Nürnberq məhkəməsi — tarixin ən müəmmalı səhifəsi

Nürnberq məhkəməsi
12:11
14.10.2016
6598
Maraqlı
A

Bu ilin oktyabr ayında Üçüncü Reyxin ali rəhbərliyinin nümayəndələri üzərində keçirilən məhkəmədən 70 il keçdi. Bu məhkəmə "Tarixin məhkəməsi" adlandırılır.

Ölkə.Az saytında dünyanın ən maraqlı və ilk məhkəməsinin bilinməyən tərəflərini işıqlandırmaq qərarına gəldik.

Hər şey necə başladı

Hələ 1942-ci ildə Sovet Rusiyası nasist cinayətkarlarını mühakimə etmək üçün hərbi tribunal yaradılması barədə fikir bildirmişdi. Stalin isə bir neçə dəfə bildirmişdi ki, ikinci dünya müharibəsinə səbəb olan şəxslər beynəlxalq məhkəmədə əməllərinə görə cavab verməlidirlər.
Çerçil isə düşünürdü ki, əsas hərbi cinayətkarları əsir götürən kimi edam etmək lazımdır. 1945-ci ildə ABŞ və Böyük Britaniya əhalisinin 70 faizi bu fikri dəstəkləyirdi.

O dövr üçün beynəlxalq tribunal yenilik sayılırdı. Eyni zamanda qeyd etmək lazımdır ki, 1914-1918-ci ildə birinci dünya müharibəsi zamanı törətdikləri cinayətlərə görə Almaniya ordusunun heç bir komandanı və zabiti cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməmişdi və cəzalandırılmamışdı.

İkinci düna müharibəsində qalib gələn dövlətlər 1945-ci ilin yay ayında keçirilən London konfransında beynəlxalq hərbi tribunalın yaradılması barədə razılığa gəldilər. 1945-ci il 29 avqust tarixində əsas hərbi cinayətkarların siyahısı dərc edildi. Bu siyahıda 24 nəfərin adı var idi.

Hərbi cinayətkarlara qarşı dörd müxtəlif istiqamətdə ittiham irəli sürüldü:

1. Müxtəlif ölkələrə qarşı aqressiv hərəkətlər
2. Dünyaya qarşı cinayət
3. Hərbi cinayətkarlıq
4. Bəşəriyyətə qarşı cinayət

Maraqlısı odur ki, sonuncu bənd alman hüquqşünasları tərəfindən əlavə edilib. Onların fikrinə görə, müttəfiqlər tərəfindən Drezdenin bombalanması, Xirosima və Naqasakiyə nüvə hücumunu da bu bəndə əlavə etmək olardı.

1945-ci ilin 18 oktyabr tarixində ittiham materialları artıq hazır idi. Məhkəmə prosesinə bir ay qalmış hər bir müttəhim bu materiallarla tanış oldu. Material ilə tanış olduqdan sonra nasist partiyasının funksioneri Robert Ley özünə qəsd etdi. Digər müttəhimlər isə hakim qarşısına çıxdı.

London sazişinə əsasən, beynəlxalq hərbi tribunal dörd dövlətin, yəni ABŞ, SSRİ, Böyük Britaniya və Fransanın nümayəndələrindən təşkil edilmişdi. Məhkəmənin sədri britaniyalı hüquqşünas Ceffri Lourens idi.

11 ilmə

Prosses başlayana qədər heç kəs şübhə etmirdi ki, məhkəmə hökmün oxunması ilə başa çatacaq. Hakimlərdən tələb edilən o idi ki, müttəhim kürsüsündə əyləşən hər bir cinayətkarın günah dərəcəsini müəyyən etsinlər. ABŞ və Böyük Britaniya tərəfi müttəhimlərə son söz vermək fikrində deyildilər. Amma fransız və sovet nümayəndələri bu fikrə etiraz etdilər.

Tribunal 217 günə başa çatdı. 403 dinləmə keçirildi. Bu dinləmələr ümumi olaraq 24 min saat demək idi. İclas stenoqramları yazılmış sənədlərin hündürlüyü 10 metr idi. 3 milyon sənəd və uzunluğu 2400 metr olan kinolent arxivə göndərildi. Məhkəmə zalına daxil olmaq istəyən 60 min nəfərə buraxılış vərəqəsi verildi. 116 şahid ifadəsi dinlənildi. Proses eyni anda 4 dildə keçirilirdi. Məhkəmə təcrübəsində ilk dəfə olaraq tərcüməçilərdən ibarət qrupdan istifadə edildi.

250 nəfər mətbuat nümayəndəsi məhkəmənin gedişatı barədə dünyanın müxtəlif dövlətlərinə xəbər ötürüb.

Sübut olaraq çoxsaylı şahid ifadələri, əsir düşərgələrinin sakinləri, foto və kino sənədlərdən istifadə edildi. Eyni zamanda, ittiham olunanlar tərəfindən imzalanmış və yazılmış əmrlər, raportlar da sübut kimi istifadə edilib.

Bu sənədlər və ifadələr əsasında məlum oldu ki, Üçüncü Reyxin hərbi və iqtisadi cinayətlərindən başqa digər planları da olub. Nasist rəhbərliyinin hərbi əsirləri və işğal edilmiş ölkə sakinlərinin kütləvi məhvi ilə bağlı ciddi planları da var imiş.

Müttəhimlər özlərini şux tutur, vaxtı uzadaraq cəzadan yayınmaq istəyirdilər. Onlar düşünürdülər ki, gərgin beynəlxalq vəziyyət onların lehinə işləyə bilər. 1946-cı il 5 mart tarixində Çerçil çıxışında soyuq müharibənin başladığı barədə siqnal verdi. Bu isə məhkəmənin öz mənasını itirəcəyi barədə fikir formalaşdırmışdı.

Amma müttəhimlərin arzusu reallaşmadı. 11 nəfər asılma yolu ilə edam cəzasına məhkum edildi. Martin Borman tapılmadığı üçün onun haqda çıxan hökm qiyabi idi. Qalan digər müttəhimlər barədə isə müxtəlif həbs cəzaları hökmü oxundu.

Yekun və nəticələr

Demək olar ki, Nürnberq prosesi beynəlxalq cinayət hüququnun başlanğıc tarixi oldu. 1950-ci ildə Nürnberq prinsipləri hazırlandı.

ABŞ-da gizli məhkəmə prosesi

ABŞ dövləti isə nasistlərin maliyyəçi və alimlərinin sirrini öyrənmək üçün 11 məhkumu gizli surətdə dindirib. Nürnberq prosesindən sonra dünyada belə bir fikir formalaşdı ki, Üçüncü Reyxin bəşəriyyətə qarşı cinayət işləyən bütün rəhbərliyi cəzalandırılıb. Amma əslində bir məsələ diqqətdən kənarda qalıb. Nürnberq məhkəməsində cinayətkarlarla yanaşı amerikalılarla əməkdaşlıq etməkdən boyun qaçıran, dövlət sirrlərini bölüşməkdən imtina edənlər də cəzalandırıldı.

Dirsəyə qədər qana bulaşan nasist cəlladları ya cəzadan yayına bildi, ya da minimum həbs müddətinə məhkum edildi. Bəzi müttəhimlər isə gizli surətdə yoxa çıxdı. Bir müddət sonra yoxa çıxan müttəhimlərin sorağı okeanın o tayından, Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin gizli laboratoriyalarından gəldi.

Bu günə qədər də Sovet İttifaqının niyə birinci Nürnberq prosesində iştirak etdiyi, növbəti proseslərdə kənarda qaldığının məntiqli cavabı yoxdur. Qeyd etmək lazımdır ki, 12 proses keçirilib. Amerikalılar 16 proses tələb etsələr də, sonradan müxtəlif səbəblərə görə say azaldıldı. "Anenerbe" gizli cəmiyyətinin üzvlərinə qarşı keçirilən prosesi həkim-qatillər prosesi ilə birləşdirdilər. Üçüncü Reyxin nəhəng maliyyə maqnatları prosesi isə ləğv edildi. Hakim və ittihamçı qismində həmişə amerikalılar iştirak edirdi. SSRİ-nin Nürnberq məhkəməsində Aleksandr Volçkovun rəhbərliyi ilə iştirak edən nümayəndə heyəti ifadə verməkdən imtina edib.

Fransızların xidmətindən imtina edən amerikalılar bu işin öhdəsindən təkbaşına gəldilər. Vaşinqton və Moskva arasında nasist rəhbərliyinin cəzalandırılmasına aid gizli yazışmalar 2046-cı ildə açılacaq. Bu zaman isə SSRİ nümayəndə heyətinin proseslərdə niyə iştirak etmədiyi məlum olacaq.

Kiçik ittihamların hamısı amerikalılar tərəfindən həyata keçirilib. Bu məhkəmə prosesi 1946-cı ildən 1949-cu ilə qədər keçirilib. Amerikalı hakimlər qarşısına 185 müttəhim çıxarıldı. Onlardan 142-si günahkar elan edildi. 24 nəfərə ölüm hökmü oxunsa da, 11 nəfər əhf edildi və 13 nəfər edam edildi. Henrix Gimmler, Valter Vyüst və Volfram Ziversin rəhbərlik etdiyi gizli "Anenerbe" təşkilatının rəhbərliyi üzərində də məhkəmə keçirildi. İttiham edilənlərdən cəmi dörd nəfər həkim idi. Bu siyahıda fürerin şəxsi həkimi Karl Brandt da var idi. Digər müttəhimlər isə "məxfi alim" elan edilmişdi.

Gizli təşkilatın adminstrativ idarəetməsini həyata keçirən Zivers edam edildi. Vyüst isə sərbəst buraxıldı. Zivers amerikalılarla əməkdaşlıq etməkdən boyun qaçırmış, yeni silah texnologiyalarının gizlədildiyi yeri deməmişdi. Vyüst isə amerikalılara bildiyi hər şeyi demiş, gizli laboratoriyaların ünvanını bildirmiş və orada işləyən alimlərin siyahısını vermişdi.

"Anenerbe" təşkilatına qarşı keçirilən prosesin ümumi nəticəsi belə idi: 7 nəfər edam edildi, 5 nəfər ömürlük həbsə məhkum edildi. 4 nəfər isə 10-20 il arası həbs cəzası aldı. 7 nəfər isə bəraət aldı.

Bəraət alan 7 nəfərin 3-nün dəqiq ölüm tarixi məlumdur. Konrad Şefer, Ziqqi Ruff, Adolf Pokornıy və Georq Velts hara yoxa çıxdı? Velts, Şefer və Ruffun izlərinə 70-ci illərdə ABŞ-da rast gəlindi. Amma hakimiyyət tərəfindən susdurulan mətbuat bu mövzuya bir də qayıtmadı.

Qeyd etmək lazımdır ki, "Anenerbe" gizli təşkilatında 50-yə yaxın idarə var idi. Amma maraqlısı odur ki, bu qədər işçidən cəmi 7 nəfər edam edildi, 9 nəfər həbs cəzası aldı. Qalanları hara yoxa çıxdı? Ölkə.Az-ın oxucularına bildirmək istəyirik ki, bu sualın cavabı yenə ABŞ kəşfiyyat orqanlarındadır. Amma narahat olmayın, araşdırmalarımız davam edir. Yəqin ki, yaxın vaxtlarda bu barədə də araşdırmanı Ölkə.Az saytının oxucularına təqdim edəcəyik.

Hikmət
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

"Karyeranızda yeni perspektivlər var" — Günün qoroskopu

01:30
Bu gün
2504
Maraqlı
A
Karyeranızda yeni perspektivlər var.

Qoç - əlavə işlər görməyin. Gün xoşagəlməz sürprizlər vəd edir. Həddən artıq diqqətli, sərvaxt olun. Ev işlərini qulaqardına vurmayın.

Alış-verişdə çox pul xərcləməyin.

Günün ikinci yarısında mübahisəyə qatılmayın. Əsəbisiniz. Emosional davranışınız işləri korlaya bilər.

Yad təsirdən qorunun, məramlarınızdan əl çəkməyin.

Yaxşı tanımadığınız insanla sirr bölüşməyin.

Axşam saatları ciddi məsələlərin müzakirəsi üçün əlverişli deyil.

Buğa - şanslar və imkanların bol olduğu gündür. Qarşınıza qoyduğunuz məqsədə doğru inamla irəliləyin. Maneələr və sədlər sizi sapdırmamalıdır. Hadisələrin yeni mərhələsi formalaşır. Yeni planlar qurun.

Günün ikinci yarısında aktiv fəaliyyət göstərin. Görəcəyiniz işləri dəqiqləşdirin. Problemin çözümünə ailə üzvlərini də cəlb etmək olar.

Yaradacılıqla məşğul olmaq da mümkündür.

Axşam saatlarında normal istirahət etməyə can atın. Özünüzü rahat hiss etdiyiniz yeri seçin.

Əkizlər - praktik olun, situasiyanı qiymətləndirin. Məqsədə doğru əzmlə hərəkət edin. Maraqsız və mənasız işlərə vaxt sərf etməyin.

Fəaliyyət sizdən qarşılıqlı anlaşma və yaxşı reaksiya tələb edir. Yeniliklərlə bağlı tələsik fikir yürütməyin. Fərqli ritm olmalıdır. Əməkdaşlığın şərtlərini təhlil edin.

Günün ikinci yarısında dominion mövqe tutmağa can atırsınızsa, ətrafınızdakı insanların istəklərini qulaqardına vurmayın. Bəzi hadisələri təxminləyə bilsəniz, vəziyyətə təsir rıçaqlarına yiyələnəcəksiniz.

Hədəfə çatmağın daha asan, sərfəli yollarını tapın.

Şəxsi münasibətlərdə təşəbbüsü ələ alın.

Xərçəng - dostların və tanışların təkliflərindən istifadə edin. Yeni tanışlıq, faydalı mübadilə üçün əlverişli zamandır.

Kənardan təsirlər azdır. Maraqlandığınız işlə məşğul ola bilərsiniz. Formalaşan situasiyanın tələblərini nəzərə alaraq fəaliyyətinizdə bəlli korrektələr edin.

Təcili olmayan məqamların həllini ertələyə bilərsiniz.

Günün ikinci yarısında yazışma informativ olacaq. Müzakirələri gərəkli saydığınız məcraya yönəldin. Bundan sonrakı prioritetləri müəyyənləşdirin.

Axşam saatları romantik anlar vəd edir.

Şir - mühüm işlərdən birində ləngimələr və təxirəsalmalar yarana bilər. Problemlərin sayı artacaq. Maneələrin dəf olunması vaxt və qüvvə tələb edir. Kobud səhvlərə yol verməyin. Başqasının yanlışlığını bağışlamağı bacarın.

Günün ikinci yarısında irəliyə doğru hərəkətdə fərqli istiqamət seçə bilərsiniz. Kənar təsir altına düşməyin. Prosesi qismən də olsa, nəzarətdə saxlmağa çalışın. Fəaliyyətinizin keyfiyyətini, səmərəsini artırın.

Axşam saatlarında gərginlikdən qurtulun. Pozitiv olun. Stressin quluna çevrilməyin.

Qız - əsas məsələni diqqətdə saxlamaqla yanaşı, təfərrüatlara və xırdalıqlara da fikir verin. Səmimi, qayğıkeş olun. İntriqalardan uzaq durun. İşdə rəhbərliyin tapşırığını vaxtında yerinə yetirin. Emosiyalara uymayın. Əks halda sonradan sizi pərişan edəcək hadisə baş verə bilər.

Günün ikinci yarısında müxtəlif məlumatlar alacaqsınız. Hiperaktivlik etməyin, ünsiyyəti mübahisələrlə "zənginləşdirməyin".

Fəaliyyətinizi dürüst planlaşdırın. Sövdələşmə və yeni layihələr üçün münasib zaman deyil. Məşğul olduğunuz işi tamamlayın.

Şəxsi münasibətlərdə sərinlik yarana bilər. Səbrli olun.
Tərəzi - çoxdan bəri reallaşdırmaq istədiyiniz işə başlamaq üçün əlverişli vaxtdır. Tələskənliyə yol verməyin, aramla çalışın. Yarımçıq işlər qoymayın.

Yaxın ətrafınızdakı insanlarla bağlı narazılıq yarana bilər. Fəqət, gərginlik yaratmayın, münaqişə səbəbkarına çevrilməyin. Proseslərə kənar müdaxilə yolverilməzdir.

Günün ikinci yarısında bəzi əlaqələri bərpa etmək mümkündür. Bəzi məsələlər nəzərdə tutduğunuzdan artıq vaxt və zəhmət tələb edəcək. Şəraitin diqtə etdiyi seçim imkanları məhduddur. Axşam saatlarında maraqlı təklif ala bilərsiniz.

Əqrəb - eqoist olmayın, təşəxxüslü və xudbin insan təsiri bağışlamayın. Tərəfdaşınızın maraqlarını nəzərə alın. Ehtiyatları artırın, fəaliyyət arealını nizama salın. Stabilliyə ehtiyacınız var.

Böyük xərclər tələb edən zamandır. Maliyyə vəsaitinizi nəzarətdə saxlayın. Yalnız, gerçəkdən də, ehtiyac duyduğunuz əşyalar alın.

Günün ikinci yarısında planlar dəyişəcək. Sizə dəyər verən insanların yardımları ilə problemi həll edə bilərsiniz. Yaxın ətrafınızdakı insanlarla manipulyasiya etməyin. Bütün fikrinizi işə yönəldin, nəticə əldə etməyə çalışın.

Axşam saatlarında aktiv istirahəti seçin.

Oxatan - təmaslarda və müzakirələrdə mövqelərinizdən geri çəkilməyin. Vədlərə əməl edin, anlaşmaların şərtlərini pozmayın. Yeni layihəyə tələsmədən başlayın.

Yalnız etibar etdiyiniz tərəfdaşla, sınanmış insanlarla işləyin. Böyük maliyyə xərcləri tələb edən innovasiyaları təxirə salmaq olar. Sənədləşdirmədə gecikmələr olacaq. Sorğu və ya məktublar cavabsız qala bilər.

Günün ikinci yarısında potensialınız və qüvvələriniz dürüst hesablanmazsa, ifrat yorğunluq istisna deyil. Diqqət mərkəzində olmağa can atmayın.

Axşam saatlarında normal istirahət etməyə çalışın.

Oğlaq - problemlərin mahiyyətini və yaranma səbəblərini araşdırın. Ünsiyyət çevrənizi genişləndirin. Yeni tərəfdaşlara ehtiyacınız var.

Mənasız söhbətlərə qatılmayın. Dedi-qoduların daşıyıcısına sevrilməyin.

Parlaq yeniliklər və maraqlı olaylar gözləyirsinizsə, zənninizdə aldana bilərsiniz. Daxili rahatlığı dəyərləndirin. Gələn xəbərləri təhlil edin.

Riskə aludə olmayın, avantüralara qatılmayın.

Günün ikinci yarısında bütün diqqəti işə yönəldin. Həmkarlar və ya tərəfdaşların tənqidlərinə aqressiv reaksiya verməyin.

Axşam saatlarında evdə faydalı işlə məşğul olun. İntellektual işlərlə yanaşı, fiziki təmrinləri də unutmayın.

Dolça - günün ilk yarısında planlarda dəyişiklikər labüddür. Yaxınlarınızdan birinin təcili yardıma, köməyə ehtiyacı var. Çətin vəziyyətə düşən insana laqeyd qalmayın. Görüləsi işlərin sayı artacaq. Narahat olmayın, ağır problemlərin öhdəsindən gələ bilərsiniz.

Günün ikinci yarısında şəxsi münasibətlərdə emosiyaların əsiri olmayın. İnadkarlıq etməyin, qarşı tərəfi anlamağa çalışın. Sözlərinizə diqqət verin.

Yaşam arealında qayda yaradılması sizə estetik həzz verə bilər. Daxili harmoniyaya nail olun.

Balıqlar - yaşam arealınızda yeniliklərə başlamaq olar. Bəzi məqamlarla və əlaqələrlə vidalaşmalı olacaqsınız. Qətiyyətli olun, iradəli davranın. Təmir, dəyişikliklər, yenilənmələr üçün pis gün deyil.

Günün ikinci yarısında qüvvənizi və enerjinizi ünvanlaya biləcəyiniz istiqamətləri dəqiqləşdirin. Yarımçıq işləri başa vurun. Fəaliyyətdən maksimal gəlir əldə etməyə çalışın. Yaxın ətrafınızdakı insanlar sizi dilə tutur, nəyəsə vadar etməyə can atırlarsa, "yox" deməyi bacarın.

Planlarınızda olmayan məsələlərə çoxlu vaxt və səylər ayırmayın. Münaqişəli situasiyalarda təmkinli davranın, səbrli olun.

Karyeranızda yeni perspektivlər var. Amma hələlik hər şey danışıqlar və müzakirələr səviyyəsindədir.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Övladlarınıza verdiyiniz 8 zərərli qida — Hər gün yeyirlər

Övladlarınıza verdiyiniz 8 zərərli qida
01:15
Bu gün
1240
Maraqlı
A
Valideynlər arasında aparılan uşağın sağlam qidalanması ilə bağlı sorğularda onların çoxu övladına verdiyi bəzi qidaları faydalı hesab etdiyini bildirib. Halbuki düzgün bildikləri bu ərzaqlar uşaqlar üçün zərərlidir.

"Ölkə.Az" xəbər verir ki, uşaqların həzm sistemi 14 yaşına kimi formalaşır, ona görə onların qidalanması böyüklərdən fərqli olmalıdır.

Çox valideynlər uşaq 9-10 yaşına keçən kimi elə ailəvi kim nə yeyirsə, eyni yeməkləri uşaqlara verir. 

Bir çoxları isə 5 yaşına kimi uşaqlarına market və apteklərdə üzərində GMO-suz, uşaqlar üçün, 100 % orqanik sözü yazılan istənilən qidanı alır.
Böyüklər təhlükəsiz qida ilə bağlı bilgilərə malik olmadığından, dəb ardıyca qaçır. 

Məsələn, faydalı bildiyiniz meyvə şirələri, xüsusən mağazada satılanlar, üzərində yalnız uşaqlar üçün yazılsa belə, uşaq orqanizminə faydalı deyil.

1.Hazır meyvə şirələri

Paketlərdə satılan, 3-4 aylıqdan tutmuş 3 yaşına kimi uşaqlar üçün xüsusi istehsal olunan meyvə şirələri çox zaman rəngsiz, kimyəvi qatqısız olur. Hətta istehsalçılar şirənin tərkibinə vitaminlər də əlavə edir. Bütün bunlar cəlbedici görünə bilər, amma uşaq üçün faydalı deyil. Çünki bu qidada şəkər, karbohidrat çoxdur, sellüloza isə yoxdur. 

300 ml-lik portağal şirəsində 50 qr şəkər var. Halbuki bu miqdar böyüklərin gündəlik şəkər normasıdır. 2-8 yaşlı uşaqlar üçünsə norma 25 qramdır. Uşağın təkcə 1-2 stəkan şirə ilə normanı doldurması, daha sonra əlavə qidalarla şəkər alması onu hansı vəziyyətə gətirir?

Bu o demək deyil ki, meyvə şirələrindən imtina etmək lazımdır. Meyvə və tərəvəzdən şirəni evdə təzə-təzə hazırlayıb, bir qədər su əlavə edib, içmək lazımdır. 

Dişləri olan uşaqlara isə meyvəni qabığı ilə özünü yeməsini öyrədin. Çünki yalnız bu halda meyvədəki süllulozanı orqanizm mənimsəyir.
Cola, Fanta kimi şirin qazlı içkilərdə də bir paket meyvə şirəsindəki qədər şəkər var. Bu içkilər də uşaqlara qadağandır.
Bu içkilər maddələr mübadiləsi, immun sistem, ürək-damar, beyin üçün zərərlidir. Çox şirə içən uşaqlarda zehni inkişaf zəif olur, piylənmə baş verir, boyu qısa olur.

2.Kəsmikli, qlazurlu sıroklar

Yalnız və yalnız uşaqlar üçün faydalı olması barədə miflər gəzən bu sıroklar şəkərlə doludur, onda süd demək olar yoxdur. Həddən artıq kalorilidir, tərkibində nişasta, dadlandırıcı, palma yağı, bir çox maddələr var. Ona görə bu qidaları uşaqlara almayın. Süd lazımdırsa, təbii südü qaynadıb verin, kəsmik lazımdırsa, adi kəsmik alın. 
 

3.Şirin yoqurtlar

Uşağın menyusunda süd məhsulları mütləq olmalıdır. Bunu anlayan istehsalçılar marketləri müxtəlif dadda, rəngdə, hətta hədiyyəli, sürprizli uşaq yoqurtları ilə doldurub. Valideynlər bilməlidir ki, uşaq üçün faydalı yoqurt tərkibində faydalı bakteriyalar çox olan natural yoqurt hesab edilir. Əsl yoqurtun 1 qramında 107 KOE mikroorqanizm olmalıdır. 

Bunu isə yalnız yoqurtu  analizə verdikdə təyin etmək olar. Körpələr üçün içində meyvə olan yoqurtlar məsləhət deyil. 
Hesablamara görə, 1 qab yoqurtda olan şəkər uşağın sutkalıq şəkər tələbatının 30%-ini təşkil edir. Bu isə çoxdur. 

4.Kərə yağı

Bu yağ uşaq orqanizmi üçün çox ağırdır. Onu yalnız 9 ayından sonra çox az miqdarda qidaya daxil etmək lazımdır. Mağazada satılan kərə yağları isə əslindən çox uzaqdır. 

İstehsalçılar o yağlara transyağıar, aromatizatorlar, konservant, marqarin qatır. 
Ona görə övladınız üçün əsl kərə yağı tapmalısız. Uşaq menyusuna 9 aydan sonra yağlılığı 82% olan natural yağ əlavə edilməlidir. 

5.Hazır səhər yeməkləri

İri qutularda hazır səhər yeməkləri tərkibi, qutusu, rəngi, dadı ilə valideynləri cəlb edir. Şirin qarğıdalı, kürəciklər, şokoladlı toplar, müsli - reklam olunmuş məhsuldan başqa bir şey deyil. Tez hazırlanan bu qidalar uşaq üçün faydalı sayılmır. 

Bu qidalar hazırlananda taxılın üzərindəki qabıq təmizlənir, bu da o ərzağı tamamən faydasız edir. 
Yaxşı olar ki, özünüz yarma, qarabaşaq, vələmir, qarğıdalı alıb, evdə süddə sıyıq bişirəsiz. Eləcə də uşaq rasionundan süd kokteyllərini çıxarmalısız. Hazır qutularda satılan şirin, südlü, şokoladlı kokteyllər uşağın qanında şəkəri qəfildən artırır. Belə uşaq tez acıyır. Hazır yoqurt və kokteyllər allergik reaksiyalar da verir. 
 

6.Mannı sıyığı

Mannı yarması sovet dövründən bağça və məktəblərin əvəzolunmaz qidasıdır. Bu qida da faydalı deyil, səhərlər yox, günorta, axşam yeyilə bilər. Mannının tərkibində karbohidrat çoxdur, 70% nişastadan ibarətdir. Sənaye baxımından işlənmiş mannı yarması da zülalını itirir. Xüsusən şəkərlə hazırlanan mannı uşaqda şəkərdən asılılıq yaradır, o doymur, bağırsağı tənbəlləşir. Mannıda çox qlüten var, o ciddi bağırsaq allergiyası yaradır.
Mannı 1 yaşından sonra uşaqlara verilə bilər, 10 gündə 1 dəfə.

7.Popkorn

Bilmirik günəbaxan tumu kimi qarğıdalı partlamasını nə səbəbə icad ediblər, amma qarğıdalı dənələri özü vitaminlərlə zəngin olub, uşaq orqanizmi üçün vacibdir. Lakin bu kinoteatr və yollarda satılan popkorna aid deyil. Termiki hazırlanma zamanı məhsula yağ, şəkər, duz, konservantlar qatılır.
 
100 qr popkornda 550 kkal kalori var. Popkornun tərkibində olan diasetil adlı aromatizator uşaqda səpki, qaşınma, ağciyər zədələnməsi yaradır. Yaxşı olar ki, 5 yaşına qədər uşaqlara popkorn verməyəsiz. Yoxsa o buna alışacaq, dad reseptorları dəyişəcək, normal qidaların dadını bəyənməyəcək.

8.Soyuq içki və yemək

Tibet tibbinə görə  1 aylıqdan 3 yaşa kimi uşaq orqanizmində elə bir enerji dövr edir ki, o soyuğu xoşlamır. Ona görə qida və içki çox soyuq olmamalıdır. Hətta pomidor-xiyar salatını belə üzərindən ilıq su gəzdirib verin. Yoxsa uşaq orqanizmində, toxumalarında soyuq yel hakim olacaq.

Həkimlər də deyir ki, uşaq qulaq-burun boğaz orqanları, mədə və bağırsaq selikli qişası 3 yaşa kimi hələ zəif formalaşdığından, soyuğa həssasdır. Ona görə uşağa yalnız ilıq su, istidən bir az soyuq yemək, hətta soyuq yeməkləri də isidib verməlisiz. Yay olsa da sərin su, buzlu içki, dondurma, soyuq ayran, qarpız, soyuducudan meyvə olmaz.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA