Qərbin Qafqaz siyasəti və statusu müəyyən edilməmiş Ermənistan — TƏHLİL

Qərbin Qafqaz siyasəti və statusu müəyyən edilməmiş Ermənistan
17:19
04.08.2015
9740
Analitika
A

Foreign Policy: Ermənistan gec-tez Rusiyanın tapdağı altından çıxacaq

ABŞ ən nüfuzlu jurnallarından biri olan "Foreign Policy" Rusiyanın Qafqaz siyasəti və onun nəticələri haqqında material dərc edib.

Jurnalda dərc olunan məqalənin müəllifi tanınmış amerikalı analitik Maykl Sesir Ermənistanın Rusiya tərəfindən istismarını analiz edərək bu postsovet ölkənin tam olaraq Rusiyanın tapdağının altında olduğunu vurğulayıb.

Materialda Sesir Ermənistanda baş verən son hadisələri, elektrik enerjisinin bahalaşması və ölkədəki etiraz aksaiyalarını şərh edərkən problemin başında duran səbəb kimi Rusiya şirkətlərinin Ermənistanı demək olar ki, özəlləşdirməsini göstərib.

Onun sözlərinə görə, Ermənistan enerji şəbəkəsinin və digər iqtisadiyyat üçün strateji əhəmiyyət əhəmiyyət kəsb edən sahələrin Rusiyanın nəzarətində olması İrəvana müstəqil siyasət yürütmək, tarifləri müstəqil şəkildə tənzimləmək imkanı vermir və nəticədə bir dövlət olaraq Ermənistanın əhəmiyyətini həm daxili, həm də beynəlxalq məsələlərdə azaldır.

"Rusiyanın Ermənistana təsir etmək üçün əlində çox ciddi kartları var. Ermənistan iqtisadiyyatının tam olaraq Rusiyanın nəzarətinə keçməsində yerli siyasi elitanın böyük rolu var. Vətəndaş cəmiyyəti özü elitaya yerini göstərməli və onu ölkənin maraqlarına uyğun siyasət yürütməyə məcbur etməlidir", deyə amerikalı analitik məqaləsində bildirib.

Materialdan da göründüyü kimi, Qərb Ermənistanın Rusiyanın total nəzarəti altında olmasını həzm edə bilmir, Cənubi Qafqaz regionunda Moskvanın for-postunda siyasi hakimiyyətin dəyişməsində maraqlı olduğunu açıq şəkildə bəyan edir. Ermənistan iqtisadiyyatının tam olaraq Rusiya şirkətlərinin nəzarətində olduğunun xüsusi ilə vurğulanması isə İrəvanın Moskvadan asılılıq dərəcəsinin həddini göstərmək kimi də qiymətləndirilə bilər.

Analitikin xüsusi ilə diqqət çəkdiyi digər məqam isə yerli avtokratiyanın Rusiyanın dominantlığına boyun əyərək vassallığı qəbul etməsi, milli və dövlət maraqlarının ümumiyyətlə itməsidir. Ermənistan və Rusiya arasındakı "alyans" və ya "müttəfiqlik sazişi" kimi adlandırılan müqavilələr isə əslində İrəvan üzərində Moskvanın nəzarətinin gücləndirilməsindən başqa bir şey deyil.

İranla Qərb arasındakı saziş və gələcəkdə həyata keçiriləcək regional layihələrdən də bəhs edən məqalədə, analitik ermənilərə "yağlı vədlər" də verməyi unutmur. Əslində isə bu tip fikirlərin səslənməsi aclıqdan və dolanışıq cəhətdən əziyyət çəkən bir əhali üçün əsl göydəndüşmə bir şeydir. Yoxsulluqdan, imkansızlıqdan təngə gəlmiş xalq bu tip vədlərə tez inanır və rejimi dəyişmək istəyi daha tez qabarır.

Məqalədə Maykl Sesir İranla Qərbin iqtisadi münasibətlərinin genişlənməsindən Ermənistanın yararlana biləcəyindən, bu ölkənin İran neftinin və qazının Avropaya çıxarılması üçün dəhliz rolunu oynaya biləcəyindən danışır. Analitik əgər Rusiyanın vassalı olmayan bir erməni hökumətinin ölkəni idarə edəcəyi təqdirdə İranla Qərb yaxınlaşmasından Ermənistanın ən uduşlu çıxan ölkə ola biləcəyinə eyham vurur. Yəni erməni ictimaiyyətinə "əgər Rusiyanın dominantlığından imtina edilərsə, Ermənistan gələcək regional iqtisadi layihələrdən kənarda qalmayacaq" fikri aşılanır. Təbii bu fikir Ermənistanın gələcəyini düşünən qüvvələr tərəfindən ciddi qəbul olunur, çünki Rusiyanın tapdağı altında Ermənistan məhv olmağa, dünya xəritəsindən silinməyə məhkumdur. Rusiyanın isə Ermənistanı belə asanlıqla tərk edəcəyinə inanmaq sadəlövhlük olardı. Deməli bədxah qonşularımız öz ambisiyalarının, xəbisliklərinin və bitməyən iştahlarının girovuna, qurbanına çevriliblər. Onlar yə məhv olacaqlar, ya da ambisiyalarından əl çəkib qonşuları ilə sülh şəraitində yaşamağı öyrənəcəklər. Hazırki vəziyyətdə Ermınistan qarşısında duran bu iki yoldur.


Baş redaktordan
Ölkə.az

ŞƏRH YAZ
0

ABŞ Türkiyəni Rusiyaya “qısqanır”

ABŞ Türkiyəni Rusiyaya “qısqanır”
21:37
17.11.2017
559
Analitika
A
ABŞ hərbi hava qüvvələri müşavirinin müavini Hydi Qrant Türkiyə ilə bağlı açıqlama verib.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, açıqlamaya əsasən, əgər Türkiyə Rusiyadan “S-400” raket hücumundan müdafiə sistemini alsa, NATO texnologiyalarıəldə etmə imkanı məhdudlaşdırılacaq. Qrant Türkiyəyə “S-400” sistemləri mövzusunda xəbərdarlıq edib: "Əgər Türkiyə “S-400” alsa, NATO texnologiyaları əldəetmə imkanı məhdudlaşdırılacaq. Növbəti mərhələdə isə Türkiyənin “F-35” tipli 5-ci nəsil bombardman təyyarələri əldə etmə və istifadə imkanlarına qarşı tədbirlər görülə bilər".

“S-400” müqaviləsinin Türkiyə ilə NATO arasındakı hərbi əməkdaşlığa ciddi təsir edəcəyini qeyd edən Haydi NATO strategiyasının “S-400”sistemlərilə əməkdaşlığa icazə vermədiyini vurğulayıb. Əgər Türkiyə "S-400"ləri alsa, ABŞ-ın necə davranacağını hələ müəyyənləşdirmədiyini deyən Qrant davam edib: "Əvvəlcə müqavilənin həyata keçirilib-keçirilməyəcəyinə, gələcəkdə bir yerdə necə işləyəcəyiməzə baxacağıq. Amma hazırda bu sistemlərlə əməkdaşlıq etməyəcəyimizi söyləyə bilərəm".

Yayılan xəbərlərlə bağlı Türkiyə və Rusiya mətbuatında müxtəlif şərhlər yazılır. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, ABŞ bu və ya digər addımlarla Türkiyəyə təzyiqlər edir ki, Rusiya ilə əlaqələrini genişləndirməsin. Azərbaycanlı siyasətçilər isə məsələyə birmənalı yanaşmırlar. Politoloq Elxan Şahinoğlu “Ölkə.Az”a açıqlamasında bildirib ki, əslində verilən bəyanatlar Türkiyəyə qarşı təhdid və təzyiqlər kimi qiymətləndirilməməlidir. Onun fikrincə, ABŞ Türkiyə kimi müttəfiqini itirəcəyindən ehtiyatlandığı üçün bu tip addımlar atır.

“ABŞ-dan Türkiyəyə elə güclü təzyiq olduğunu düşünmürəm. Çünki Türkiyə eyni tipli raketləri NATO-dan almaq istəyirdi. Onlar Türkiyəyə bu tipli silahları satmırdılar. Ona görə də, Türkiyə hökuməti havadan müdafiə raketlərini Rusiyadan almağa məcbur oldu. Bu səbəbdən də, hazırda Amerikanın tələbi məntiqli deyil. Türkiyə NATO-ya lazımdır. Ona görə də, Amerikada təzyiq yox, narahatlıq bildirirlər. Bütün hallarda Amerika Türkiyənin NATO-dan çıxmasının təşəbbüskarı olmayacaq”, - deyə E.Şahinoğlu bildirib.

Ekspertin fikrincə, NATO Türkiyəyə qarşı ikili münasibət bəsləyir: “Türkiyə Rusiya ilə hərbi əməkdaşlığı getdikcə artırmaq fikrindədir. NATO buna görə Türkiyəyə qarşı təzyiqləri artıra bilməz. Çünki Türkiyə NATO-ya lazımdır. Lakin onların Türkiyəyə ikili münasibəti var. NATO təlimlərində Norveçdə qoyulan stenddə düşmənlərin fotoları asılıb. Fotolar içində Mustafa Kamal Atatürkün və Ərdoğanın şəkli olub. Bu səbəbdən də, Ankara Norveçdə keçirilən NATO təlimlərindən 40 hərbçisini geri çağırıb. Türkiyə Qərblə əməkdaşlıqda böhran yaşayır. Amerika Suriya məsələsində radikal kürdlərə dəstək verir. Avropa Birliyi də üzvlüyə qəbul etmir. Ərdoğan hökuməti də məcbur olub alternativ istiqamətlərə yönəlir. Bu istiqamətlərdən biri də Rusiya ilə hərbi və iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsidir”.

Ziya Səccad
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Putinlə Ərdoğan niyə tez-tez görüşür? — Prezidentlərin sirləri barədə POLİTOLOQ RƏYİ

Putinlə Ərdoğan niyə tez-tez görüşür?
22:27
16.11.2017
908
Analitika
A
Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə türkiyəli həmkarı Rəcəb Tayyib Ərdoğan 7-ci dəfə görüşəcək.

"Ölkə.Az" xəbər verir ki, bu barədə Rusiya mətbuatı məlumat yayıb. Verilən məlumata görə, Rusiyanın Soçi şəhərində İran, Türkiyə və Rusiya arasında üçtərəfli Suriya müzakirələri keçiriləcək. Türkiyəni görüşdə prezident Ərdoğan təmsil edəcək. Bu, Ərdoğanın Putinlə 6-cı görüşü olacaq. Prezidentlərin görüşü 22 noyabr tarixinə planlaşdırılıb. İranı isə görüşdə prezident Ruhani təmsil edəcək.

Qeyd edək ki, 2017-ci il ərzində Ərdoğan Putinlə 6 dəfə görüşüb. Onlar arasında bu ilin 11 ayı ərzində 13 dəfə telefon danışığı olub. Bu isə iki ölkə tarixində rekord sayılır. Dünya mətbuatında vurğulanır ki, iki ölkə rəhbəri bu ilin son aylarında daha sıx münasibətdə olublar. Dünya siyasətçiləri məsələyə müxtəlif aspektdən yanaşırlar. Azərbaycanlı mütəxəssislər də iki ölkə rəhbərinin tez-tez görüşməsinə birmənalı yanaşmırlar. Politoloq Adıgözəl Məmmədov “Ölkə.Az”a açıqlamasında bildirib ki, Putinlə Ərdoğanın tez-tez görüşü əslində bir neçə səbəbdən baş tutur.

“Birinci məsələ iki ölkə rəhbərinin arasında fikir ayrılıqlarını olmasıdır. Hələlik Putin Ərdoğanla ümumi rəyə gələ bilmir. İranın dövlət başçısının da artıq bu müzakirəyə qoşulması Rusiyanın mövqeyini gücləndirəcək. Burada Bəşər Əsəd rejiminin reanimasiyasında söhbət gedir. Faktiki olaraq İŞİD-in sonuna çıxılıb. Bundan sonra Suriyanın gələcək taleyi müzakirə olunur. Etiraf etmək lazımdır ki, Suriyada əsas söz sahib Rusiyadır. Düzdür Suriyada PKK və YPG kimi kürd qruplaşmaları ABŞ tərəfindən çıxış edirlər. Onları da, başqa regionda olduğu kimi neytrallaşdırmaq çox asandır. Putin də, bu səbəbdən ümumi razılaşmaya can atır. O, çalışır ki, Ərdoğan Bəşər Əsədlə kontakta girsin. Ola bilsin ki, Əsədi keçid dövrü üçün saxlayırlar. Sonradan ölkə rəhbərliyinə başqası gətirilə bilər. Lakin hazırda Suriyada əsas Rusiyaya bağlı rejimin taleyi müzakirə olunur”, - deyə A.Məmmədov bildirib.

Ziya Səccad
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA