İlan atan mancanaq, partlayan raketlər, “S-400”lər — Orta əsrlərin bilmədiyimiz savaş texnikaları

İlan atan mancanaq, partlayan raketlər, “S-400”lər
14:30
09.07.2019
9874
Maraqlı
A
Orta əsrlərin savaş texnikaları hər zaman tarixçilərin maraq dairəsində olub.

Hər sərkərdənin, hər dövlətin, hər qoşunun özünəməxsus taktikası olub. Türk millətləri daha çox Bozqurd taktikasından istifadə ediblər. Amma bundan əlavə, savaşlarda ilanlardan, fillərdən vəs. üsullardan istifadə etmək də dəb olub. Bu barədə “Ölkə.Az”a tarixçi-alim Əkbər Nəcəf məlumat verib.

Müharibələrdə qara barıtdan istifadə etməklə müxtəlif partlayıcı maddələri hazırlayanlar müsəlmanlar olublar. İstifadə edilən partlayıcılar arasında bombalar, qumbaralar, fitilli oxlar, üstünə fırlatıcı mini raketlər bağlanan oxlar, partlayan nizələr, topuz şəklində bombalar və "karürə" deyilən raketlər ilk sırada gəlirdi.

XIII əsrdə yaşamış Həsən ər-Rammah adlı bir müəllifin qələmindən çıxan "ən-Fürusiyyə vəd-Dəna sibül-hərbiyyə" adlı əsərində həm bu partlayıcıların xüsusiyyəti, həm də sxemləri əks olunub.

Raketlər və bombalar haqqında avropalılar ilk dəfə Səlib müharibələrində Məmlük türkləri ilə döyüşdə tanış oldular. Səlib müharibələrini salnaməçisi olan Jean de Jiunville düşərgələrinə hücüm edən Məmlük əsgərlərinin istifadə etdiyi bu partlayıcıları "göydən düşən ildırım" olaraq təsvir edir. Ona görə, atılan bu bombalar "havada uçan əjdahlar" idi. Davamında yazır: 

"Tam qabağımıza düşən bu əcaib şeylər içinə meyvə suyu qoyulan çəlləklərə oxşayır. Onların quyruq hissəsində böyük nizələr var". 

Ehtimal ki, müəllif, ər-Rammahın bəhs etdiyi "patlayan nizələr"i görüb.

Orta əsr müharibə anlayışında mancanaq xüsusilə əhmiyyətli idi. Mancanaqların çoxlu növləri vardı. Və hər mancanaqdan da öz mexanizmasına uyğun istifadə etmək lazım gəlirdi. Yəni neft atan mancaqla daş atmaq mümkün deyildi. Ayrıca mancanaqlar xalqlara görə də fərqli idi.

Bu mancanqlar arasında ən maraqlısı əqrəb, ilan və çiyan atan mancanaqlardır. Həmin mancanaqlar haqqında orta əsrlərin müəllifi Ərənboğa Zərdkaşi məlumat verir. Özü də mancanaq ustası olna müəllif həmin mancanaqların sxemlərini çəkib əsərinə əlavə etmişdir.

Bir şəhərin üstünə minlərlə əqrəbin və ilanın yağdığını düşünün. Yaranan vahimə belə şəhərin təslim olmasına səbəb olurdu. Kamani-qav adlı mancanaq 2500 metr məsafəni vururdu.

Orta əsrlərin S-400 fillər idi. Və Şərq dövlətləri ordularına fil təmin etmək üçün ciddi pullar xərcləyiridlər. Fil ticarətinin başında isə Hindistan gəlirdi. Nəzərə alsaq ki, Anadoluda Qazı Bürhanəddinin ordusunda belə fil vardı, o zaman bu ticarətin dəyərini özünüz fikirləşin.

Orduda fillərin bir çox üstünlüyü vardı. Birincisi əzəməti düşməni qorxudurdu. İkincisi filin üstündə döyüşənlərə yaxşı görüş məsafəsi saxlayırdı. Üçüncüsü fillər meşəlik ərazi daxil maneələri ortadan qaldıran ən yaxşı gücdü. Dördüncüsü müdafiə qalalarının alınmasında böyük avantaja sahibdi. Beşincisi, silah və sürsatların nəqlində böyük vasitə idi.

Orta əsrlərdə fil almaq kifayət etmirdi. Gərək fil sürücülərinə də sahib olmaq lazımdır. Fil sürücülərinin isə özünə məxsus dilləri vardı: Fil dili...

Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Gəncənin qədim nanə arağının 7 faydas — Hansı xəstələrə lazımdır? – RESEPT

Gəncənin qədim nanə arağının 7 faydas
07:00
Bu gün
663
Maraqlı
A
Bu araq növü, daha doğrusu nanənin cövhəri Azərbaycanda ən azı 200 illik tarixi olan türkəçarə reseptidir. Təbii müalicəvi xüsusiyyətlərə malik nanə, cəfəri, şahtərə, şaftalı yarpağından hazırlanan araqların sirri Gəncə və ətraf rayonlarda qorunub saxlanılıb və bu gün də ora gedəndə insanlar ailələri, xəstələri üçün xüsusi olaraq nanə arağı sifariş edir. Adına "araq" deyilməsinə baxmayaraq, bu tipli məhlullar adi spirtli içkilər kimi istifadə olunmur, orqanizmdə gedən proseslərin tənzimlənməsindən tutmuş şəkərli diabet, böyrək, ürək xəstəliklərinin müalicəsində istifadə edilir.

Ölkə.Az medicina.az-a istinadən  nanə arağının hansı xəstəliklərdə faydalı olduğunu təqdim edir.

1.Nanə arağı həzm orqanlarının ən müxtəlif pozulmaları: sancı, köp, meteorizm, ağrılar, ürəkbulanma, qusma, diareya, zəhərlənmə, kolit zamanı çox müsbət təsir edir, həzmə kömək edir, iştahı açır

2.Bağırsaqlarda qurd və parazitləri məhv edir

3.İmmuniteti qaldırır, orqanizmi yeniləyir

4.Burun, boğaz yollarını dezinfeksiya edir, anginada qarqara olunur, burun axmasında burun yuyulur

5.Stress, depressiya zamanı sinirləri sakitləşdirir

6.Baş və miqren ağrılarında gicgaha çəkilir, bir qədər içilir

7.Qan dövranını yaxşılaşdırır, ürək ritmini normaya salır, yüksək təzyiqdə içilir
 
Eləcə də nanə arağı toksin təmizləyici, ödqovucu, qızdırma salıcı, iltihab əleyhinə təsirə malikdir.
Kosmetik vasitə kimi yağlı üz dərisi, sınaqlar, kəpəkli baş dərisində çəkilə bilər.

İstifadəsi:

Böyük insanlar bu hallarda ilk 3 gündə yarım stəkandan da bir az miqdarda içə bilər. Daha sonrakı müalicələrdə dozanı artıra bilər.

Eləcə də qarqara, burun yuma, qarını, mədəni masaj etmək, gicgahlara, alına çəkmək olar

Körpə uşaqlara 6 ayından sonra damcı-damcı vermək olar. 5 yaşından sonra 1 xörək qaşığı içirmək olar.

Hazırlanması:

İndi bir çoxları nanə arağı satmaq üçün onu kustar və ya digər təzə metodlarla çəkməyə çalışsa da, əsl nanə arağının hazırlanması əziyyətli, zəhmətli və çətindir. Gəncədə çox az sayda, qədimdən bu işlə məşğul olan ailələrin nəsildən-nəsilə keçən təmiz misdən qazan, güyüm, ney və digər avadanlıqları var.
 
Bu avadanlıqlardan süzülən nanənin buxardan alının distillə suyu "nanə arağı" adlanır və onda heç  bir spirt, araq olmur.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Hansı qan qrupu daha çox infarkt olur? — ARAŞDIRMA

Hansı qan qrupu daha çox infarkt olur?
02:00
Bu gün
821
Maraqlı
A
Qan qrupunuzla infarkt arasında əlaqə varmı? Alimlər sübut edib ki, insanın infarkt riskinə məruz qalmaması, qidalanma, idman və siqaret vərdişləri, peşə vəziyyəti və genetik meyl kimi ətraf mühit amillərindən asılıdır. Lakin bu mövzuda indiyə qədər bilinməyən yeni bir səbəb kəşf edilib.

"Ölkə.Az" medicina.az-a istinadən bildirir ki, İngiltərə Milli Səhiyyə Xidməti bir sıra araşdırmalar aparıb. Araşdırma zamanı yaşı 30-75 arası olan 62.073 qadın və 24.428 kişinin qan qruplarına əsasən infarkt olma riskini tədqiq edilib. Həmçinin iştirakçıların yaşı, qidalanması, çəkisi, siqaret çəkmə vərdişləri kimi digər risk faktorları nəzərə alınıb.

Nəticələr göstərir ki, infarkt riski ən çox IV (AB) qan qrupundadır. Bu risk 23% təşkil edir. Daha sonra 5 %-lə II (A) qan qrupu , 11%-lə isə III ( B ) qan qrupu gəlir.

Bu fərqin bioloji mexanizmi və genetik səbəbləri hələ bilinməsə də, əvvəlki tədqiqatlar qan qrupları arasındakı fərqin qan damarlarında iltihabı və xolesterol səviyyəsini təyin etməkdə təsirli olduğunu müəyyən edib.

Qan qrupu və ürəkxəstəlikləri riski arasındakı əlaqəni tam başa düşmək üçün əlavə araşdırmalar tələb olunur. Doğrudur, qan qrupunuzu dəyişə bilməzsiniz, ancaq risk qrupunda yer alırsınızsa, bəzi şeylərə mütləq diqqət etməlisiniz. Bunlara sağlam qidalanmaq, nizamlı idmanla məşğul olmaq və ən azı ildə bir dəfə qanda xolesterol səviyyəsini ölçməklə infarkt riskini azalda və ya aradan qaldırmaq mümükündür.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA