Məbud Məhərrəmov: "Rafaellə Coşqunun oynadığı qadın rolları pis deyil" — MÜSAHİBƏ

Məbud Məhərrəmov:
15:03
12.03.2019
3597
Mədəniyyət
A

1988-ci ilin yeni il gecəsində efirə çıxan “Yaşıl eynəkli adam” tamaşası çoxlarının yadındadır. Əsasən Sovet dövrünün insanları onun qeyri-adi obrazını çox bəyənmişdilər. Elə özünün dediyi kimi, ilk baxışdan öz xarizmasıyla “Bizim Qarik” böyük tamaşaçı kütləsi tərəfindən çox sevilmişdi. Sonradan onun dediyi bütün sözlər xalq arasında məsəllərə çevriləcəkdi. 

Müsahibə almaq üçün Məbud müəllimlə zəngləşib, Rus Dram teatrına yollandım. Yolboyu verəcəyim sualları dəfələrlə oxuyub, əzbərləyirdim. Özümə arxayın deyildim, düşünürdüm ki, Məbud Məhərrəmovu qarşımda görəndə çox həyacanlanacam. Başqa cür ola da bilməzdi, uşaqlıqdan mavi ekranlarda gördüyüm insanı bu gün qarşımda canlı görüb, söhbət edəcəkdim. İllərin peşəkar aktyorunun özündənrazı olacağını düşünsəm də, gözlədiyimin tam əksi oldu. 

Teatra çatıb, Məbud müəllimə zəng vururam, gəldiyimi söyləyirəm. Mehribanlıqla məndən gözləməyimi xahiş edir. Budur xalqın sevimlisi, sadə insan məni özü qarşılayır. Həyəcanlıdır deyəsən, mənim kimi. Üzürxahlıq edir, hazırda məşqin olduğunu, məni bir balaca gözlədəcəyini deyir. Birdən geri qayıdıb, məni çağırır. "Sizi də zala aparmaq istəyirəm, orada oturub məşqə baxarsınız, belə darıxmazsınız" deyir.  Elə məşqin başlanması ilə mən sanki sehrli aləmə düşürəm. Səhnə insanı necə də alıb-aparır. Sanki mən zalda deyil, elə səhnədəyəm. Oturduğum kürsüdən baxanda Məbud Məhərrəmovun səhnəyə sevgisini, doğmalığını görürəm.

Məşq bitdikdən sonra müsahibə üçün qrim otağına qalxırıq. Məbud müəllim burada da məni öz sadəliyi ilə təəccübləndirməyi bacarır. Mənə qəhvə təklif edir, əvvəl utanıram və imtina edirəm. Onun təkidi ilə razılaşıram. Və maraqlı söhbətimiz başlayır..  


                        
- Mən sizi yaxından tanımaq üçün tərcümeyi-halınızı oxudum. Sözsüz ki, sizi xalq artisti kimi tanıyıram. Ondan kənar bir insan kimi tanımaq üçün siz özünüzü üç kəlmə ilə necə xarakterizə edərdiniz? Səhnədən kənarda gündəlik həyatda Məbud Məhərrəmov kimdir?

- Mən özüm–özümü xarakterizə edə bilmərəm, bu mənə bir az çətindir. Ancaq təkəbbürdən uzaq olsun, mənim dostlarım, ətrafım hətta jurnalist dostlarım deyir ki, “Məbud şən insandır ” Rusların bir sözü var - “Çelovek prazdnik” (gülür) 

- Zahirən təmkinli görünürsüz, daxildə də eləsiniz?

- Yox, əksinə. Sakit təbiətli biri deyiləm. Tez əsəbləşirəm. Mən birdən-birə özümdən çıxa bilərəm, tez də sakitləşərəm. Əsəbləşirəm, sözümü deyirəm, hər şey keçib gedir. Ancaq ürəyimdə heç vaxt kin saxlamıram. Nəyisə düşünüm əvəzin çıxım, belə bir xarakterim yoxdur. Çalışıram heç kəsin xətrinə dəyməyim, olanda da bilmədən edə bilərəm. Bəzən dərin düşüncəli-filosof, bəzən də şən, qayğısız bir insanam.

- Hər bir rol aktyor üçün doğmadır. Bəs siz necə, rollarınızı seçirsiz?

- Bilirsiniz, mənim üçün bu suala cavab vermək bir az çətindir. Biz aktyoruq, düşünürəm biz rolu seçə bilmərik. Mənim fikrimcə əsl aktyor pis-yaxşı hər bir rolu oynamalıdır. Çünki hər ikisini oynamalısan ki, müqayisə edəcək vəziyyətə gəlib çata biləsən. Mən indi seçə bilərəm, hansı rolu oynayım, hansını yox. Karyeramı təzə başlayanda bunu edə bilməzdim. Mən çalışıram oynadığım bütün rolları özümünküləşdirim, doğmalaşdırım... Ancaq mənim karyeramda fərqli rollarım olub, müxtəlif janrlarda oynamışam.  Ampluamı tez-tez dəyişmişəm. Məsələn “Kral Lir” də təlxək rolu, “Karamazov qardaşları”nda ata-Fyodr Pavlovic Karamazov. Çoxları məni xüsusi ilə ata rolunda təsəvvür edə bilmirdi. “Üns” yaradıcılıq emalatxanasında Elçinin “Şekspir” tamaşasında ruhi xəstəxananın baş həkimi rolunda çıxış etmişəm. Sonra “Məna axtarışında” əsərində professor psixoloq rolunda da fərqli, psixoloji obraz yaratmışam. Mən bütün rollarımı sevərək oynamışam.

-  Bir az əvvəl məşq edirdiniz. Hansı tamaşaya hazırlaşırsınız? Sizə rejissorlarla işləmək asandır, yoxsa arada narazılıq olur?

- Yox, əsla. Mən təbiətcə rahat insanam. Rejissorlarla işləmək bilirsiz necədi? Mənim fikrimcə hər kəsə fərdi yanaşmaq lazımdır, çünki hər insanın özünə uyğun xarakteri var. Mən “Kral Lir” tamaşasında tearımızın baş rejissoru, xalq artisti Aleksandr Şarovskiylə çalışmışam. Onun tamaşalara, ssenarilərə özünəxas yanaşması var, öz dəsti-xətti var. Mənə onunla çalışmaq maraqlıdır, asandır.

İndi yeni tamaşaya hazırlaşırıq. Hazırda bizim Finlandiyada yaşayan soydaşımız, istedadlı rejissor Kamran Şahmərdanın quruluşunda Elçin Əfəndiyevin “İblisin oyunları” tamaşasının məşqləri gedir. Kamran müəllimin orada öz teatrı var,  bu əsərə görə xüsusi bizim teatra dəvət olunub. Bu da çox maraqlı roldur, deyə bilərəm ki, tamaşaçılar məni bu ampluada heç vaxt görməyiblər. Bundan başqa mənim teatrımızın istedadlı, tamaşalara qeyri-adi yanaşan rejissor İlqar Safatla da çox işlərim olub. Neçə tamaşalarda bir yerdə çalışmışıq. “Kazanova-sevgi oyunu”, “Payız sonatası” bu tamaşalardandır. Onun da özünə xas dəsti-xətti, yolu var. Ona görə mənə onunla da işləmək həm maraqlı, həm də rahatdır.

Bundan başqa “Karamazov qardaşları” tamaşasında istedadlı rejissorlarımızdan biri olan İranə Tağızadə ilə çalışmışam. O, tamaşaya özünəxas quruluş verib, mən də bur rolu sevə-sevə oynamışam.

Fürsətdən istifadə edib bildirmək istəyirəm ki, “Kral Lir” əsərində sabah ad günü olan Nodar Şaşıqoğlu ilə tərəf müqabili olmuşam. Uşaqlıqda onu televizorda “Uzaq sahillərdə” Mixaylo obrazında görəndə heç ağlımada gəlməzdiki, nə vaxtsa onunla tərəf müqabili olacam. Bu xoşbəxtlik mənə nəsib olub.

- Deyirlər ki, son zamanlar teatra maraq azalıb. Xüsusən də gənc nəsildə demək olar ki, bu maraq yoxdur. Yaranmış durumu internetlə, yeni texnologiyalarla əlaqələndirirlər. Hətta "internet gəncləri" adlı yeni termin də var. Siz internetin gəncləri yaradıcılıqdan ayırması barədə deyilənlərlə razısınız?

- Mənə elə gəlir ki, problem təkcə onda deyil. Fikrimcə, teatrı heç nə ilə əvəz etmək olmaz. Teatrda hər şey canlı olur. Düzdür, hazırda Azərbaycanda teatra 60-70 illərdəki kimi  maraq yoxdur. Yadımdadır, mən uşaq olanda, atam hər zaman teatra bilet alırdı, mütləq bizi tamaşalara baxmağa aparırdı. Uşaqlıqdan bizdə teatra sevgini aşılamışdı. Təəssüflər olsun ki, indi maraq itib. Ola bilər internetin, televiziyaların burada rolu çoxdur, tam deyə bilmərəm ki, cavanlar gəlmir, bizim tamaşalara gənclər də gəlir. Biz ağır bir dövr yaşadıq, böyük imperiya dağıldı, ağır bir etap keçirdik. Fyodr Mixayloviç Dostayevski deyirdi “Allah bizə dəyişikliklər dövründə yaşamağı qismət eləməsin.” O zamanlar bir sıra teatrlar fəaliyyətini tamamilə dayandırmışdı. Demək olar ki, bir nəsil teatrsız böyüdü. Bu da öz nəticəsini belə göstərdi. Bundan əlavə teatrlar yetərincə təbliğ olunmur. Əvvəllər avtobus dayanacaqlarında, şəhərin müxtəlif yerlərində afişalar asılırdı, sonradan bunları götürdülər. Bu da  öz növbəsində marağın itməsinə səbəb oldu. Bu gün insanlar hansı teatrda hansı tamaşa olacağından xəbərsizdirlər.

- Müsahibələrinizin birində oxumuşdum ki, bir dönəm teatrdan uzaqlaşmışdınız. Bu istirahət üçün idi, yoxsa hansısa bir inciklik vardı?

- İstirahət demək olmaz, ancaq susqunluğumu qorumuşdum.

- İncimişdiniz?

- İndiki cavanlara bir az asandır. Teatra gəlirlər 3-4 aydan sonra baş rol ala bilirlər. Bizim dövrümüzdə belə deyildi. Biz gərək illər boyu kiçik rollarda, sözsüz rollarda oynayaydıq ki, etimad göstərib, rol verəydilər. Bizə balaca bir rol verəndə, sevinirdik. Biz bunu hədiyyə kimi qəbul edirdik. O ki qaldı sualınıza, buna teatrdan getmək də demək olmazdı. Çünki mən bir il burada ştatdankənar öz tamaşalarımı oynayırdım. Rollarım olub, gəlib çıxış edib getmişəm. Ancaq deyim ki, mən o dönəmdə boş oturmamışdım. "Bakı payızı" müsabiqəsində iştirak etdim, Rasim Ocaqovun “Başqa ömür” filmində çəkildim. Müsabiqədə çıxışım zamanı Ramiz Həsənoğlu məni görmüşdü. Ondan sonra isə o, məni “Yaşıl eynəkli adam” teletamaşasına dəvət etdi. Bir də o vaxt film çəkilişinə, müsabiqədə iştirak etməyə məni teatrdan buraxmırdılar, getməyimə bunlarda təkan oldu. Ancaq deyim ki, o dövrü yaradıcılığımın ən məshuldar dövrü də adlandırmaq olar.

Image result for məbud məhərrəmov yasil eynəkli adam

- Ona görə deyirlər ki, hər pis işdə bir xeyir var. Siz teatrdan getdiniz və müsabiqədə Ramiz Həsənoğlu sizi görərək "Yaşıl eynəkli adam" teletamaşasına dəvət etdi. Bu isə sizə böyük uğur qazandırdı, populyarlaşdınız.

- Bəli, düzdür.

- Mən eşitmişəm küçədə sizi hətta “Qarib müəllim” çağırırdılar.

- “Bizim Qarik“də deyirdilər, Qarib müəllim də, tabutik də deyirdilər.

- O tamaşada maraqlı frazalar vardı: tabutik, balacalal, tabutik. Mənə maraqlıdır bu sözlər ssenaridə vardı, yoxsa öz improvizəniz idi?

- Yox, var idi.  Amma mənim də öz improvizələrim olub. Allah rəhmət eləsin, Vaqif Səmədoğlu bütün çəkilişlərdə gəlirdi. Mən də bir neçə söz təklif etdim, məmnuniyyətlə qəbul etdi.

- Hansı sözlər idi?

- “Yoxdul a tı?”, “Oçen stlannıy tip” bir sıra belə sözlər vardı. Sonra məşhur “V lesu rodilas yeloçka” mahnısını mən milli formada oxuyuram, o da mənim improvizəm idi.

- Tamaşanın pərdəarxasından başqa nələr danışa bilərsiniz?

-  Maraqlı məqamlar çox idi. Gözümdəki eynək işçilərdən birinin, boynumdakı şərf Ramiz Həsənoğlunun şərfi idi. Bir də görürdün məşq eləyən zaman, Ramiz müəllim qəhqəhə çəkirdi. O da bəzi kadrlarda bir neçə yerdə düşüb. Diqqətlə tamaşaya baxsanız, hətta onu uzaqdan eşidə bilərsiniz. 

- Xalq artistisiniz, həm də Prezident təqaüdçüsünüz. Martın 1-də Prezident incəsənət xadimləri ilə görüşdü, onların problemləri ilə maraqlandı. Bu da onun diqqəti, qayğısı idi. Orada hamı öz problemlərindən danışdı. Siz bu barədə nə deyə bilərsiniz?

- Mən özümdə bu görüşdə iştirak etmişdim. O bizimlə üz-üzə oturub dərdlərimizlə, ağrılarımızla maraqlandı. Çox səmimi görüş keçdi. Möhtərəm Prezidentimizin işi, problemi çoxdur. Ancaq biz çox şad olduq ki, o, dəyərli vaxtından bizə ayırdı. Hamının problemini diqqətlə, səbrlə dinləyib öz müdrik cavabını verirdi. Sağ olsun, çox məsələləri yerindəcə həll etdi. Bəs biz nə vaxt ona bunlardan danışmalıydıq?  Afaq xanım da gözəl çıxış etdi. Teatrın, aktyorların problemlərindən danışdı. Bu da öz növbəsində böyük rol oynadı, bəzi problemlər həllini tapdı.

- Amerikada teatr məktəblərində aktyorların hazırlanması üçün nəzərdə tutulan nəzəriyyələrin birində deyilir: “Aktyor oynamaq üçün vasitəni öz içində axtarmalıdır, öz fərdiliyini, unikallığını ortaya qoymalıdır”. Siz necə düşünürsünüz?

- Düşünürəm ki, aktyorun xarizması, cazibədarlığı olmalıdır. Səhnədə hər zaman “ağ rolu” oynamaq çox çətindir. Kinoda bunu etmək bir az asandır. Məsələn,  gözlərin mənasını göstərmək üçün yaxın kadrlar var. Ancaq teatrda bu, çox çətindir. Məsələn, “Baharın 17 anı” filmində Ştirlesin rolu “ağ roldur”. Orada onun ifası az idi, ancaq mimikalar çoxdur. Buna da “ağ rol” deyilir. Ona görə hər zaman belə rolları ifa etmək üçün xarizmatik aktyorlar dəvət edirlər ki, ətrafında xoş aura yaradıb, izləyicini özünə cəlb etməyi bacarsın. Akyor ilk baxışdan tamaşaçını ələ almağı bacarmalıdır.

- Siz “İbrus” teatrında, “Tartüf Ağayeviç” tamaşasında  Pəri rolunu ifa etmisiniz. Necə oldu birdən-birə qadın rolunu oynadınız? Həm də demisiniz ki, bığlarımı qırxmayacam, bu, mənim imicimə xələl gətirəcək.

- Həm ona görə, həm də yoldaşım etiraz edirdi (gülür). Rüstəm İbrahimbəyov bu tamaşanı quranda əvvəl mən orada Orqan-Madam Pernelin oğlu rolunda çıxış etməli idim. O, bu tamaşanı Molyerin “Tartuf” əsəri əsasında qurmuşdu və milliləşdirmişdi. Ona görə əsər “Tartüf Ağayeviç” adlanırdı. Personajlarda Orqan-Orxan, Madam Pernel-Pəri xanım olmuşdu. O, uzun müddət Pəri xanım obrazını oynamağa aktrisa axtarırdı. Tamaşada Pəri xanım qoca qarı idi, nədənsə bu rolu oynamağa heç kəs razılıq vermirdi. Məşqlərin birində Rüstəm müəllim məni çağırdı. Mənə dedi, gəl, Pəri xanım rolunu sınayaq. Sözsüz ki, həmin vaxt mən çox təəccübləndim. Dedim, mənim bığım var, necə olacaq? O gülə-gülə “Nə olacaq ki, şərqdə çox xanımların bığı var” cavabın verdi (gülür). Və belə bu obraz yarandı. Bu da mənim başqa bir ampluada olan rollarımdan biridir.

- Hazırda qadın rollarını oynayan kişi aktyorlar çoxdur. Pis-yaxşı, bacardı-bacarmadı oynayırlar. Siz buna necə baxırsız?

- Burada janra fikir vermək lazımdır. Biri var teatrda dramatik rol, bir də var estrada teatrı. Bunlar fərqli janrlardır. Mən bir neçəsinə baxmışam. "Bu şəhərdə"nin tamaşalarına baxmışam,  pis deyil. Mən düşünürəm ki, bu onlarda normal, təbii alınır. Məsələn, o vaxt Murad Dadaşov da KVN-də məşhur Səmayə xala rolunu yaratmışdı. O da uğurlu personaj idi. Mən buna normal baxıram, əlbəttə ki, çox təbii alınırsa. Teatrın belə bir qanunu var ki, pis oynamaqdansa heç oynamamaq daha yaxşıdır.

- AzTV-də “Kinoklub” verilişinin maraqlı iştirakçılarından biri idiniz. Məşhur “Süfrə” verilişinin aparıcısı olmusunuz. Təklif kimdən gəlmişdi? Siz rusdilli biri necə oldu ki, o verilişə təklif aldınız?

- Mənə təklif “Kinoklub”un rejissoru Etibar Babayevdən gəlmişdi. Sonra "Səhər" proqramının nəzdində “Süfrə” rubrikası açıldı, layihəyə görə aparıcı qeyri-adi görünüşlü biri olmalıydı. Beləcə, Etibar  məni o verilişə də dəvət etdi. Bu da teleməkanda ilk mətbəx verilişlərindən biri idi. Qonaqlarım Azərbaycanda fəaliyyət göstərən diplomatların xanımları, baş aşpazlar, məşhur müğənnilər olurdu. O zaman "Səhər" redaksiyasının baş redaktoru Qulu Məhərrəmli idi. Ona mənə görə zəng edib, etirazını bildirənlər də olurdu. Ancaq məmnun tamaşaçılar çox olduğuna görə mənim aparıcılığım davam edirdi. Bir verilişdə qonağım Cavan Zeynallı idi. Mən verilişdə dedim ki, Cavan, bilirsən bu verilişə səni niyə dəvət etmişəm?  Soruşdu ki, niyə? Dedim ki, istədim tamaşaçı görsün ki, mən sənin yanında toya getməliyəm. Mən axı azərbaycan dilində ondan yaxşı danışıram (gülür).

- Yenidən belə bir təklif gəlsə, razı olarsınız?

- Bəlkə də.

- Hər kəsin bir səhvi olur, mənim isə ən böyük səhvim.... Cümləni necə tamamlayardınız?

- Mənim çox səhvim olub.

- Yox, bir səhv. Hansı ki, ömrü boyu peşmanlığını çəkmisiniz.

- Belə deyə bilməyəcəm. Ancaq bir onu bilirəm ki, əgər mən yenidən bu həyata gəlsəm, köhnə səhvlərimi etmərəm. Amma min dənə yeni səhv edərəm. Səhvlər doğruları görməyə kömək edir.

- İndi sizə aktyor kimi deyil, bir kişi kimi bir sual vermək istəyirəm. “Əsas daxili gözəl olsun” frazası sizcə doğrudur? Məbud Məhərrəmov çirkin qadını sevə bilər, yoxsa siz gözəllik aşiqisiniz? Sözsüz ki, söhbət ilk baxışdan gedir.

- Mən düşünürəm ki, hər qadın özünə görə fərdidir. İlk baxışdan heç vaxt bilmək olmaz. Mən bu fikirlə razı deyiləm. Hər qadının bir seviləcək tərəfi var. Sevmək üçün min işarə tapmaq olar.

Image result for Məbud Məhərrəmov

- Bu gün doğum gününüzdür. Həyatınızın yeni ilində özünüzə ən çox nə arzuluyardınız?

- Ancaq möhkəm can sağlığı, güc, qüvvə. Təkcə özümə yox, ətrafımda olan əzizlərimə, dostlarıma, bütün insanlara. Can sağlığı olmayanda nə pul, nə şöhrət insanın gözünə görünmür. Ən böyük zənginlik sağlamlıqdır.

Söhbətləşdi: Vüsalə Balayeva
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Lalə Məmmədova: “Boşanmış qadına həmişə intim obyekt kimi baxırlar” — MÜSAHİBƏ

Lalə Məmmədova: “Boşanmış qadına həmişə intim obyekt kimi baxırlar”
15:03
11.12.2019
7129
Mədəniyyət
A
"Ölkə.Az" kulis.az-ın Əməkdar artist Lalə Məmmədova ilə olan müsahibəsini təqdim edir.

- Bilirəm, ədəbiyyata, mütaliəyə zaman ayıran sənətçisiniz. Söhbətimizə kitablarla ilk tanışlıq illərinizi xatırlamaqla başlayaq.

- Kitablarla tanışlığım lap kiçik yaşlarımda başlayıb. Yadıma gəlir, birinci sinfə gedəndə bütün hərfləri tanıyırdım. Hətta yuxarı siniflərdə oxuyan bacılarımın kitablarını oxuyurdum. İlk dəfə müstəqil oxuduğum Turgenevin “Mumu” əsəri olmuşdu. Çox təsirlənmişdim. Zamanla mənim kitablara, oxumağa olan həvəsim bir az da artdı. Çünki bacılarım daima kitab oxuyurdular, atamın böyük kitabxanası vardı. İstər-istəməz kitablarla ünsiyyətdə olurdum. Maraqlısı odur ki, mən uşaq olanda öz yaşıma uyğun kitablar oxumurdum. Bəlkə də sizə təəccüblü gələcək, uşaq ədəbiyyatını, nağılları yeddinci sinifdən sonra oxumağa başlamışdım. Balaca olanda oxuduğum kitablara isə yuxarı siniflərdə dəfələrlə qayıdırdım. Xatırlayıram ki, “Uzun corab Peppi”ni 7-8 dəfə oxumuşdum. Oxumaq sonralar məndə vərdişə çevrildi. Ən çox romanlar oxuyurdum. Xarici Dillər Universitetini yeni bitirdiyim illərdə isə əsərləri orijinal dildə oxumağı sevirdim.

- Düşüncələrinizin formalaşmasında hansı yazıçının təsiri olub?

- Fransuaza Saqanın əsərləri mənim həyatımda, düşüncələrimdə dönüş nöqtəsi olub. Məni on-on beş il irəliyə atıb. Bu yazıçı ilə hardasa 20 yaşlarımda tanış oldum. O dövrdə Fransuazanın əsərləri Azərbaycanda çox da yayılmamışdı. 20-21 yaşlarımda oxuduğum bu yazıçının həm də mənə çox böyük köməyi dəyib.

- Fransuaza Saqanda sizi cəlb edən əsas cəhət nə idi?

- Bəlkə də, sırf qadın psixologiyasından yazmağı... Ümumiyyətlə onun əsərlərində məişətdən tutmuş müharibəyə, hətta cinsi azlıqlara qədər çox məsələlərlə bağlı real və dolğun məlumatlar var. İnsan oxuduqca görür ki, şübhə altına aldığın, qadın-kişi münasibətlərini əhatə edən, düşünməyə, danışmağa çəkindiyin mövzulara necə incəliklə toxunur.

20-21 yaşlı qızlar artıq özünü tanımağa başlayır. Bildiyiniz kimi qadınlarda 25 yaşına qədər inkişaf gedir. 25 yaşdan sonra artıq dolğunlaşma prosesi başlayır. İlk dəfə onun üç əsərini oxumuşam. Bu əsərlərdən biri Pol Eluarın şeirinə ithaf etdiyi “Salam, kədər” əsəri olub. Sonra “Bramsı sevirsiniz?” romanını tapıb oxudum. Mənə ən çox təsir edən əsəri isə “Soyuq suda bir az günəş zərrəsi” olub. Bu üç əsər həyata baxışlarımı dəyişib.

- Sevdiyiniz yazıçıları soruşsam, ilk üçlükdə kimlər yer alar?

- Ən çox sevdiyim yazıçılar Cek London, Aqata Kristi və Drayzerdir.

- Bu gün Azərbaycan səhnəsində kitab oxuyan, ədəbiyyatdan az da olsa xəbəri olan müğənnilər çox azdır. Siz fərqlisiniz amma...

- Bu, bəlkə də sizə qəribə görünə bilər, amma mənim üçün qəribə deyil. Çünki mən kitab sevən, daima oxumağın təbliğ olunduğu bir ailədə böyümüşəm. İndiyə qədər sevdiyim və qarşısından keçəndə biganə qala bilmədiyim bir mağaza varsa, o da kitab mağazasıdır. Demək olar, Bakı şəhərində yerləşən bütün kitab dükanlarını tanıyıram və bilirəm ki, harada nə tapmaq olar.

- Belə bir ailədə müğənni olmaq qərarınızın necə qarşılandığını təxmin edə bilirəm.

- Bizim evdə oxumaq birinci tələb və qayda olduğu üçün mənim müğənnilik sənətinə gəlməyim asan olmadı. Hətta deyim ki, bizim ailəmizdə mənim musiqi sahəsindəki yaradıcılığımı, bu sənətdə olmağımı qeyri-ciddi qəbul edirlər. Anam hələ də məni müğənni kimi qəbul etmir. Onun üçün mənim nə oxuduğum maraqlı deyil (gülür).

- Ananız sizi müğənni kimi dinləmir?

- Nə yalan deyim, dinləmir. Onun musiqi zövqü, müğənni seçimi başqadır. Əgər səhnəyə çıxıramsa, anam üçün ilk növbədə maraqlı olan mənim nə geyindiyim və necə davranmağımdır. Bu əvvəldən belə olub. Ona görə, həmişə atamla daha yaxın olmuşam. Çünki atam mənim arzularımı küçümsəmirdi. O, mənə hər zaman dəstək olub. Nə isə bir planımı bölüşəndə məni həmişə ruhlandırıb. Niyə də yox, alınacaq, deyib.Gallery

- Amma adətən belə münasibət ana-qız arasında olur.

- Mənim anam çox zəhmli bir xanımdır. Əslində, bunun üçün ona çox minnətdaram. O, tərbiyəni bizə verməsəydi, yəqin, bu gün mən və digər bacılarım həyatda daha çox səhvlərə yol verərdik. İndi də səhv edirik, amma onun sayəsində bir çox şeylərdən çəkinmişik.

- Sizcə, kitab insana ən birinci olaraq nə öyrədir?

- Hər insanın bir həyat yolu var. Kitablar sadəcə olaraq bizim həyatımıza işıq saçır, bizi məlumatlandırır. İndiki zamanda məlumat toplamaq bir qədər asanlaşıb. Bizim bu rahatlığımızı internet təmin edir. İstənilən anda bir toxunuşla hər şeydən xəbərdar ola bilirik. Amma mənim oxuduğum dövrlərdə biz məlumatları yalnız televiziya və kitablardan əldə edə bilirdik. Bəlkə də bu gün hər şeydən xəbərdar olmaq daha asanlaşıb deyə gənclərimizin kitaba marağı bir qədər azalıb. Kitabların gözəl aurası var. Məsələn, mən kitabların iyini çox sevirəm. Kitab oxuyanda elə hiss edirəm ki, müəllifin ruhu hopub o kitaba. Qabriel Qarsia Markesin “Yüz ilin tənhalığı” romanını oxuyanda bir daha şahidi oldum ki, dünyanın o biri başında tanımadığımız, görmədiyimiz bir yazıçının ruhunu hiss edib, onun təsiri altına düşmək mümkündür.

- Siz danışdıqca diqqətimi bir şey çəkdi. Ancaq xarici yazıçılardan danışırsınız.

- Əgər ötən əsrdən bu yana nəzər salsaq, oxuduqlarım arasında Mirzə Fətəli Axundzadənin, Cəlil Məmmədquluzadənin, Mirzə Ələkbər Sabirin adlarını çəkə bilərəm. Mən onların ruhu qarşısında baş əyirəm. Çünki bu insanların əsərləri olmasaydı, biz o dövrdə baş verən hadisələri, xalqı uçuruma sürükləyən cahilliyi, insanları işığa doğru aparan aydınların, liderlərin keçdiyi çətin yolları bilməzdik. Ruhunu hələ də hiss elədiyim Mikayıl Müşfiq var. Mikayıl Müşfiqin sözlərinə mahnı oxuduğum zaman mən onun ruhunu hiss edirəm. Bu, çox qəribə bir hissdir. Heç bir şairi mən o cür hiss edə bilmirəm. Onun cəsədi torpağa tapşırılmayıb, ruhu gəzəri və narahatdır. Poeziyada Mikayıl Müşfiq, Ramiz Rövşən mənim üçün başqa bir dünyadır.

Rüstəm Behrudinin şeirlərini sevirəm. Onun poeziyası yaradıcılığımda başqa bir qol yaratdı. “Çiçəyim” mahnısı mənim özümü ifadə etdiyim bir mahnıdır. Çiçəklərə aid o qədər gözəl mahnılar var, amma tənha bir çiçəyin dağın başında bu cür möhtəşəm təsviri, müəllifin “Soyuq olar sənə, geyin kölgəmi əyninə” misrası heyrətamizdir. O sözlərdə mən, əslində, özümü görmüşdüm. Bilirsiniz ki, Lalə dağ çiçəyidir. Onu heç vaxt dərib güldana qoymaq olmur, ləçəkləri tökülür. Məni də sevdiyim işdən ayırmaq olmaz.

- Bəs müasir Azərbaycan ədəbiyyatından nə dərəcədə məlumatlısınız?

- Sənətimlə əlaqəli olaraq daha çox poeziya ilə maraqlanıram. Şəhriyar Del Geraninin, Sevinc Çılğının, Aqşin Yeniseyin şeirlərini çox bəyənirəm. Şəhriyar çox istedadlı gəncdir. Bir dəfə maraqlı bir hadisə baş vermişdi. Mən Şəhriyarın şeirləri ilə Kulis.az vasitəsi ilə tanış olmuşdum. Amma heç bilmirdim ki, bu şair mənim Facebookda dostlarım arasındadır. Paylaşımını gördüm və dərhal özüm ona mesaj yazdım, bildirdim ki, şeirlərini çox bəyənirəm. O da: “Ay Lalə xanım, 15 ildir biz sizin fanatınızıq, nə olar bir-iki gün də siz bizim fanatımız olun” deyə bir zarafat etdi. Son oxuduğum nəsr əsərini isə mənə kitab mağazasında satıcı şiddətlə tövsiyə etdi. Bu, Varis Yolçuyevin sonuncu nəşr olunan romanı idi. İlk dəfə idi tanış olurdum bu yazıçı ilə. Dəhşətli bir əsər deyildi, amma hər halda oxuyub bitirdim.Gallery

- Hər kəsin masaüstü bir kitabı olur. Lalə Məmmədova hansı kitabı özündən ayırmır?

- Yataq otağımdakı kosmetik vasitələrin yığıldığı üç rəfin ən böyüyündə kitablarımı yerləşdirmişəm. Baş ucumda bir deyil, bir neçə kitab var. Bunlar Nitşe, Freyd, Oşonun əsərləridir. Və təbii ki, Qurani- Kərim.

- Ədəbiyyatda hansı qadın obrazı sizə maraqlı gəlib?

- Mən elmi işimdə Anarın “Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi” əsərindəki Təhminəni müdafiə etmişdim. Hətta onu Məcnunun sevgisi qədər sevib özünü oda atacaq, əridəcək qədər cəsarətli bir qadın olaraq gördüyümü yazanda bir qədər mənfi reaksiyalarla qarşılaşdım. Bu, onu göstərdi ki, bizim cəmiyyətimizdə hələ də Təhminələrə qarşı qəzəb var. Heç kim düşünmək istəmir ki, Təhminənin uşaqlıqdan bəri travmalı bir həyatı olub. Bütün baş verənlər, elə-belə anidən baş verməmişdi. Qadın istəməyərək bu taleni yaşamışdı. Boşanmış olduğu üçün hansısa professorun oğluna aşiq olub onu təmiz sevgi ilə sevməsini cəmiyyət qəbul edə bilmirdi.

- Siz də ailə həyatı uğursuzluqla nəticələnən bir xanımsınız. Ailələrin uzun müddət davam etməsinə indiki dövrdə nələr mane olur?

- Siz qorxmursunuz bu sualı mənə verməkdən? Biz bu mövzuya toxunsaq gərək, söhbət səhərə qədər uzansın. Bu barədə bir dəfə danışmışdım, bir az kəskin alınmışdı. Çox adam əslində nə demək istədiyimi anlamamışdı. Baxın, evlənmək kimi boşanmaq da təbii bir prosesdir. İldən-ilə insanın duyğuları, həyata baxışı, düşüncələri dəyişir. Bu gün düşündüyüm kimi 10 il sonra düşünə bilmərəm. Başqasına vurula da bilərəm. İnsanın həyatında zaman içərisində hər şey dəyişə bilər. Ona görə də mən Oşonu tez-tez oxuyuram. Bunun kökündə Allahın xəbəri olmayan bizim uydurduğumuz adət-ənənələr dayanır. İnsanlar bir-birini tanımalıdır. Ata-ana övladı üçün “yaxşı qız”, “yaxşı oğlan” axtarmamalıdır. Bu, anlayış zehinlərdən silinməlidir.Gallery

- Sizcə, bəs niyə belə olur?

- Mənə elə gəlir, bizim xanımlarımızdadır problem. Kişini də, qadını da yetişdirən qadındır. Qadınlarımız gələcəyə kişi yox, uşaq böyüdürlər. Həyat üçün kişi, sabah üçün ata, qadın üçün ər yetişdirmirlər. Atalar isə oğullarının heç vaxt onlardan bir pillə üstün olmasını istəmir. Oğlanlarını cəngavər kimi yetişdirmirlər. Daima özlərindən asılı olmalarını istəyirlər. Ona görə də bu gün bizim cəmiyyətimizdə kişi modeli yoxdur. Biz həyat üçün kişi hazırlamırıq.

- Ümumiyyətlə, cəmiyyətin boşanmış qadına münasibətini təhlil etsək, ortaya hansı mənzərə çıxar?

- Boşanmış qadına münasibət deməzdim ki, 30 il bundan əvvəlki qədər pisdir. Amma bu da danılmazdır ki, boşanmış qadına həmişə bir intim obyekt kimi baxırlar. Bu, insana çox pis təsir edən bir haldır. Əgər bu qadın özgüvəni yüksək olan, özünü oda-közə vurub uğur qazanan bir qadındırsa vəziyyət ikiqat ağırdır. Uğurlu qadının uğurlarını görmədikləri, tanımadıqları, özlərindən uydurduqları hansısa bir kişinin ayağına yazırlar. Bu, sadəcə olaraq dözülməzdir.

- Sizin kimi həssas və azad ruhlu bir qadın üçün bu yaşdan sonra valideynlərlə yaşamaq çətin olmur?

- Zaman-zaman çətinlik yaşayıram. Mənim övladlarıma anam tərbiyə verir. Bir tərəfdən buna çox sevinirəm ki, valideynlərim övladlarımın başının üstündədir. Amma digər tərəfdən anamla razılaşmadığım məqamlar var. Məsələn, bir şey olanda deyir, qızına bunu öyrətməmisən, sabah problem yaşayacaq. Bu sözün ucundan tutub deyirəm, anam, sən də bizə elə demisən, amma mən qızıma bunu deməyəcəyəm. Çünki mən onu ər üçün yox, cəmiyyət, həyat üçün yetişdirirəm. Övladımı da ərə verəndə sənin kimi “get ordan meyitin çıxsın” deməyəcəyəm.

- 90-cı illərin populyar mahnılarından ibarət layihəniz maraqla qarşılanıb. Deyəsən, insanlar ötən əsrin nəğmələrini axtarır.

- Bu gün hamı bir anda populyarlaşan keyfiyyətsiz musiqilərdən şikayətçidir. Amma mən şikayətçi deyiləm. Düşünürəm ki, bu da olmalıdır. Bunu da görməliydik ki, 90-cı illərə qayıdıb o illərdə yaranan mahnılara qiymət verək. Yəqin, bizim xalq pis görməyincə yaxşının qədrini bilmir. İstənilən halda mən heç vaxt nə o cür mahnılar oxuyan sənətçiləri, nə də o mahnıları dinləyən kütləni aşağılaya bilərəm. Tələbat var ki, o cür mahnıların sayı da artır. Zaman ələkdir. Zamanın ələyindən keçən mahnılar çox az olur. Kütləyə aldanmaq olmaz.

ŞƏRH YAZ
0

“Eşidəndə ki, 25 yaşlı müğənniyə ad verilib, adama təsir edir” — Yaqut Babayeva

“Eşidəndə ki, 25 yaşlı müğənniyə ad verilib, adama təsir edir”
10:55
11.12.2019
5291
Mədəniyyət
A
Müğənni Yaqut Babayeva uzun fasilədən sonra “Şou ATV” verilişinin qonağı olub.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, ifaçı səhnədən, efirdən kənar qalmasının səbəblərini açıqlayıb.

 “Artıq tamaşaçılar da bilir ki, mən sənətdə nələr yaşamışam. Bizim nəsil bu sənətdə çox əziyyət çəkib. Kolxozçuların, əsgərlərin qarşısında soyuqda konsert vermişik. Bizim yaradıcılığımıza, əziyyətimizə qiymət vermədilər. Bilirsiz necədir, hər dəfə eşidəndə 25 yaşlı müğənniyə ad verilib, insana təsir edir. Belə hadisələr məni çox həvəsdən saldı, küsdürüb, səhnələrdən uzaqlaşdırdı. Heç bir konsertimdən, qastrol səfərlərimdən qonorar almamışam”,- deyə o, bildirib.

Daha sonra hərbi xidmətdə olan oğlunun görüntüsü müğənnini kövrəldib, o, verilişdə göz yaşlarını saxlaya bilməyib.

Ölkə.Az

 

ŞƏRH YAZ
1
BAĞLA