Nəsibə Zeynalovanın ürəyini fəth etmiş gənc musiqiçi kim idi? — ARAŞDIRMA

Nəsibə Zeynalovanın ürəyini fəth etmiş gənc musiqiçi kim idi?
15:31
20.04.2019
12753
Mədəniyyət
A
Bu gün Azərbaycanın əfsanəvi teatr və kino aktrisası Nəsibə Zeynalovanın anadan olmasından 103 il ötür.

"Ölkə.Az" jurnalist İntiqam Valehoğlunun aktrisa haqda hazırladığı yazını təqdim edir. 

Yəqin ki, Nəsibə Zeynalova deyəndə hər birinizin düşüncəsində gülərüz, şaqraq gülüşlü bir xanım obrazı canlanır.

Amma xanımın həyatının mətbuata, oxucuya, tamaşaçıya məlum olmayan məqamlarını araşdırdıqca görürsən ki, hər şey heç də göründüyü qədər asan olmayıb bu əfsanəvi aktrisa üçün. 

1916-cı ilin 20 aprel tarixində Bakıda anadan olan aktrisa 40 ildən artıq Musiqili Komediya Teatrının əsas sütunlarından hesab olunub. 

Nəsibə xanım ailənin yeganə övladı olub. Atası Cahangir kişi tacir olmaqla yanaşı, həm də dövrünün sayılıb-seçilən aktyorlarından idi. O dövrün reallıqlarını nəzərə alanda qəribə də görünsə, Cahangir kişi qızını öz sənətinin davamçısı kimi görmək istəyirmiş. Ancaq 1918-ci ildə ermənilərin törətdiyi mart qırğınları zamanı ailəsi ilə İrana gedən C.Zeynalov 6 aydan sonra Bakıya qayıdanda gəmidə yatalaq xəstəliyinə tutulub və bir müddət sonra dünyasını dəyişib. Nəsibə xanımın anasının ikinci evliliyindən isə bir bacısı, bir qardaşı olub. 

14 yaşından etibarən anasına kömək etmək üçün işləmək məcburiyyətində qalan yeniyetmə Nəsibə işıq idarəsində usta köməkçisi, tramvay parkında qeydiyyatçı işləyib. Ardınca mühasiblik kurslarını bitirən gələcəyin əfsanəsi Bakı kanalizasiya idarəsində hesabdar olaraq çalışıb. Bütün bunlar onun oğluna söylədiklərindəndir. Atası dünyasını dəyişəndə balaca Nəsibənin cəmi iki yaşı, atasının isə 65 var idi. Hələ orta məktəb illərindən rəqslə məşğul olan qızcığaz 16 yaşında Rza Təhmasibin dram dərnəyinə üzv olur və Kolxoz və Sovxoz Teatrında da aktrisa kimi işləməyə başlayır. Teatr yaz aylarından payıza qədər rayonlara gedib tamaşalar oynayırdı.

Bir il bu teatrda çalışan aktrisa 1938-ci ildə yenicə yaranmış Musiqili Komediya Teatrına işə düzəlir. Eyni zamanda Bakı Teatr Məktəbinə daxil olaraq, aktyorluq təhsili alır. Görkəmli aktyor Ağasadıq Gəraybəyli, Akademik Milli dram teatrının baş rejissoru Aleksandr Tuqanov kimi ustadlardan dərs alan gənc Nəsibə tələbə ikən Katarina ("Şıltaq qızın yumşalması", Vilyam Şekspir), Elvira ("Don Juan", Jan Batist Molyer), Yelizaveta ("Mariya Stüart", Fridrix Şiller) kimi rolların öhdəsindən gəlməyi bacarır.
Nəsibə xanımın ilk evliliyi onun erkən yaşlarına təsadüf edir. Deyilənə görə, aktrisanı sevmədiyi, hətta zəhləsi getdiyi birinə ərə verirlər. Həyat yoldaşı Böyük Vətən Müharibəsində həlak olan aktrisa sevmədiyi insan olsa belə, uzun müddət heç kimlə nəinki ailə qurmur, ümumiyyətlə olunan təklifləri birbaşa rədd edir. Nəhayət, 1952-ci ildə aktrisa edilən təkliflərdən biri haqda düşünməyə başlayır. Bu şəxs ondan 11 yaş kiçik kamança ifaçısı Mütəllim Novruzov idi. Maraqlıdır ki, aktrisa ilk vaxtlar bu insandan heç xoşlanmazmış. 

Nəhayət səfərlərin birində aktrisa onu sevən bu gənc oğlana "hə" deyir. Onların bu evlilikdən 1954-cü ildə ilk və yeganə övladları dünyaya gəlir və uşağa Nəsibə xanımın atasının adını qoyurlar. Aktrisanın yeganə övladı olan Cahangir Novruzov Azərbaycanın xalq artistidir, on ilə yaxındır ki, Türkiyədə pedaqoji fəaliyyətlə məşğuldur. Əməkdar artist, Nəsibə Zeynalovanın çox istədiyi aktyorlardan olan Novruz Qartal deyir ki, o, gənc həmkarlarına xoş münasibəti ilə seçilirmiş:

"Bəlkə də Azərbaycan teatrı tarixində özündən sonrakılara bu qədər diqqət və qayğıyla yanaşan ikinci bir adam yoxdur. Gənclərə həddən ziyadə həssaslıqla yanaşırdı. Komediya aktrisası olsa da, yetərincə ciddi xarakterə sahib idi. Bir kişi ona yaxın dura bilməzdi. Bu xasiyyətinə görə, ona aktyorlar arasında "erkək Nəsibə" deyirdilər". 

Ancaq insanın nə qədər üstün xarakterə sahib olması o demək deyil ki, hər kəs səndən razı qalacaq. Əməkdar artist Kübra Əliyeva bir müddət öncə müsahibələrinin birində bildirir ki, Nəsibə xanım onun sənət yolunu kəsənlərdən biri olub. Belə desək, xalq artisti ona badalaq vurub. Hətta aktrisa indi də Nəsibə xanımı bağışlamadığını bildirib. Ancaq Novruz Qartalın bu barədə dediklərini eşidincə:

"Əgər məni sayırsansa, sayıram, saymırsan saymıram. O neçə rolunu Kübraya verdi ki, sən oyna. Kübradı da. Onun dedikləri boş-boş şeylərdir. Sən kimsən ki onu bağışlamayasan? Sadəcə Nəsibə xanım dünyasını dəyişəndən sonra ağızlarına gələni danışırlar. Ona ən çox yaxşılığı Nəsibə xanım edib. Yadımdadır ki, "Həyatım mənim, həyatım mənim" tamaşasındakı Məhəmmədəlinin arvadı rolundan imtina elədi, dedi ki, "Kübra mən oynamıram, sən bu rolu oyna".

Nəsibə xanım kişi xasiyyətinə görə o dövrün rəhbər işçiləri arasında da böyük nüfuza sahib olub. Bəzən isə bu nüfuzundan istifadə edərək, yeni ailə quran gənc həmkarlarına mənzil də alıb. Deyilənə görə o vaxt teatr xadimi Nüsrət Fətullayevə Hökumət Evinin arxasında ikiotaqlı mənzil veriblərmiş, Hacıbaba Bağırov isə evsiz imiş. Nəsibə Zeynalovanın Bakı şəhər Sovetinin o vaktkı sədri Aydın Məmmədovun yanına gedib, xahiş etməsindən sonra aktyora birotaqlı mənzil verilir və o bu evdə həyat yoldaşı Almaz xanımla yaşayır. Aktrisanın sənətdəki ən yaxın dostları sırasında da Lütfəli Abdullayev, Hacıbaba Bağırov kimi sənətkarların adı çəkilir. Amma maraqlıdır ki, Nəsibə xanım "Hicran" tamaşasının oynayarkən dostu Hacıbaba ilə küsülü imiş. Ümumiyyətlə, tamaşa zamanı bu "Böyük üçlük"ün küsülü olduğunu deyənlər də var. Novruz Qartalın dediklərindən:

"Bir də görürdün yaxşı yemək bişirirdi, təlim-tərbiyəsinə bələd olduğu aktyorları da dəvət edirdi. Çox gözəl əl qabiliyyəti olub. Maştağada bağı var idi. Bir dəfə çiban çıxartmışdım. Apardı bağa, əməlli-başlı qulluq elədi yoldaşı Mütəllim rəhmətliklə. Uzanmışam, siqaret çəkirəm. Birdən çiban partlayar, necə rahatlaşıb yuxuya gedərəmsə... Bir də xəbər tutublar ki, az qala ev yanır. Yoldaşı da çox yaxşı insan idi. Bir-birlərini çox istəyirdilər. Baxmayaraq ki, 11 yaş fərqləri var idi". 

Son illərdə dövlət tərəfindən xüsusi diqqət və qayğı ilə əhatələnən aktrisa 2004-cü ilin əvvəlində, ömrünün son günlərində xəstəxanada yatarkən şahid olduğu bir hadisə onu bərk sarsıdır. 

Deməli, onunla eyni vaxtda xalq artisti Məleykə Əsədovanın anası da müalicə olunurmuş. Deyilənə görə, tanınmış aktrisa, xalq artisti Məleykə Əsədovanın anasının yanına gün ərzində aktrisanın pərəstişkarları, qohumları və onlarla digər insanlar gül-çiçəklə gəldiyi halda, N.Zeynalovanı tək-tük insanlar ziyarət edirmiş. Əfsanəvi aktrisa təsadüfən bundan xəbər tutur və çox məyus olaraq bu sözləri deyir:

"Hayıf mənim əziyyətimə. Aktrisanın anasının yanı doludur, mənim yanıma gələn yoxdur". 

Azərbaycana kino və teatr sənətinin rəmzlərindən sayılan Nəsibə Zeynalova 2004-cü ilin mart ayının 10-da 88 yaşında uzun sürən xəstəlikdən sonra vəfat edir. 

Allah rəhmət eləsin!

Qeyd: Yazı ilk dəfə 2013-cü ildə Aznews.az saytında dərc edilib. 

İntiqam VALEHOĞLU
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Fuad Poladovun ailəsində — ÖZƏL GÜN

Fuad Poladovun ailəsində
16:10
24.08.2019
6772
Mədəniyyət
A
Mərhum Xalq artisti Fuad Poladovun nəvəsi dünyaya gəlib.

"Ölkə.Az" xəbər verir ki, bu barədə sənətçinin oğlu Ağarəhim Poladov məlumat verib.

O, ikinci dəfə dayı olduğunu bildirib.

Qeyd edək ki, dünyaya gələn övlad mərhumun qızı Fəridənin övladıdır. Onun bundan başqa, Suad adlı oğlu da var.

ŞƏRH YAZ
0

Məşqdə ölən xalq artistlərimiz — ARAŞDIRMA

Məşqdə ölən xalq artistlərimiz
14:07
23.08.2019
21365
Mədəniyyət
A
Filmlərin çəkilişlərindən, tamaşaların məşq proseslərindən çox yazırıq. O proseslər zamanı elə hadisələr də olur ki, bəzən sevimli aktyorlarımızın həyatı bahasına başa gəlir. Bəzən isə xırda zədələrlə yadda qalır. Kimisi səhnədəcə dünyasını dəyişir, kimisi həmin zədədən, amma bir müddət sonra. Şükür ki, ucuz qurtulanlar da yox deyil.

Məsələn, dünya şöhrətli cazmenimiz Vaqif Mustafazadə Özbəkistanda verdiyi konsert bitəndən sonra tamaşaçılara baş əyib səhnə arxasına keçib və yıxılıb. Yaxınlaşıb görüblər ki, onu pərdə arxasında konsertinin bitməyini gözləyən ölüm mələyi aparıb.

Xalq artisti Məlik Dadaşov Tədris Teatrında məşq zamanı tələbəsinə edəcəyi hərəkəti göstərərkən yıxılıb və gicgahı stolun küncünə zərblə dəyib. Orda da dünyasını dəyişib.

Aktyor Ağadadaş Qurbanov “Arşın mal alan”ın çəkilişləri vaxtı (Soltan bəy roluna) qızı aktrisa Gülşən Qurbanova ilə birgə qaldığı mehmanxananın eyvanında əyləşib çay içirmişlər. Eyvan qəflətən uçur. Ağadadaş Qurbanov həlak olur, balaca Gülşən isə zədə ilə xilas olur.

Eyni hadisə “Dan ulduzu” instrumental qrupunun rəhbəri Gülarə Əliyevanın da başına gəlib. O da eyvanın uçması nəticəsində həlak olur.

Xalq artisti Ələsgər Ələkbərov “Böyük dayaq” filminin çəkilişləri vaxtı başından aldığı zədədən dünyasını dəyişir. Yadınızdadırsa, filmdə Rüstəm kişinin başından çomaqla vurub onu Kürə atırlar. Zərbə planlaşdırıldığının əksinə güclü alınır və aktyor bu zərbənin fəsadlarından uzun müddət müalicə olunsa da, sonda o dərdlə dünyasını dəyişir.

“Axırıncı aşırım” filminin çəkilişlərində isə Əbdül Mahmudova dəyən şillənin barıtı çox olduğundan aktyorun dodağında çapıq qalır.

Xalq artisti Əliağa Ağayev də “Görüş” filmində çaya yıxılarkən başı körpünün suyun altında olan dirəyinə dəyir. Aktyorun sonuncu çəkildiyi “Evlənmək istəyirəm” filmi olsa da, “Görüş”dən aldığı zədə ilə dünyasını dəyişir. “Evlənmək istəyirəm” filminə isə 39-40 dərərcə temperaturda ona vurulan ağrıkəsici iynələrin hesabına çəkilə bilib. Filmin çəkilişləri başa çatanda aktyor artıq dünyasını dəyişmişdi.

Xalq artisti Nəsibə Zeynalovanın sonuncu çəkildi “Məhəllə” filmi olub. Filmin səsləndirmə prosesində Nəsibə xanım artıq rəhmətə getmişdi və filmdə onun səsinin əvəzinə Qorxmaz Əlilinin səsi yazılıb.

Aktrisa Nəcibə Məlikova Hindistanda qastrolda olarkən arxadan çiyninə tullanan meymundan diksinib şəkər xəstəliyinə düçar olub və çox keçmədən rəhmətə gedib.

Bəşir Səfəroğlu da filmə çəkilərkən çoban itlərindən necə qorxubsa, şəkər xəstəliyinə tutulub.

Xalq artisti Firəngiz Şərifova Gənc Tamaşaçılar Teatrında “Mahmud və Məryəm” tamaşasının məşqlərində gözünə düşən projektorun sayəsində yıxılıb və hər iki qolları, qıçı sınıb. O vaxtdan aktrisa səhnəyə çıxa bilmir, müalicədədir.

Həmin teatrın aktyoru Elşən Rüstəmovun Milli Dram Teatrında “Hamlet” tamaşasının məşqlərində Fuad Poladovun polad qılıncı ehtiyatsız fırlaması nəticəsində qıçı sınmışdı.

Xalq artisti Həsən Məmmədov “Dədə Qorqud” filminin çəkilişi vaxtı ilandan qorxub xəstələnib. Bir müddət sonra çəkilişləri davam etdirən Tofiq Tağızadə Həsən Məmmədovun daha çəkilişə gələ bilməyəcəyinin düşünüb təzə “Dədə Qorqud” üçün sınaq çəkilişləri elan edib. Bu vaxt aktyor çəkiliş meydanına gəlib.

“Nəsimi” filmində onun çarmıxa çəkilməsi səhnəsi səhrada bir gün ərzində çəkilib. Çəkilişi yarımçıq qoya bilməyən Rasim Balayevin susuzluqdan halı xarablaşıb.

Xalq artisti Həsənağa Turabov “Bəyin oğurlanması” filminin çəkilişləri vaxtı ilk dəfə hipertonik kriz keçirib. Sonralar ürəyindən əməliyyat olunsa da, aktyor həmin xəstəliklə dünyasını dəyişir. Onu da deyim ki, həmin ilk ürək krizi zamanı Şamaxıda çəkilişə baxmağa gələn yerli camaatdan kimsə aktyora zirinc mürəbbəsi yedirdib və bu mürəbbə ona filmin çəkilişlərini sona çatdırmağa köməkçi olub.

“Əhməd hardadır?” filmindən Əhməd kimi tanıdığımız, əslində sirk ustası Səyavuş Şəfiyev Moskvada qastrol vaxtı mehmanxananın otağında ürək tutmasından dünyasını dəyişir, onu üç gün sonra qapını sındırmaqla tapırlar. (lent.az)

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA