Mars planetində mavi qumsal təpələr tapıldı — FOTO

Mars planetində mavi qumsal təpələr tapıldı
22:03
21.06.2018
3365
Maraqlı
A
NASA peykləri bu yaxınlarda Mars planetində mavi qumsal təpələr aşkarlayıb.

"Ölkə.Az"ın məlumatına görə, bu haqda “Ren TV” xəbər yayıb.

Mütəxəssislər təpələrin nə üçün belə əlvan çalar aldığını izah edə bilmir. Ehtimala görə bunun əsas səbəbi həmin torpaqların unikal kimyəvi tərkibə malik olmasıdır.

Buna qədər Marsda yalnız qırmızı və sarımtıl rəngli qumsal təpələrin olduğu məlum idi.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Alimlərdən yeni açıqlama: “Ömrü uzatmağın 5 QIZIL QAYDASI

Alimlərdən yeni açıqlama: “Ömrü uzatmağın 5 QIZIL QAYDASI
13:33
Bu gün
987
Maraqlı
A
Alimlər hər il qocalma prosesi ilə bağlı yeni genlər kəşf edirlər.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, tədqiqatlar sübut edib ki, insan ömrünün uzanması təkcə genetika ilə bağlı deyil. Düzgün qidalanma və həyat tərzi də buna təsir edən faktorlardandır.

Az ye, çox yaşa

30 il əvvəl ABŞ-da alimlərdən ibarət iki qrup bir sıra tədqiqatlara start verdilər. İyirmi il davam edən müşahidə öz nəticəsini verdi. Az kalorili pəhrizdə oturan meymun digər qrupa nisbətən daha uzun müddət yaşadı. İkinci qrupdakı meymunlar isə şəkər, xərçəng və ürək-damar sistemi xəstəliklərindən dünyasını dəyişdi. Alimlər qrupu birlikdə işləmək qərarına gəldilər. Yeni tədqiqat zamanı məlum oldu ki, orta yaş dövründə aşağı kalorili pəhrizə oturan meymunlar daha uzun müddət yaşayıb. Tədqiqatçılar düşünürlər ki, nəticələri insana da tətbiq etmək mümkündür.


Müalicəvi aclıq

Harvardlı alimlər müntəzəm olaraq ac qalmağı məsləhət görürlər. Bu yaxınlarda aparılan tədqiqatın nəticələrinə əsasən, müvəqqəti olaraq qidadan imtina etmək hüceyrələrdə enerji mübadiləsi prosesini yaxşılaşdırır. Başqa sözlə, müntəzəm olaraq ac qalmaq qocalma prosesini yavaşladır.

150 dəqiqə idman

Uzunömürlü olmaq üçün aktiv həyat tərzi sürmək, daha çox piyada gəzmək lazımdır. Bu nəticəyə isə Kanadanın Makmaster universitetinin alimləri gəliblər. Alimlər uzun müddət 17 ölkənin 130 min sakinini müşahidə ediblər. 7 il sonra məlum olub ki, gündə yarım saat fiziki hərəkət edənlər ürək-damar sistemi xəstəliklərindən 20%, erkən ölümdən isə 28% daha az əziyyət çəkiblər.

Həftədə 750 dəqiqə idmanla məşğul olanlarda isə bu nəticə daha yaxşı, yəni 36% təşkil edib.

Elm həyatdır

2017-ci ildə britaniyalı bioloqlar müəyyən ediblər ki, insan ömrü genetik və sosial faktorlardan asılıdır.

Alimlərin əlində Avropanın müxtəlif ölkələrindən olan 600 min insanın genomları haqqında böyük məlumat olub. Dəqiq analizlər zamanı məlum oldu ki, sağlamlığa ziyan vuran bütün zərərli vərdişlər təkcə DNA ilə müəyyən edilmir.

Məlum olub ki, təhsil səviyyəsi insanın ömrünün uzun olmasına kifayət qədər güclü təsir edir. Məktəb və universitetdə hər təhsil ili insan ömrünə əlavə 11 ay qazandırır. Alimlər deyir ki, ali təhsil insanlara düzgün qidalanma və pis vərdişlərdən asılı olmamağa kömək edir.

Sirli həb

Bəşəriyyət bineyi-qədimdən dirilik suyu axtarır. Alimlər artıq onun üzərində işləyirlər. Bu barədə iki elmi məqalə dərc olunub. Heyvan orqanizmində qocalma prosesini yavaşladan maddələrdən söhbət açılıb.

İyul ayında Marşall (ABŞ) universitetinin əməkdaşları laboratoriya siçanlarının ömrünü uzadan xüsusi ferment, inyeksiya barədə məlumat veriblər. Bioloqlar bir il ərzində siçanlara yağlı qida veriblər. Bununla yanaşı yuxarıda adıçəkilən iynə heyvanlara vurulub. Nəticədə isə iynə vurulan siçanlar digərlərindən daha cavan görünüblər.

Avqust ayında isə Minnesota universitetinin alimləri də qocalığa qarşı mübarizə məsələsində yeni nəaliyyətlər barədə məlumat veriblər. Onlar müəyyən ediblər ki, müəyyən məhlullar qocalan hüceyrələri məhv edir və iltihabı azaldır.

Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

İlk çoxarvadlı hökmdar, qoyunların seçdiyi cariyə — TARİXİ FAKTLAR

İlk çoxarvadlı hökmdar, qoyunların seçdiyi cariyə
10:32
Bu gün
1485
Maraqlı
A
Dünya tarixində hökmdarlar, xanlar, şahlar və sultanlar hərəmxanaları ilə də məşhur olublar. Bu barədə bir çox yazılar, mənbələr günümüzə qədər gəlib çatıb.

 “Ölkə.Az” xəbər verir ki, çox az adam bilir ki, hərəmxana sistemi ilk dəfə Çində qurulub. Bu və digər maraqlı faktları tarixçi-alim Əkbər Nəcəf bizimlə bölüşüb.

Hərəm sisteminin memarı Qədim Çində hökm sürmüş Çu xanədanlığı olub. Tam 800 il Çini idarə edən (e.ə. 1054-250) bu xanədanlıq dövründə "hərəm qanunvericiliyi"nin əsasları hazırlanıb.

Buna görə, bir hökmdarın çoxlu qadınlarının və cariyələrinin olması o hökmdarın gücü və ehtişamı təmsil edirdi. Əsasında bir hökmdar 9 arvad ala bilərdi. Digərləri, sadəcə cariyə funksiyasını icra edirdilər.


Doqquz qadınlı sistem bir kainat sistemi idi. Dördü şərq, dördü qərb olmaqla bir nizam təşkil edirdilər. Beşinci sıradakı qadın balans ünsürü idi.
Ancaq ilk qadın "ağ qan" hesab olunur və ondan doğulan uşaqlar vəliəhd, yəni hökmdar nəslinin davamçısı olurdular. Əgər birinci xanımın övladı olmazda bu haqq ikinciyə ötrülürdü.

Maraqlıdır ki, Çular çinli olmayıblar və Orta Asya üzərindən indiki Monqolustana gəlib Çini ələ keçirmiş bir türk kökənli xanədanlıq idi. Onlar haqqında ilk və sanballı araşdırmalara və kimlikləri haqqındakı fikirlərə yəhudi əsilli böyük alman sinoloq V.Eberhard imza atıb. Eberhar Hitlerdən qaçıb Türkiyəyə gəlmiş və Türkiyədə sinologiyanın əsasını qoymuş bir alimdir. Bu alimin gələn il anadan olmasının 110 illiyi tamam olacaqdır. Eberhar, eyni zamanda böyük türk alim Bahaeddin Ögəlin də müəllimi olub.

Çində Jin xanədanlığı dövründə (265-420) hökmdarların evlənməsi qadağan edilib. Qadağanı qoyan isə dövlətin ilk imperatoru Vu Di (265-290) olub. Ancaq onun zamanında Çin hərəminə astronomik sayda cariyə cəlb olunmuşdur. Sadəcə hökmdarın cariyələrinin sayı 5.000 idi. Özündən sonra taxta çıxan Hui Vu zamanında isə cariyə sayısı 10 minə çıxmışdır.


Shi Hu zamanında isə saraydakı cariyə sayısı 30 minə yüksəldi. Bütün ölkə hökmdar üçün qız axtaran məmurlarla dolub daşırdı. Dövlət xəzinəsinin böyük hissəsi də bu sistemə və qız axtaran məmur aparatına xərclənirdi.
Hökmdarların bir-birlərinə, yaxınlarına, tabeliklərində olanlara qadın və ya cariyyə hədiyyə etməsi də qədim Çin ənənəsi olub. Çində Çu imperiyasının tənəzzül dövrü Döyüşən Dövlətlər dövrü (e.ə. 475-221) adlanır. Bu dövrdə Çində hər əyalət özünü bir dövlət elan etmişdi. Bu dövlətlərin hökmdarları dost və düşmən münasibətləri içində yaşayırdılar. Bu vaxt hökmdarların gözəl qızları bir hədiyyə vasitəsi olaraq bir-birlərinə göndərmə ənənəsi yarandı. Həmin tarixdən sonra da qadın hədiyələşmə vasitəsi olaraq qaldı və hətta Çinin sərhədlərini aşaraq geniş bir areala yayıldı.

Tarixdə ilk çoxarvadlı hökmdar Çinin mifik hökmdarı Di Shun olub. Bu adam eyni ailənin iki qızı ilə evlənmişdir. İki bacılar özləri də hökmdar ailəsindən olub hökmdar Di Yaonun qızlarıdır. Bu hadisə eyni zamanda tarixdə bir kişinin birdən artıq arvad almasını göstərən ilk tarixi faktdır. Bu hadisə e.ə. III min illikdə cərəyan edib...


Çin sarayında qadınların çoxluğu ciddi bir problemdi. Belə olan halda hökmdarın gecəni hansı qadınla keçirməsini qoyunlar təyin edirdi. Hərəmin içindəki yollar dar olduğundan hökmdarın arabasını qoyunlar çəkirdi. Qoyun arabası hansı cariyənin qapısında dayanırdısa hökmdar gecəni orada keçirirdi.
Bu vəziyyət maraqlı səhnələrə də səbəb olmuşdur. Belə ki, bəzi ağıllı cariyələr qoyunların dayanması üçün öz qapılarının ağzına ot qoyurdular. Bəziləri də qoyunun keçəcəyi yola duzlu su tökürdülər.

Bəzən də hökmdarla birlikdə olan cariyəni zər oyunları təyin edirdi.
Çinli bir imperatorun gecə həyatı, gün batmadan iki saat əvvəl başlayırdı. Artıq bu saatda onun gecəni keçirəcəyi qadın hərəmağası tərəfindən müəyyən olunurdu. Hər günə uyğun yataq otağı və tərtibatı olurdu. Burada əşyalar qədər seçilən rənglər də mühimdir.
İmeratorun səfahətilərinin isə xüsusi dəftərləri tutulurdu. Hətta buraya gecəni keçirdiyi qadınları adları və xüsusiyyətləri də yazılırdı. Hökmdarla gecəni keçirən qadınlar isə ciddi nəzarət altında tutulurdular.

Hökmdar ilə qadınlarının arasındakı məşhur səhnələrin də nizamı vardı. Kişi-qadın münasibətinin demək olar ki, çoxu səfahat nizamına ayrılmışdı...
Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA