Mübariz Mənsimov: "Palmali"nin sahibi həmişə mən olacağam — MÜSAHİBƏ

Mübariz Mənsimov:
10:44
13.05.2017
451
Analitika
A
Tanınmış azərbaycanlı iş adamı Mübariz Mənsimov Türkiyə mətbuatına müsahibə verib.

"Ölkə.Az" müsahibəni təqdim edir:

-Son dövrlər turizmdə baş verən dalğalanmalar səbəbindən bir çox şirkət çətin günlər keçirir. Siz də qısa bir müddət əvvəl şəhər otellerini satacağınızı açıqlamışdınız. "Edition Hotel" ilə bağlı xəbərlər yayılıb. Turizm sektorunu tamamilə tərk etməyi düşünürsünüz?

-Turizm sektorunda sadəcə "Edition Hotel"i satmışıq. Turizmdə gəlir gətirməyən işləri tərk edirik.

-Turizm sahəsi ilə bağlı yaxşı təklif olsa digər otelləri də sata biləcəyinizi demişdiniz. Bu sözləriniz hələ qüvvədədir?

-Mən iş adamıyam. Yaxşı qiymət versələr, əsas işimiz olan "Palmali", "Palmarina", "Palmalife" və Azərbaycandakı otelimizdən başqa hər şeyi sata bilərik. Daşınmaz əmlak işində də varıq, yaxşı qiymət versələr, sata bilərik. "Palmali"nin sahibi həmişə Mübariz Mənsimov olacaq. Bodrumdakı "Palmarina" və "Palmalife" ilə Azərbaycandakı otel həmişə Mənsimovlar ailəsinin olacaq. Bunları satmaq barədə düşünmürük. Türk xalqı üçün inşa etdik, elə də qalsın.

-"Edition Hotel"in satışından gəlir əldə edə bildinizmi?

-"Edition Hotel"dən pul qazana bilmədik, ziyana işləyirdi. Ziyanın yarısından qayıtmaq da xeyirdir deyə düşündük. Sərmayə qoyduğumuz pulu geri qaytardıq. 180-200 milyona yaxın pul xərcləmişdik. Bunun yarısı kredit idi. "Dənizbank"dan kredit götürmüşdük.

-Otellərin satışından əldə edilən məbləğ üçün yeni bir planınız varmı? Bu pulu əsas işiniz olan dənizçiliklə bağlı yeni kapital qoyuluşunda istifadə edəcəksiniz?

-Bəli. Son dövrdə qlobal olaraq dənizçilik işi zərbə aldı. Gəmi qiymətləri ucuzlaşıb. Bunu yaxşı dəyərləndirib əsas işimizə yönəltmək istəyirik. "Edition Hotel"in satışından əldə etdiyimiz maliyyəni də əsas işimiz olan gəmiçiliyə sərf etdik.

-Siz Rusiya, Qara dəniz, Aralıq dənizi, Xəzər və Baltik dənizinin daxili limanları arasında  nəqliyyatda ən güclü şirkətlərin rəqibisiniz. Hədəfinizi dünya səviyyəsində nəqliyyat bazarına yönəltmisiniz. Dünya artıq çox kiçikdir. Siyasi  və iqtisadi çaxnaşmalardan kənarda qalmaq mümkün deyil. Bir ölkə ilə yaşanan siyasi bir böhran embarqolarla müşayət olunur. Bunun öhdəsindən necə gəlirsiniz?

-Əslində dünyada qlobal bir sıxıntı var. Bir tərəfdən Şimali Koreyanın nüvə təhlükəsi, digər tərəfdən isə ABŞ prezidenti Donald Trampın  izləyəcəyi siyasət qeyri-müəyyənlik yaradır. Rusiya ilə Türkiyənin arasına "şeytan" girdi. Rusiya ilə yaşanan böhrən bizə təsir etdi. Rusiyadakı ən böyük ikinci dənizçilik şirkəti bizik. Birinci yerdə dövlət şirkəti var. Rus bayrağı altında üzən gəmilərimiz kabotajda (dənizçilik terminidir, eyni dövlətin limanları arasında işləyən yük və sərnişin gəmiləri üçün nəzərdə tutulub - red.) işlədiyi üçün bizə çox təsir etmədi. Amma bəzi işləri tərk etdik. Bu səbəbdən işçi sayımız 45 mindən 35 minə qədər azaldı. Dövlətlər bir-biri ilə savaşa bilər, amma bu iş dünyasında əks olunmamalıdır.

-Əsl işiniz olan yükdaşımaçılığa yönələndə gəmi investisiyalarındakı hədəflərinizi də ciddi şəkildə yoxladınızmı? Hazırda 270 gəminiz var. 5 ildən sonra sizi yeni coğrafiyalarda görə biləcəyikmi?

-Gəmilərin sayı dəyişir. Ortalama yaşı 5-də tutmağa çalışırıq. İl ərzində orta hesabla 7 yeni gəmi alıb, 5-ni satırıq. 15-20 il yaşı olan gəmiləri saxlamamağa çalışırıq. Dünya səviyyəsində ən böyük 7-ci dənizçilik şirkətiyik. Məqsədimiz 2020-ci ildə 1-ci olmaqdır. 2018-ci ilin sonunda dənizçilik sektorunun canlanacağını düşünürəm.

-İnkişaf  planlarınız nədir?

-Maliyyə partnyorluğu, önəmli bankların köməyi ilə böyüyəcəyik. Çox şükürlər olsun ki, banklar "Palmali"yə inanırlar. Kreditlərimizi formalaşdırdılar. Buradan onlara minnətdar olduğumu bildirmək istəyirəm. 20 ildir ki, banklarla əməkdaşlıq edirik. Dənizçilik və off-shore, yəni neft quyularına xidmət sahəsində böyüməyi planlaşdırırıq. Yeni gəmilərə ehtiyac duyacağıq və bunların bir hissəsini Türkiyədə inşa etdirməyə davam edəcəyik.

-Gəmi tutumunu 3 milyondan 5 milyon tona çatdırmaq hədəfini necə həyata keçirməyi planlaşdırırsınız?

-Malta, Rostov və İstanbulda ofislərimiz var. Bütün ofisləri birləşdirib Maltadakı şirkətə tabe edəcəyik. Böyük bir tonnaj ortaya çıxacaq.

-"Palmali Qrup"un azlıq payları üçün Azərbaycanın "SOCAR" və ABŞ-ın "Goldman Sachs" investisiya bankı ilə danışıqlar apardığınız iddia edildi. Bir ortaqlıq görüşü gündəmdə varmı?

-"SOCAR" və ya "Goldman Sachs" ilə ortaq olmayacağıq. Bir dövlət şirkəti ilə ortaq olmaq istəmirəm. O fikrin sahibini də (Alaattin Aykaç) uzaqlaşdırdım. Şirkətdə daxili təmizləmə işi apardıq. "Palmali"nin sahibi həmişə Mənsimov olacaq. "Goldman Sachs" mövzusunda isə "öz yağımızla qovrulacağıq" deyirəm.

-"SOCAR"la niyə ortaq olmaq istəmədiniz?

-Təəssüflər olsun ki, "SOCAR"la iş tərzimiz bir-birinə uyğun gəlmədi. Baxışlarımız fəqli olduğu üçün və o vaxt gündəmdə olan iqtisadi vəziyyəti dəyərləndirərkən də fikir ayrılıqları oldu. Bildiyiniz kimi, “Palmali” 20 ildir ki, fəaliyyət göstərən bir şirkətdir və açıldığı gündən beynəlxalq iş təcrübəsinə sahibdir. Sektorda əldə etdiyi məlumat və təcrübə sayəsində bu il “Clarkson” şirkətinin keçirdiyi araşdırmala görə dünya dənizçilik şirkətləri arasında 7-ci yeri tutub. Həmişə olduğu kimi bundan sonra da daha peşəkar, dünya səviyyəli böyük şirkətlərlə əməkdaşlıq etməyə hazırıq. İllərin verdiyi təcrübəyə və komandama güvənirəm.

-Türkiyə üçün vacib bi dövr olan referendum prosesi geridə qaldı. Bundan sonra nələri gözləyirsiniz? Prezident-üsul idarə sisteminin Türkiyə iqtisadiyyatına hansı təsirlərini gözləyirsiniz?

-Türkiyə kürd, laz və s. kimi bölünməməlidir. Türkiyə Respublikası vətəndaşlarının hər biri eyni hüquqa malik olmalı, eyni rəftara tabe olmalıdır. Dini inanca görə insanlar bölünməməlidir. Müasir Türkiyə bu gün bütün müsəlman dünyasının modelidir. Bu müasir xəttin pozulmaması, davam etməsi lazımdır. Rəcəb Tayyip Ərdoğan Türkiyənin tarixdə Mustafa Kamal Atatürkdən sonra ən böyük lideri, ən böyük şansıdır. Çox gözəl işlər həyata keçirib və keçirəcəyinə inanıram. Mənə görə prezident üsul idarə sisteminin Türkiyəyə çox böyük faydası olacaq. İndi dünyada bir çox ölkə bu sistemlə idarə edilir. Dünya siyasi platformasında məcburən hər kəs sözünü dinləyir. Prezidentimizin gələcəyə baxışı sayəsində bir çox doğru və gözəl işlər görülüb. Məsələn, səhiyyə və təhsil sektorunda bir çox uğurlu addımlar atıldı, vətəndaşların işi asanlaşdı. Böyük layihələrlə tanış olduq, Mərmərə, Avrasiya tuneli, sürətli dəmiryolu xəttləri, avtomobil şoseləri vəs. İxracat və turizmdə rekorda imza atıldı. İxracat edilməyən ölkə demək olar ki, yoxdur. 10 il ərzində daha da gözəl işlər olacaq. Allah qismət etsə, yaşayıb görəcəyik. Doğrusu, xaricilərin böyük əksəriyyəti 20 il əvvəlin Türkiyəsinin prezidentini tanımırdılar. Amma bu gün dünyanın bir çox ölkəsində hətta uşaqlar da Ərdoğanı tanıyır.

-Səhmlərinizi açıq satışa çıxarmaq barədə planınız varmı?

-2020-ci ildə Nyu-Yorkda səhmlərimizi açıq şəkildə satışa buraxmaq fikrindəyik. Şirkətin 20-30% hissəsini satmağı düşünürük.

-Nyu-Yorku seçməyinizin xüsusi bir səbəbi varmı? Niyə məhz Nyu-York?

-Nyu-York dah geniş bir bazardır. Biz çay yükdaşımasında gəmi sahibi olaraq dünyadakı ən böyük şirkətik. ABŞ bu mövzuda çox böyük bir bazardır və orada bizimlə rəqabət apara biləcək bir şirkət yoxdur.

-Rusiya, Malta və Türk bayraqlı gəmiləriniz var. Türk bayraqlı gəmi nisbəti neçədir? Yeni investisiyalarla bu nisbət dəyişə bilərmi?

-Gəmilərimizin əksəriyyəti Malta və Rusiya bayrağı altında üzür. Hörmətli prezidentimizin sayəsində dənizçilər üçün iki bayraq və vergidən müəyyən sərbəstli və təşviqlər təyin edilib. Biz də onu dəyərləndirib Malta bayrağından istifadə edirik. Türkiyədə gəmi sahiblərinin 90%-i Malta bayrağından istifadə edir. Türk gəmi sahibləri Türk Lloydunu dəstəkləməlidir. Mən bir gündə bütün gəmilərimə Türk bayrağı asa bilərəm.  Bu gün başda “Ciner Qrup” olmaqla Türkiyənin çox ciddi və güclü gəmi sahibi qrupları var. Yalçın Sabancı kimi insanlarla hazırda güclü şirkətlər var. Sektorda əvvəldən animasiyaçılar var idi, indi gəmi sahibləri (armator) var.

Biz türk tərsanələrində son 10 ildə 48 gəmi inşa etdirdik. Türk gəmi sahibləri arasında bizim qədər gəmi inşa etdirən başqa bir şirkət yoxdur. Türkiyədə dənizçilik sənayesinə ən böyük gəliri və faydanı biz veririk deyə bilərik. İldə 30-40 gəmi təmir edirik. Gəmi sahibliyi asan iş deyil, savaşa oxşayır, düzgün işi görən hər zaman qalib gəlir.

-ABŞ prezidenti Donald Trampın xüsusi dəvəti ilə 20 yanvarda Ağ Evdə keçirilən inaqurasiya tədbirində iştirak etdiniz. ABŞ iş planlarınızda hansı yeri tutur?

-Tramp Türkiyə və ABŞ üçün ən yaxşı seçimdir. Trampın yaxşı prezident olacağına əminəm. Tramp və Ərdoğanın xəttlərinin oxşar olduğunu, bunun ABŞ-Türkiyə münasibətlərinə kömək edəcəyini düşünürəm. Dostluğumuz iş adamı olduğu dövrdən başlayır. Floridada şirkət qururuq, işlər başa çatmaq üzrədir.

Digər tərəfdən noyabr ayında ABŞ-da iştirak etdiyimiz vacib bir tenderin nəticələri məlum olacaq. Bu dənizçilik sahəsində bir tenderdir, amma nəticələr açıqlanmadan məlumat vermək düzgün olmaz. Tender prosesində üç şirkət qaldıq. Digər iki şirkətin biri fransız, digəri isə ABŞ şirkətidir. Tenderdə şansımızın çox olduğunu düşünürəm.  Tenderlə bağlı olaraq yeni gəmilərə ehtiyacımız olacaq. ABŞ-da işləyən gəmilərin orada inşa edilməsi lazımdır, amma biz müəyyən bir hissəsini Türkiyədə inşa etməyi düşünürük.

-Futbol maraq dairənizdədir. Bəzi futbol klubları ilə sponsorluq barədə görüşlər etdiyiniz idda edilir. Belə bir düşüncəniz varmı?

-Türkiyəyə gəldiyim gündən bəri “Beşiktaş” klubunun tərəfdarıyam. Heç vaxt tərk etmədim, etmərəm də. Sevdalıyam. “Beşiktaş” türk komandasıdır. Bizim rəngimiz ağ-qaradır. Klub prezidenti Fikret Orman çox uğurludur. Dünyanın ən gözəl stadionunu tikdirib. Bu il inşallah çempion bizik. Bəzi komandalara kömək etdik, amma bunları dilə gətirmək düzgün deyil. Yaxşılığı şouya çevirmək olmaz. Sponsor olmaq qərarını versək, təbii ki, “Beşiktaş”a sponsor olmaq istəyərəm.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Belarus tranziti Baltikyanı ölkələri tərk edir — ANALİTİKA

Belarus tranziti Baltikyanı ölkələri tərk edir
18:03
06.01.2018
833
Analitika
A
Ötən ilin avqust ayında Rusiya prezidenti Vladimir Putin Kalininqradda ölkənin şimal-qərb nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı ilə bağlı keçirilən müşavirədə Belarusun neft şirkətlərinin üzərinə yerli neft məhsullarını Rusiya limanlarından, xüsusilə Ust-Luqa və Sankt-Peterburq limanları vasitəsilə ixrac etmək öhdəliyinin qoyulmasını təklif edib.

"Ölkə.Az" "Reporta"-a istinadən xəbər verir ki,  V.Putin bununla bağlı bəyanatında təklfini belə izah edib:

"Belarusun neft emalı zavodlarında bizim neftimiz emal olunur (orada başqa ölkələrin nefti yoxdur və çətin ki, bundan sonra da olsun), bu səbəbdən bunu vahid çərçivə halına salmaq lazımdır. Bizim neftimiz bilavasitə öz infrastrukturumuza bağlı olmalıdır”.

Rusiya prezidentinin bəyanatına Baltikyanı ölkələr dərhal reaksiya verib. Litvanın baş naziri Saulyus Skvernyalis bildirib ki, Belarus neft məhsullarının Rusiya limanları və Rusiya dəmir yolları vasitəsilə ixracı Belarus üçün əlverişsiz və təhlükəlidir. S.Skvernyalis qeyd edib ki, Rusiya limanları qışda donur və bu iqlim şəraiti neft məhsullarının daşınması üçün təhlükəli və həssas məsələdir. Litva baş nazirinin fikrincə, şərq dövlətlərinin rəhbərləri tez-tez iqtisadi maraqları nəzərdə tutmayan siyasi qərarlar qəbul edirlər. O, Litva siyasətçilərini Belarus yüklərinin Litva dəmir yolları vasitəsilə Klaypeda limanına tədarükünün davam etdirilməsini təmin etməyə çağırıb.

Lakin baş nazirin çağırışı qəzet yazılarından kənara çıxmayıb. Artıq 2017-ci ilin sonunda Belarus neft tranzitinin istiqamətinin dəyişməsi prosesi başlayıb: Belarus neft məhsullarının ilk 72 min tonu Baltikyanı ölkələrdən deyil, Rusiya vasitəsilə ixrac olunub.

Ötən ilin 8 dekabrında "Belneftxim” konsernin sədri İqor Lyaşenko bildirib ki, Belarus və Rusiya əlverişli şəraitin yaranacağı təqdirdə, 2018-ci ildə Rusiya limanları vasitəsilə ixrac həcminin 1 milyon tona çatdırılmasını razılaşdırıb.

Bu iqdisadi baxımdan əsaslandırılmış qərardırmı?

Qərb analitiklərinin fikrincə, nəqlin istiqamətinin dəyişdirilməsi Belarus neft emalı zavodları üçün ziyanlı olacaq. Çünki Ust-Luqa, Primorsk və Rusiyanın Leninqrad vilayətinin digər limanları Belarus neft emalı zavodlarından ən azı 800 kilometr aralıda yerləşir. Bu isə Ventspils, Riqa və Klaypeda limanları ilə müqayisədə kifayət qədər uzaqdır. Bunun nəticəsi kimi, nəql qiymətləri Baltikyanı ölkələrdən fərqli olaraq dəfələrlə çoxdur. 2017-ci ilə qədər Belarus neft məhsullarının hər bir tonunun Baltikyanı ölkələr vasitəsilə ixracı 6-8 dollara başa gəlirdisə, Rusiya vasitəsilə bu rəqəm 12-18 dollar təşkil edib.

Lakin Rusiya tarif rejiminə elə dəyişikliklər etdi ki, Belarusa artıq yükləri Baltikyanı ölkələr vasitəsilə deyil, Rusiya limanlarından ixrac etmək sərfəli oldu. Əvvəl Rusiya Dəmir Yolları yükdaşıma tariflərinə 25% endirim tətbiq edirdisə, sonra bu rəqəm 50%-ə çatdırıldı, hazırda isə kompleks tariflər tətbiq olunur.

Belarusun neft məhsullarına tətbiq olunan güzəştli şərtlər yüklərin Baltikyanı ölkələrdən deyil, məhz Rusiya limanları vasitəsilə daşınmasını daha əlverişli edib.

Nəql üçün vaxt itkisi ilə bağlı Rusiya maliyyə eksperti İqor Yuşkov bildirib ki, əgər bu, yekun gəlirə təsir göstərmirsə, nəqlin müddəti əhəmiyyətli deyil: "Əsas məsələ aparılan bütün əməliyyatlardan sonra hesabda nə qədər pulun qalmasıdır. Əgər Rusiya marşrutundan istifadə zamanı Baltikyanı ölkələrlə müqayisədə vəsait daha çox qalırsa, təbii ki, məhz Rusiya limanları seçiləcək. Bunun hansı müddətə başa gəlməsi isə elə də əhəmiyyətli deyil.”

İqor Lyaşenko

Nəticə etibarilə 2018-ci ildə Rusiya vasitəsilə daşınan neft məhsullarının həcminin 12 dəfə artırılması planlaşdırılır, ekspertlərin hesablamalarına görə, beş il sonra Belarusun neft nəqlinin əsas hissəsi Baltikyanı ölkələrdən yan keçəcək.

Bu qərarın siyasi məqamları nədən ibarətdir?

Vladimir Putinin avqust bəyanatından sonra Belarus KİV-lərində Baltikyanı ölkələrin limanlarının loqistika baxımından müəyyən müstəvidə daha rəqabətədavamlı olacağı barədə qeydlər yer alıb. Rusiyalı ekspertlərin bu məsələyə münasibəti özünü çox ləngitməyib: Belarusun Rusiya neftini hansı şərtlərlə əldə etdiyi kimi, vacib bir məsələni də unutmaq olmaz.

"Xam neftin Belarusa tədarükü məsələsini tranzitin hansı limanlar vasitəsilə həyata keçirilməsi ilə tam şəkildə əlaqələndirmək mümkündür. Xatırladım ki, Belarusun xeyrinə misli görünməmiş qərar qəbul edilib: Bu 20 milyon ton neft ixrac etmək hüququ verməklə yanaşı, "rekreasiya fəaliyyətinə" daha 6 milyon ayırmasını təmin edir. Bu səbəbdən, belaruslar riyazi hesablamalar apararaq onlara nəyinsə sərf etmədiyini deyərkən onu da unutmalı deyillər ki, bu şərtlər əsasında Belarusa tədarük bizə də sərf etmir. Bununla belə, biz bunu edirik”, - deyə Rusiya Milli Enerji Təhlükəsizliyi Fondunun rəhbəri Konstantin Simonov bildirib.

Konstantin Simonov

Sonda qeyd edək ki, Baltikyanı ölkələrdə 2017-ci ildə daha da şiddətlənən Qərbə və NATO-ya meyilli əhval-ruhiyyə öz "bəhrəsini verdi". Litva və Latviya Rusiyanın iştirakı ilə həyata keçirilən bütün iri strateji layihələrdən məhrum oldular, Rusiya bazarlarına çıxışı və Rusiyadan olan nəql imkanlarını itirdilər. İndi isə Belarus vasitəsilə həyata keçirilən tədarük imkanları da əllərindən çıxmaqdadır.

ŞƏRH YAZ
0

Məhərrəm Əliyev Heydər Əliyevdən yazdı

Məhərrəm Əliyev Heydər Əliyevdən yazdı
12:07
12.12.2017
1435
Analitika
A

Tarix sübut etmişdir ki, hər bir xalqın, dövlətin inkişafında dahi şəxsiyyətlərin, siyasi liderlərin çox böyük rolu olmuşdur. Siyasi müdriklik, dövlət idarəçiliyində yüksək səriştə, milli maraqların hər şeydən üstün tutulması, qətiyyətlilik və dəmir iradə liderlərin fəaliyyətinin ana xəttini təşkil edir. Azərbaycan xalqı xoşbəxtdir ki, onun belə keyfiyyətlərə malik, Vətəninə və millətinə əvəzsiz xidmətləri ilə əbədilik qazanmış ümummilli lideri – Heydər Əliyevi var. 

Azərbaycanın milli dövlətçiliyinin xilaskarı və müstəqilliyinin təminatçısı, bütöv bir xalqı böyük məhrumiyyətlərdən qorumağa və onun ən şərəfli tarixini yaratmağa nail olmuş ümummilli lider Heydər Əliyevin siyasi irsi, ölməz ideyaları, dövlət inkişafı kursu onun vəfatından sonra da yaşadı, uğurla davam etdirildi. Dahi öndərin Fəxri xiyabanda ucaldılmış abidəsi əbədi ziyarətgaha çevrildi. 
Heydər Əliyevi hər şeydən, hər kəsdən fərqləndirən cəhəti onun doğma xalqının qəlbini fəth etməsidir. Bu fəthi ilə o, xalqının, bugünkü və gələcək nəslin qəlbində əbədi yaşayır və yaşayacaqdır.

Heydər Əliyev şəxsiyyəti, irsi tam öyrənilməmiş bir salnamədir. Onu dönə-dönə oxumaq, öyrənmək, təbliğ etmək lazımdır, çünki Heydər Əliyevin ömrü elə yaşadığımız Azərbaycan tarixinin parlaq səhifələridir. Bu tarixin otuz ildən artıq dövrü məhz xalqını və vətənini canından artıq sevən ən böyük azərbaycanlı, ulu öndər Heydər Əliyevlə bağlı olmuşdur. 

İstər Azərbaycana rəhbərlik etdiyi sovet dönəmində, istər Moskvada SSRİ kimi nəhəng və qüdrətli bir dövlətin ən yuxarı eşalonunda yüksək rəhbər vəzifələr daşıdığı vaxtlarda Heydər Əliyev sadə adamlardan tutmuş ən böyük siyasi xadimlərin də etiraf etdiyi kimi əlahiddə dühası baxımından həmişə seçilmişdir.

Moskvada xüsusi orta milis məktəbində təhsil aldığım illərdə yaxşı xatirimdədir ki, hələ o dövrdə Heydər Əliyevə çox böyük maraq var idi, hər kəs onun iti zəkasına, idarəçilik məharətinə həsəd aparır, onun barəsində çox müsbət fikirlər səsləndirirdilər. Bu dahi şəxsiyyətə olan xüsusi rəğbətimin təzahürü idi ki, Ulu Öndərin çıxışlarını mütəmadi mütaliə edirdim. Hətta imtahanlar verərkən Heydər Əliyevdən sitatlar gətirməyim müsbət qiymətləndirilirdi. Bu ondan irəli gəlirdi ki, Heydər Əliyevin qüsursuz, anlaşıqlı, dolğun çıxışları onu ustad bir müəllim kimi xarakterizə edirdi. 

Baxmayaraq ki, Heydər Əliyevin o zaman sovet hakimiyyətində təmsil olunmasını hiddətlə qarşılayanlar ona qarşı paxıllıq, riyakarlıq nümayiş etdirərək, çirkin kampaniyalar apararaq 1987-ci ildə Ulu Öndəri məcburi istefaya göndərilmişdilər, onu tanıyanlar, sevənlər bununla heç cür barışmır, əksinə ona olan məhəbbətini, dəstəyini əsirgəmirdilər. Hələ 1988-ci ilin ilk mitinqlərindən başlayaraq, Azərbaycan xalqı üzləşdiyi ciddi problemləri həll etməyə qadir siyasətçini görür və onun yenidən Azərbaycan rəhbərliyinə qayıtmasını arzulayırdı. Lakin həmin vaxtlarda görkəmli siyasətçi, dövlət xadimi Heydər Əliyev ciddi təqib olunur, onun və tərəfdarlarının xalqla birləşməsinə hər vəchlə maneçilik törədilirdi. Minlərlə adamın mitinq və nümayişlərə Heydər Əliyevin portretləri ilə çıxması onu yenidən rəhbər görmək arzusunun ümumxalq miqyasında, açıq şəkildə ifadəsi idi. Bakı şəhəri Sabunçu (o vaxtkı Lenin) polis idarəsində cinayət-axtarış bölməsinin rəhbəri olduğum həmin illərdə dahi rəhbərin portretini iş otağında böyük fəxr hissi ilə saxlayırdıq.

Təsadüfi deyildi ki, xalqın öz qüdrətli rəhbəri ilə birləşəcəyindən qorxan imperiya Heydər Əliyevin hər vəchlə Azərbaycana qayıtmasına mane olurdu. Sovet rəhbərliyinin 1990-cı ilin yanvarında xalqımıza qarşı qanlı faciəni törətdiyi ən ağır vaxtda Heydər Əliyev həyatını təhlükə altına ataraq Azərbaycanın Moskvadakı daimi nümayəndəliyinə gələrək, burada təşkil olunan etiraz mitinqində çıxış etmiş və 20 yanvar faciəsinə siyasi qiymət verərək, mərkəzin və respublika rəhbərliyinin hüquqazidd əməllərini ifşa etmişdir.
Tarixin bu məsuliyyətli və çətin, lakin şərəfli dövründə xalqı ilə olmağı, ona kömək etməyi vacib bilən Heydər Əliyev 1990-cı ilin iyulunda Bakıya gəlir və onu qarşılayanlardan biri kimi Ulu Öndərlə ilk tanışlığımız olur. Həmin vaxt qardaşı Cəlal Əliyevin evində qalan Heydər Əliyevə qarşı təhdidlər səngimir, onu Bakını tərk etmədiyi təqdirdə istənilən hadisənin baş verə biləcəyi ilə hədələyirlər. Heydər Əliyev Naxçıvana getmək məcburiyyətində qalır. Yaxşı xatirimdədir, Cəlal Əliyevlə görüşümüzdən sonra ertəsi günü Vasif Talıbovla (Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri) birgə Heydər Əliyevi Naxçıvana yola salmaq üçün aeroporta apardıq və onu təyyarənin salonunadək ötürdük. Sonralar Naxçıvanda olarkən də Ulu Öndərlə görüşlərimiz olmuşdur. Yaşının çox və səhhətində müəyyən problemlərin olmasına baxmayaraq hər zaman qamətli duruşu, daxili gücə və özünəgüvənə malik olması, simasında ifadə olunan möhkəm iradəlilik və qətiyyətlilik əlamətləri, səsindəki amiranəlik Ümummilli Lideri ilk görünüşdən məğrur sərkərdəyə bənzədir, onun bundan sonra da xalqına xidmət etmək iqtidarında olduğunu göstərirdi. Təbiətən çox təmkinli olsa da, baş verən haqsızlıqlara qarşı hər zaman barışmaz idi. O, güclü siyasi fəhmə, taleyüklü məsələləri həll etmək bacarığına, dəmir iradəyə və zəngin idarəçilik təcrübəsinə malik idi. 

Azərbaycançılıq məfkurəsinin parlaq daşıyıcısı olan Heydər Əliyev öz müdrik siyasəti, dönməz əqidəsi və tarixi uzaqgörənliyi sayəsində milli dövlətçilik ideyasının gerçəkləşdirilməsinə, müasir Azərbaycan dövlətinin qurulmasına və xalqımızın müstəqillik arzusuna çatmasına nail olmuşdur. 

1991-ci ildə öz dövlət müstəqilliyini bərpa edən xalqımız çox çətin sınaqlardan keçmiş, qanı bahasına qazandığı müstəqilliyi yenidən itirmək təhlükəsi ilə üzləşmişdi. Həmin dövrdə Azərbaycanda müstəqil dövlətçilik maraqları ilə üst-üstə düşməyən, bir çox hallarda isə onlara zidd olan qeyri-ardıcıl, səriştəsiz siyasətin aparılması, silahlı birləşmələrin özbaşınalığı, xaos və vətəndaş qarşıdurması, erməni təcavüzü bu təhlükəni daha da dərinləşdirirdi. Möhtərəm Prezidentimiz cənab İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, "Əfsuslar olsun ki, müstəqilliyimizin ilk illərində Heydər Əliyev hakimiyyətdə deyildi. Əgər olsaydı, biz böyük itkilərlə üzləşməzdik". Məhz belə bir ağır dövrdə – 1993-cü ildə xalqımızın təkidli tələbi ilə ümummilli lider Heydər Əliyev hakimiyyətə qayıdaraq müstəqilliyimizi məhv olmaqdan xilas etmək kimi çox çətin və şərəfli missiyanı öz üzərinə götürdü. O dövrdə təsəvvür etmək çətin idi ki, ömrünün müdrik çağında olan və çoxsaylı təhdidlərə məruz qalan Heydər Əliyev yenidən hakimiyyətə qayıtsın. Buna rəğmən bu güclü şəxsiyyətin heç nədən çəkinmədən, öz həyatını belə təhlükəyə ataraq, sözün əsl mənasında, "ömrümün qalan hissəsini də xalqıma bağışlayıram" deyib, meydana atılması xalqı və dövləti qarşısında misilsiz fədakarlığı idi. 

Məhz Ulu Öndərin apardığı müdrik siyasət nəticəsində müstəqilliyimiz qorunub saxlanılmış, atəşkəsə nail olunmuş, dövlətlə xalqın birliyi təmin edilmiş, bütün sahələrdə demokratik islahatlara başlanılmış, güclü dövlətin möhkəm təməli qoyulmuşdur.
Hamımızın yaxşı xatirindədir ki, müstəqilliyin ilk illərində olan vəziyyət dövlət qurumlarından da yan keçməmiş, respublikanın prokurorluq, ədliyyə, polis, milli təhlükəsizlik, gömrük orqanlarında kadr siyasəti ciddi şəkildə təhrif olunmuş, həmin orqanlar öz üzərlərinə düşən sabitlik və əmin-amanlığın qorunması, vətəndaşların təhlükəsizliyinin təmin edilməsi vəzifəsini unudaraq hərəsi bir siyasi qüvvəyə xidmət edirdi.

Respublikada cərəyan edən hadisələri dərindən təhlil edən Heydər Əliyev həm də yaxşı dərk edirdi ki, Azərbaycanın müstəqilliyini təmin etmək, onu möhkəmləndirmək, ölkədə demokratik hüquqi dövlət qurmaq, köklü islahatlar aparmaq üçün, ilk növbədə, ictimai-siyasi sabitlik, qanunçuluq, hüquq qaydası təmin edilməlidir. "Dövlət - dövlətçiliyi qorumalıdır" fikrini dönə-dönə vurğulayan Heydər Əliyev çox qəti və prinsipial mövqedən çıxış edərək ciddi intizam, tələbkarlıq və dövlət mənafeyi kimi amilləri ön plana çəkmişdi. Ölkədə geniş vüsət almış cinayətkarlığın bütün ünsürlərinə qarşı qəti mübarizə aparmaq üçün 1994-cü ilin avqustun 9-da imzaladığı xüsusi Fərman qanunçuluğun və hüquq qaydalarının möhkəmləndirilməsində əsaslı dönüş yaratmışdı. Eyni zamanda, milli dövlətçiliyin inkişafında korrupsiyanın aradan qaldırılmasının əhəmiyyəti nəzərə alınaraq bu ümumbəşəri sosial bəla ilə mübarizəyə başlanılmışdı.

Heydər Əliyev qətiyyətinin ifadəsi olan bu mühüm tədbirlərin həyata keçirilməsində iştirakımı daim xatırlayır, Ulu Öndərin fəaliyyətimə verdiyi dəyərdən böyük fəxarət duyuram. Həqiqətən, 10 ilə yaxın bir müddətdə bu dahi şəxsiyyətlə birgə çalışmaq, onun rəhbərliyi ilə keçirilən tədbirlərdə iştirak etmək qürurvericidir. Ümummilli liderin etimadı sayəsində 1993-cü ildən uzun müddət Bakı şəhəri Baş Polis İdarəsinin rəisi vəzifəsində fəaliyyət göstərmişəm.

1993-1998-ci illər Azərbaycanda ən gərgin illər idi. Bu illərdə Bakı şəhəri kimi böyük bir şəhərin təhlükəsizliyi, sözsüz ki, təmin olunmalı idi. Az qala hər gün mitinqlər keçirilir, müxtəlif təxribat xarakterli addımlar atılırdı. Bütün bunların öhdəsindən gəlmək isə asan iş deyildi. Dahi rəhbərin qarşımızda qoyduğu tapşırıqları yerinə yetirmək ən ümdə vəzifəmiz idi. 

1994-cü ilin oktyabrı və 1995-ci ilin martında baş vermiş dövlət çevrilişi cəhdləri, ölkə Prezidentinin fiziki məhvinə yönəldilmiş sui-qəsdlər görülmüş kompleks və çevik əməliyyat tədbirləri nəticəsində tamamilə aradan qaldırılmış, onların təşkilatçıları ifşa olunaraq, respublikada siyasi qarşıdurma yaratmaq cəhdlərinə qətiyyətlə son qoyulmuşdu.

1995-ci ildə Heydər Əliyevə sui-qəsd təşkil etmək istəyən cinayətkarlar işlədiyim dövrdə Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsinin əməkdaşları tərəfindən aşkarlanaraq yaxalanmışdır. Hətta o zaman Heydər Əliyev bu cinayətin açılmasına görə bizə təşəkkür də etmişdi. 

"Hər bir insanın taleyi xalqın taleyinə çevrilməlidir" deyən Heydər Əliyev necə böyük qəlb və mənəviyyat sahibi olduğunu, şəxsiyyətcə böyüklüyünü sonrakı dövrdə öz cinayətkar əməllərini dayandıran, qanuna əməl edən qanunsuz silahlı birləşmələri də cinayət məsuliyyətindən azad etməsi ilə təsdiqlədi. 

Heydər Əliyevin böyüklüyü, dövlətçilik səriştəsi onda idi ki, o, hüquqi dövlət quruculuğu işində humanizm prinsiplərindən yerində və düzgün istifadə etməyi uzaqgörənliklə, müdrikliklə bacarırdı. 

Onun hər zaman xalqının yanında olduğuna, Heydər Əliyevi böyük bir izdihamın müşayiət etdiyinə, hər bir vətəndaşa qayğı ilə yanaşdığına şahid olmuşam, bir rəhbər kimi onunla birgə tədbirlərdə iştirak etmişəm. Ümummilli Lider Azərbaycanı bir xalq, Vətən, dövlət olaraq çox sevirdi. Azərbaycanlı olması ilə fəxr etməsi, "Azərbaycan" kəlməsini gözləri yaşara-yaşara söyləməsi Ulu Öndərin Vətənə olan sevgisinin sübutudur: "Hər bir insanın milli mənsubiyyəti onun qürur mənbəyidir. Mən həmişə fəxr etmişəm, bu gün də fəxr edirəm ki, mən azərbaycanlıyam!" 

Xalqın əbədi sevgisini qazanan ulu öndər Heydər Əliyev daxili və xarici qüvvələrin dövlət çevrilişi, sui-qəsd və təxribat cəhdlərinə baxmayaraq, öz həyatı, sağlamlığı bahasına gecəli-gündüzlü fədakar əməyi hesabına dövlət müstəqilliyimizi yenidən bərqərar etdi. Azərbaycan dağılmaqda olan ölkədən inkişaf edən, tərəqqiyə qoşulan ölkəyə, vətəndaş müharibəsi astanasında olan ölkədən vətəndaş həmrəyliyi olan ölkəyə çevrildi. 

Müasir Azərbaycan dövlətinin qurucusu və memarı, xalqımızın xilaskarı kimi Azərbaycanın müstəqillik tarixini yazan ümummilli liderimiz Heydər Əliyev qısa zamanda misilsiz xidmətləri ilə, köklü demokratik hüquqi dövlət quruculuğu, mütərəqqi hüquqi, o cümlədən məhkəmə-hüquq islahatları ilə tariximizin parlaq səhifələrini yazdı.

Azərbaycanın özü qədər əbədi olan dahi öndər Heydər Əliyevin ölkənin dərin ictimai-siyasi və iqtisadi böhrandan çıxarılmasında, vətəndaş müharibəsinin qarşısının alınmasında, Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyinin qorunmasında və möhkəmləndirilməsində, dövlətimizin beynəlxalq aləmdə böyük uğurlar qazanmasında, Azərbaycan dövlətçiliyinin nəaliyyətlərində müstəsna xidmətləri xalqımız tərəfindən sonsuz məhəbbət və dərin ehtiram hissi ilə yad edilir, onun əziz xatirəsi daim qəlbimizdə yaşayır.

Bu gün ölkəmizin sürətli hərtərəfli inkişafı onu deməyə əsas verir ki, ulu öndər Heydər Əliyev tərəfindən əsası qoyulmuş uğurlarımız müstəqil dövlətçilik prinsipləri ilə daha da möhkəmlənir. Çünki bu iş, bu siyasi xətt müasir şəraitdə möhtərəm Prezidentimiz cənab İlham Əliyev tərəfindən uğurla həyata keçirilir, ölkəmizin tərəqqisinə və xalqımızın rifahına hesablanmış genişmiqyaslı və ardıcıl islahatlar bu gün öz real bəhrəsini verir.

Bizim isə ən böyük vəzifəmiz Heydər Əliyevin ideyalarının inkişafı və Azərbaycan tarixinin yeni şanlı səhifələrinin yazılması naminə möhtərəm Prezidentimiz cənab İlham Əliyevin ətrafında sıx birləşərək, ona layiqli yardımçı olmaqdır.

Məhərrəm Əliyev,
Azərbaycan Respublikası
ədliyyə nazirinin müavini

ŞƏRH YAZ
2
BAĞLA