Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli demokratiyaya, yoxsa geosiyasi maraqlara bağlıdır?

Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli demokratiyaya, yoxsa geosiyasi maraqlara bağlıdır?
14:07
17.05.2018
2104
Siyasət
A

Tarix üzrə fəlsəfə doktoru İbrahim Məmmədov Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə bağlı fikirlərini “Ölkə.Az”la bölüşüb.

Ermənistanda Paşinyanın hakimiyyətə gəlməsinin “demokratiyanın təntənəsi” ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Əvvəla, küçə zorakılığı ilə hakimiyyət dəyişikliyi “demokratiya” sayıla bilməz. Demokratiyaya görə hakimiyyət dəyişikliyinin yeganə ədalətli yolu seçkidir. Odur ki, Paşinyanın hakimiyyətə gəlmə üsulu Köçəryan və Sərkisyanın gəlişindən heç nə ilə fərqlənmir. 

Sadəcə Ermənistanın beynəlxalq sponsorları vətəndaş müharibəsinə imkan verməmək üçün hələ tarixdə görünməmiş dərəcədə nəzarət altında olan “psevdo deminqilab” ssenarisini tətbiq edərək hakimiyyəti dəyişdilər. Hər şeydən görünür ki, bu təbii deyil, saxta, necə deyərlər, “ütülü” bir inqilab, az qala saray çevrilişidir. 

Bəs “demək olar ki, saray çevrilişi”ndə məqsəd nədir: 
1. Bir neçə on illik ərzində toplanmış neqativi siyasi enerjini boşaltmaq və protest elektoratı sakitləşdirmək; 2. Guya Ermənistanda qərbyönümlü demokratların hakimiyyətə gəldiyi görüntüsü yaratmaqla qərbdən iqtisadi yardımların həcmini artırmaq; 3. Guya Ermənistanda demokratiyanın inkişafda olması görüntüsü yaradıb “psevdodemokratik Ermənistan”ı Azərbaycana nümunə göstərmək; 4. Dağlıq Qarabaqın Azərbaycanın tərkibinə qaytarılmasının qarşısında “saxta arqument” yaratmaq. Yəni guya ki, “demokratik ermənilər” “qeyri-demokratik azərbaycanlılar”la bir yerdə yaşaya bilməzlər. Bu Robert Koçaryanın “ermənilərlə azərbaycanlılar etnik kökləri baxımından bir yerdə yaşaya bilməzlər” kimi faşist nəzəriyyəsinin müasirləşdirilmiş variantından başqa bir şey deyil.

Ermənilər və sponsorları bu ideyanı 2005, 2006-cı illərdə də aktiv istifadə edirdilər. Guya Dağlıq Qarabağda “demokratik rejim” qurulubmuş və bu rejim Azərbaycanla uyğunlaşa bilməzmiş. İndi də Ermənistanda “demək olar ki, saray çevrilişi”ndən sonra sürətlə bütün səviyyələrdə “Ermənistan demokratiya müstəvisinə keçdi, Azərbaycansa qaldı”, “Azərbaycan Ermənistandan nümunə götürməlidir” tezisləri ilə təbliğat aparılır. Əgər 2005-2006-cı illərdə Ermənistan və Dağlıq Qarabağda demokratiyanın qurulduğu haqda iddialara inanmış olsaq, onda məntiqlə “Paşinyan inqilabı” anti-demokratiya inqilabı olmalı idi. Yaxud da belə çıxır ki, eyni bir rejimə lazım gəldiyində demokratiya, lazım gəldiyində də diktatura demək olurmuş. Halbuki, Paşinyan haqqında bizə bəlli olan yeganə fakt onun küçə təzyiqləri və zorla hakimiyyətə gəlməsidir. Bu yeganə fakt da demokratik deyil. Onda biz onun democrat olduğunu hansı arqumentə əsaslanaraq deyə bilərik? Bəlkə, nə zamansa anti Rusiya bəyanatlar verməsi demokratiya göstəricisidir? Əvvəla, axı demokratiyanın tərifində “kim Rusiyanın əleyhinədirsə, o demokratdır” isbatı yoxdur. İkincisi, əgər bu onun demokratikliyinin yeganə sübutudursa, o artıq bundan rəsmən imtina edib. Onda nəyə əsasən Ermənistanda demokratiya zəfər çalıb və ya “Ermənistan bir addım irəlidədir” demək mümkündür?
Məqsəd aydındır: Azərbaycan nə edirsə, etsin, bir geosiyasi təzyiq amili kimi Ermənistanın qiyməti qiymət verənlərin nəzərində yüksək olacaq. Bugünkü Türkiyəni demokratiya kimi qəbul etməyənlər Ermənistandakı 20-30 min nəfərin 3 günlük ciddi nəzarət altında olan küçə yürüşünü demokratiyanın bərqərar olması kimi təqdim etməyə çalışırlar. Helsinki Komissiyası az qala hər il Azərbaycanla bağlı dinləmə keçirdiyi halda 2012-ci ildən sonra Ermənistanla əlaqəli yalnız 2018-ci ildə Paşinyanın hakimiyyətə gəlməsi mövzusunu demokratiya təntənəsi olaraq müzakirəyə çıxardı. Bunun ardınca da azərbaycanlıları dəvət edib “Azərbaycan Ermənistandan nümunə götürməlidir” bəyanatını təkrar-təkrar səsləndirdilər. Bu təhlükəli strateji oyunların ideoloji hazırlığına bənzəyir. 

U.Çörçill yaxşı siyasətçi olmasını tarixi yaxşı bilməsi ilə izah edirdi. Marqaret Tetçer də siyasi mövqeyini əsaslandırmaq üçün tez-tez tarixə  istinad edərdi. Və deyim ki, hər ikisi dahi siyasətçilər olublar. 

Tarixə baxdıqda isə qəti deyə bilərik: Bu məsələdə demokratiya bəhanədir! Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinin demokratiya ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Bu münaqişənin əsası hələ 18-ci əsrdə qoyulmuş “erməni məsələsi”nin tərkib hissəsidir. Bu məsələ isə müxtəlif geosiyasi planların aparıcı komponentlərindəndir. Özü dı radikal komponenlərdən!

Məsələn, Rusiyanın ilk imperatoru Birinci Pyotr 1724-cü il noyabrın 10-da ermənilərin Xəzər sahili boyu – Dərbəndə, Bakıya, Salyana və Gilana köçürülməsi haqda fərman verəndə bunu sırf geosiyasi məqsədlərlə etmişdi. Məqsəd müsalman İranla Rusiya imperiyasının sərhədlərində xristian “bufer zona” yaratmaq idi və bu gizlədilmirdi. Bunun ki, demokratiya ilə əlaqəsi yoxdur. Sonralar 19-cu əsrdə İrəvan xanlığının süqutundan sonra da ermənilərin artıq “İrəvan quberniyası” adlanan ərazilərə köçürülməsi prosesi necə, demokratik erməniləri qeyri-demokratik türk və müsəlmanlkardan qorumaq məqsədi daşıyırdı, yoxsa İran və Osmanlıya qarşı geosiyasi termin olan “bufer zonası”nın güclənməsinə xidmət edirdi?

19-cu əsrin son sülsündə, əsmən “erməni məsələsi” olaraq bu problem Osmanlı imperiyasını dağıtmaq üçün meydana gələndə də demokratiya və insan haqları məsələsi olaraq deyil, yenə geosiyasi rəqibi sıradan çıxarmaq məqsədilə gündəliyə çıxmışdı.

1918-ci ildə Azərbaycan Cümhuriyyətinə təzyiq göstərərək İrəvan şəhərini Ermənistan dövlətinə paytaxt olaraq verilməsini tələb etmək də demokratiya ilə ilgili deyildi. Böyük dövlətlər Rusiya imperiyasının ərazisində erməni dövləti yaratmaq və bunu Osmanlıya və Türkiyəyə qarşı istifadə etmək kimi geosiyasi məqsəd güdürdülər.
1905-7 ci illərdə Şuşada, Gəncədə, Naxçıvanda, Bakıda, Qubada və s. yerlərdə ermənilərin müsəlmanları qırması da demokratiya ilə deyil, Qara və Xəzər dənizləri arasında türk və müsəlmanlarsız bufer dövlət yaratmaq idi. 
1923-cü ildə Dağlıq Qarabağın Azərbaycanın tərkibində ayırıb Ermənistana verilməsi məsləsinin də gündəliyə gəlməsinin demokratiya ilə bir bağlılığı yox idi. Əksinə, ermənilər onların bolşevizmə azərbaycanlılardan daha çox xidmət göstərdikləri üçün Qarabağa daha çox haqq etdikləri iddiasını irəli sürürdülər. O zaman “demokratiya” indiki kimi dəbdə deyildi. 

1945-53-cü illərdə azərbaycanlıları Ermənistandan qovub, paralel olaraq xaricdə yaşayan ermənilərin sovet Ermənistanına köçürülməsi dövlət proqramının həyata keçirilməsi də “konkret coğrafi ərazidə demoqrafik vəziyyəti ermənilərin xeyrinə dəyişmək” kimi geosiyasi məqsədlərdən irəli gəlirdi. 
Eləcə də 1988-ci ildə bütün azərbaycanlıların Ermənistandan qovulması ilə 1724-cü ildə Pyotrun başladığı iş 264 ildən sonra tam başa çatmış oldu. Bu demokratiya tarixidir, yoxsa azərbaycanlılara qarşı soyqırımı (konkret ərazidə konkret etnik qrupun kökünün kəsilməsi) tarixi? 

Bəs erməni dostlarının 1992-ci ildə (AXC hakimiyyəti zamanı) Konqresdən 907-ci düzəlişi keçirməsi necə demokratiyaya dəstək aksiyası idi, yoxsa SSRİ-nin dağıdılması üçün istifadə olunun “radikal komponent”in müdafiəsi? Bu o demək deyilmi ki, hansı əsr, neçənci il, hansı partiyanın hakimiyyəti olmasından asılı olmayaraq Ermənistanın qorunmas siyasəti dəyişmir. Bütün elementlər dəyişsədə Ermənistana münasibətin dəyişməz qalmasının sirri bilirsiniz nədir? Coğrafi faktor. Bütün elementlər zamanla dəyişsə də, coğrafi mövqe dəyişmir və dediyimiz dəyişməz siyasət də deməli, dəyişməz olan coğrafiya faktoruna bağlıdır. Məhz coğrafi mövqenin təsiri altında ermənilərə münasibət 264 ildir ki, sabit olaraq davam edir.

“Erməni məsələsi” adlanan bu fəlakətin mayası geosiyasi maraqlardan yoğrulub və 264 ildir ki, bu maraqlara xidmət edir. 18-19-cu əsrlərdə “xristian təəssübkeşliyi”, 20-ci əsrin əvvəllərində “bolşevizm ideyaları”, indi də ötən əsrin 90-cı illərindən başlayaraq “demokratik ideallar” donunda təzahür edir. Hədəflər isə 264 il əvvəlkidir.

ŞƏRH YAZ
0

"Qaçqınkom"da kadr dəyişikliyi — SİYAHI

11:42
Bu gün
779
Siyasət
A
Azərbaycan Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsində növbəti kadr dəyişiklikləri olub.

"Ölkə.Az" Report-a istinadən xəbər verir ki, komitənin bir neçə şöbəsinin, departamentinin və sektorunun rəhbərliyi dəyişdirilib.

Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Rövşən Rzayevin əmri ilə komitənin Regional idarəetmə, sosial təminat və hümanitar yardım şöbəsinin Humanitar yardım sektorunun müdiri Quliyev Elman Şahlar oğlu vəzifəsindən azad edilib. Həmin vəzifəyə təyinat olmayıb.

Komitənin Məskunlaşma, miqrasiya, məşğulluq və status şöbəsi Status sektorunun müdiri, şöbə müdirinin müavini Mürsəlov Telman İslam oğlu vəzifəsindən azad edilib. Həmin vəzifəyə Abdullayev Etibar Məmməd oğlu təyin olunub.

Şöbənin Məskunlaşma, miqrasiya və məşğulluq sektorunun müdiri Süleymanov İlqar Xalid oğlu da vəzifəsindən xaric edilib. Sektor müdiri vəzifəsinə Ələsgərov Muxtar İslam oğlu təyin olunub. O, əvvəllər Regional idarəetmə, sosial təminat və hümanitar yardım şöbəsinin Regional idarəetmə sektorunun müdiri vəzifəsində çalışıb.

Bundan başqa, Məmmədov Ələddin Seyfəddin oğlu Tikinti Təmir və Hüquq şöbəsinin müdiri vəzifəsindən azad edilib. Həmin vəzifə Əlvəndov Rövşən Aydın oğluna həvalə olunub.

Komitənin Mənzil İstismar Departametinin direktor müavini də Quluyev Qulu Nayfalı oğlu da vəzifəsindən xaric edilib. Onun yerinə Məmmədov Asif Lətif oğlu təyin olunub.

Departamentdə sektor müdiri İsgəndərov Nazim İdris oğlu da çıxarılıb. Həmin vəzifə Əliyev Elnur Zakir oğluna həvalə edilib.

ŞƏRH YAZ
0

“Avropada yaşayan heç bir erməni səfirliyinin qarşısında siyasi aksiya keçirmir” — Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin prezidenti

“Avropada yaşayan heç bir erməni səfirliyinin qarşısında siyasi aksiya keçirmir”
11:08
Bu gün
957
Siyasət
A
Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin prezidenti Sahil Qasımovun "Ölkə.Az" xəbər portalına müsahibəsi:

 - Bakıya səfərinizin məqsədi nə ilə bağlıdır?

- Bu gün Bakıda Azərbaycan Parlamentinin yaradılmasının 100 illik yubileyi qeyd olunur. Mən də bu mötəbər tədbirdə iştirak etmək üçün Milli Məclisin Rəhbərliyi tərəfindən dəvət almışam. Bakıya səfərim zamanı Azərbaycanda müxtəlif görüşlər keçirtmişəm. Mənim Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Fuad Muradovla, Azərbaycanın Prezident Adminstrasiyasının (PA) İctimai-siyasi məsələlər şöbəsinin sektor müdiri Qafar Əliyevlə və digər şəxslərlə çox gözəl görüşlər keçirtmişəm. Görüşlər zamanı Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin fəaliyyəti və gələcək planları barədə geniş müzakirələr aparılıb. 
Komitə rəhbəri Fuad Muradov və  Prezident Adminstrasiyasının sektor müdiri Qafar Əliyev Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin fəaliyyətindən razılıqlarını bildirərək, qarşımıza çox mühüm vəzifələr qoyub. İnanıram ki, sözügedən məsələləri də tədricən bir yerdə həyata keçirəcəyik. 
Həm Qafar müəllimin, həm də Fuad müəllimin Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin fəaliyyəti ilə bağlı təəssüratı çox müsbətdir. Avropa Azərbaycanlıları Konqresi yeganə diaspora qurumudur ki, bütün qitəni əhatə edir. Bildiyiniz kimi, Avropa Azərbaycanlıları Konqresi 50-dək ölkədə fəaliyyət göstərən 100-dən çox təşkilatı özündə birləşdirir. Buna görə Avropa Azərbaycanlıları Konqresi haqqında çox gözəl fikirlər mövcuddur. Yəni, Azərbaycan dövləti Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin fəaliyyətindən razıdır. Gələcəkdə Avropa Azərbaycanlıları Konqresi diaspora quruculuğu və Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği sahəsində daha da geniş işlər görəcək. 

- Avropada Azərbaycan haqqında fikirlər necədir? Yəni, Azərbaycan Avropaya istənilən səviyyədə tanına bilirmi? 

- Avropadan Azərbaycana baxdıqda, pozitiv və inkişaf edən ölkə görmək olur. Bu gün Avropada Azərbaycanın nailiyyətləri çox gözəl qarşılanır. Yəni, Avropa Azərbaycana demokratik və inkişaf edən ölkə kimi baxır. Azərbaycanın Türkiyə və Rusiya ilə olan yaxşı münasibətləri Avropa üçün də maraq kəsb edir. Buna misal olaraq Almaniya kansleri Angele Merkelin bu yaxınlarda Azərbaycana etdiyi səfər Avropada önəmli hadisə kimi qarşılanıb.
Bu gün Azərbaycan Avropa üçün çox əhəmiyyətli dövlətə çevrilib, Avropanın enerji təhlükəsizliyinə töhfələr verir.
Avropa Azərbaycanlıları Konqresi olaraq biz bu əlaqələrin inkişafına bundan sonra da əlimizdən gələn dəstəyi verəcəyik.
Bu gün Avropada dünyanın bütün regionlarından gəlmiş insanlar yaşayır. Onların arasında kifayət qədər azərbaycanlılar da var. Hesab edirəm ki, Avropada yaşayan hər bir azərbaycanlı dövlətimizin maraqları naminə bir yerdə olmalıdır, bir hədəfə vuraraq Ermənistanın işğalçılıq siyasətini ifşa etməlidir. Gəlmə səbəblərindən asılı olmayaraq, Avropada yaşayan müxalif qüvvələr də dövlətin yanında olmalıdır. Çox təəssüf ki, bu gün Avropada bəzi radikal şəxslər var ki, onlar azərbaycanlı olduqlarını unudurlar, dövlətimizə qarşı çıxırlar.
Misal üçün mən indiyədək Avropada yaşayan hər hansı bir erməni, rus və gürcünün öz ölkələrinin səfirlikləri qarşısında siyasi aksiya keçirmələrinin şahidi olmamışam. Çünki onlar ilk növbədə öz dövlətlərinin imicini qoruyurlar. Amma çox təəssüf ki, Avropada yaşayan bəzi azərbaycanlılar bu cür mənfi hərəkətləri ilə düşmənləri sevindirirlər.  

Heç bir ölkədə hər şey idial deyil. Bütün ölkələrdə olduğu kimi, Azərbaycanda da müəyyən nöqsanlar var. Ancaq bu gün Azərbaycanın sürətli inkişafından, əldə etdiyi uğurlardan danışmaq lazımdır. Biz Avropadakı səfirliklərimizin qarşısına gedib problemlərimizi düşmənə göstərməməliyik. Bu Vətən, bu torpaqlar bizimdir. Həmin problemləri də özümüz öz araçızda müzakirə edərək həll etməliyik.       

- Son vaxtlar bir sıra saytlarda sizin İspaniyada katalon separatçıları ilə görüşlər keçirtməyinizlə bağlı da məlumatlar yayılır. Bu məsələyə aydınlıq gətirərdiniz....

- Bəli, bu yaxınlarda Avropa Azərbaycanlıları Konqresinə qarşı bu cür yersiz və əsassız ittihamlar irəli sürülmüşdü. Əvvəla deyim ki, hazırda İspaniyanın Kataloniya vilayətində heç bir separatçı qalmayıb. Biz orada İspaniyanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyən rəsmilərlə görüşlər keçirtmişik. Onların arasında Baş prokuror, müdafiə naziri və ədliyyə naziri də vardı. Eyni zamanda keçirdiyim görüşlərdə İspaniyanın çox tanınmış hüquqşünasları bizi müşaiyət edib. Həmin dövrdə Kataloniyada 142 nəfər erməni ekterimisti həbs olunmuşdu. Biz bu münasibətlə İspaniyanın Kataloniya vilayətinin Baş prokuroru və ədliyyə naziri ilə görüşdük, onlara təşəkkür etdik və Heydər Əliyev Fondu tərəfindən təqdim olunan Azərbaycan mədəniyyəti və tarixinə aid kitablar bağışladıq. Həmin görüş zamanı biz də ərazi bütövlüyünün pozulması və separatçılığa qarşı olduğumuzu bildirdik. Buna görə İspaniya tərəfi də bizə təşəkkür etdi. Lakin çox təəssüf ki, bu görüşdən bir qədər sonra Azərbaycanın bir sıra kiçik saytlarında bizim əleyhimizə kampaniyalar başladıldı, guya bizim İspaniyada separatçılarla görüşlər keçirdiyimiz barədə məlumatlar yayıldı. Təbii ki, bütün bunlar əsassız və sübut olunmamış materiallar idi. Buna görə də biz Azərbaycan Mətbuat Şurasına şikayət müraciəti göndərdik. Artıq həmin saytlar cəzalandırılır.

Bilirsiniz, bu cür xəbərlərin tirajlanması ilk növbədə erməniləri sevindirir. Təsəvvür edin ki, Avropa Azərbaycanlıları Konqresi olaraq biz bütün fəaliyyətimizi erməni yalanlarını ifşa etməyə, erməni lobbisi ilə mübarizəyə həsr etdiyimiz bir məqamda bəzi saytlar erməni dəyirmanına su tökməklə məşğul olur, ermənilərin bizə qarşı fəaliyyətini asanlaşdırır. 

Bəzən görürsən ki, hansısa azərbaycanlı iş adamı könüllü olaraq diaspora üçün 5-10 manat pul xərcləyir, sonra isə çıxıb mətbuatda elədiklərini baş qaxıncı edir. Bu cür hallar bütövlükdə Azərbaycanı gözdən salır. Baxın görün, erməni diasporuna belə hallar varmı! Ermənilər bizə qarşı yalan kampaniyalar aparmaq üçün milyonlar xərcləyir, amma sonradan bunu demirlər. 
Eyni zamanda bu cür hərəkətləri ermənilər də diqqətlə izləyir və Avropanın lazımı qurumları qarşısında məsələ qaldırırlar. Bu cür hallara yol vermək qətiyyən olmaz. 

İnanın ki, həmin şəxslər bu cür hərəkətlərlə ilk növbədə özlərini gözdən salırlar. Avropa Azərbaycanlıları Konqresi erməni yalanlarına qarşı mübarizə aparmağı və Azərbaycan həqiqətlərini dünyaya çatdırmağı əsas məqsəd kimi qarşısına qoyub. Bu gün Avropa Azərbaycanlıları Konqresi monolit təşkilatdır və birlikdə daha da güclənir. Buna görə də Avropa Azərbaycanlıları Konqresi bundan sonra Azərbaycan saytlarında dərc edilən heç bir yazıya cavab verməyəcək. Artıq Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin İdarə Heyətinin müvafiq strukturları açıqlamalar verib. Bundan sonra Avropa Azərbaycanlıları Konqresi bütün enerjisini Azərbaycan həqiqətlərinin dünyaya çatdırılması və erməni yalanlarının ifşasına sərf edəcək. Hesab edirəm ki, bununla da cılız söz-söhbətlərə nöqtə qoymağın vaxtıdır.   

Vasif Həsənli
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA