Mərkəzi Bank birbaşa manata inamı qaytarmaq üçün tutarlı addımlar atmalıdır — VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Bank birbaşa manata inamı qaytarmaq üçün tutarlı addımlar atmalıdır
23:24
04.10.2017
900
Analitika
A
Manatın tam üzən məzənnəyə keçidi nəyi düzəldəcək?

“Tam üzən məzənnə rejiminə keçid artıq təmin olunub. Çünki bu gün valyuta bazarında formalaşan məzənnə valyutaya tələb və təklif amilləri əsasında formalaşır”.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, bu barədə Azərbaycan Mərkəzi Bankının baş direktoru Ziya Əliyev məlumat verib.

“Mərkəzi Bankın makroiqtisadi göstəricilərə təsiri pul siyasəti ilə həyata keçirilir. Yəni bizim artıq məzənnəyə təsirimiz bazara birbaşa müdaxilə etmək hesabına deyil, dolayı təsirdir. Pul kütləsi və pul təklifinə təsir etmək mexanizmi ilə biz tam üzən məzənnə rejiminin daha effektiv fəaliyyət göstərməsi üçün iqtisadi sabitliyi təmin etmək üçün bir effektiv alət kimi istifadə edə bilirik.

Yeni tədbirlərdən biri də alternativ lövbərin yaradılmasıdır. Yəni iqtisadi sabitliyin təmin olunması üçün əsas nəzarət etdiyimiz göstərici əvvəlki illərdən fərqli olaraq pul kütləsinin tam nəzarətə alınmasıdır. Əgər pul kütləsi tam nəzarət altına alınmışsa, Mərkəzi Bankın və Maliyyə Sabitliyi Şurası çərçivəsində razılaşdırılmış göstərici ətrafındadırsa, bu təbii ki, məzənnənin sabitliyini və digər makroiqtisadi göstəricilərin və bütövlükdə iqtisadiyyatın artımını təmin edir”, - deyə o bildirib.

İqtisadçı ekspertlər isə düşünürlər ki, Mərkəzi Bankın üzən və ya tam üzən məzənnə siyasətinə keçidinə yox, manatın formalaşdırmasına daha çox ehtiyac var. İqtisadçı ekspert Vüqar Bayramov “Ölkə.Az”a açıqlamasında bildirib ki, ötən həftənin şənbə günü manatın devalvasiya olacağı barədə yaranmış qorxu da onu göstərdi ki, milli valyutaya inam qalmayıb. Onun sözlərinə görə, Mərkəzi Bank birbaşa manata inamı qaytarmaq üçün bəyanatlar vermək əvəzinə, tutarlı addımlar atmalıdır.

“Vətəndaş və sahibkar üçün manatın üzən və ya tam üzən məzənnəyə keçməsi bir o qədər də maraqlı deyil. Razılaşmaq lazımdır ki, bu gün dollar təklifi Dövlət Neft Fondu tərəfindən gəlir. Məzənnə siyasətinin necə adlandırılmasından asılı olmayaraq, Dövlət Neft Fondu gələcəkdə dollar satmasa, bu zaman ona olan təlabatı ödəmək mümkün olmayacaq. Manatın tam üzən məzənnəyə keçməsi baş versə də, yenə Dövlət Neft Fondunun hərraca çıxartdığı dolların həcmi önəmlidir. Bu birmənalı şəkildə dollara olan tələbin ödənilməsinə təsir göstərir. Mərkəzi Bankın yürütdüyü siyasət, verdiyi açıqlamalar manatın formalaşması istiqamətində olmalıdır. Milli valyutaya inamın yaranmasına ehtiyac var. Bu inam sahibkarların milli valyutaya sərmayə qoymasına, istər qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsinə birbaşa təsir edər. Bu baxımdan da, məzənnə siyasətinin necə adlandırılması deyil, manata inamın artırılması daha vacibdir”, - deyə ekspert bildirib.

Ziya Səccad
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

"Sənədsiz evlərə və torpaqlara mülkiyyət hüququ verilməlidir" — ŞƏRH

00:10
09.08.2018
6205
Analitika
A
İnsan hüquqları, eləcə də, iqtisadi münasibətlər sistemində mülkiyyət hüququ əsas yer tutur. Roma hüquq sistemindən indiyədək mülkiyyət hüququ fundamental hüquq kimi tanınır. Mülkiyyət hüququnun məzmununu mülkiyyətçinin əmlaka sahiblik, ondan istifadə və üzərində sərəncam hüququnun məcmusu təşkil edir. Müvafiq beynəlxalq sənədlərə görə, bütün insanların mülkiyyəti toxunulmazdır və əgər bu toxunulmazlıq pozularsa, o zaman dövlət bu hüququn bərpa edilməsini təmin etməlidir. Azərbaycanda mülkiyyət münasibətləri Azərbaycanın Konstitusiyası, müvafiq qanunları ilə, digər normativ aktlarla, eləcə də, dövlətlərarası müqavilələrlə tənzimlənir.

"Ölkə.Az" xəbər verir ki, bunu Oxu.Az-a açıqlamasında iqtisadçı millət vəkili Əli Məsimli dilə gətirib.

Onun sözlərinə görə, “ASAN Xidmət” fəaliyyətə başladıqdan sonra daşınmaz əmlakın qeydiyyatı sahəsində mövcud olan bürokratik əngəllər və digər xoşagəlməz hallar aradan qaldırılıb. 

O qeyd edib ki, bu əsasda daşınmaz əmlakın qeydiyyatı sahəsində əldə edilən nəticələr, nailiyyətlər beynəlxalq aləmdə yüksək qiymətləndirilir. 

Millət vəkilinin dediyinə görə, daşınmaz əmlakın qeydiyyatı sahəsində bir sıra hallarda mülkiyyət hüququnun pozulması hallarına rast gəlinir.

Ə.Məsimli bildirib ki, belə halların olması qanunlardan daha çox həmin qanunların reallaşdırma mexanizminin təkmil olmaması, qəbul edilən müvafiq normativ-hüquqi aktlardakı boşluq və ziddiyyətlər, eləcə də, bir sıra hallarda qanunun tələblərinə tam riayət edilməməsi və məhkəmələrdə ədalətsiz qərarların çıxarılması bu kimi amillərlə bağlıdır.

“Konstitusiyamızda və Azərbaycan qanunvericiliyində mülkiyyət hüququnun qorunması ilə bağlı önəmli məqamlar təsbit olunub.

Belə ki, ölkə vətəndaşlarının hər birinin mülkiyyət hüququ dövlət səviyyəsində qorunur və yarana biləcək hər hansı bir problemin çözülməsi də qanunlarla həll olunur. Azərbaycan Konstitusiyasında göstərilib ki, hər kəsin mülkiyyət hüququ var. Heç kəs məhkəmənin qərarı olmadan mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz.

Dövlət ehtiyacları üçün mülkiyyətin özgəninkiləşdirilməsinə yalnız qabaqcadan onun dəyərini ədalətli ödəmək şərti ilə yol verilə bilər. Bununla belə, təkcə bizə daxil olan müraciətlər əsasında deyə bilərik ki, mülkiyyət hüququnun pozulması halları hələ kifayət qədərdir.

Məsələn, Konstitusiyamızda yazılıb ki, dövlət ehtiyacları üçün mülkiyyətin özgəninkiləşdirilməsinə yalnız qabaqcadan onun dəyərini ədalətli ödəmək şərti ilə yol verilə bilər. Amma bir çox hallarda Konstitusiya tələbi olan ədalətli ödəmə prinsipi pozulur.

Dövlət ehtiyacları üçün, məsələn, müxtəlif obyektlərin tikintisi yol çəkilişi və başqa məqsədlə vətəndaşın ikiotaqlı mənzili söküləndə, köhnə evlərin sahəsi, adətən, az olduğundan, ona 30-35 min manat pul və ya yeni binada sahəsi köhnə binadan xeyli çox mənzil təlkif olunur.

Nəticədə elə vəziyyət alınır ki, vətəndaşın yeni binalardan ikiotaqlı mənzil alması üçün 30-35 min manat yox, 65-70 min manat lazım olur. Köhnə mənzilə görə yeni mənzil variantını seçdikdə isə vətəndaş ya təhvil verdiyi iki otağın müqabilində birotaqlı mənzil götürməli, ya da əlavə sahə üçün 20-25 min manat və daha çox əlavə pul ödəməlidir.

Ona görə qanunlarda və digər müvafiq normativ hüquqi aktlarda bu qəbildən olan problemləri həll etməkdən ötrü müvafiq dəyişikliklərin edilməsinə ehtiyac var. Başqa bir misal: Vətəndaş bələdiyyədən torpaq alır, bankdan kredit götürüb, onun üzərində təsərrüfat yaradır.

Bir müddətdən sonra hansısa təşkilatlar gəlib, həmin obyekti vətəndaşın əlindən alırlar. Nəticədə, vətəndaş həm sənədləşdirilmiş mülkiyyətdən məhrum olur, həm də banka borclu qaldığından girov kimi qoyduğu öz ev-eşiyindən məhrum olur.

Deməli, dövlət və bələdiyyə mülkiyyətinin sərhədləri dəqiqləşdirilməlidir ki, insanlar bu problemdən əziyyət çəkməsinlər.

Yaxud vətəndaş tikdiyi evdə uzun müddət yaşamasına baxmayaraq, bir gün gəlib həmin evi söküb-dağıdırlar ki, sənədsiz evdir. Sənədsiz evlər problemi ilə bağlı xeyli müddətdir ki, iş aparılır. Bununla belə, sənədsiz evlər probleminin həlli sürətləndirilməlidir. Sənədsiz evlərə və torpaqlara mülkiyyət hüququ verilməlidir.

Geniş yayılmış pozuntulardan biri də odur ki, vətəndaş pulla aldığı mənzilə köçmək istəyəndə məlum olur ki, həmin mənzil ondan başqa bir neçə adama da həmin üsulla satılıb.

Bu qəbildən olan problemlərin həllini sürətləndirməkdən ötrü müəyyən işlər görülür. Tikintisinə icazə alınmış, lakin istismarına icazə verilməmiş binalardakı mənzillərə və qeyri-yaşayış sahələrinə mülkiyyət hüququna dair Mülki Məcəlləyə dəyişiklik edilib. Bu dəyişiklik vətəndaşları dələduzlardan qorumaqda mühüm rola malik olacaq. 

Çoxmənzilli binaların tikintisində müşahidə olunan digər problemlərdən biri də mənzil-tikinti təşkilatları tərəfindən pulun tam məbləğdə qabaqcadan alınması, lakin binanın müqavilə ilə nəzərdə tutulmuş müddətdə tikilib başa çatdırılmamasıdır.

Bu problemin həlli üçün Məcəlləyə edilmiş əlavədə tikintisi başa çatmamış binalarda mənzilin qiymətinin tikinti mərhələləri üzrə müəyyən faizlərlə ödənilməsinin şərtləri göstərilib. Məsələn, torpaq-qazma işlərinin başlanmasından sonra müqavilə məbləğinin, yəni mənzilin qiymətinin 30 faizindən çox tələb edilə bilməz.

Qanunvericiliyin inkişafı kontekstində mülkiyyət hüququ ilə bağlı islahatlar prosesi Azərbaycan Konstitusiyasına və ölkəmizin qoşulduğu beynəlxalq Konvensiyalara uyğun olaraq aparılır. Eyni zamanda, qanunların tətbiqi sahəsində meydana gələn problemlər beynəlxalq təcrübə öyrənilərək, qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi istiqamətindəki fəaliyyətə əlavə olunur.

Bu baxımdan, vacib məsələlərdən biri kimi, monitorinqlər aparılmalı və beynəlxalq praktikadan məlum olan üsullarla mülkiyyət hüquqlarının müdafiəsi sahəsində inkişaf etdirilə biləcək istiqamətlər müəyyən edilməli, lazım gələrsə, qanunvericilikdə müvafiq dəyişikliklər olunmalıdır”, - deyə deputat əlavə edib.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Paşinyan siyasətin kədərli faktı kimi — Ermənistan-Rusiya münasibətlərinin böhranı

Paşinyan siyasətin kədərli faktı kimi
22:20
03.08.2018
2012
Analitika
A
İrəvanda insanlar küçəyə çıxıb etiraz edəndə başlarına nələrin gələ biləcəyini təsəvvür belə edə bilməyiblər. İndi onların əksəriyyəti bu suala cavab axtarırlar...

"Ölkə.Az" Azərtac-a istinadən analitik məqaləni təqdim edir. 

Rəsmi İrəvan isə "məxməri inqilab"ın bəhrələrindən faydalanmaqdadır. İndi N.Paşinyan bir zamanlar ona pislik etmiş adamları cəzalandırmaqla məşğuldur. Əlbəttə, o, bunları demokratiya və insan haqları naminə etdiyini söyləyir. Artıq 2008-ci ildə N.Paşinyanı həbs etdirənlərdən R.Koçaryan həbsə atılıb. Sırada general Y.Xaçaturov vardır. Növbə kimindir? Kim olur-olsun, Moskva narazılığını bildirir. O, İrəvanın məsləhətləşmədən addım atmasını həzm edə bilmir. Normal reaksiyadır, çünki Kreml buna adət edib. İrəvan isə şıltaqlıq ssenarisinə keçib. Hazırda rusiyalı ekspertlər bir zamanlar ağız dolusu təriflədikləri ermənilərə ağızlarına gələni deyirlər. Onları qəzəbləndirən həmişə qul olan birilərinin sərbəst hərəkət etmək istəyidir. Əslində isə ermənilərin bu cür hərəkətlər edə bilməsi üçün şəraiti Rusiya və Qərb uzun illər boyu yaradıblar. Məsələnin bu aspekti üzərində geniş dayanmaq istərdik.

Qulun üsyanı: saxta dostluğun məntiqi sonu

Nikol Paşinyan baş nazir olandan hərəkətləri Moskvanı təəccübləndirir və qıcıqlandırır. Yeni Ermənistan iqtidarı bütün istiqamətlərdə Rusiyanın maraqlarına uyğun gəlməyən addımlar atır. Onlardan daha çox narahatlıq doğuranı antirusiya əhval-ruhiyyəli kadrlara yüksək vəzifələrin verilməsi və paralel olaraq Ermənistanda Rusiyanın dayaqlarının laxladılmasıdır. Hər iki məqamla bağlı Rusiya tərəfi bir neçə dəfə mövqeyini bildirib və N.Paşinyan hakimiyyətinə xəbərdarlığını edib. Buna baxmayaraq, N.Paşinyan Kremlə tərs gələn siyasətini davam etdirməkdədir.

Son olaraq baş nazir Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) hazırkı baş katibi Yuri Xaçaturovun həbs olunmasına qərar verib. Y.Xaçaturov bu vəzifəni 2017-ci ildən tutur. O, həmin dövrə qədər Ermənistan ordusunun Baş Qərargah rəisi, Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi və İrəvan hərbi qarnizonunun komandiri olub. Əslən Gürcüstanın Tetri-Skaro rayonundandır. 2018-ci il iyulun 28-də ona ittiham irəli sürülüb.

İttihamda 2008-ci il martın 1-2-də İrəvanda etirazçıların gülləboran edilməsinə əmr verməsi göstərilib. Həmin hadisələrdə 10 nəfər həlak olmuş, 200 nəfər isə yaralanmışdı. Etiraz aksiyaları prezident seçkisinin saxtalaşdırılmasına cavab olaraq təşkil edilmişdi. O zaman S.Sarkisyan növbəti dəfə prezident seçilmişdi. Xatırladaq ki, Ermənistan hakimiyyəti keçmiş prezident R.Koçaryanı da həmin ittihamla həbs edib. R.Koçaryan başqaları ilə əlbir olub, Ermənistan hakimiyyətini dəyişməkdə günahlandırılır. Y.Xaçaturov isə konkret atəş əmri verən hərbçi olaraq məhkəməyə çıxarılır.

Öncə onu vurğulayaq ki, Rusiya Ermənistan rəhbərliyinin bu addımlarına sərt reaksiya verib. Ekspertlər KTMT-ni NATO ilə müqayisə edərək sual edirlər: "Norveç Y.Stoltenberqin həbsinə qərar verərdimi?" Və ya NATO ilə məsləhətləşmədən belə bir addım atardımı? Qətiyyən atmazdı. Onda bəs Ermənistan hakimiyyəti hansı məntiqlə Moskva ilə məsləhətləşmədən və bunu açıq bildirmədən KTM-nin baş katibini məhkəməyə çəkir? Üstəlik, Moskvadan onu KTMT-nin rəhbərliyindən uzaqlaşdırmağı istəyir. Moskva isə İrəvandan rəsmi tələb istəyir. S.Lavrov bu barədə Ermənistanın xarici işlər naziri Z.Mnatsakanyana bildirib.

Bütün bunlardan rusiyalı ekspertlər belə bir nəticə çıxarırlar: N.Paşinyan sərt antirusiya siyasəti aparır. Məsələn, Siyasi Tədqiqatlar İnstitutunun direktoru Sergey Markovun fikrincə, N.Paşinyan Rusiya ilə bağlı dediklərində səmimi deyil. O, dostluqdan alovlu danışır, lakin rusiyayönümlü siyasətçiləri təqib edir. "KTMT-nin rəsmi şəxsinin təqib edilməsi Rusiya rəhbərliyi ilə münasibətlərin pis olmasının təzahürüdür" (bax: Зачем Пашинян пошел на резко антироссийский шаг / Vz.ru, 27 iyul 2018).

Mütəxəssis sözlərinə davam edərək vurğulayır ki, N.Paşinyan Rusiyaya münasibətində səmimi olsaydı, geniş müzakirəyə çıxarmadan Moskva ilə Y.Xaçaturov məsələsindən danışardı. Ancaq onun seçdiyi yol göstərir ki, "Ermənistanda antirusiyayönümlü siyasətçi hakimiyyətə gəlib" (bax: əvvəlki mənbəyə).

Moskva qayğılıdır: sədaqətsizlik və ya nankorluğun sərhədi

Sergey Markov fikirlərinə yekun vuraraq deyib: "Paşinyanın siyasəti kədərli faktdır. Biz münasibətlərə yenidən baxmalıyıq. Yaxşı ki, Rusiyanın Ermənistanda həyati əhəmiyyətli maraqları yoxdur. Hətta Paşinyan amerikan qoşunlarını Ermənistana dəvət etsə belə, bunun Rusiyanın maraqlarına həddən artıq güclü zərbə olmayacağına əminəm" (bax: əvvəlki mənbəyə).

Rusiya-Ermənistan münasibətlərinin bu vəziyyətə düşməsi təsadüfi deyil. Məsələnin iki aspekti var. Birincisi odur ki, Moskva artıq 100 ildən çoxdur ki, ermənilərə havadarlıq edir. Coğrafi olaraq yanlış yerdə "Ermənistan" adlanan qondarma dövlət yaratdı. Bu qondarma dövlət Azərbaycan torpaqlarında quraşdırıldı. Sonra müxtəlif üsullarla həm Azərbaycandan əlavə torpaqlar alıb Ermənistana qatdılar, həm də siyasi və mədəni olaraq onları başımızın üstünə çıxarmağa çalışdılar. Nəticədə, həmişə kənardan güclü dəstək görən nankor, ərköyün, özündənrazı, kimsəni bəyənməyən, ətrafdakı bütün ölkələrə qarşı ərazi və mədəniyyət iddiası olan sürü formalaşdı. İndi bu sürü özünü azad sayır, güclü hesab edir və onu bu səviyyəyə gətirən ruslara qarşı düşmən mövqedə durur. Çünki yeni ağa axtarışındadır ki, işğal etdiyi əraziləri saxlaya bilsin. Yəni Rusiya nankor ermənilərdən haqlı cavabını alır.

İkincisi ondan ibarətdir ki, Rusiya kimi, Qərb də ermənilərin vəhşiliyinə, aqressivliyinə, orta əsr şovinizminə, təkəbbürlü davranışlarına göz yumdu. Ermənistanı qətiyyən layiq olmadığı halda "yarımazad ölkə" kimi təqdim etməyə çalışdılar. Orada baş verən insan haqlarının kütləvi və kobud surətdə pozulmasını demokratik hal kimi qiymətləndirdilər. Məsələn, Ermənistanın nə kimi ölkə olduğunu milyonlarla insanların (müsəlmanların) öz yurdundan deportasiya edilməsi göstərir. Günahsız insanların kütləvi qətli, qadınların, qocaların işgəncəyə məruz qalması, hələ də yüzlərlə dinc sakinin əsirlikdə saxlanması fakt deyilmi? Bütün bunlara "demokratik" Qərb necə reaksiya verir?

Demək olar ki, laqeydliklə susur və hətta bu barədə faktları dinləmək belə istəmir. Biz Azərbaycan parlamentində Xocalı soyqırımı ilə bağlı kadrlar nümayiş etdirilərkən qərbli diplomatların zaldan çıxması faktını əsla unuda bilmərik. Biz dəfələrlə qərbli siyasət adamlarının, ekspertlərin, QHT nümayəndələrinin Azərbaycanla bağlı qərəzli mövqeyini yaddan çıxara bilmərik. Biz onların erməniləri yeri gəldi-gəlmədi xristian olaraq müdafiə etmələrini qəbul edə bilmərik.

Bu kontekstdə xatırladaq ki, məhz Qərbin insan haqlarından dəm vuran təşkilatları 2008-ci ildə Ermənistanda prezident seçkilərini demokratik adlandırmış, onu beynəlxalq hüquqa uyğun hesab etmişdilər. O zaman Azərbaycan tərəfinin iradlarına və konkret faktlar təqdim etməsinə baxmayaraq, AŞPA Ermənistanla bağlı layiq olduğu qərarı qəbul etmədi. Əksinə, ermənilərin başına yeni sığallar çəkdi.

İndi tarixin istehzasıdır ki, Qərbin çocuğu N.Paşinyan sübut edir ki, Ermənistanda erməni siyasətçiləri ilə yanaşı, Qərbin və Rusiyanın ekspertləri, siyasi liderləri, insan haqlarından və demokratiyadan dəm vuran kəsimləri də cinayət törədiblər. Çünki onlar həqiqəti bilə-bilə gizlədiblər. Günahsız ermənilərin qanının tökülməsinə göz yumublar. Məgər onlar sarkisyanları, koçaryanları, xaçaturovları və başqa cinayətkarları saxlaya bilməzdilər? Onlardan insan haqlarına hörmət etməyi tələb edə bilməzdilər? Çox rahatlıqla edə bilərdilər. Lakin həmin dairələr o zaman necə davrandılarsa, indi də eyni hərəkəti edirlər.

Belə ki, indi yalnız öz maraqlarını güdürlər. Kreml Paşinyandan inciyir, Ağ Ev isə onu öz tərəfinə çəkmək arzusundadır. Hər iki tərəf həm vəd verir, həm də hədələyir. Ermənistan da həmişə olduğu kimi bazar daxılında satılmalı olan keyfiyyətsiz mal kimi qalıb ortada - bilmir özünü kimə və neçəyə sırısın.

N.Paşinyan komediyası bunlardan ibarətdir. O, erməni cəmiyyətinin həyatında keçici hadisədir və bəlkə də S.Markov haqlıdır - "kədərli faktdır"! Çünki Ermənistan o dərəcədə kənardan asılıdır ki, bu cür sərsəmlərin uzun müddət orada hakimiyyətdə qalması imkansızdır. Sonuc isə daha kədərli ola bilər. Sürətlə dəyişən geosiyasi dinamikanın küləkləri Ermənistan adlı dövləti quyunun dibinə sala bilər. Əlbəttə, onun havadarları çoxdur və güclüdür, lakin tarixin öz hökmü var!

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA