Nifrət etdiyiniz xalq sizi xilas etdi, bir az utanın — yaxud xalq küçəyə çıxdı, "xalqçılar" gizləndi!

Nifrət etdiyiniz xalq sizi xilas etdi, bir az utanın
16:56
16.11.2016
28630
Analitika
A

Toğrul Cəfər


 

FETÖ-NÜN ÇEVRİLİŞ CƏHDİ: XALQ  KÜÇƏYƏ ÇIXDI, “XALQÇILAR” GİZLƏNDİ

Türkiyədə, FETÖ-nün hərbi çevriliş cəhdində 241 nəfər öldü, mindən çox insan yaralandı. Bəziləri utanmadan çıxıb dedilər ki, bu, hərbi çevriliş deyil, Ərdoğanın oyunudur. Hə, düzdür, təkcə siz “ağıllısız”, hər şeyi siz düz bilirsiz. Küçəyə çıxanlar “ağılsızlar” idi. Sizin təbirinizcə desək, Ərdoğanın oyununa gəldilər. Siz “oyun”un fərqində olduğunuz üçün küçəyə çıxmadınız, halaldır!

Bəs yaxşı, “Gezi Parkı” söhbətində niyə küçədə görmədik sizi? Niyə “5 ulduzlu” tətillərinizi yarıda kəsmək ağlınıza gəlmədi? Halbuki “Gezi Parkı” etirazlarını “dəstəkləyirdiniz”.  Lüks yaxtalarınızdan bol-bol “tvit” atmağa gücünüz çatdı ancaq. Çünki buna öyrəşmisiz: davamlı şikayət edirsiz, amma komfortunuzu damcı da pozmursuz. Həmişə küçələrdə ölənlər də nifrət etdiyiniz, “ağılsız” xalqın kasıb-kusub uşaqları olur.

Adınızı “solçu”, “xalqçı”, “ziyalı” qoymusuz, amma xalqdan iyrənirsiz, xalqa nifrət edirsiz, yuxarıdan aşağı baxırsız. 15 iyulda isə, həmişə olduğu kimi, o xalq ölkəni xilas etdi uçurumdan, sizi də. Bir az utanın, heç olmasa.  Sizin içində olmaqdan iyrəndiyiniz xalq həmişə sizi öz cəsarəti ilə təəccübləndirib. Əlində türk bayrağı ilə gözünü qırpmadan tankın qarşısına çıxan o adamın cəsarətinin mində biri belə sizdə olmayıb heç vaxt. Və bu həqiqəti qəbul edə bilmirsiz. O həqiqət içdən-içə sizi yeyib-bitirir, etiraf etmək yerinə, xalqı aşağılamağı seçirsiz. Bu sayıqlamalarınızın başqa açıqlaması yoxdur çünki. 

15 iyulda xalq küçəyə çıxdı: fərqli inanca, müxtəlif siyasi düşüncəyə sahib, bir-birindən fərqli həyat tərzləri olan insanlar. Bəzilərinin iddia etdiyinin əksinə, Ərdoğan efirdə çıxış etmədən öncə, artıq, onlar küçəyə çıxmağa başlamışdılar. Onları birləşdirən tək cəhət - ölkələrinə olan sevgi idi. Ərdoğanı sevənlərlə Ərdoğan müxalifləri yan-yana addımladılar küçələrdə. Gələcəklərini təhlükəyə atmaq yerinə, qəhrəmanca ölməyi gözə aldılar. 30 ildir ki, CHP-yə səs verən də orada idi, AKP-yə səs verən gənclər də. Bütün fərqliliklərə baxmayaraq, düşmənə qarşı tək yumruq olmağı seçdilər, tarix yazdılar.

AZƏRBAYCANLI “İNTELLEKTUAL”LARIN ƏRDOĞAN TƏHLİLİ

Ötən yazıda bəhs etdiyim, Türkiyədəki Ərdoğan düşmənlərini qoyaq bir kənara, bizimkilərə baxaq. Çoxu dost-tanışdı. Ağıllı, savadlı, müəyyən mənada intellektual deyə biləcəyimiz adamlardı. Amma “Ərdoğan Türkiyəni bədbəxt günə saldı, 50 il geriyə apardı”, - deyə status yazır “feysbuk”da. Bu fikrin yaxşı “layk”ı da var bu arada. Təkcə “layk” yığmaq üçün bunu yazsaydılar, dərd yarıydı. Amma heyf ki, həmin adamlar bu dediklərinə, yazdıqlarına ürəkdən inanırlar.

Bütün problemləri Ərdoğanda görmək kimisə rahatlaşdıra bilər. Amma bu tələyə düşməməliyik. Bu komfortu əlimizin tərsiylə rədd etməli, davamlı sual verməyi seçməliyik. Türkiyə nə vaxt çox irəliyə getdi ki, Ərdoğan dartıb geriyə saldı ölkəni? “İrəli” dediyiniz hansı səviyyədir, “geri” dediyiniz hansı?

Ərdoğan hakimiyyətə gəlməmişdən əvvələ qayıdaq: 2001-ci ildəki iqtisadi böhran, ondan əvvəl 28 fevral post-modern hərbi çevrilişi, 1994-cü il iqtisadi böhranı, 1990-cı illərdəki xaotik vəziyyət, tez-tez dəyişən siyasi hakimiyyət, PKK terrorunun pik həddə çatması, faili-məchul cinayətlərin sayının sürətlə artması və s. Yaxın tarixdəki sürəcin xülasəsidir bu. Daha əvvələ də getmək, hadisələrin detallarına varmaq olar. Türkiyə hər zaman başıbəlalı ölkə olub. Bütün yanlışlıqlar Ərdoğan iqtidarı ilə başladı kimi  fikirlərə qapılmayaq. Bugünkü siyasi iqtidarı tənqid etməklə yanaşı, tarixi sürəci də düzgün təhlil edək.

TÜRKİYƏDƏ SİYASİ SİSTEM NİYƏ “ERROR” VERİR?

Türkiyədə hazırda yaşanan porblemlərin kökü cümhuriyyətin qurulmasına qədər gedib çıxır. Çoxpartiyalılığa keçidin gecikməsi, ardınca gələn hərbi çevrilişlərlə hökümətlərin devrilməsi ölkənin vücudunda sağalması çətin olan yaralar açdı; iqtisadi, sosial və siyasi vəziyyətin stabilləşməsi, demokratik dəyərlərin oturuşması ehtimalını daha da çətinə saldı. Əsgərin “demoklesin qılıncı” kimi siyasətin üstündən çəkilməməsi bu çətinliyi daha da artırdı.

Cümruhiyyəti quran düşüncənin əsgərə xilasedici missiyası verməsi, yeri gəldikdə, əsgərin siyasətə müdaxilə edə bilməsi ən böyük yanlışlardan biri idi. Bunun səbəbi də bəlli idi. Çünki cümhuriyyəti quranlarda “cümhur”a (xalqa) inam o qədər də yox idi. “Xalqı çox da başıboş buraxmamaq lazımdır” düşüncəsinin izlərini bugünkü Türkiyədə də görmək mümkündür. Böyük bir kütləni bu düşüncə ilə yetişdirib sistem. Yuxarıda bəhs etdiyim, “xalqçı”, “ziyalı” tipləri də həmin düşüncənin məhsullarıdır. Bu gün Ərdoğandan şikayət edənlər də bu tarixi sürəci yaxşı oxumalıdırlar. 14 illik Ərdoğan iqtidarının hansı sürəcin bir nəticəsi olduğunu düzgün qavramaq üçün, bu, şərtdir.

Türkiyədə baş verən (siyasi, sosial, mədəni və s.) olayları sadəcə türk KİV-ni izləyərək təhlil etmək kimi bir yanlışlığa zaman-zaman düşə bilirik hamımız. Amma bu yanlışlıqdan maksimum uzaq gəzməli, məsələlərə qarşı daha soyuqqanlı yanaşmalıyıq. Gündəlik media tərəfindən bizə verilənlərlə yetinməməliyik. 

ƏRDOĞAN TÜRKİYƏNİ GERİYƏ APARIR?

Ərdoğanın dərdi, bəzilərinin illərdir durmadan təkrar etdiyi kimi, Tükiyəni mühafizəkarlaşdırmaq, dindarlaşdırmaq, ölkəyə şəriət sistemi filan gətirmək deyil. Hər bir siyasətçi kimi, Ərdoğanın da əsas məqsədi hakimiyyəti, gücü  maksimum əlində saxlamaqdır. Bütün siyasi addımlarını bunun üzərinə qurur. Çox ağıllı siyasətçi olduğu üçün də, 14 ildir ki, istədiyini əldə edə bilir.

Bilirəm ki, bəziləri bu “ağıllı siyasətçi” ifadəsinə çox əsəbiləşəcəklər. Bəli, Ərdoğan çox ağıllı siyasətçidir. Məsələn, adam, az qala, dediyi hər cümləyə görə ayrıca anket-sorğular hazırladır, həmin anketin nəticələrinə görə, sonrakı addımını atır. Bəzən çox kəskin şəkildə müdafiə etdiyi bir düşüncənin 1 həftə sonra əksini söylədiyini görürük. Yəni, “siyasət” deyilən oyunu qanunlarına görə oynayır. Siyasət çərçivəsində doğrunu edir.

“Amma siyasətin doğrusu, həyatın doğrusu deyil” deyirsinizsə, lap əla. Dünya siyasət sistemini - “İnsan hüquqları” kimi ifadələrin dillərdən düşmədiyi, amma ədalətin olmadığı bir sistemi müzakirə etmək, tənqid etmək kimi bir dərdiniz varsa, mən də qatılaram ona. Amma hər şeyi öz adı ilə çağırmaq lazımdır.

Ərdoğanın Türkiyəni mühafizəkarlaşdırmaq kimi bir düşüncəsi olsa belə, onu bacara biləcək gücü yoxdur hal-hazırda. Unutmayaq ki, Ərdoğan Türkiyədə siyasi iqtidardadır. Ərdoğanın söz sahibi olmadığı başqa iqtidar sahələri var. Məsələn, kültürəl iqtidar.  Kültürəl iqtidar dedikdə, əsas olaraq, kapitalizm və modern həyatı nəzərdə tuturam.  Kapitalizm və modern həyat dünyanın hər yerində ən güclü iqtidar formasıdır.

Türkiyə mühafizəkarlaşmır. Modern həyat bəlası, digər həyat tərzlərini olduğu kimi, mühafizəkarı da, dindarı da öz içərisində əridir, yenidən forma verir, eyniləşdirir. Bahalı ciplərdə gəzmək, lüks restoranlarda oturmaq istəyi ən güclü iqtidardır və bu iqtidarla hesablaşmadan, müsbət nəticə əldə etmək mümkün deyil. Bizim, ilk olaraq, ən güclü iqtidarla məsələmiz olmalıdır. 

“Türkiyədə hicablıların sayı çoxalır, Türkiyə geriyə gedir” deyənlərə də sözüm var:

1.Əsas məsələ, ölkədə demokratiyanın, ifadə azadlığının hansı səviyyədə olması və nə dərəcədə həyata keçirilməsidir. Hicablıların sayının artması-azalması o ölkəni geriyə, yaxud irəliyə aparmağa təsir edəcək bir göstərici deyil.

2.Türkiyədə hicablıların sayı çoxalmır, hicablılar sosyal həyata daha çox qatılmağa başlayırlar. Vaxtilə universitetə hicabla buraxılmayan, iş yerində problem yaşayan, sistem tərəfindən daim təhlükə olaraq görülən o qadınlar özgüvən qazanıblar sadəcə. Ətrafda daha çox görünməyə başlayıblar.

Yuxarıda tənqid etdiyim yanlış və yarımçıq təhlillərin əsas səbəbi Türkiyəni tanımamaqdır. Türkiyə seriallardan izlədiyimiz yer deyil sadəcə. “Sözcü” qəzetinin də, “Star” qəzetinin də “rəsmini çəkdiyi” Türkiyə bizə dəqiq bir fikri çatdıra bilməz.

Ən azından bilməliyik ki, Cemil Meriçi oxumadan Türkiyə sosiologiyasını, Oğuz Atayı, A.H.Tanpınarı, Kamal Tahiri, Əziz Nesini və digərlərini oxumadan Türkiyənin ruhunu anlamaq mümkün deyil.

Ölkə.Az 

 

ŞƏRH YAZ
0

ABŞ Türkiyəni Rusiyaya “qısqanır”

ABŞ Türkiyəni Rusiyaya “qısqanır”
21:37
17.11.2017
549
Analitika
A
ABŞ hərbi hava qüvvələri müşavirinin müavini Hydi Qrant Türkiyə ilə bağlı açıqlama verib.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, açıqlamaya əsasən, əgər Türkiyə Rusiyadan “S-400” raket hücumundan müdafiə sistemini alsa, NATO texnologiyalarıəldə etmə imkanı məhdudlaşdırılacaq. Qrant Türkiyəyə “S-400” sistemləri mövzusunda xəbərdarlıq edib: "Əgər Türkiyə “S-400” alsa, NATO texnologiyaları əldəetmə imkanı məhdudlaşdırılacaq. Növbəti mərhələdə isə Türkiyənin “F-35” tipli 5-ci nəsil bombardman təyyarələri əldə etmə və istifadə imkanlarına qarşı tədbirlər görülə bilər".

“S-400” müqaviləsinin Türkiyə ilə NATO arasındakı hərbi əməkdaşlığa ciddi təsir edəcəyini qeyd edən Haydi NATO strategiyasının “S-400”sistemlərilə əməkdaşlığa icazə vermədiyini vurğulayıb. Əgər Türkiyə "S-400"ləri alsa, ABŞ-ın necə davranacağını hələ müəyyənləşdirmədiyini deyən Qrant davam edib: "Əvvəlcə müqavilənin həyata keçirilib-keçirilməyəcəyinə, gələcəkdə bir yerdə necə işləyəcəyiməzə baxacağıq. Amma hazırda bu sistemlərlə əməkdaşlıq etməyəcəyimizi söyləyə bilərəm".

Yayılan xəbərlərlə bağlı Türkiyə və Rusiya mətbuatında müxtəlif şərhlər yazılır. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, ABŞ bu və ya digər addımlarla Türkiyəyə təzyiqlər edir ki, Rusiya ilə əlaqələrini genişləndirməsin. Azərbaycanlı siyasətçilər isə məsələyə birmənalı yanaşmırlar. Politoloq Elxan Şahinoğlu “Ölkə.Az”a açıqlamasında bildirib ki, əslində verilən bəyanatlar Türkiyəyə qarşı təhdid və təzyiqlər kimi qiymətləndirilməməlidir. Onun fikrincə, ABŞ Türkiyə kimi müttəfiqini itirəcəyindən ehtiyatlandığı üçün bu tip addımlar atır.

“ABŞ-dan Türkiyəyə elə güclü təzyiq olduğunu düşünmürəm. Çünki Türkiyə eyni tipli raketləri NATO-dan almaq istəyirdi. Onlar Türkiyəyə bu tipli silahları satmırdılar. Ona görə də, Türkiyə hökuməti havadan müdafiə raketlərini Rusiyadan almağa məcbur oldu. Bu səbəbdən də, hazırda Amerikanın tələbi məntiqli deyil. Türkiyə NATO-ya lazımdır. Ona görə də, Amerikada təzyiq yox, narahatlıq bildirirlər. Bütün hallarda Amerika Türkiyənin NATO-dan çıxmasının təşəbbüskarı olmayacaq”, - deyə E.Şahinoğlu bildirib.

Ekspertin fikrincə, NATO Türkiyəyə qarşı ikili münasibət bəsləyir: “Türkiyə Rusiya ilə hərbi əməkdaşlığı getdikcə artırmaq fikrindədir. NATO buna görə Türkiyəyə qarşı təzyiqləri artıra bilməz. Çünki Türkiyə NATO-ya lazımdır. Lakin onların Türkiyəyə ikili münasibəti var. NATO təlimlərində Norveçdə qoyulan stenddə düşmənlərin fotoları asılıb. Fotolar içində Mustafa Kamal Atatürkün və Ərdoğanın şəkli olub. Bu səbəbdən də, Ankara Norveçdə keçirilən NATO təlimlərindən 40 hərbçisini geri çağırıb. Türkiyə Qərblə əməkdaşlıqda böhran yaşayır. Amerika Suriya məsələsində radikal kürdlərə dəstək verir. Avropa Birliyi də üzvlüyə qəbul etmir. Ərdoğan hökuməti də məcbur olub alternativ istiqamətlərə yönəlir. Bu istiqamətlərdən biri də Rusiya ilə hərbi və iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsidir”.

Ziya Səccad
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Putinlə Ərdoğan niyə tez-tez görüşür? — Prezidentlərin sirləri barədə POLİTOLOQ RƏYİ

Putinlə Ərdoğan niyə tez-tez görüşür?
22:27
16.11.2017
908
Analitika
A
Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə türkiyəli həmkarı Rəcəb Tayyib Ərdoğan 7-ci dəfə görüşəcək.

"Ölkə.Az" xəbər verir ki, bu barədə Rusiya mətbuatı məlumat yayıb. Verilən məlumata görə, Rusiyanın Soçi şəhərində İran, Türkiyə və Rusiya arasında üçtərəfli Suriya müzakirələri keçiriləcək. Türkiyəni görüşdə prezident Ərdoğan təmsil edəcək. Bu, Ərdoğanın Putinlə 6-cı görüşü olacaq. Prezidentlərin görüşü 22 noyabr tarixinə planlaşdırılıb. İranı isə görüşdə prezident Ruhani təmsil edəcək.

Qeyd edək ki, 2017-ci il ərzində Ərdoğan Putinlə 6 dəfə görüşüb. Onlar arasında bu ilin 11 ayı ərzində 13 dəfə telefon danışığı olub. Bu isə iki ölkə tarixində rekord sayılır. Dünya mətbuatında vurğulanır ki, iki ölkə rəhbəri bu ilin son aylarında daha sıx münasibətdə olublar. Dünya siyasətçiləri məsələyə müxtəlif aspektdən yanaşırlar. Azərbaycanlı mütəxəssislər də iki ölkə rəhbərinin tez-tez görüşməsinə birmənalı yanaşmırlar. Politoloq Adıgözəl Məmmədov “Ölkə.Az”a açıqlamasında bildirib ki, Putinlə Ərdoğanın tez-tez görüşü əslində bir neçə səbəbdən baş tutur.

“Birinci məsələ iki ölkə rəhbərinin arasında fikir ayrılıqlarını olmasıdır. Hələlik Putin Ərdoğanla ümumi rəyə gələ bilmir. İranın dövlət başçısının da artıq bu müzakirəyə qoşulması Rusiyanın mövqeyini gücləndirəcək. Burada Bəşər Əsəd rejiminin reanimasiyasında söhbət gedir. Faktiki olaraq İŞİD-in sonuna çıxılıb. Bundan sonra Suriyanın gələcək taleyi müzakirə olunur. Etiraf etmək lazımdır ki, Suriyada əsas söz sahib Rusiyadır. Düzdür Suriyada PKK və YPG kimi kürd qruplaşmaları ABŞ tərəfindən çıxış edirlər. Onları da, başqa regionda olduğu kimi neytrallaşdırmaq çox asandır. Putin də, bu səbəbdən ümumi razılaşmaya can atır. O, çalışır ki, Ərdoğan Bəşər Əsədlə kontakta girsin. Ola bilsin ki, Əsədi keçid dövrü üçün saxlayırlar. Sonradan ölkə rəhbərliyinə başqası gətirilə bilər. Lakin hazırda Suriyada əsas Rusiyaya bağlı rejimin taleyi müzakirə olunur”, - deyə A.Məmmədov bildirib.

Ziya Səccad
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA