Orucun insana faydaları və oruc haqqında bilmədiklərimiz

Orucun insana faydaları və oruc haqqında bilmədiklərimiz
09:12
17.05.2018
5765
Ölkə
A
Bu gün müqəddəs Ramazan ayının ilk günüdür. Ramazan ayı İslam aləmində 11 ayın Sultanı kimi tanınır. Bu ayla bağlı bir çox məqamlar var. Dinimizə görə Müqəddəs Kitabımız məhz bu ayda endirilib. Bundan başqa 1 ay boyunca mömin müsəlmanlar oruc tutur, Allaha dua edirlər. Bəs orucun insan orqanizminə və ruhuna nə faydaları var? Orucluq haqqında hansı məqamları bilmirik?
Bu barədə “Ölkə.Az”a tanınmış ilahiyyatçı İsmayıl Əhməd geniş məlumat verib. Bu məlumatı oxucularımızla bölüşürük.
 
Oruc İslamın əsaslarından biridir. Müsəlman, yetkin, ağıllı və sağlam olan hər kəsə vacibdir. Vacib olan oruc dedikdə əsasən ildə bir dəfə gələn Ramazan ayı orucu nəzərdə tutulur.
 
  Oruc  ibadət qəsdiylə sahurdan (obaşdanlıqdan) axşama qədər yeməyi, içməyi, cinsi əlaqəni və şəriət kitablarında qeyd  olunan digər şeyləri tərk etməklə tutulur.
 
 Peyğəmbərimiz (s): “Orucun savabı Allahdan başqa kimsənin saya bilməyəcəyi qədər böyükdür”. “Oruc tutanın ağız qoxusu Allah üçün müşkdən daha gözəldir”. “Oruc atəşdən qoruyan bir qalxandır”. 
 
 “Oruclu duası geri çevrilməyən üç dəstədən biridir”. 
 
“Ramazan orucunu, - dünya ilə əlaqədar faydalardan ötəri deyil - yalnız Allah üçün tutanın keçmiş günahları bağışlanar”. 
Oruc insanın mənəviyyatını gücləndirir və insanı mələklərdən uca edir. Heyvani duyğularını bağlayır. Nəfsinin daşqınlığını önləyir. İnsanı pis xəyallardan, günaha aludə olmaqdan qurtarır, ona Rəbbini xatırladır. Acdıqca Onun verdiyi nemətlərin qədrini bilməyi öyrədir. Aç və möhtacların halını xatırladır.
 
Oruc insana səbri öyrədir. Bədənini sakitləşdirir, səhhətini yaxşılaşdırır, psixologiyasını və sinirlərini normallaşdırır. İnsana sırf mədəsi üçün yaradılmadığını xatırladır.
 Allah: “Oruc mənim üçündür, onun mükafatını da mən verərəm” - deyə buyurur. Deməli, digər faydaların hamısı bir tərəfə, oruc Allahın razılığını qazandırır. Qurani-Kərimdə də orucun vacib edilməsinin hikməti olaraq onun insanı təqvaya çatdırdığı qeyd edilib. (Bəqərə, 183). 
 
İnsanların və cinlərin nə üçün yaradıldıqlarını şəxsən Allah belə bildirir: “Ona ibadət etsinlər, yəni Onu tanısınlar deyə” (Zariyat, 56). Ancaq məhdud bir ağılla sərhədsiz bir varlığın tanınması çətin, hətta haqqıyla tanınması qeyri-mümkün olduğundan necə tanıyacağımızı və necə qulluq edəcəyimizi də bizə yenə O öyrətmiş və qulluqla əlaqədar bəzi hərəkətləri zəruri (vacib) etmişdir. Yəni Allahı tanımağın və Ona qulluğun minimum şərti bu zəruri ibadətlərdir. Oruc da bu ibadətlərdən biridir. Peyğəmbər (s) sözlərində bu əsas ibadətləri bir yerdə xatırlayır və buyurur ki: “İslam beş şey üzrə qurulub: Allahı bir bilmək (tövhid), namazı dürüst qılmaq, zəkatı vermək, Ramazan orucunu tutmaq və həccə getmək”. Təkbaşına bu hədis belə orucun vacib olduğunu bildirməyə yetər. Ancaq bundan əvvəl Qurani-Kərim də orucun inananlar üçün bir fərz olduğunu vurğulayaraq bildirmişdir: “Ey möminlər! Oruc, sizdən əvvəlkilərə vacib olduğu kimi, sizə də vacib qılınmışdır ki, bəlkə təqvalı olasınız” (Bəqərə, 183). Daha əvvəlki səmavi dinlərdə də oruc olduğu üçün Allahın Rəsulu (s) orucu bilirdi və Mədinəyə hicrət etməzdən əvvəl bəzi hallarda oruc tuturdu.
 
Peyğəmbər (s) hicrətdən sonra, ikinci il məhərrəmin onunda, yetkinlik yaşına çatmış bütün müsəlmanlara oruc tutdurmuşdur. Orucun vacib olması böyük Bədr müharibəsindən bir ay və bir neçə gün əvvələ təsadüf edir. Bədr müharibəsi isə eyni il Ramazanın on yeddinci - cümə günü baş vermişdir. Buna görə Ramazan orucunun vacib olması şaban ayı içərisində olmuş olur. (Süyuti, əd-Dürrül-mənsur, c. I, səh. 176). Peyğəmbərimiz (s) doqquz il Ramazan ayı orucunu tutduqdan sonra vəfat edir. 
 
Ramazan orucundan başqa vacib, müstəhəb, nafilə, məkruh və haram olan oruclar da vardır. Vacib olduğu Quran və sünnənin qəti dəlilləriylə sabit olduğu üçün orucu inkar etmək küfrdür və insanı dindən çıxarır. Onu yüngül saymaq və ona lağ etməyin də hökmü eynidir. Hətta inanmaqla birlikdə, ibadətləri etməmək insanı dindən çıxarmasa belə, hər kəsin görəcəyi yerlərdə açıqca oruc yeməyin, orucu yüngül saymaq mənasını verəcəyindən, küfr olduğunu söyləyənlər də vardır. Üzrsüz olaraq pozulan bir gündəlik Ramazan orucunun əldən verilən savabı, bütün zaman müddətini orucla keçirməklə də qarşılana bilməz. 
 
Orucun faydaları
 
Burada çox əhəmiyyətli bir nöqtəyə işarə etmək məcburiyyətindəyik. Orucun əsas hikməti - digər ibadətlərdə olduğu kimi - hər şeydən əvvəl Allah tərəfindən əmr edilməsidir. Buna görə oruc ağlımızın qavrayacağı “filan faydalardan ötəri vacib edilmişdir” demək çox səhv olardı. Buna görə orucun xəstəliyi, ya da ən böyük hikməti vacib olduğunu bildirən ayədə göstərilən hədəf olmalıdır. “Allahdan çəkinəsiniz, yəni təqva sahibi olasınız deyə...” (Bəqərə, 183). Eyni ayənin “Ey iman edənlər...” xitabı ilə başlaması da orucun maddi fayda və hikmətlərindən ötəri deyil, ancaq imandan ötəri tutula biləcəyini göstərir. Müasir tibb elminin orucun bəzi faydalarını təsbit etməsinə baxmayaraq müsəlman olmayanların heç biri müsəlmanlar kimi oruc tutmur. Peyğəmbər (s) də məqbul olan orucu iman və ihtisab (yalnız Allah üçün etmə) şərtinə bağlamışdır. 
 
Orucun dərəcələri
 
Bunu da bilmək lazımdır ki, orucun müxtəlif dərəcələri vardır. Alimlər hədisi-şəriflərə istinadən orucun üç əsas dərəcəsi olduğunu qeyd etmişlər: a) Saumul-umum (ümumi orucluq), b) Saumul-xusus (xüsusi orucluq) və c) Saumu xususul-xusus (son dərəcə xüsusi orucluq).
Ümumi orucluq insanın mədəsini yeyib-içməkdən və cinsiyyət üzvlərini isə ehtiraslardan qorumasıdır. 
Xüsusi orucluq insanın qulağını, dilini, əlini, ayağını və digər bədən üzvlərini günahdan qorumasıdır. 
Son dərəcə xüsusi orucluq isə insanın qəlbini və fikirlərini bütün dünyəvi hisslərdən uzaq tutub yalnız Allaha tərəf istiqamətləndirməsidir. Xatırladaq ki, orucun bu dərəcəsi peyğəmbərlərə, imamlara və siddiqlərə məxsusdur. Bu növ orucun daxili mənasını açmaq, onu təhlil etmək sadə insanların idrakı xaricindədir. Bunu yalnız onların özləri bilir. Lakin buna baxmayaraq onun praktiki tərəflərini açmaq mümkündür.
 
 Xüsusi orucun dərəcələri 
 
Bu da yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, bədən üzvlərini günahlardan qorumaqla mümkün olur. Bu özünü aşağıdakı əməllərdə göstərir.
 
1. Gözü haramdan qorumaqla. Peyğəmbərimiz (s) buyurur: “Naməhrəmə baxmaq şeytanın atdığı zəhərli oxlardandır. Hər kəs onu tərk etsə, Allah ona qəlbində imanın şirinliyini daddırar”.
- Dili qeybət, boş-boş sözlər, satqınlıq, söyüş və bu kimi şeylərdən qorumaq. Necə ki, Peyğəmbərimiz (s): “Oruc olduğunuz halda söyüş söyməyin, nadanlıq etməyin” -deyə buyurmuşdur.
 
2. Qulağı bütün kərahətli (bəyənilməyən) söhbətlərin üzünə bağlamaq. Çünki haram və xoşagəlməz söhbətlər insanın başını elə qarışdırır ki, nəticədə insan Allahın zikrindən yayınır. Necə ki, Quran qeybətə qulaq asanları “Qeybət edənin özü kimi” təbir etmişdir.
- Digər orqanları günahlardan qorumaq. Çünki insan haramın ardınca getdikdə, əli ilə bir günahı işlətdikdə və qarnını iftar vaxtı haramla doldurduqda orucun həqiqi mənasını itirmiş olacaq. Orucun əsl mənası insanın özünü haramlardan qorumasıdır. Peyğəmbər (s) buyurmuşdur: “Bir çox oruc tutanlar vardır ki, onlara qalan yalnız ac-susuz olmalarıdır”.
 
3. Günorta vaxtı aclıq və susuzluğu hiss etməməsi üçün çox yatmaq.
- Qədr gecəsini xüsusi həvəslə gözləmək və ona yetişən zaman səhərədək oyaq qalıb dua və istiğfarla məşğul olmaq.
Əhnəf ibn Qeys bir qoca kişini gördüyü zaman ona dedi: “Ey qoca, oruc tutmaq səni əldən salıb zəiflədər”. Qoca dedi: “Mən uzaq bir səfərə hazırlaşıram. Allahın buyuruqlarına səbir etmək onun əzabına səbir etməkdən daha yaxşıdır”.
 
4. Beləliklə, orucluğun Allah tərəfindən insanlara vacib edildiyini dərk edərək və bu əməlin Cəhənnəm odu qarşısında bir sipər rolu oynadığını bilərək mübarək Ramazan ayının orucunu tutmaq üçün Allahdan xalqımıza yardımlar diləyirəm. Sözümün sonunu isə Peyğəmbərimizin (s): “Oruc Allahın əmanətidir, onu qoruyun” hədisi ilə sona çatdırıram.         
 
Hikmət Həsənov
Ölkə.Az
ŞƏRH YAZ
0

Ermənistanda hərbi qiyam edən əsgərləri Qarabağa sürgün etdilər

Ermənistanda hərbi qiyam edən əsgərləri Qarabağa sürgün etdilər
13:14
Bu gün
558
Ölkə
A
Öncədən də xəbər verdiyimiz kimi, Ermənistandakı hərbi hissələrin birində əsgərlər qiyam qaldırmışdılar.

 “Ölkə.Az” xəbər verir ki, əsgərlərin böyük bir hissəsini cəza olaraq Qarabağa sürgün ediblər. Əsgərlərin validyenləri isə Yerevanda hökumət binasının qarşısında etiraz aksiyası keçiriblər. Onlar Müdafiə nazirliyinin hərbi hissədəki iğtişaşın iştirakçılarını bu cür cəzalandırmasından hiddətləndiklərini bildiriblər. Əsgər analarının bildirdiyinə görə, Mehridəki hərbi hissədə baş vermiş insidentin günahkarı Qasparyan familiyalı zabitdir və onun hərəkətlərinə görə yüzlərlə əsgər hərbi hissəni tərk etmək istəyib. Müdafiə Nazirliyinin mətbuat katibi Artsurun Ovanisyan isə deyib ki, insidentə görə həm zabitlər, həm əsgərlər cəzalandırılıb. 

"Həmin gün gecə yarısı əsgərləri sıraya düzüblər. Onların arasından 20-ni seçiblər, hərbi formalarını cırıblar, telefonlarını əllərindən alıblar və avtobusla Qafandakı Hərbi polis bölməsinə göndəriblər. Oradan isə bir qismini Xankəndinə aparıblar”,-  deyə aksiya iştirakçılarından biri deyib.

Onun bildirdiyinə görə insident əsgərlərdən birinin Qasparyan familiyalı zabitə yaxınlaşıb onu başqa rotaya keçirməyi xahiş etməsindən sonra başlayıb. Zabit bu xahişə görə əsgəri söyüb, onu alçaldıb, bu zaman polkun bütün əsgərləri həmin əsgəri müdafiə edib:
 "Yüzlərlə əsgər hərbi hissəni tərk edib. Yolda onları polk komandiri qarşılayıb və hərbi hissəyə geri qaytara bilib”. 
Əsgər analarından biri bildirib ki, insident və oğlunun başına gələnlər haqda ancaq oğlu Dağlıq Qarabağdan ona zəng vuranda eşidib. Digər aksiya iştirakçısı isə deyib ki, özü hərbi hissəyə zəng vurub və oğlunun yerini soruşub. Oradan isə deyiblər ki, əsgərin yerini bilmirlər, ola bilsin Qafanda, hərbi polisdədir.
"Mən Gümrüdən Qafana getdim. Maraqlandım. Məlum oldu ki, oğlum orada yoxdur, soruşuram, bəs haradadır? Deyirlər yəqin Qarabağa göndəriblər”.

Hökumət binası qarşısında aksiyadan sonra əsgər valideyinləri Müdafiə nazirliyinin qarşısına gediblər və orada etirazlarını bildiriblər.

Helsinki Vətəndaş Assambleyasının Vanadzor ofisinin rəhbəri Artur Sakunts isə hesab edir ki, hərbi hissədəki insidentlə bağlı vətəndaş cəmiyyəti fəallarının iştirakı ilə komissiya yaradılmalıdır:

 "Əsgərlərin başqa hərbi hissəyə göndərilməsinə yol vermək olmaz. Bu, baş verənlərin üstünü ört-basdır etməyə xidmət edir”.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Apreldən bu şəxslər Prezident təqaüdü alacaq

Apreldən bu şəxslər Prezident təqaüdü alacaq
13:10
Bu gün
577
Ölkə
A
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25 fevral 2019-cu il tarixli sərəncamında müharibə veteranları üçün Prezidentin aylıq təqaüdünün təsis olunması nəzərdə tutulur.

Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiə Nazirliyindən "Ölkə.Az"a bildirilib ki, sərəncama uyğun olaraq, aprelin əvvəlindən müharibə veteranlarına kommunal, nəqliyyat və digər xidmətlərə görə sosial müavinət (55 manat) əvəzinə, habelə döyüşən ordunun tərkibində xidmət etmiş müharibə iştirakçılarının əmək pensiyasının sığorta hissəsinə əlavə (11 manat) əvəzinə Prezidentin 80 manat məbləğində aylıq təqaüdü təyin olunacaq.

“Bu da 80 min nəfərdən ibarət müharibə veteranlarına dövlət dəstəyinin əhəmiyyətli şəkildə artırıldığını göstərir. Qeyd olunan təqaüdün ödənilməsi üçün il ərzində əlavə 80 milyon manat vəsait ayrılacaq”, - deyə məlumatda qeyd olunub.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA