“Medvedyev İrəvana səfəri zamanı Paşinyana “qulaqburması” verəcək” — Siyasi şərh

“Medvedyev İrəvana səfəri zamanı Paşinyana “qulaqburması” verəcək”
17:44
29.04.2019
4727
Analitika
A
Aprelin 30-da İrəvanda Avrasiya İqtisadi İttifaqının hökumət başçılarının zirvə toplantısı keçiriləcək və bu məqsədlə bu gün axşam Rusiyanın baş naziri Dmitriy Medvedyev də işgüzar səfərlə Ermənistana gələcək. 2019-cu ildən Ermənistan Avrasiya İqtisadi İttifaqına rəhbərlik etsə də, İrəvanın təşkilata üzv olan ölkələrlə münasibəti elə də yaxşı deyil. Təşkilatın əsas üzvləri sayılan Qazaxstan və Belarsla Ermənistan arasında gərgin münasibətlər davam etməkdədir. Bunun bir sıra səbəbləri var. Birincisi, Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) baş katibi məsələsində İrəvanın bu ölkələrlə münasibəti kəskinləşdi. Belə ki, KTMT-yə üzv olan ölkələr Paşinyana Ermənistanın baş katibi postunu icra edən Yuri Xaçaturovu geri çağırıb, onun əvəzinə yenisini təyin etməyə imkan vermədilər.

 Digər əsas məsələlər isə Avrasiya İqtisadi İttifaqına üzv olan ölkələrin Azərbaycanla daha sıx münasibət bəsləməsidir. Çünki Avrasiya İtifaqına üzv olan ölkələr Ermənistanı  siyasi, iqtisadi baxımdan cəlbedici ölkə hesab etmədiyindən onunla əməkdaşlqıda elə də maraqlı deyildirlər. Ona görə də nəinki Cənubi Qafqaz, MDB məkanında, eyni zamanda yaxın bölgələr üçün cəlbedici, qovşaq rolunu oynayan, perspektivli  Azərbaycanla əməkdaşlığa üstünlük verirlər. Bu ölkələrin  Azərbaycanla əməkdaşlıq etməsini şərtləndirən digər amil isə Bakının həmin ölkələrlə sadiq tərəfdaş imicinin qazanmasıdır.

Xüsusən də Nikol Paşinyan hakimiyyəti dönəmində Ermənistanın  istər Avrasiya İqtisadi İttifaqında, istərsə də KTMT-ki  fəaliyyəti Rusiyanı narahat etməyə bilməz. Ən azından ona görə ki, hər iki təşkilatın əsas təşəbbüskarı və flaqmanı məhz Rusiyadır. Rusiyanın baş naziri Dmitriy Medvedyevin də İrəvana səfərini məhz bu konteksdən qiymətləndirmək lazımdır. Medvedyev təkcə zirvə toplantısında iştirak etməyəcək, eyni zamanda bu axşam Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanla görüşüb bir sıra ciddi məsələləri müzakirə edəcək. Bəzi ekspertlər hesab edir ki, Medvedyev Paşinyana  yürürtdüyü siyasətdən narahat olduğunu və bunun heç də ona ucuz başa gəlməyəcəyini analadacaq.

Yaranmış duruma Cənubi Qaqaz Politoloqlar Klubunun rəhbəri İlqar Vəlizadə ilə aydınlıq gətirməyə çalışdıq. “Ölkə.Az”a açıqlamasında  İ.Vəlizadə deyib ki, Paşinyan hakimiyyətə gəldikdən sonra Ermənistanla  KTMT və Avrasiya İqtisadi İttifaqına üzv ölkələr arasında münasibətlər gərginləşməyə başalyıb və bu artan xətt üzrə davam etməkdədir.

“ Ermənistan 2019-cu ildən Avrasiya iqtisadi İttifaqına rəhbərlik etsə də, faktiki olaraq üzv ölkələrlə normal münasibət qura bilmir və onlarla əməkdaşlığa da meyl etmir. Əksinə, Paşinyan daha çox Qərb və İranla əməkdaşlığa can atır. Düzdür, Avrasiya İttifaqına üzv ölkələr də İrəvanla  əməkdaşlıqda elə də maraqlı deyildirlər. Çünki Ermənistanla əməkdaşlığın elə də ciddi dividend gətirəcəyini görmürlər. Bu baxımdan onlar  daha çox Azərbaycanla əməkdaşlığa can atırlar. Yaranmış durum təbii ki, Rusiyanı narahat edə bilməz. Ona görə də Rusiyanın baş nazirinin İrəvana səfərində bağlı qapılar arxasında  əsas müzakirə prredmetlərindən biri bu olacaq. Ola bilsin ki, Medvedyevin Paşinyana yanlış siyasətinə görə, açıq  təhdid xarakterli mesajları da ola bilər. Bu istisna deyil. Çünki Paşinyan bu gün Rusiyaya alternativ olaraq Qərb ölkələrini Ermənistanın strateji obyektlərinə sərmayə  qoymağa çağırır və onların idarəedilməsinə çalışır. Bu da birbaşa olaraq Rusiyanın maraqlarına uyğun deyil. Moskva bunu açıq şəkildə bəyan edib”, - ekspert bildirib.

Ekspert onu da əlavə edib ki, bu gün hətta Rusiya mənşəli erməni oliqarxlar  Ermənistan yatırdığı sərmayəni geri çəkməyə başlayıb:

 “Digər tərəfdən İrəvan Rusiyanın “Qazprom” şirkətində yoxlamalar aparır. Ümumiyyətlə Ermənistanın son bir ildə yürütdüyü siyasət nəticəsində Avrasiya İqtisadi ittifaqına üzv ölkələrlə İrəvan arasında ciddi gərginlik yaşanmaqdadır. Bu da Rusiyanın müəllifi olduğu təşkilatlarının fəaliyyətinə ciddi xələl gətirməklə, onların gələcək taleyinə ciddi kölgə salır.Ermənistanın destruktiv fəaliyyəti nəticəsində Avrasiya İttifaqında ziddiyətlər artır. Medvedyev Paşinyanla görüşündə mütləq bu məsələləri onun diqqətinə çatdıracaq. Hətta ona sərt mesajlar verə bilər. Əgər Ermənistan Moskvanın dediklərinə riayət etməzsə, o zaman Rusiya bu ölkəyə satdığı qazın qiymətini qaldıra bilər.Odur ki, istənilən halda yürütdüyü uğrusuz siyasət nəticəsində Ermənistanı yaxşı heç nə gözləmir”.

Mürtəza
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

"Paşinyan Qərb dairələrinin ümidlərini doğrulda bilməyəcək” — Politoloq

18:33
15.08.2019
5762
Analitika
A
"Ermənistan rəhbərliyinin Azərbaycan torpaqlarına olan iddiasını açıqca ortaya qoymasının əsas günahkarları Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsində vasitəçilik missiyasını həyata keçirən ATƏT MQ-nin həmsədr ölkələridir".

Bunu “Ölkə.Az”a açıqlamasında politoloq Elşad Mirbəşiroğlu deyib.

Onun sözlərinə görə, Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində vasitəçilik missiyasını həyata keçirən ATƏT MQ həmsədr ölkələr zamanında işğalçı Ermənistanı öz adıyla çağırmadığından, onlar da özlərini cəzasızlıq mühitində hiss etdiyindən, beynəlxalq hüquqa tüpürərək istədiyi bəyanatları verirlər. “Bu baxımdan da istər Paşinyanın, istərsə də digər rəsmilərin məsuliyyətsiz bəyanatlar səsləndirməsinə görə məsuliyyəti  ATƏT MQ həmsədr ölkələri daşıyır”- o, qeyd edib.

Politoloq hesab edir ki, Paşinyan Ermənistanın işğalçılıq siyasətini açıq etiraf etdiyinə görə, işğalçı dövləti öz adıyla çağırılmalı, ona işğalçıya layiq olan münasibət sərgilənməlidir: “Digər tərəfdən Ermənistan rəhbərliyi son hərəkətləri və fəaliyyətləri ilə bir daha münaqişənin dinc vasitələrlə həllində maraqlı olmadıqlarını ortaya qoyduğundan, bu ölkəya qarşı başqa davranış və ritorikanın tətbiqini labüd edir”.

Belə olan şəraitdə Azərbaycanın atmalı olduğu addımlara gəldikdə isə politoloq deyib ki, Azərbaycan bu istiqamətdə lazımi addımlar atır. “Təəssüflər olsun ki, hələlik Azərbaycanın səsinə beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən lazımi səviyyədə reaksiya verilmir. Lakin Azərbaycanın tətbiq etdiyi “güc diplomatiyası” öz nəticəsini verəcək və artıq verməkdədir. Məhz “güc diplomatiyası”nın tətbiqi nəticəsində beynəlxalq aləm tədricən Azərbaycanın ədalətli mövqeyini dəstəkləməkdədir. Hesab edirəm ki,  Azərbaycan bu istiqamətdə fəaliyyətini davam etdirməklə istədiyi nəticəyə nail olacaq”- o bildirib.
Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi Nikolay Patruşevin Ermənistana səfərinin yekunlarını şərh edən politoloq deyib ki, bu sıradan bir səfər deyildi. “Bu səfər onu  göstərir ki, Rusiya Ermənistanda mövqelərini daha da möhkəmləndirmək əzmindədir. Paşinyan hakimiyyətə gəldiyi ilk zamanlarda atdığı addımlarla Ermənistanı Rusiyanın təsir orbitindən çıxarmağa çalışırdı.  Nəticədə iki ölkə arasında  münasibətə gərginləşməyə və soyuqlaşmağa  başladı. Rusiya Paşinyanın bu fəaliyyətini həzm edə bilmirdi. Çünki Ermənistan MDB məkanında Rusiyanın ən böyük hərbi dayaqları olan ölkədir. Ona görə də Rusiya burada mövqelərini bacardıqca möhkəmlətmək niyyətindədir. Hesab edirəm ki, Patruşevin səfəri Moskvanın İrəvana təzyiqlərini artırmağa şərait yaradacaq. Nəticə etibarı ilə Rusiya Ermənistanda mövqelərini möhkəmlətməklə, bu ölkənin forpost  status daha da möhkəmlənmiş olacaq.

Digər tərəfdən Paşinyan hakimiyyətə gəldikdən sonra iki ölkə arasındakı mövcd hərbi-texniki əməkdaşlıq sahəsində əlaqələr zəifləyib və bundan  sonra həmin əməkdaşlığın aktivləşdirilməsinə çalışılacaq.

Bu səfəri onu deməyə əsas verir ki, Paşinyan Ermənistanı Rusiyanın təsir dairəsindən çıxara biməyəcək. Bəzi Qərb dairələrinin ona bu məsələdə olan ümidlərini doğrulda bilməyəcək”-politoloq qeyd edib.

Politoloq Patruşevin səfəri zamanı son dövrlərdə Paşinyanaın Qarabağ məsələsində səsləndirdiyi bəyanatların müzakirə olunduğunu və bu məsələdə İrəvana müəyyən xəbərdarlıqlar etməsini də  istisna etməyib: “Ən azından Moskva Paşinyanı Qarabağ məsələsində sərsəm bəyanatlar verməsində çox da irəli getməməyi tövsiyyə edib”. 

Mürtəza
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

"İqlim dəyişkənliyi sonrakı illərdə də davam edəcəksə..." — EKSPERT

06:14
10.08.2019
7475
Analitika
A
Dünyada gedən qlobal iqlim dəyişmələrinin əlamətlərini bu il daha aydın müşahidə edirik. İlin aqrometeroloji analizi deməyə əsas verir ki, qış fəslində baş vermiş quraqlıq, fəsilə xarakterik olmayan isti hava kütlələrinin axını ilkin yazda öz yerini kəskin qeyri-sabitliyə vermiş, yaz fəsli kəskin temperatur dəyişmələri, dolu, yağıntıların baş verməsi ilə müşayət olunmuşdu. Aramsız yağışlar nəticəsində ilkin yazda ərik, gilas, alça kimi tez çiçəkləyən ağaclarda tozlanma prosesi tam başa çatmamış, ağacların potensial məhsuldarlığı aşağı düşmüşdü. Son üç gündə havaların kəskin dəyişməsi də yay fəslinə xarakterik deyil, bu cür qeyri-sabit hava şəraiti nadir hadisə kimi qiymətləndirilə bilər.

"Ölkə.Az" bildirir ki, bunu azərtac-a açıqlamasında kənd təsərrüfatı mütəxəssisi Nicat Nəsirli deyib.

Onun sözlərinə görə, illər üzrə meteroloji təhlillər göstərir ki, qışda temperatur ampilitudlarının yüksək, yayda isə aşağı düşməsi iqlim amilləri ilə birbaşa əlaqəli olan kənd təsərrüfatı bitkiləri üçün müxtəlif risk və stres amilləri yaradır. Belə görünür ki, illər üzrə bitkilər üçün stres faktorları daha da güclənməkdədir.

Son günlər baş verən yağıntılar meyvəçilik üzrə ən mənfi təsirlərini üzüm bağlarına göstərə bilər. Üzümçülük, xəstəlik və zərərvericilərə sirayətlənmə baxımından meyvəçilikdə ən zəif bitki sayıla bilər. Temperaturun qəflətən aşağı düşməsi üzüm tinglərində su və metobolizm balansını pozur, məhsulun keyfiyyət göstəricilərinə - şəkərlilik və turşululuğuna mənfi təsir göstərir. Yağıntıların baş verməsi üzümçülükdə təhlükəli xəstəlik olan "boz çürümə" xəstəliyinin yayılmasına münbit şərait yaradır. Suvarılmayan sahələrdə, dəmyə əkinlərində yağış yağması nəticəsində gilələrdə partlama əmələ gəlir və nəticədə məhsulun əmtəə görünüşü korlanır, fermerə iqtisadi ziyan dəyir.

Nicat Nəsirli deyib: "Bu cür qeyri-sabit iqlim amillərinin baş verməsi meyvədə yetişmə dinamikasının pozulması ilə müşayət olunur. İyul-avqust-sentyabr ayları meyvədə şəkər toplama, vegetasiyanın başa çatması dövrü olduğu üçün temperatur sabit olmalı, gecə-gündüz temperaturu arasında ampilitut normal həddə tərəddüd etməlidir. Gündüzlər kəskin isti, axşamlar isə soyuq olması, o cümlədən gündüzlə gecə temperaturu arasında fərqin az olması yetişməyə mənfi təsir göstərir. Bu cür hallar daha çox üzüm, əncir, nar meyvələrinə aiddir. Nəticədə adıçəkilən meyvələr öz bioloji xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq vaxtında yetişməyəcək, bağlarda kütləvi gecyetişmə prosesi müşayət olunacaq".

Yay aylarında yağıntıların düşməsi alma, armud kimi meyvələrin xarici səthində kiçik zədələnmələr əmələ gətirir ki, bu zədələr sonradan havaların qızması nəticəsində çürüntü bölgəsi əmələ gəlir və məhsulun böyük hissəsi bağdaca itirilir. Bu barədə danışan ekspert bildirib ki, yalnız düzgün aqrotexniki qulluq göstərilmiş, zərərverici və ziyanvericilərə qarşı sistemli mübarizə aparılmış bağlarda bu zədələr fəsada yol açmır, ağacın qüvvətli immuniteti sayəsində zədələr qısa vaxtda aradan qalxır. Tədbirlər aparılmayıbsa, bağ xəstəliyə sirayətlənibsə, yağışların əmələ gətirdiyi zədələr irihəcmli itkilərə aparıb çıxarır.

Həmsöhbətimiz qeyd edib ki, meyvəçiliklə məşğul olan fermerlər yay aylarında düşən yağıntılardan sonra sahələrdə aktivləşən "qırmızı gənə"nin hərəkətini və göbələk xəstəliklərini nəzarətdə saxlamalı, on gündən bir bağlarda kimyəvi mübarizə tədbirləri həyata keçirməlidirlər.

Qeyri-sabit hava şəraitində tərəvəzçilik istiqaməti üzrə əsas diqqət açıq sahədə əkilmiş pomidor şitillərinə yönəlməlidir. Pomidorun "avqust-sentyabr xəstəliyi" adlandırılan fitovtora nəm havaların, axşamlar soyuq, gündüzlər isə kəskin istilərin təsiri ilə sahəni bürüyür, nəticədə barın yuxarı hissəsində qaralma əmələ gəlir və çürümənın əhatə dairəsi genişlənərək məhsulun zay olmasına gətirib çıxarır. Torpaq adamları məhz bu iki ayda pomidor sahələrini fitovtoranın mənfi təsirlərindən qorumalıdırlar.

Əkinçilikdə - mövsümi becərmə işləri gedən qarğıdalı, şəkər çugunduru sahələrində güclü küləklə müşayiət olunan qeyri-sabit hava şəraiti bar orqanlarının zədələnməsinə, tam qırılmasına gətirib çıxarır ki, bu da sahədən əldə olunan məhsuldarlığı aşağı salır.

Onun sözlərinə görə, son becərmə işləri gedən pambıqçılığa yağıntılı havaların mənfi təsiri yoxdur. Qozalar hələki çiçəkləmə dövrünü başa çatdırmadığı üçün nəm havalar lifin keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilməz. Yalnız normativlərə uyğun əkilməyən, sıx səpilmiş sahələrdə nəmlik nəticəsində göbələk xəstəliyi formalaşa bilər ki, bunu da seyrəltmə aparmaqla aradan qaldırmaq lazımdır.

Heyvandarlıq yeganə sahədir ki, belə havalar iri və xırdabuynuzlu heyvanlarda, eyni zamanda, quşçuluqda idealdır. Bu barədə də məlumat verən Nicat Nəsirli bildirib ki, heyvanlarda bədən temperaturunun aşağı düşməsi nəticəsində yemin həzmə gediciliyi artır, daha iştahla yeyir və özünü bir növ komfort hiss edir. Heyvandarlığın ən həssas sahəsi olan arıçılıq üçün də avqust yağıntılarının mənfi təsiri yoxdur. Əksinə, balvermə dövrü başa çatdığı üçün arıların qüvvəli yem bazasına ehtiyacı var, yağışlar nəticəsində təbiət canlanır, bitkilərdə erkən inkişaf baş verdiyi üçün arılar üçün nektarin bazası güclənir.

"İqlim qeyri-sabitliyi bundan sonrakı illərdə də davam edəcəksə, pereventiv tədbirlərin həyata keçirilməsi vacibdir. İstehsalçılar əkin materiallarının keyfiyyət göstəricilərinə diqqət yetirməlidirlər. Təsadüfi əldə olunmuş, sort və bioloji xüsusiyyətləri təsdiqlənməmiş toxum və tinglər əkinlərdə tətbiq edilməməlidir. Əkinçilikdə yerli iqlimə uyğnlaşmış, stres amillərinə (quraqlıq, soyuq, xəstəlik və s.) dözümlü toxum və tinglərdən istifadə olunmalıdır. Bununla bərabər, bitki mühafizə tədbirlərinin texnoloji xəritəyə uyğun həyata keçirilməsi ilə potensial məhsuldarlıq qorunmalıdır", - deyə ekspert əlavə edib.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA