Orucun insana faydaları və oruc haqqında bilmədiklərimiz

Orucun insana faydaları və oruc haqqında bilmədiklərimiz
09:12
17.05.2018
5094
Ölkə
A
Bu gün müqəddəs Ramazan ayının ilk günüdür. Ramazan ayı İslam aləmində 11 ayın Sultanı kimi tanınır. Bu ayla bağlı bir çox məqamlar var. Dinimizə görə Müqəddəs Kitabımız məhz bu ayda endirilib. Bundan başqa 1 ay boyunca mömin müsəlmanlar oruc tutur, Allaha dua edirlər. Bəs orucun insan orqanizminə və ruhuna nə faydaları var? Orucluq haqqında hansı məqamları bilmirik?
Bu barədə “Ölkə.Az”a tanınmış ilahiyyatçı İsmayıl Əhməd geniş məlumat verib. Bu məlumatı oxucularımızla bölüşürük.
 
Oruc İslamın əsaslarından biridir. Müsəlman, yetkin, ağıllı və sağlam olan hər kəsə vacibdir. Vacib olan oruc dedikdə əsasən ildə bir dəfə gələn Ramazan ayı orucu nəzərdə tutulur.
 
  Oruc  ibadət qəsdiylə sahurdan (obaşdanlıqdan) axşama qədər yeməyi, içməyi, cinsi əlaqəni və şəriət kitablarında qeyd  olunan digər şeyləri tərk etməklə tutulur.
 
 Peyğəmbərimiz (s): “Orucun savabı Allahdan başqa kimsənin saya bilməyəcəyi qədər böyükdür”. “Oruc tutanın ağız qoxusu Allah üçün müşkdən daha gözəldir”. “Oruc atəşdən qoruyan bir qalxandır”. 
 
 “Oruclu duası geri çevrilməyən üç dəstədən biridir”. 
 
“Ramazan orucunu, - dünya ilə əlaqədar faydalardan ötəri deyil - yalnız Allah üçün tutanın keçmiş günahları bağışlanar”. 
Oruc insanın mənəviyyatını gücləndirir və insanı mələklərdən uca edir. Heyvani duyğularını bağlayır. Nəfsinin daşqınlığını önləyir. İnsanı pis xəyallardan, günaha aludə olmaqdan qurtarır, ona Rəbbini xatırladır. Acdıqca Onun verdiyi nemətlərin qədrini bilməyi öyrədir. Aç və möhtacların halını xatırladır.
 
Oruc insana səbri öyrədir. Bədənini sakitləşdirir, səhhətini yaxşılaşdırır, psixologiyasını və sinirlərini normallaşdırır. İnsana sırf mədəsi üçün yaradılmadığını xatırladır.
 Allah: “Oruc mənim üçündür, onun mükafatını da mən verərəm” - deyə buyurur. Deməli, digər faydaların hamısı bir tərəfə, oruc Allahın razılığını qazandırır. Qurani-Kərimdə də orucun vacib edilməsinin hikməti olaraq onun insanı təqvaya çatdırdığı qeyd edilib. (Bəqərə, 183). 
 
İnsanların və cinlərin nə üçün yaradıldıqlarını şəxsən Allah belə bildirir: “Ona ibadət etsinlər, yəni Onu tanısınlar deyə” (Zariyat, 56). Ancaq məhdud bir ağılla sərhədsiz bir varlığın tanınması çətin, hətta haqqıyla tanınması qeyri-mümkün olduğundan necə tanıyacağımızı və necə qulluq edəcəyimizi də bizə yenə O öyrətmiş və qulluqla əlaqədar bəzi hərəkətləri zəruri (vacib) etmişdir. Yəni Allahı tanımağın və Ona qulluğun minimum şərti bu zəruri ibadətlərdir. Oruc da bu ibadətlərdən biridir. Peyğəmbər (s) sözlərində bu əsas ibadətləri bir yerdə xatırlayır və buyurur ki: “İslam beş şey üzrə qurulub: Allahı bir bilmək (tövhid), namazı dürüst qılmaq, zəkatı vermək, Ramazan orucunu tutmaq və həccə getmək”. Təkbaşına bu hədis belə orucun vacib olduğunu bildirməyə yetər. Ancaq bundan əvvəl Qurani-Kərim də orucun inananlar üçün bir fərz olduğunu vurğulayaraq bildirmişdir: “Ey möminlər! Oruc, sizdən əvvəlkilərə vacib olduğu kimi, sizə də vacib qılınmışdır ki, bəlkə təqvalı olasınız” (Bəqərə, 183). Daha əvvəlki səmavi dinlərdə də oruc olduğu üçün Allahın Rəsulu (s) orucu bilirdi və Mədinəyə hicrət etməzdən əvvəl bəzi hallarda oruc tuturdu.
 
Peyğəmbər (s) hicrətdən sonra, ikinci il məhərrəmin onunda, yetkinlik yaşına çatmış bütün müsəlmanlara oruc tutdurmuşdur. Orucun vacib olması böyük Bədr müharibəsindən bir ay və bir neçə gün əvvələ təsadüf edir. Bədr müharibəsi isə eyni il Ramazanın on yeddinci - cümə günü baş vermişdir. Buna görə Ramazan orucunun vacib olması şaban ayı içərisində olmuş olur. (Süyuti, əd-Dürrül-mənsur, c. I, səh. 176). Peyğəmbərimiz (s) doqquz il Ramazan ayı orucunu tutduqdan sonra vəfat edir. 
 
Ramazan orucundan başqa vacib, müstəhəb, nafilə, məkruh və haram olan oruclar da vardır. Vacib olduğu Quran və sünnənin qəti dəlilləriylə sabit olduğu üçün orucu inkar etmək küfrdür və insanı dindən çıxarır. Onu yüngül saymaq və ona lağ etməyin də hökmü eynidir. Hətta inanmaqla birlikdə, ibadətləri etməmək insanı dindən çıxarmasa belə, hər kəsin görəcəyi yerlərdə açıqca oruc yeməyin, orucu yüngül saymaq mənasını verəcəyindən, küfr olduğunu söyləyənlər də vardır. Üzrsüz olaraq pozulan bir gündəlik Ramazan orucunun əldən verilən savabı, bütün zaman müddətini orucla keçirməklə də qarşılana bilməz. 
 
Orucun faydaları
 
Burada çox əhəmiyyətli bir nöqtəyə işarə etmək məcburiyyətindəyik. Orucun əsas hikməti - digər ibadətlərdə olduğu kimi - hər şeydən əvvəl Allah tərəfindən əmr edilməsidir. Buna görə oruc ağlımızın qavrayacağı “filan faydalardan ötəri vacib edilmişdir” demək çox səhv olardı. Buna görə orucun xəstəliyi, ya da ən böyük hikməti vacib olduğunu bildirən ayədə göstərilən hədəf olmalıdır. “Allahdan çəkinəsiniz, yəni təqva sahibi olasınız deyə...” (Bəqərə, 183). Eyni ayənin “Ey iman edənlər...” xitabı ilə başlaması da orucun maddi fayda və hikmətlərindən ötəri deyil, ancaq imandan ötəri tutula biləcəyini göstərir. Müasir tibb elminin orucun bəzi faydalarını təsbit etməsinə baxmayaraq müsəlman olmayanların heç biri müsəlmanlar kimi oruc tutmur. Peyğəmbər (s) də məqbul olan orucu iman və ihtisab (yalnız Allah üçün etmə) şərtinə bağlamışdır. 
 
Orucun dərəcələri
 
Bunu da bilmək lazımdır ki, orucun müxtəlif dərəcələri vardır. Alimlər hədisi-şəriflərə istinadən orucun üç əsas dərəcəsi olduğunu qeyd etmişlər: a) Saumul-umum (ümumi orucluq), b) Saumul-xusus (xüsusi orucluq) və c) Saumu xususul-xusus (son dərəcə xüsusi orucluq).
Ümumi orucluq insanın mədəsini yeyib-içməkdən və cinsiyyət üzvlərini isə ehtiraslardan qorumasıdır. 
Xüsusi orucluq insanın qulağını, dilini, əlini, ayağını və digər bədən üzvlərini günahdan qorumasıdır. 
Son dərəcə xüsusi orucluq isə insanın qəlbini və fikirlərini bütün dünyəvi hisslərdən uzaq tutub yalnız Allaha tərəf istiqamətləndirməsidir. Xatırladaq ki, orucun bu dərəcəsi peyğəmbərlərə, imamlara və siddiqlərə məxsusdur. Bu növ orucun daxili mənasını açmaq, onu təhlil etmək sadə insanların idrakı xaricindədir. Bunu yalnız onların özləri bilir. Lakin buna baxmayaraq onun praktiki tərəflərini açmaq mümkündür.
 
 Xüsusi orucun dərəcələri 
 
Bu da yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, bədən üzvlərini günahlardan qorumaqla mümkün olur. Bu özünü aşağıdakı əməllərdə göstərir.
 
1. Gözü haramdan qorumaqla. Peyğəmbərimiz (s) buyurur: “Naməhrəmə baxmaq şeytanın atdığı zəhərli oxlardandır. Hər kəs onu tərk etsə, Allah ona qəlbində imanın şirinliyini daddırar”.
- Dili qeybət, boş-boş sözlər, satqınlıq, söyüş və bu kimi şeylərdən qorumaq. Necə ki, Peyğəmbərimiz (s): “Oruc olduğunuz halda söyüş söyməyin, nadanlıq etməyin” -deyə buyurmuşdur.
 
2. Qulağı bütün kərahətli (bəyənilməyən) söhbətlərin üzünə bağlamaq. Çünki haram və xoşagəlməz söhbətlər insanın başını elə qarışdırır ki, nəticədə insan Allahın zikrindən yayınır. Necə ki, Quran qeybətə qulaq asanları “Qeybət edənin özü kimi” təbir etmişdir.
- Digər orqanları günahlardan qorumaq. Çünki insan haramın ardınca getdikdə, əli ilə bir günahı işlətdikdə və qarnını iftar vaxtı haramla doldurduqda orucun həqiqi mənasını itirmiş olacaq. Orucun əsl mənası insanın özünü haramlardan qorumasıdır. Peyğəmbər (s) buyurmuşdur: “Bir çox oruc tutanlar vardır ki, onlara qalan yalnız ac-susuz olmalarıdır”.
 
3. Günorta vaxtı aclıq və susuzluğu hiss etməməsi üçün çox yatmaq.
- Qədr gecəsini xüsusi həvəslə gözləmək və ona yetişən zaman səhərədək oyaq qalıb dua və istiğfarla məşğul olmaq.
Əhnəf ibn Qeys bir qoca kişini gördüyü zaman ona dedi: “Ey qoca, oruc tutmaq səni əldən salıb zəiflədər”. Qoca dedi: “Mən uzaq bir səfərə hazırlaşıram. Allahın buyuruqlarına səbir etmək onun əzabına səbir etməkdən daha yaxşıdır”.
 
4. Beləliklə, orucluğun Allah tərəfindən insanlara vacib edildiyini dərk edərək və bu əməlin Cəhənnəm odu qarşısında bir sipər rolu oynadığını bilərək mübarək Ramazan ayının orucunu tutmaq üçün Allahdan xalqımıza yardımlar diləyirəm. Sözümün sonunu isə Peyğəmbərimizin (s): “Oruc Allahın əmanətidir, onu qoruyun” hədisi ilə sona çatdırıram.         
 
Hikmət Həsənov
Ölkə.Az
ŞƏRH YAZ
0

Heydər Əliyev Fondu şəkərli diabet xəstəliyindən əziyyət çəkən uşaqlarla bağlı layihələr həyata keçirib

Heydər Əliyev Fondu şəkərli diabet xəstəliyindən əziyyət çəkən uşaqlarla bağlı layihələr həyata keçirib
22:16
14.11.2018
9462
Ölkə
A
Bakıda Ümumdünya Diabet Gününə həsr olunmuş tədbir keçirilib.

"Ölkə.Az" trend-ə istinadla bildirir ki, Danimarkanın “Novo Nordisk” şirkətinin təşkilatçılığı və Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə keçirilən tədbirin əsas məqsədi ictimaiyyətin diqqətini şəkərli diabetlə mübarizəyə yönəltmək və maarifləndirmə yolu ilə əhalini sağlam həyat tərzinə təşviq etməkdir. Tədbirdə İtaliya, Danimarka, İran və digər ölkələrdən qonaqlar iştirak ediblər.

Xatırladaq ki, Heydər Əliyev Fondu ictimaiyyətin diqqətini şəkərli diabetə yönəltmək və onun qarşısını almaq səylərinin artırılması istiqamətində müxtəlif layihələr həyata keçirir. Xüsusilə də şəkərli diabeti olan uşaqların keyfiyyətli tibbi yardım almasına dəstək göstərilir. 2007-ci ildən başlayaraq isə Fond Dünya şəkərli diabetlə mübarizə kampaniyasına qoşulub.

“Novo Nordisk" şəkərli diabetin müalicəsində ən yeni texnologiyalardan istifadə edən, dünya üzrə tanınan və bir əsrə yaxın tarixi olan şirkətdir. Şirkət dünyada şəkərli diabetlə yaşayan milyonlarla insana və gələcəkdə bu xəstəliyə tutulmaq riski olanlara dəstək göstərir. Dərman istehsalında qabaqcıl şirkətlərdən olan "Novo Nordisk" eyni zamanda şəkərli diabetlə yaşayan insanların həyat keyfiyyətinin yaxşılaşmasına da töhfə verir.

Tədbirdə çıxış edən Heydər Əliyev Fondunun beynəlxalq əlaqələr şöbəsinin rəhbəri Soltan Məmmədov Fondun ötən müddət ərzində mütəmadi olaraq sosial layihələr həyata keçirdiyini diqqətə çatdıraraq bildirib ki, 2004-cü ildən etibarən diabetli uşaqlara qayğı ilə bağlı layihə çərçivəsində şəkərli diabet xəstəliyindən əziyyət çəkən uşaqların insulin preparatları və şpris qələmlərlə təmin olunması istiqamətində mütəmadi yardım göstərilib. Fondun dəstəyi ilə sosial qayğıya ehtiyacı olan şəkərli diabet xəstəliyindən əziyyət çəkən uşaqlar üçün həmçinin psixososial reabilitasiya təşkil olunur. "Sevindirici haldır ki, bu gün ölkəmizdə uğurla həyata keçirilən iqtisadi və sosial siyasətin nəticəsi olaraq, diabet xəstəliyindən əziyyət çəkən hər bir şəxs tələb olunan xidməti alır və bu da bir daha ölkəmizin öz vətəndaşına göstərdiyi qayğının sübutudur"-deyə Soltan Məmmədov bildirib.
Tədbirdə çıxış edən səhiyyə nazirinin müavini Elsevər Ağayev bildirib ki, Beynəlxalq Diabet Günü 1991-ci ildən dünyanın 145 ölkəsində qeyd edilir.

2007-ci ildən BMT-nin xüsusi qətnaməsi ilə Beynəlxalq Diabet Gününə dəstək verdiyini deyən nazir müavininin fikrincə, bu günün belə geniş qeyd edilməsi, cəmiyyətin nəzərinə çatdırılması təsadüfi deyil.

E.Ağayev qeyd edib ki, dünyada əlilliyə və ölümə səbəb olan xəstəliklər arasında diabet ürək-damar və onkoloji xəstəliklərdən sonra 3-cü yeri tutur: “Biz buna nə qədər “həyat tərzi” desək də, görürük ki, diabet xəstəliyinin çox ciddi fəsadları olur. Diabet xəstəliyi dünyada çox sürətlə artan xəstəliklər arasındadır”.

Post Sovet məkanında Azərbaycanın şəkərli diabetlə mübarizə üzrə qanun qəbul edən ilk ölkə olduğunu nəzərə çatdıran nazir müavini əlavə edib ki, hazırda Azərbaycanda bır sıra xəstəliklərin müalicəsi dövlət proqramı ilə maliyyələşdirilir. Bu proqramlardan biri də şəkərli diabet xəstəliyi ilə bağlıdır.

E.Ağayev qeyd edib ki, 2006-cı ildən sonra şəkərli diabetlə bağlı 3 dövlət proqramı qəbul edilib. Sonuncu dövlət proqramı 2016-2020-ci illəri əhatə edir. Bu proqram çərçivəsində Azərbaycanda olan şəkərli diabet xəstələrinə dövlət qayğısı həyata keçirilir.

Nazir müavini qeyd edib ki, 1600-dən çox uşaq insulindən asılıdır: “Uzun illərdir ki, bu uşaqlara Heydər Əliyev Fondu tərəfindən qayğı göstərilir. Mən Azərbaycanda bu proqramların həyata keçirilməsində müstəsna xidmətləri olan Heydər Əliyev Fonduna, onun rəhbəri, Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevaya səhiyyə ictimaiyyəti adından təşəkkür edirəm”.

Milli Məclsiin Səhiyyə komitəsinin sədr müavini Musa Quliyev bildirib ki, birgə fəaliyyət şəkərli diabetə qalib gəlməyə və insanların daha sağlam həyat tərzi keçirməsinə imkan yaradacaq.

Azərbaycan dövlətinin Azərbaycan əhalisinin sağlamlığına xüsusi önəm verdiyini vurğulayan deputat bildirib ki, sosial-ictimai əhəmiyyət kəsb edən xəstəliklərin müalicəsi 16 proqram üzrə dövlət büdcəsindən maliyyələşdirilir.

M.Quliyev əlavə edib ki, Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra səhiyyəyə ayrılan büdcə vəsaitinin gələn il ən yüksək səviyyədə olması nəzərdə tutulub.
2019-cu ildə səhiyyə sahəsinə ayrılan xərclər bu ilin müvafiq xərclərindən 309 milyon manat, yəni 32 faiz çoxdur:

“Burada çox böyük pay şəkərli diabet xəstələrinin müalicəsi və xəstəliyin profilaktikasına yönəlib. 2018-ci illə müqayisədə büdcədə 8,5 milyon manatlıq artım nəzərdə tutulur. Biz hesab edirik ki, bu, kifayət deyil, növbəti illərdə bu artım olacaq. Amma ötən illərlə müqayisədə təxminən 30 faiz artımın olması bizim birgə fəaliyyətimizin uğurudur”.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

13 yaşlı qonşusunu zorlayan kişi məhkəmə zalında həbs edildi

13 yaşlı qonşusunu zorlayan kişi məhkəmə zalında həbs edildi
21:34
14.11.2018
6779
Ölkə
A
Sabunçu rayon Məhkəməsində zorlama və seksual xarakterli hərəkətlərdə təqsirləndirilən Vasif Əliyev barəsində istintaq orqanı tərəfindən həbs-qətimkan tədbirinin seçilməsi ilə bağlı vəsatətə baxılıb.

"Ölkə.Az" oxu.az-a istinadla xəbər verir ki, məhkəmə verilən təqdimatı təmin etməyib və V.Əliyev məhkəmə zalından azadlığa buraxılıb.

Lakin prokurorluq tərəfindən qərardan apellyasiya protesti verilib. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi verilən şikayəti təmin edib və V. Əliyev barəsində dörd ay müddətində həbs-qətimkan tədbiri seçib.

İttihama görə, V.Əliyev qeyri-rəsmi nikahda yaşadığı 16 yaşlı qadına qarşı seksual xarakterli hərəkətlər edib. O, eyni zamanda, qonşuluqda yaşayan 13 yaşlı qızı zorlamaqda ittiham edilir.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA