Məhərrəm ayının tarixi və İslamda rolu — İki ay yas saxlamalıyıqmı?

Məhərrəm ayının tarixi və İslamda rolu
10:10
22.09.2017
152
Ölkə
A
Məhərrəm ayı Hicri tarixiylə yeni ilin ilk ayı və haram aylardan biri sayılır. Müsəlman dünyasında Məhərrəm aylarının xüsusi yeri var. Çünki bu ay həm İslam təqviminin yeni ilinin ilk ayı, həm də Kərbəla faciəsinin baş verdiyi aydır.

"Ölkə.Az" bu gün oxucularına Məhərrəm ayı barədə qısa məlumat verəcək.

Məhərrəm ayı böyük və əzəmətli aydır. Allahu Təala ət-Tövbə surəsinin 36-cı ayəsində buyurur ki: "Həqiqətən, Allah yanında ayların sayı göyləri və yeri yaratdığı gündən bəri Allahın Kitabında on ikidir. Onların dördü (rəcəb, zülqə'də, zülhiccə və məhərrəm) haram aylardır. Bu, doğru dindir (İbrahim və İsmailin gətirdikləri dinin doğru hesabı və hökmüdür). Ona görə də həmin aylarda özünüzə zülm etməyin. Əbu Bəkrdən (r.a) rəvayət olunduğuna görə Peyğəmbərimiz (s.a.s) buyurmuşdur ki; "İl 12 aydan ibarətdir, onlardan 4-ü haram aylardır, (haram ayların) 3-ü dalbadal gəlir: Zil-Qədə, Zil-Hiccə və Məhərrəm və Rəcəb ayı ki, Cumadə və Şaban ayının ortasında gəlir. (Buxari rəvayət etmişdir 2958). Əbu Hüreyrədən (r.a) rəvayət olunur ki, Peyğəmbərimiz (s.a.s) deyib; "Ramazandan sonra ən fəzilətli oruc Allahın Məhərrəm ayındadır" (Mülim rəvayət etmişdir 1982). İbn Abbas (r.a) rəvayət edir ki; "Peyğəmbər (s.a.s) Mədinəyə gəldi və gördü ki, yəhudilər Aşura günü oruc tuturlar və dedi ki, bu nədi? Dedilər bu saleh bir gündür, bu gündə Allahu Təala İsrail oğullarını düşmənlərindən qurtardı və Musa bu gündə oruc tutdu. (Peyğəmbər) Dedi: Musaya haqqım sizdən də çoxdur. (Peyğəmbər həmin günü) Oruc tutdu və həmin günü oruc tutmağı əmr etdi."

Məhərrəm ayının tarixi, İslamda rolu və s. barədə suallarımızı "Karvan" jurnalının keçmiş şef-redaktoru, İslam dini üzrə mütəxəssis İsmayıl Əhməd cavablandırdı.

- İsmayıl bəy, əvvəlcə Məhərrəm aylarının tarixindən danışaq.

- Xəlifə Ömər ibn Xəttabın zamanınadək müsəlmanlar arasında il anlayışı olmasa da ilin aylarından istifadə olunar, lakin illər mühüm hadisələrlə yadda saxlanılardı. Lakin sonralar bu məktub yazışmaların tarixlənməsində ciddi çətinlik yaratdı. Rum və Yunan təqvimləri təklif olunsa da, qəbul edilmədi. Nəhayət imam Əli Peyğəmbərin Məkkədən Mədinəyə hicrətini ilin başlanğıcı olaraq təklif etdi və bu təklif qəbul olundu.

Lakin Peyğəmbər rəbiul- əvvəl ayında hicrət etmişdi. Bu səbəbdən də təqvim 2 il 8 gün geri çəkildi.

Hicri qəmərinin roluna gəlincə yarandığı gündən etibarən öz əhəmiyyətini qoruyub saxlaya bilib. Məktub yazışmaları, sənədləşmələr bu tarixlə həyata keçib. Lakin sonrakı dövrlərdə baş verən Qərbləşmə meyli bunu sadəcə qeyd halında saxlayıb.

İslamdan əvvəl məhərrəm ayı ərəblər arasında müqəddəs ay hesab olunar və bu ayda müharibə etməzdilər.  Hətta bu ayda oruc tutmağın savabına inanardılar. İslamdan sonrada bu ənənə bəzi məzhəblərdə davam etdi.

- Məhərrəm ayının İslamda rolu?

- Məhərrəm ayının İslamdaki rol və əhəmiyyəti hicri 61-ci ildə Kərbəla çölündə baş vermiş misli görünməyən faciə ilə yadda qaldı. Əməvi sülaləsinin ən pozğun və cinayətkar nümayəndəsi olan Yezid onun saxta hakimiyyəti ilə razılaşmayan hər kəsi amansızcasına qətlə yetirir. Onlardan biri də Peyğəmbər sülaləsi olur ki, onun da baş qəhrəmanı İmam Hüseyn və onun doğmaları olur.

- Məhərrəm aylarında nə etməliyik?

- Bu ayda nə etməliyik sualına ən qısa cavab ümmət olaraq  özümüzə gəlməliyik. Qarabağda, İraq, Suriya, Əfqanıstan, Myanma, Fələstin və başqa yerlərdə tökülən qanlara hər gün təkrarlanan boş bəyanatlarla cavab verməməliyik.

- İmam Hüseynin qiyamından sonra Məhərrəm ayı mənəvi oyanış ayına çevrildi. Amma bu əhval-ruhiyyə tək bu aya deyil, ilin bütün ay və günlərinə də şamil olmalıdır. Amma təəssüflər olsun ki, bu gün bunun tam əksini görürük. Yəni məhərrəm yalnız məscidlərdə qeyd olunur və o da hər il təkrarlanan mərsiyələrlə. O mərsiyələr ki onların da əksəriyyətinin mətni həqiqətə uyğun olmayan  hadisələrdir.

- Yas saxlamaq düzgündürmü?

- Yas mərasimi İslamda özünəməxsus qayda və ənənələrlə qeyd olunur. Hicrətin 2-ci ilində baş vermiş Bədr döyüşündə şəhid olanların yas mərasimi buna misal ola bilər. Hətta Peyğəmbər Mədinə qadınlarına əmisi Həmzənin evinə gedib orada yas mərasimi keçirməyi və ailəsinə təskinlik vermələrini tövsiyə edir. Lakin sonrakı dövrlərdə müxtəlif millətlərin adət-ənənələri yas mərasimlərinə də bir sıra saxta ənənələr əlavə edirlər ki, bu da çoxsaylı xürafatlara yol açır. Zəncir vurmağı, qəmə vurmağı, qola qara bağlamağı, başa palçıq və kül yaxmağı buna misal çəkmək olar. Bunlar isə İslama ziddir.

Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Azərbaycanda qış turizminə maraq artır — QİYMƏTLƏR

Azərbaycanda qış turizminə maraq artır
21:22
15.12.2017
4151
Ölkə
A
Havalar soyuduqca qış turizm mərkəzlərinə təlabat artır. Artıq bir çox turizm mərkəzlərində hazırlıqlara başlanılıb.

Ölkə.Az-ın Xəzər TV-yə istinadən məlumatına görə, daha çox qış turizm mənbəyi hesab edilən Quba-Qusar və Qəbələdəki otellərdə bütün hazırlıqlar görülüb.

Həmçinin Qəbələdəki otellərdə bu il turist cəlbi üçün bəzi yeniliklər də olacaq. Qiymətlərə gəlincə isə, bu il artım çox olmayacaq.

Qəbələdən fərqli olaraq Quba və Qusardakı otellərdə mövsüm sabahdan start götürəcək və burdakı qiymətlər keçən illə müqayisədə 20-30 faiz artıb. Cənub zonasına da gələn turistlərin sayı kifayət qədərdir. Bu otellərdə bir gecə üçün gecələmək minimum 20 manatdan başlayır.

Hotel nümayəndələrinin sözlərinə görə, bura müraciət edən xarici turistlər daha çox milli mətbəxə üstünlük verir. Rezervasiyalar isə əsasən onlayn şəkildə internet üzərindən aparılır.

 

ŞƏRH YAZ
0

Bir mənzilin bir neçə nəfərə satılmasının qarşısı bu yolla alınacaq

Bir mənzilin bir neçə nəfərə satılmasının qarşısı bu yolla alınacaq
20:55
15.12.2017
2808
Ölkə
A
Bu gün Milli Məclisin plenar iclasında "Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında" qanun layihəsi müzakirəyə çıxarılıb.

Ölkə.Az APA-ya istinadən xəbər verir ki, Milli Məclisin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsinin sədri Əli Hüseynli qanun layihəsi barədə məlumat verib.

Mənzil satışı zamanı bir çox problemlərin yarandığını deyən Ə.Hüseynli bu qanuna dəyişiklik bu problemlərin həllini nəzərdə tutur.

Qanun layihəsinə əsasən Azərbaycanda tikintisi başa çatmayan binaların tərkib hissələrinin (mənzillərin) alqı-satqısı, həmin binalarda mənzil əldə edən şəxslərin mülkiyyət hüquqlarının qeydiyyatı ilə bağlı çoxlu çatışmazlıqlar, o cümlədən mənzillərin eyni zamanda bir neçə şəxsə satılması kimi sui-istifadə hallarının aradan qaldırılması üçün tam yeni bir mexanizm yaradılacaq.

Layihə daşınmaz əmlaka sərəncam verilməsi və daşınmaz əmlakın dövlət reyestrinin aparılması sahəsində fəaliyyətin təkmilləşdirilməsi, notariusla daşınmaz əmlakın dövlət reyestri arasında əlaqələrin elektron informasiya sistemləri vasitəsilə daha çevik qurulması, eləcə də tikilməkdə olan (tikintisi başa çatmayan) binaların tərkib hissələrinin (mənzillərin) alqı-satqısı prosesinin tənzimlənməsi məqsədi ilə hazırlanıb.

Layihəyə əsasən yeni mexanizmin əsas hissəsi mənzillərin vətəndaşlara satılmasına qədər olan prosedurlardan ibarətdir.

Layihədə Mülki Məcəllənin 144-cü (Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri obyektlərinə dair sərəncam verilməsi haqqında müqavilələrin notariat qaydasında təsdiqlənməsi) maddəsinin 144.2-1-ci bəndi yeni redaksiyada verilir. Bəndə əsasən, sərəncam verən tərəfin sərəncam hüququnun və öhdəliklərinin, eləcə də əmlakın mövcud yüklülüyünün daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində yoxlanılması məqsədilə "Notariat haqqında" qanuna uyğun olaraq notariuslarla daşınmaz əmlakın dövlət reyestri arasında məlumat və sənəd mübadiləsi imkanı, o cümlədən notariusların daşınmaz əmlakın dövlət reyestrinə elektron qaydada birbaşa çıxışı təmin edilməlidir.

144.3-cü bəndə görə notarius daşınmaz əmlak üzərində sərəncam verilməsinə dair müqaviləni təsdiqlədikdən dərhal sonra onu elektron formada informasiya sistemləri vasitəsilə və təsdiqlənmiş yazılı formada sifarişli poçt göndərişi vasitəsilə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrinə göndərməlidir. Belə müqavilə ondan irəli gələn mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyatının aparılmasına dair ərizə hesab olunur və həmin müqavilə əsasında müvafiq hüquqlar dövlət qeydiyyatına alınır.

Mülki Məcəllənin 144.5-cü bəndi də yeni redaksiyada verilir. Belə ki, daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququ əmlakın fiziki cəhətdən bölünməsini nəzərdə tutmayan, lakin yaranacaq ümumi paylı mülkiyyətdə payların nisbətini faizlə müəyyənləşdirən bölünmə planı əsasında bölünə bilər. Mülkiyyətçi tərəfindən tərtib edilən belə bölünmə planı müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydada təsdiq edildikdən sonra mülkiyyətçinin bölünmə nəticəsində yaranan payların hər birinə mülkiyyət hüququ daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınır.

Sənəddə qeyd olunub ki, Azərbaycanda tikintisi başa çatmayan binadan mənzil alan alıcının üzərinə mənzilin alış qiymətini tikinti başa çatmazdan əvvəl tam şəkildə ödəmək öhdəliyi qoyula bilməyəcək.

Layihəyə əsasən, bu zaman ödəmələr müqavilələrdə ayrı mərhələ və hissələr nəzərdə tutulmayıbsa, bu Məcəlləyə əlavə edilmiş 770-1-ci maddədə nəzərdə tutulmuş şərtlər nəzərə alınmaqla və tikintinin mərhələləri üzrə hissələrlə həyata keçirilməlidir. Başqa sözlə, layihənin 770-1-ci maddəsinə əsasən, tikintisi başa çatmayan binanın yerləşdiyi torpaq sahəsində tərkib hissələrin bağlı olduğu payların özgəninkiləşdirilməsi zamanı yaranan podrat münasibətlərində alış qiymətinin (muzdun) ödənilməsi yalnız aşağıdakı şərtlər mövcud olduqda tələb edilə bilər:

- 770-1.1.1. Bu Məcəllənin 144-1.4-cü (Bölünmə planına əsasən, mülkiyyətindəki torpaq sahəsində yaranan paylara və tikintisi başa çatmayan binanın həmin paylara bağlı olan tərkib hissələrinə sərəncam verilməsi haqqında müqavilələr notariat qaydasında təsdiqlənməli və tərkib hissələri əldə edən şəxslərin xeyrinə bu məcəllənin 147-ci (Torpaq sahəsinə bağlı təminat qeydi) maddəsinə uyğun olaraq təminat qeydi aparılmalıdır) maddəsində nəzərdə tutulan müqavilə notarial qaydada təsdiq edilibsə;

- 770-1.1.2. Daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində binanın yerləşdiyi torpaq sahəsində tərkib hissələrin bağlı olduğu paylar barədə əldə edənin xeyrinə təminat qeydi aparılıbsa;

- 770-1.2. Bu məcəllədə müəyyən edilən şərtlər tikintisi başa çatmayan binanın yerləşdiyi torpaq sahəsində tərkib hissələrin bağlı olduğu paylar üzərində mülkiyyət hüququnun keçməsi barədə satıcı qismində çıxış edən podratçının öhdəlik götürdüyü hallara da şamil edilir;

- 770-1.3. Müqavilələrdə ayrı mərhələ və hissələr nəzərdə tutulmayıbsa, alış qiymətinin (muzdun) ödənilməsi tikintinin mərhələləri üzrə hissələrlə göstərilən faizlərdən çox olmamaq şərti ilə aparıla bilər;

- 770-1.3.1. torpaq-qazma işlərinin başlanılmasından sonra-müqavilə məbləğinin 30 faizi;

- 770-1.3.2. tikilinin yan və daxili divarları, dam örtüyü hazır olduqdan sonra-müqavilə məbləğinin 10 faizi;

- 770-1.3.3. dam səthlərinin və navalçalarının (novların) qurulması işləri başa çatdıqdan sonra-müqavilə məbləğinin 8 faizi;

- 770-1.3.4. istilik təchizatı sistemlərinin quraşdırılması başa çatdıqdan sonra-müqavilə məbləğinin 3 faizi;

- 770-1.3.5. su xətlərinin çəkilməsi başa çatdıqdan sonra-müqavilə məbləğinin 3 faizi;

- 770-1.3.6. elektrik xətlərinin çəkilməsi başa çatdıqdan sonra-mqavilə məbləğinin 3 faizi;

- 770-1.3.7. pəncələrin quraşdırılması (şüşələrin taxılması da daxil olmaqla) başa çatdıqdan sonra-müqavilə məbləğinin 10 faizi;

- 770-1.3.8. daxili suvaq işləri başa çatdıqdan sonra-müqavilə məbləğinin 6 faizi;

- 770-1.3.9. birdən artıq tərkib hissəsi olan binada birdən artıq tərkib hissəyə xidmət edən sahələrin döşəmələri hazır olduqdan sonra-müqavilə məbləğinin 3 faizi;

- 770-1.3.10. fasad işləri başa çatdıqdan sonra-müqavilə məbləğinin 10 faizi;

- 770-1.3.11 su anbarı da daxil olmaqla, binaya xidmət edən və binadan ayrıca inşa edilən obyektlərin tikintisi başa çatdıqdan sonra-müqavilə məbləğinin 9 faizi;

- 770-1.3.12. bina tam hazır olduqdan və onun istismarına icazə verildikdən sonra-müqavilə məbləğinin 5 faizi;

- 770-1.4. Tikintisi başa çatmayan binanın yerləşdiyi torpaq sahəsində tərkib hissələrin bağlı olduğu payların alqı-satqı müqavilələrinə bu məcəllənin daşınmaz əşyaların alqı-satqısı haqqında müddəaları müvafiq surətdə tətbiq edilir.

Layihə səsə qoyularaq qəbul edilib.

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA