Moskvadan Paşinyana sərt sillə və ya Ermənistanda inqilabi terrorun ilk cücərtiləri — Siyasi şərh

Moskvadan Paşinyana sərt sillə və ya Ermənistanda inqilabi terrorun ilk cücərtiləri
18:58
15.04.2019
13634
Analitika
A
Müttəfiqləri də Ermənistandan üz döndərməyə başlayıb.

“Qazprom”un  “Qazprom Ermənistan”da kütləvi ixtisarlara başlaması və Rusiyanın Ermənistana satdığı qazın hər min kubmetrinə olan qiymətinin minimum 15 dollar qaldıracağı ilə bağlı açıqlamaları erməni cəmiyyətində ciddi ajiotaja səbəb olub.

Artıq erməni ekspertlər Moskvanın bu hərəkətini Ermənistanın müttəfiqdən üz döndərməsi və “iki stul” siyasətinin fiaskosu kimi dəyərləndirirlər. “İki stul” siyasətinin Serj Sərkisyan hakimiyyətinə necə baha başa gəldisə, həmin siyasətin Paşinyan tərəfindən də davam etdirilməsi yeni hakimiyyətə baha başa gəlməyə başlayıb. Moskva artıq Paşinyan hakimiyyətini dolayısı vasitələrlərlə cəzalandrımağa başlayıb. Mokva ənənəvi birbaşa təzyiq taktikasından əl çəkərək erməni cəmiyyətini yeni hakimiyyətdən narazı salaraq Paşinyan  hakimiyyətini  cəzalandırmaq  istəyir. Bunun üçün də “Qazprom Ermənistan”da kütləvi ixtisarlara başlamaq, o cümlədən qazın qiymətinin artırırlması barədə niyyətini açıqlayıb.  Rusiyanın bu hərəkəti Ermənistanda  ciddi narahatçılıq və məyusluğa səbəb olub. Artıq erməni  cəmiyyəti nə edəcəyini bilmir. 2018-ci ilin mayında baş verən inqilabda  erməni cəmiyyətinin ölkədə sosial-iqtisadi böhranın normallaşmasına və sabitliyin bərqərar olacağına azacıq ümid var idisə, indi artıq olub-qalan ümidlər də puça çıxmaq üzərədir. Çünki ötən bir il ərzində yeni hakimiyət  sosial-iqtisadi vəziyyətin yaxşılaşdırılması istiqamətində  verdiyi vədlərin heç birini yerinə yetirə bilmədi. Əksinə mövcud böhran daha da  dərinləşdi. Yeni hakimiyyətin bir əli ilə Qərbdən, digər əli ilə Rusiyadan yapışmaq siyasəti öz effektini vermədi. Nə Qərb, nə Rusiya İrəvanın səmimiyyətinə inanmadı. Nəticədə  Ermənistan bir Azərbaycan zərb məsələsində  deyildiyi kimi “Əli aşından, Vəli aşından da oldu”.

“Qazprom”un  son addımlarını isə  baş nazir Nikol Paşinyan   aprelin 15-də jurnalistlərə açıqlamasında Moskvanın bu addımını Ermənistana təzyiq vasitəsi kimi istifadə  dəyərləndirib.  Erməni iqtisadşı ekspert Vardan Bostancyan isə “Qazprom Ermənistan”da baş verən olaylarla bağlı  “1 in.am”- a müsahibəsində   təəssüflə baş verən  hadisələrin artıq siyasi faktora çevrildiyini qeyd edib:

 “ Rusiya kimi güclü bir dövlət Ermənistanı etirbarlı tərəfdaş kimi görmək istəyirdi... Bu gün Ermənistanın özünü qazla təmin etmək üçün Rusiyadan başqa alternativi yoxdur. Baxmayaraq  ki, alternativ variant kimi İrandan qaz almaq üçün  cəhdlər edirik, ancaq hələlik bu istədiyimiz nəticəni vermir. Əgər belə bir imkan olsaydı, Ermənistan çoxdan  bu alternativdən yararlanardı. Iranın yürütdüyü siyasəti nəzərə alsaq, o zaman əminliklə deyə bilərik ki, Ermənistanın bu ölkədən qaz almaq perspektivi uğurla nəticələnməyəcək. Alternativin  olmaması isə Rusiyanı öz qazını bahalaşdırmaq baxımından tam hüquqa malikdir və bunu edə bilər.  Nə qədər ki, Rusiya ilə siyasi münasibətlər normallaşmayıb və təzyiq prosesini dayandırmayıb qazın qiyməti istənilən vaxt qalxa bilər”.

Bostancyan eyni zamanda Paşinyan hakimiyyətinin yürütdüyü siyasəti tənqid edərək bildirib ki, onun yürütdyü siyasət nəticəsində cəmiyyətdə qeyri-müəyyənlik və məyusluq yaranıb.

 “Artıq erməni cəmiyyətinin sabaha ümidi yoxdur. Buna da səbəb  hakimiyyətə gəlişi zamanı verdiy vədlərə əməl etməməsi, əksinə vəziyyətin daha da pisləşməsidir. O baxımdan mən ölkədə yaranmış durumdan çox narahatam”, - erməni ekspert  qeyd edib.

Ümumiyətlə erməni politoloq və ekspertlər  hesab edirlər ki, Paşinyanın  məğlubiyyəti ilk növbədə bölgələrdən və kəndlərdən başlayacaq. Səbəbi də indiyə kimi effektli idarəetmə sisteminin yaradılmaması ilə bağlıdır. Yəni, verdiyi vədlərin fiaskoya uğrmasıdır. Effektiv idarəetmə sistemin yaradılmaması nəticəsində əsasən kəndlərdə və əyalətdə yaşayan insanların həyat şəraitinin pisləşməsinə səbəb olub. Ona görə də son aylarda bölgələrdə mütəmadi olaraq etriaz aksiyaları keçirilir. Bu etiraz dalağası isə vüsət almaqdadır və bütün bölgələri əhatə etməkdədir. Odur ki, Ermənistanda verilən vədlərin yerinə yetirilməməsi,  əksinə baş nazir Paşinyanın populist  bəyanatları sanki  asta işləyən minanı xatırladır və günün birində  çox pis formada partlayacaq.
Burada digər bir məqam isə Paşinyan komandasının yekcins  və təcrübəsiz olmasıdır. Komanda təcrübəsiz olduğundan  fikir ayrılıqları yaranmaqda və bu proses dərinləşməkdədir.  Paşinyan bunu artıq görür və “yumşaq əl” taktikasından “dəmir əl” taktikasını seçməyi planlayır. Ancaq bunun hansı effekt verəcəyi  də bəlli deyil. Bu, Paşinyan hakimiyyətinin daha sürətlə dağılmasına rəvac verə bilər.  Paşinyan ilk olaraq sosial şəbəkələrdə barəsində  sərt  yazılara reaksiya verməkdədir.

 Aprelin 4-də sosial şəbəkə iştirakçısının  Paşinyan hakimiyyətini dövləti məhv etməkdə ittiham edən bir status yazıb.  Sosial şəbəkə iştirakçısı  öz statusunda bunları qeyd edib: “Bu hökumət Ermənistanı məhv edərək, Böyük Turana yol açmaq üçün  hakimiyyətə gəlib”.

 Bundan sonra Paşinyan Təhlükəsizlik xidmətinin rəhbərinə  həmin şəxs barəsində  ciddi tədbir görmək barədə göstəriş verib. Onu bu göstərişi qısa zamanda həyata keçirilib. 

Müxalifət Respublikaçılar partiyasının  sədr müavini  Armen Aşotyan son günlərdə  Paşinyan hakimiyyətinin tənqidi fikirlərə dözməyərək,  kəskin reaksiya  verməsini ciddi problemlərə yol açacağını bildirib. O, qeyd edib ki, erməni cəmiyyəti qısa zamanda  inqilabi terrorun şahidi olacaq. Onun fikrincə, Paşinyan verdiyi vədlərə əməl edə bilmədiyindən reytinqi cəmiyyətdə sürətlə aşağı düşür və ölkədə idarəetməni həyata keçirə bilmir: “O, öz hakimiyyətini qoruyub-saxlamaq üçün  inqilabı terrora əl atacaq” .

Baş verənlər bir daha onu sübut edir ki, Ermənistan nə qədər işğalçı siyasətinə son verib Azərbaycan və Türkiyə ilə normal münasibətlər qurmayıb, bu ölkənin xilası mümkün deyil.

Mürtəza Bünyadlı
Ölkə.az

ŞƏRH YAZ
0

"Paşinyan Qərb dairələrinin ümidlərini doğrulda bilməyəcək” — Politoloq

18:33
15.08.2019
4938
Analitika
A
"Ermənistan rəhbərliyinin Azərbaycan torpaqlarına olan iddiasını açıqca ortaya qoymasının əsas günahkarları Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsində vasitəçilik missiyasını həyata keçirən ATƏT MQ-nin həmsədr ölkələridir".

Bunu “Ölkə.Az”a açıqlamasında politoloq Elşad Mirbəşiroğlu deyib.

Onun sözlərinə görə, Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində vasitəçilik missiyasını həyata keçirən ATƏT MQ həmsədr ölkələr zamanında işğalçı Ermənistanı öz adıyla çağırmadığından, onlar da özlərini cəzasızlıq mühitində hiss etdiyindən, beynəlxalq hüquqa tüpürərək istədiyi bəyanatları verirlər. “Bu baxımdan da istər Paşinyanın, istərsə də digər rəsmilərin məsuliyyətsiz bəyanatlar səsləndirməsinə görə məsuliyyəti  ATƏT MQ həmsədr ölkələri daşıyır”- o, qeyd edib.

Politoloq hesab edir ki, Paşinyan Ermənistanın işğalçılıq siyasətini açıq etiraf etdiyinə görə, işğalçı dövləti öz adıyla çağırılmalı, ona işğalçıya layiq olan münasibət sərgilənməlidir: “Digər tərəfdən Ermənistan rəhbərliyi son hərəkətləri və fəaliyyətləri ilə bir daha münaqişənin dinc vasitələrlə həllində maraqlı olmadıqlarını ortaya qoyduğundan, bu ölkəya qarşı başqa davranış və ritorikanın tətbiqini labüd edir”.

Belə olan şəraitdə Azərbaycanın atmalı olduğu addımlara gəldikdə isə politoloq deyib ki, Azərbaycan bu istiqamətdə lazımi addımlar atır. “Təəssüflər olsun ki, hələlik Azərbaycanın səsinə beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən lazımi səviyyədə reaksiya verilmir. Lakin Azərbaycanın tətbiq etdiyi “güc diplomatiyası” öz nəticəsini verəcək və artıq verməkdədir. Məhz “güc diplomatiyası”nın tətbiqi nəticəsində beynəlxalq aləm tədricən Azərbaycanın ədalətli mövqeyini dəstəkləməkdədir. Hesab edirəm ki,  Azərbaycan bu istiqamətdə fəaliyyətini davam etdirməklə istədiyi nəticəyə nail olacaq”- o bildirib.
Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi Nikolay Patruşevin Ermənistana səfərinin yekunlarını şərh edən politoloq deyib ki, bu sıradan bir səfər deyildi. “Bu səfər onu  göstərir ki, Rusiya Ermənistanda mövqelərini daha da möhkəmləndirmək əzmindədir. Paşinyan hakimiyyətə gəldiyi ilk zamanlarda atdığı addımlarla Ermənistanı Rusiyanın təsir orbitindən çıxarmağa çalışırdı.  Nəticədə iki ölkə arasında  münasibətə gərginləşməyə və soyuqlaşmağa  başladı. Rusiya Paşinyanın bu fəaliyyətini həzm edə bilmirdi. Çünki Ermənistan MDB məkanında Rusiyanın ən böyük hərbi dayaqları olan ölkədir. Ona görə də Rusiya burada mövqelərini bacardıqca möhkəmlətmək niyyətindədir. Hesab edirəm ki, Patruşevin səfəri Moskvanın İrəvana təzyiqlərini artırmağa şərait yaradacaq. Nəticə etibarı ilə Rusiya Ermənistanda mövqelərini möhkəmlətməklə, bu ölkənin forpost  status daha da möhkəmlənmiş olacaq.

Digər tərəfdən Paşinyan hakimiyyətə gəldikdən sonra iki ölkə arasındakı mövcd hərbi-texniki əməkdaşlıq sahəsində əlaqələr zəifləyib və bundan  sonra həmin əməkdaşlığın aktivləşdirilməsinə çalışılacaq.

Bu səfəri onu deməyə əsas verir ki, Paşinyan Ermənistanı Rusiyanın təsir dairəsindən çıxara biməyəcək. Bəzi Qərb dairələrinin ona bu məsələdə olan ümidlərini doğrulda bilməyəcək”-politoloq qeyd edib.

Politoloq Patruşevin səfəri zamanı son dövrlərdə Paşinyanaın Qarabağ məsələsində səsləndirdiyi bəyanatların müzakirə olunduğunu və bu məsələdə İrəvana müəyyən xəbərdarlıqlar etməsini də  istisna etməyib: “Ən azından Moskva Paşinyanı Qarabağ məsələsində sərsəm bəyanatlar verməsində çox da irəli getməməyi tövsiyyə edib”. 

Mürtəza
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

"İqlim dəyişkənliyi sonrakı illərdə də davam edəcəksə..." — EKSPERT

06:14
10.08.2019
6775
Analitika
A
Dünyada gedən qlobal iqlim dəyişmələrinin əlamətlərini bu il daha aydın müşahidə edirik. İlin aqrometeroloji analizi deməyə əsas verir ki, qış fəslində baş vermiş quraqlıq, fəsilə xarakterik olmayan isti hava kütlələrinin axını ilkin yazda öz yerini kəskin qeyri-sabitliyə vermiş, yaz fəsli kəskin temperatur dəyişmələri, dolu, yağıntıların baş verməsi ilə müşayət olunmuşdu. Aramsız yağışlar nəticəsində ilkin yazda ərik, gilas, alça kimi tez çiçəkləyən ağaclarda tozlanma prosesi tam başa çatmamış, ağacların potensial məhsuldarlığı aşağı düşmüşdü. Son üç gündə havaların kəskin dəyişməsi də yay fəslinə xarakterik deyil, bu cür qeyri-sabit hava şəraiti nadir hadisə kimi qiymətləndirilə bilər.

"Ölkə.Az" bildirir ki, bunu azərtac-a açıqlamasında kənd təsərrüfatı mütəxəssisi Nicat Nəsirli deyib.

Onun sözlərinə görə, illər üzrə meteroloji təhlillər göstərir ki, qışda temperatur ampilitudlarının yüksək, yayda isə aşağı düşməsi iqlim amilləri ilə birbaşa əlaqəli olan kənd təsərrüfatı bitkiləri üçün müxtəlif risk və stres amilləri yaradır. Belə görünür ki, illər üzrə bitkilər üçün stres faktorları daha da güclənməkdədir.

Son günlər baş verən yağıntılar meyvəçilik üzrə ən mənfi təsirlərini üzüm bağlarına göstərə bilər. Üzümçülük, xəstəlik və zərərvericilərə sirayətlənmə baxımından meyvəçilikdə ən zəif bitki sayıla bilər. Temperaturun qəflətən aşağı düşməsi üzüm tinglərində su və metobolizm balansını pozur, məhsulun keyfiyyət göstəricilərinə - şəkərlilik və turşululuğuna mənfi təsir göstərir. Yağıntıların baş verməsi üzümçülükdə təhlükəli xəstəlik olan "boz çürümə" xəstəliyinin yayılmasına münbit şərait yaradır. Suvarılmayan sahələrdə, dəmyə əkinlərində yağış yağması nəticəsində gilələrdə partlama əmələ gəlir və nəticədə məhsulun əmtəə görünüşü korlanır, fermerə iqtisadi ziyan dəyir.

Nicat Nəsirli deyib: "Bu cür qeyri-sabit iqlim amillərinin baş verməsi meyvədə yetişmə dinamikasının pozulması ilə müşayət olunur. İyul-avqust-sentyabr ayları meyvədə şəkər toplama, vegetasiyanın başa çatması dövrü olduğu üçün temperatur sabit olmalı, gecə-gündüz temperaturu arasında ampilitut normal həddə tərəddüd etməlidir. Gündüzlər kəskin isti, axşamlar isə soyuq olması, o cümlədən gündüzlə gecə temperaturu arasında fərqin az olması yetişməyə mənfi təsir göstərir. Bu cür hallar daha çox üzüm, əncir, nar meyvələrinə aiddir. Nəticədə adıçəkilən meyvələr öz bioloji xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq vaxtında yetişməyəcək, bağlarda kütləvi gecyetişmə prosesi müşayət olunacaq".

Yay aylarında yağıntıların düşməsi alma, armud kimi meyvələrin xarici səthində kiçik zədələnmələr əmələ gətirir ki, bu zədələr sonradan havaların qızması nəticəsində çürüntü bölgəsi əmələ gəlir və məhsulun böyük hissəsi bağdaca itirilir. Bu barədə danışan ekspert bildirib ki, yalnız düzgün aqrotexniki qulluq göstərilmiş, zərərverici və ziyanvericilərə qarşı sistemli mübarizə aparılmış bağlarda bu zədələr fəsada yol açmır, ağacın qüvvətli immuniteti sayəsində zədələr qısa vaxtda aradan qalxır. Tədbirlər aparılmayıbsa, bağ xəstəliyə sirayətlənibsə, yağışların əmələ gətirdiyi zədələr irihəcmli itkilərə aparıb çıxarır.

Həmsöhbətimiz qeyd edib ki, meyvəçiliklə məşğul olan fermerlər yay aylarında düşən yağıntılardan sonra sahələrdə aktivləşən "qırmızı gənə"nin hərəkətini və göbələk xəstəliklərini nəzarətdə saxlamalı, on gündən bir bağlarda kimyəvi mübarizə tədbirləri həyata keçirməlidirlər.

Qeyri-sabit hava şəraitində tərəvəzçilik istiqaməti üzrə əsas diqqət açıq sahədə əkilmiş pomidor şitillərinə yönəlməlidir. Pomidorun "avqust-sentyabr xəstəliyi" adlandırılan fitovtora nəm havaların, axşamlar soyuq, gündüzlər isə kəskin istilərin təsiri ilə sahəni bürüyür, nəticədə barın yuxarı hissəsində qaralma əmələ gəlir və çürümənın əhatə dairəsi genişlənərək məhsulun zay olmasına gətirib çıxarır. Torpaq adamları məhz bu iki ayda pomidor sahələrini fitovtoranın mənfi təsirlərindən qorumalıdırlar.

Əkinçilikdə - mövsümi becərmə işləri gedən qarğıdalı, şəkər çugunduru sahələrində güclü küləklə müşayiət olunan qeyri-sabit hava şəraiti bar orqanlarının zədələnməsinə, tam qırılmasına gətirib çıxarır ki, bu da sahədən əldə olunan məhsuldarlığı aşağı salır.

Onun sözlərinə görə, son becərmə işləri gedən pambıqçılığa yağıntılı havaların mənfi təsiri yoxdur. Qozalar hələki çiçəkləmə dövrünü başa çatdırmadığı üçün nəm havalar lifin keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilməz. Yalnız normativlərə uyğun əkilməyən, sıx səpilmiş sahələrdə nəmlik nəticəsində göbələk xəstəliyi formalaşa bilər ki, bunu da seyrəltmə aparmaqla aradan qaldırmaq lazımdır.

Heyvandarlıq yeganə sahədir ki, belə havalar iri və xırdabuynuzlu heyvanlarda, eyni zamanda, quşçuluqda idealdır. Bu barədə də məlumat verən Nicat Nəsirli bildirib ki, heyvanlarda bədən temperaturunun aşağı düşməsi nəticəsində yemin həzmə gediciliyi artır, daha iştahla yeyir və özünü bir növ komfort hiss edir. Heyvandarlığın ən həssas sahəsi olan arıçılıq üçün də avqust yağıntılarının mənfi təsiri yoxdur. Əksinə, balvermə dövrü başa çatdığı üçün arıların qüvvəli yem bazasına ehtiyacı var, yağışlar nəticəsində təbiət canlanır, bitkilərdə erkən inkişaf baş verdiyi üçün arılar üçün nektarin bazası güclənir.

"İqlim qeyri-sabitliyi bundan sonrakı illərdə də davam edəcəksə, pereventiv tədbirlərin həyata keçirilməsi vacibdir. İstehsalçılar əkin materiallarının keyfiyyət göstəricilərinə diqqət yetirməlidirlər. Təsadüfi əldə olunmuş, sort və bioloji xüsusiyyətləri təsdiqlənməmiş toxum və tinglər əkinlərdə tətbiq edilməməlidir. Əkinçilikdə yerli iqlimə uyğnlaşmış, stres amillərinə (quraqlıq, soyuq, xəstəlik və s.) dözümlü toxum və tinglərdən istifadə olunmalıdır. Bununla bərabər, bitki mühafizə tədbirlərinin texnoloji xəritəyə uyğun həyata keçirilməsi ilə potensial məhsuldarlıq qorunmalıdır", - deyə ekspert əlavə edib.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA