Qlobal qarşıdurma, Qərbin "Azərbaycan layihəsi" və "informasiya qalxanı" — TƏHLİL

Qlobal qarşıdurma, Qərbin
12:48
30.04.2015
9971
Analitika
A

Geosiyasi qarşıdurmanın qızğın müharibəyə döndüyü bir dövrə çatan dünyamız, artıq lokal hərbi konfliktlərin getdiyi böyük bir döyüş meydanına çevrilmişdir.

Qlobal müstəvidə Rusiya ilə Qərb arasında kəskinləşən qarşıdurma dünyanın yenidən qütbləşməsinə gətirib çıxardı. SSRİ-nin dağılmasından sonra sosialist düşərgəsində öz nüfuzunu itirən Rusiya artıq bəzi keçmiş müttəfiq respublikalarının da Qərbin nüfuz dairəsinə keçməsi ilə yenidən hərəkətə gəldi. Ukraynada keçən il baş vermiş hadisələrdən və hakimiyyətə Qərbin dəstəklədiyi siyasi qüvvələrin gəlməsindən sonra, Moskva açıq şəkildə hərbi gücünün köməyi ilə keçmiş mövqelərini bərpa etməyə başladı.

Davam edən geosiyasi qarşıdurma isə nüfuz savaşının müstəvisinə çevrilmiş yeni müstəqil ölkələri "iki odun arasında" qoydu. Həm Rusiya, həm də Qərb tərəfindən ağır siyasi təzyiqlərə məruz qalan keçmiş İttifaq respublikaları həm müstəqilliklərini möhkəmləndirmək, iqtisadiyyatlarını yenidən qurmaq, həm də ordu yaratmaq kimi çətin problemlərlə üz-üzə qaldılar. Donbas konfliktindən sonra isə hələ "mövqeyini müəyyən etməmiş" ölkələrə qarşı olan təzyiqlər daha da artmağa başladı. Rusiyanın nəzarətindən çıxan zaman bu respublikalara siyasi dəstək verən ABŞ və Avropa, daha sonra azad olmuş bu ölkələri öz nəzarətinə almaq üçün hərəkətə keçdilər. Əllərindəki böyük imkanlardan, kapitaldan, güclü informasiya silahları olan beynəlxalq media qurumlarından istifadə edərək keçmiş sovet respublikalarına təsir və təzyiq göstərməyə başladılar.

"İnsan hüquqları" "söz azadlığıl" və "demokratiya" adı altında bu respublikalarda qərbpərəst siyasi təşkilatlar yaradıldı. "Beşinci kolon" adlandırılan bu qruplaşmalar illərdir Qərbin kəşfiyyat orqanları tərəfindən təlimatlandırılaraq lazım olan anda hərəkətə keçmək üçün hazır dayanıblar. Rəngli inqilablarla istənilən ölkəni qarışdıraraq, onun "ipə-sapa yatmayan" siyasi rəhbərliyini devirməklə öz nəzarətinə alan Qərb ölkələri Ukraynadan sonra artıq digər postsovet respublikalarında da "beşinci kolonu" səfərbər etməyə başlayıblar.

Qarşıdan gələn I Avropa Oyunları ərəfəsində ölkəmizə qarşı gedən böhtan və qarayaxma kampaniyası isə bu təzyiq metodlarından biridir. Azərbaycanın inkişafı, bölgədə hökm sürən sabitlik, əmin-amanlıq bəzi qüvvələrə öz çirkin niyyətlərinə nail olmaq imkanı vermədiyindən ölkəni qarışdırmaq məsələsi yenidən bu qara qüvvələrin gündəminə gəlib. Azərbaycan-Ermənistan münaqişəsindən manipulyasiya edərək bölgədəki gərginliyi artıraraq və müharibə təhlükəsini saxlamağa çalışan bu qüvvələr reginumuzu Suriyaya, İraqa çevirmək üçün yeni ssenarilərini həyata keçirməyə başlayıblar.

ABŞ dövlət katibi Con Kerrinin Cənubi Qafqaz üzrə məsləhətçilərinin birbaşa nəzarətində olan bu məsələ dünyanın bir çox aparıcı media orqanları tərəfindən tirajlanaraq geniş kampaniyaya çevrilməkdədir. Erməni lobbisinin təsirində olan ermənipərəst senator, konqressmen və digər siyasətçilərin mərkəzləşdirilmiş şəkildə apardıqları antiazərbaycan kampaniyası dünyadakı ikili standartların və ədalətsizliyin olduğuna ən gözəl sübutdur. Bu ondan xəbər verir ki, ABŞ başda olmaqla Qərbin hakim dairələri öz ölkələrindən başqa heç bir ölkənin inkişafını istəmir, onları müharibə alovuna qərq edərək yaranmış xaos vəziyyətindən istifadə edərək öz müstəmləkələrinə çevirmək niyyətindədirlər. Azərbaycanda iqtisadi maraqları təmin olunmuş Qərbin sonra iştahı daha da qabararaq daha çox qazanmaq istəməsi, yerli siyasi hakimiyyətin hədə-qorxulara, təzyiqlərə məhəl qoymayaraq öz müstəqil siyasətini həyata keçirməyə davam etməsi görünür "beynəlxalq istismarçıları" hiddətləndirmiş və beləliklə də ölkəmizə qarşı misli görünməmiş qarayaxma və böhtan kampaniyasına start verilmişdir. Azərbaycan rəsmilərinin bu kampaniyaya bildirdikləri münasibət və işlətdikləri sərt tənqidi ifadələr yerli KİV-lərdə öz əksini tapsa da, qlobal informasiya məkanında əks-səda doğura bilmədi.

Müstəqillik illərində Azərbaycanda yaradılmış informasiya resurslarının gücünün, reytinqinin və fəaliyyinin effektivliyinin lazımi səviyyədə olmamasının nəticəsində bu gün biz rusdilli və ingilisdilli auditoriyaların diqqətini çəkə bilmir, Azərbaycan həqiqətlərini dünyaya lazımınca çatdıra bilmirik. Müasir dövrümüzdə medianın gücünün nəyə bərabər olduğunu dərk edən hakiyyət ilk islahatları bu sektorda aparmalıdır. Yeni, dünyanın bir çox dillərində yayım gerçəkləşdirən və ya materiallar dərc edən informasiya resurslarına ehtiyac var. Daxili auditoriyaya hesablanmış heç bir media orqan qlobal informasiya məkanında Azərbaycan üçün təbliğat silahına çevrilə bilməz. Rus və ingilis dillərində yayılan, dərc olunan, informasiya yayan telekanalların, informasiya portallarının, sosial şəbəkələrdəki səhifələrin bu məsələdə görə biləcəyi iş bir neçə nazirliyin, dövlət komitəsinin görə biləcəyi işdən daha effektivdir. Ölkəmizin ətrafında getdikcə daralan informasiya halqası, informasiya hücumlarından da göründüyü kimi çox acınacaqlı nəticələrə gətirib çıxara bilər. Azərbaycana qarşı aparılan bu gözdənsalma kampaniyasının miqyası isə artıq ölkəmizi daxildən və xaricdən dağıtmaq üçün hazır ideoloji konsepsiyanın olduğundan xəbər verir. Bu çox ciddi təhlükədir və bu təhlükəyə qarşı zamanında tədbir görülməlidir.

P.S. Nə qədər ki gec deyil, siyasi hakimiyyət media sektoruna ayırdığı diqqəti daha da artırmalı, beynəlxalq ictimai rəyə təsir göstərə biləcək gücdə olan yeni informasiya resurslarının yaradılmasına kömək etməlidir. Əcnəbi dillərdə, əcnəbi auditoriyada fikir formalaşdıracaq gücdə olan informasiya vasitələrinin yaradılması, və ya hazırda fəaliyyət göstərən informasiya resurslarının işinin effektivliyini artırmaq, başqa dillərdə redaksiyalar yaratmaq, yayım tezlikləri almaq və web-səhifələr açmaq qısa müddət ərzində ölkəmizə qarşı aparılan kampaniyanın qarşısının alınmasına kömək edərək bu KİV-ləri ölkəmiz üçün etibarlı bir media qalxanına çevirəcək.

Baş redaktordan
Ölkə.az

ŞƏRH YAZ
0

"Sözün varsa, gəl üzümə de" — Araz Əlizadə Orduxan Teymurxanı debata çağırdı

12:35
17.02.2018
8815
Analitika
A
Aprelin 11-də keçiriləcək prezident seçkilərinə namizəd, Azərbaycan Sosial-Demokrat Partiyasının (ASDP) sədri, Milli Məclisin deputatı Araz Əlizadə Avropa ölkələrində fəaliyyət göstərən azərbaycanlı videobloger Orduxan Teymurxan və digərlərini canlı debata çağırıb.

A.Əlizadə “Ölkə.Az”a açıqlamasında Orduxan Teymurxan və digər videoblogerlərlə birbaşa və yaxud canlı debata çıxmağa hazır olduğunu bildirib. 

“Amma bir şərtim var ki, debat canlı olmalıdır. Daha sonradan mənim fikirlərim kəsiləcək və yaxud ixtisar olunacaqsa, buna razı olmaram. Mən birbaşa yayım olan debatda istənilən şəxslə görüşməyə hazıram. Yetər ki, bu canlı olsun!”,-deyə Araz Əlizadə bildirib.

Deputat qeyd edib ki, son günlər internet vasitəsilə özlərini “qəhrəman” hesab edən videoblogerlərin Azərbaycan əleyhinə qarayaxma kampaniyası aparması insanlarda ikrah hissi yaradır:

“Mən nə Orduxanı, nə də digərlərini tanımıram. Amma eşidirəm ki, onlar prezidentliyə namizəd olan şəxsləri təhqir etməyə çalışırlar. Bilirsiniz, mən köhnə Bakılıyam. Biz Bakılıların da bir adəti vardı. Cavan vaxtı küçədə futbol oynaya bilməyən uşaqları qapıya qoyurdular. Qapıda dayanan həmin uşaqlar topu buraxan zaman deyirdik ki, yerə yıxıl, adın çıxsın. Digər tərəfdən isə məhəllədə döyülən qorxaq uşaqlar küçənin o biri başına qaçıb söyüş söyürdülər. Hamı da onlara qorxaq kimi baxaraq, fikir vermirdi. İndi Avropada gizlənən bu uşaqlar da mənim haqqımda nə deyirsə, hər bir söyüşlərini onların ailə üzvlərinin ünvanına göndərirəm. Sosial şəbəkələrdə mənim haqqımda nə mənfi fikirlər yazılırsa, onlara bir cavabım var: Əgər kişisənsə, gəl, üzümə de! Çünki gedib xaricdən nə isə yazanda, ona cavab verilə bilmir. Ümumiyyətlə, bu adamlar mücərrəd və qorxaq insanlardır. Mən onlara necə cavab verim? Bir daha deyirəm ki, mən köhnə Bakılyam. Bizdə adət budur ki, kişi sözünü kişinin üzünə deyər. Əgər onlar türklər demişdən, erkək olsaydılar, sözü gəlib üzümə deyib layiqli cavablarını alardılar. İş yerim və yaşadığım ünvan hamıya məlumdur. Əgər sözləri varsa, buyurub gəlsinlər, üzümə desinlər. Yoxsa ki, qaçıb xarici ölkədən söyüş söymək kişilikdən uzaq hərəkətdir”. 

Zaur Əziz
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
1

Belarus tranziti Baltikyanı ölkələri tərk edir — ANALİTİKA

Belarus tranziti Baltikyanı ölkələri tərk edir
18:03
06.01.2018
4344
Analitika
A
Ötən ilin avqust ayında Rusiya prezidenti Vladimir Putin Kalininqradda ölkənin şimal-qərb nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı ilə bağlı keçirilən müşavirədə Belarusun neft şirkətlərinin üzərinə yerli neft məhsullarını Rusiya limanlarından, xüsusilə Ust-Luqa və Sankt-Peterburq limanları vasitəsilə ixrac etmək öhdəliyinin qoyulmasını təklif edib.

"Ölkə.Az" "Reporta"-a istinadən xəbər verir ki,  V.Putin bununla bağlı bəyanatında təklfini belə izah edib:

"Belarusun neft emalı zavodlarında bizim neftimiz emal olunur (orada başqa ölkələrin nefti yoxdur və çətin ki, bundan sonra da olsun), bu səbəbdən bunu vahid çərçivə halına salmaq lazımdır. Bizim neftimiz bilavasitə öz infrastrukturumuza bağlı olmalıdır”.

Rusiya prezidentinin bəyanatına Baltikyanı ölkələr dərhal reaksiya verib. Litvanın baş naziri Saulyus Skvernyalis bildirib ki, Belarus neft məhsullarının Rusiya limanları və Rusiya dəmir yolları vasitəsilə ixracı Belarus üçün əlverişsiz və təhlükəlidir. S.Skvernyalis qeyd edib ki, Rusiya limanları qışda donur və bu iqlim şəraiti neft məhsullarının daşınması üçün təhlükəli və həssas məsələdir. Litva baş nazirinin fikrincə, şərq dövlətlərinin rəhbərləri tez-tez iqtisadi maraqları nəzərdə tutmayan siyasi qərarlar qəbul edirlər. O, Litva siyasətçilərini Belarus yüklərinin Litva dəmir yolları vasitəsilə Klaypeda limanına tədarükünün davam etdirilməsini təmin etməyə çağırıb.

Lakin baş nazirin çağırışı qəzet yazılarından kənara çıxmayıb. Artıq 2017-ci ilin sonunda Belarus neft tranzitinin istiqamətinin dəyişməsi prosesi başlayıb: Belarus neft məhsullarının ilk 72 min tonu Baltikyanı ölkələrdən deyil, Rusiya vasitəsilə ixrac olunub.

Ötən ilin 8 dekabrında "Belneftxim” konsernin sədri İqor Lyaşenko bildirib ki, Belarus və Rusiya əlverişli şəraitin yaranacağı təqdirdə, 2018-ci ildə Rusiya limanları vasitəsilə ixrac həcminin 1 milyon tona çatdırılmasını razılaşdırıb.

Bu iqdisadi baxımdan əsaslandırılmış qərardırmı?

Qərb analitiklərinin fikrincə, nəqlin istiqamətinin dəyişdirilməsi Belarus neft emalı zavodları üçün ziyanlı olacaq. Çünki Ust-Luqa, Primorsk və Rusiyanın Leninqrad vilayətinin digər limanları Belarus neft emalı zavodlarından ən azı 800 kilometr aralıda yerləşir. Bu isə Ventspils, Riqa və Klaypeda limanları ilə müqayisədə kifayət qədər uzaqdır. Bunun nəticəsi kimi, nəql qiymətləri Baltikyanı ölkələrdən fərqli olaraq dəfələrlə çoxdur. 2017-ci ilə qədər Belarus neft məhsullarının hər bir tonunun Baltikyanı ölkələr vasitəsilə ixracı 6-8 dollara başa gəlirdisə, Rusiya vasitəsilə bu rəqəm 12-18 dollar təşkil edib.

Lakin Rusiya tarif rejiminə elə dəyişikliklər etdi ki, Belarusa artıq yükləri Baltikyanı ölkələr vasitəsilə deyil, Rusiya limanlarından ixrac etmək sərfəli oldu. Əvvəl Rusiya Dəmir Yolları yükdaşıma tariflərinə 25% endirim tətbiq edirdisə, sonra bu rəqəm 50%-ə çatdırıldı, hazırda isə kompleks tariflər tətbiq olunur.

Belarusun neft məhsullarına tətbiq olunan güzəştli şərtlər yüklərin Baltikyanı ölkələrdən deyil, məhz Rusiya limanları vasitəsilə daşınmasını daha əlverişli edib.

Nəql üçün vaxt itkisi ilə bağlı Rusiya maliyyə eksperti İqor Yuşkov bildirib ki, əgər bu, yekun gəlirə təsir göstərmirsə, nəqlin müddəti əhəmiyyətli deyil: "Əsas məsələ aparılan bütün əməliyyatlardan sonra hesabda nə qədər pulun qalmasıdır. Əgər Rusiya marşrutundan istifadə zamanı Baltikyanı ölkələrlə müqayisədə vəsait daha çox qalırsa, təbii ki, məhz Rusiya limanları seçiləcək. Bunun hansı müddətə başa gəlməsi isə elə də əhəmiyyətli deyil.”

İqor Lyaşenko

Nəticə etibarilə 2018-ci ildə Rusiya vasitəsilə daşınan neft məhsullarının həcminin 12 dəfə artırılması planlaşdırılır, ekspertlərin hesablamalarına görə, beş il sonra Belarusun neft nəqlinin əsas hissəsi Baltikyanı ölkələrdən yan keçəcək.

Bu qərarın siyasi məqamları nədən ibarətdir?

Vladimir Putinin avqust bəyanatından sonra Belarus KİV-lərində Baltikyanı ölkələrin limanlarının loqistika baxımından müəyyən müstəvidə daha rəqabətədavamlı olacağı barədə qeydlər yer alıb. Rusiyalı ekspertlərin bu məsələyə münasibəti özünü çox ləngitməyib: Belarusun Rusiya neftini hansı şərtlərlə əldə etdiyi kimi, vacib bir məsələni də unutmaq olmaz.

"Xam neftin Belarusa tədarükü məsələsini tranzitin hansı limanlar vasitəsilə həyata keçirilməsi ilə tam şəkildə əlaqələndirmək mümkündür. Xatırladım ki, Belarusun xeyrinə misli görünməmiş qərar qəbul edilib: Bu 20 milyon ton neft ixrac etmək hüququ verməklə yanaşı, "rekreasiya fəaliyyətinə" daha 6 milyon ayırmasını təmin edir. Bu səbəbdən, belaruslar riyazi hesablamalar apararaq onlara nəyinsə sərf etmədiyini deyərkən onu da unutmalı deyillər ki, bu şərtlər əsasında Belarusa tədarük bizə də sərf etmir. Bununla belə, biz bunu edirik”, - deyə Rusiya Milli Enerji Təhlükəsizliyi Fondunun rəhbəri Konstantin Simonov bildirib.

Konstantin Simonov

Sonda qeyd edək ki, Baltikyanı ölkələrdə 2017-ci ildə daha da şiddətlənən Qərbə və NATO-ya meyilli əhval-ruhiyyə öz "bəhrəsini verdi". Litva və Latviya Rusiyanın iştirakı ilə həyata keçirilən bütün iri strateji layihələrdən məhrum oldular, Rusiya bazarlarına çıxışı və Rusiyadan olan nəql imkanlarını itirdilər. İndi isə Belarus vasitəsilə həyata keçirilən tədarük imkanları da əllərindən çıxmaqdadır.

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA