərlərindən biri olub. Heydər Əliyev iyirmi il ərzində SSRİ Ali Sovetinin deputatı, beş il isə SSRİ Ali Soveti sədrinin müavini olub.

Heydər Əliyev 1987-ci ilin oktyabrında Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi Siyasi Bürosunun və şəxsən Baş katib Mixail Qorbaçovun yeritdiyi siyasi xəttə etiraz əlaməti olaraq, tutduğu vəzifələrdən istefa verib.

O, 1990-cı ilin 20 yanvarında sovet qoşunlarının Bakıda törətdiyi qanlı faciə ilə əlaqədar ertəsi gün Azərbaycanın Moskvadakı nümayəndəliyində bəyanatla çıxış edərək, Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş cinayətin təşkilatçıları və icraçılarının cəzalandırılmasını tələb edib.

Dağlıq Qarabağda yaranmış kəskin münaqişəli vəziyyətlə bağlı SSRİ rəhbərliyinin ikiüzlü siyasətinə etiraz əlaməti olaraq, 1991-ci ilin iyulunda Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının sıralarını tərk edib. 1990-cı ilin iyulunda Azərbaycana qayıdan Heydər Əliyev ilk əvvəl Bakıda, sonra isə Naxçıvanda yaşayıb, həmin ildə də Azərbaycan Ali Sovetinə deputat seçilib. O, 1991-1993-cü illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri, Azərbaycan Respublikası Ali Soveti sədrinin müavini olub.

Heydər Əliyev 1992-ci ildə Yeni Azərbaycan Partiyasının Naxçıvan şəhərində keçirilmiş təsis qurultayında partiyanın sədri seçilib.

1993-cü ilin may-iyununda hökumət böhranının son dərəcə kəskinləşməsi ilə ölkədə vətəndaş müharibəsinin baş verməsi və müstəqilliyin itirilməsi təhlükəsi yarandıqda Azərbaycan xalqı Heydər Əliyevin hakimiyyətə gətirilməsi tələbi ilə ayağa qalxdı. Azərbaycanın o zamankı rəhbərləri Heydər Əliyevi rəsmən Bakıya dəvət etməyə məcbur oldular. Heydər Əliyev 1993-cü il iyunun 15-də Azərbaycan Ali Sovetinin sədri seçildi, iyulun 24-də isə Milli Məclisin qərarı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini həyata keçirməyə başladı. 1993-cü il oktyabrın 3-də ümumxalq səsverməsi nəticəsində Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilib.

1998-ci il oktyabrın 11-də xalqın yüksək fəallığı şəraitində keçirilən seçkilərdə səslərin 76,1 faizini toplayaraq, yenidən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilib.

2003-cü il oktyabrın 15-də keçirilən prezident seçkilərində namizədliyinin irəli sürülməsinə razılıq vermiş Heydər Əliyev səhhətində yaranmış problemlərlə əlaqədar seçkilərdə iştirak etməkdən imtina edib və namizədliyini İlham Əliyevin xeyrinə geri götürüb. Həmin il dekabrın 12-də Azərbaycanın ümummilli lideri Heydər Əliyev Amerika Birləşmiş Ştatlarının Klivlend Klinikasında vəfat edib.

Heydər Əliyev dörd dəfə Lenin ordeni, Qırmızı Ulduz ordeni və çoxlu medallarla təltif edilib, iki dəfə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adını alıb, bir çox xarici dövlətlərin orden və medalları ilə təltif olunub. O, Rusiya Federasiyasının Təhlükəsizlik, Müdafiə və Hüquq Qaydası Problemləri Akademiyasının professoru və həqiqi üzvü seçilib, Y.V.Andropov adına mükafata layiq görülüb. Rusiyanın yüksək mükafatı - Müqəddəs Apostol Andrey Pervozvannı ordeni ilə təltif olunması barədə Fərman imzalanıb. 20 yanvar 2001-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevə Moskva Dövlət Universitetinin "Fəxri professoru" adı verilib. 13 aprel 1999-cu ildə Prezident Heydər Əliyev Türkiyənin ən nüfuzlu mükafatı - "Atatürk Sülh Mükafatına" layiq görülüb. 27 mart 1997-ci ildə isə Kiyevdə H.Əliyevə Ukraynanın ali mükafatı "Yaroslav Mudrı" ordeni təqdim edilib.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA