Səhnəmizin Qacarı: “Məni maşın alverçisi kimi tanıyırlar” — MÜSAHİBƏ

Səhnəmizin Qacarı: “Məni maşın alverçisi kimi tanıyırlar”
03:59
12.09.2019
12772
Mədəniyyət
A
Aktyor Oktay Mehdiyevi ilk dəfə 2005-ci ildə Sumqayıt Teatrının “Şah” tamaşasında, Qacar rolunda görmüşəm. Rejissor Tural Mustafayev səhnəyə üç Qacar çıxarmışdı. Ya payız idi, ya yaz, yəni qışın soyuğu teatrın zalına hücum edə bilməzdi, amma tərtibatda da, quruluşda da, aktyor oyununda da sarayın buz soyuğu, vahiməsi adamın canına üşütmə salırdı.

Aktyor Məzahir Süleymanovun statik, zahiri Qacarıyla bir səhnədə Oktay Mehdiyevin hirsi, hikkəsi, qorxusu, istəkləri və məhrumiyyətləri ilə bir an da dinclik tapmayan Qacarı gəzişirdi. Bu Qacar monumental abidə deyildi, bu Qacar hirsli hikkəli, əzablı öfkəli, mutsuz canı ilə əlləşən balaca bədənli Qacar idi.

Sonra onun Yuğ Teatrındakı rollarını gördüm. “Yasaq cəh-cəhlər”dəki işində ilk baxışda “adi obıvatel” olan obrazın plastikasını, hərəkət mexanizmini dəqiqliklə tapmasına, ona bütün xırda məqsəd və niyyətlərinə baxmayaraq, əbədi faciəvilik qatı yükləməsinə heyrət etdim...

Oktay Mehdiyevin aktyor təbiətini açmaq, bir məqalənin, bir yazının işi deyil. O ki, qala bir müsahibə girişi ola. Söhbəti daha da uzatmayıb, aktyor Oktay Mehdiyevlə söhbətimizi təqdim edirəm.

- Oktay bəy, vaxtı vədələşəndə başa düşdüm ki, qrafikiniz sıxdır. Filmlərə çəkilirsiniz?

- Siz zəng edəndə gərgin məşqlər gedirdi teatrda. Bolqar rejissoru Yuğ Teatrında “III Riçard”ı (Şekspir) hazırlayır. O tamaşada Riçardı oynayıram. İki heyətlə işlənib tamaşa ona görə iş bir az mürəkkəb oldu. Elə hesab edin ki, bir ayın içində iki tamaşa hazırladıq. İnşallah, bu ay tamaşaçılara təqdim edəcəyik.

- Ümumiyyətlə, ötən teatr mövsümü yaradıcı fəaliyyət baxımından sizin üçün necə oldu?

- Mən bu işlə məşğul olanda özümü çox yaxşı hiss edirəm. Öz qabımda, öz halımda oluram. Amma bilirsiniz, bu, mühitdir. Bəzi səbəblər olmasa lap yaxşı olar.

- Hansı səbəblər?

- O səbəblər bizi incidir, halımıza təsir edir, gərginləşdirir. Teatrın ətrafında yaradılan mühitdən danışıram. Yəni, sənətə daxil ola bilməz bunlar, amma kənardan təsir edir. Sanki kimsə damcı-damcı zəhər tökür. Sən də o suyun içində çirkləndiyini hiss edirsən.

- Sizi nə sizi incidir konkret olaraq?

- Mühitin çirklənməsi. Ortalığa kağız-kuğuz söhbəti salıblar. Hamı mükafat kağız dalınca qaçır, bir diplom alsın. Amma əsl dad teatrın içindədir. Biz də bununla özümüzü aldadırıq. Teatr aldanışdır. Ümumiyyətlə, həyat özü aldanışdır. Müəllimim var idi, deyirdi, həyatda yalnız bir həqiqət var: insan doğulur, insan ölür; qalanı bizim təxəyyülümüzdür. Biz də bu teatra bağlanmışıq. Narkoman dozasız yaşaya bilmədiyi kimi biz də bunsuz qala bilmirik. Onlar da bu asılılığımızdan istifadə edir. Lazımi dəyər qoymurlar. Biz teatr cameəsində olanlar nə düzgün sənətlə məşğul ola bilirik, nə də... Bəlkə bunu xırda məmurlar belə qurub ki, sənətlə məşğul olmaq özü bizə dərd olsun. Aktyor rahat olmalıdır, azad olmalıdır, sərbəst olmalıdır. Ona kimsə gəlib toxunmamalıdır. Onu kimsə zəhərləməməlidir. Dövlət işi bundan yüksəkdir demək olmaz, çünki teatr özü də dövlət işidir. Xaricdə festivala gedəndə dövləti tanıdıram. Aktyora “Gəl yanımda ol, sənə dəyər verəcəm” demək olmaz. Aktyor özü dəyərdir, onu asılı salmaq olmaz. Necə ki, asılı salırlar və aktyorları əlimizdən alırlar.

- Yəni, öz işinizlə məşğul olmağa imkan vermirlər, ya necə?

- Həqiqət budur ki, öz işinlə məşğul olmaq üçün gərək başqa da xeyli işlə məşğul olasan. O başqa işlərlə də məşğul olsan öz işinlə, teatrla məşğul ola bilməzsən. İnsan əlində on qarpız saxlaya bilməz. Xüsusən yaradıcılıq məsələsində...

- Yaradıcılıq demişkən, maraqlıdır, oynadığınız obrazların psixologiyasını sonadək çözürsüz, yoxsa hər oynadığınız obraz – Qacardan Napoleona, Riçarddan Lopaxinə qədər - sizə sirr olaraq qalır?

- Əlbəttə, əgər tarixi şəxsdirsə, məlumat toplayıram, amma həm də və daha çox intuisiya məsələsidir. Bəzən bu intuisiya ilə elə yerə gedib çıxıram ki, özüm də məəttəl qalıram. Bu prosesdir, orqanik şəkildə baş verir. Gözləmədiyin məqamda, tamam başqa kontekstdə olarkən obrazın haqda nəsə tapa bilərsən. Amma həqiqət budur ki, hər obraza əlifba bilməyən uşaq kimi başlayıram. A-nı B-ni öyrənirəm, yenə də yeriyə bilmirəm, ora dəyirəm, bura dəyirəm, öz-özümə deyirəm ki, yəqin tükəndim. Pessimizmə düşürəm ki, yəqin bu siqnaldır, artıq bitdim. Qəribə hallar baş verir. Qorxu da yaranır hətta. Amma bunu daha kiməsə demirsən. Sonra görürsən ki, yolu tapmısan. Demək, istəyirəm ki, hər obrazla yenidən doğuluram və hər şeyi yenidən öyrənirəm. Yəni, təcrübədən istifadə ancaq sonda ola bilər. Başlayanda təcrübə filan yoxdur.

Amma obrazın nöqtəsini qoymağa qalanda... İnsan müəmmadır. Biri ömrü boyu pis ola bilməz. Elə insan olmaz ki, hansısa mənəvi nöqtəsi olmasın. Lap qəddarları, qaniçənləri götürək. Mənəvi travmalar almış insanlardır. Lap Qacarı götürək. Bir kişi üçün nə qədər böyük faciə yaşayıb. Onun yerinə kim başqa cür ola bilər? Təsəvvür edin, başına bunları gətirirsən və ona ixtiyar verirsən. O insan hansı halda olar, onu heç kim həmən deyə bilməz. Ona görə də mən düşdüyüm situasiyada yaşadığım halları oynayıram. Şərtlərin içində insanın yaşayacağı halları. Dəqiq bir adamı göstərmək, oynamaq olmaz heç vaxt. Mən yalnız halları oynayıram. Hər halın bir ağrısı var. Onu tapmaq lazımdı.

- Qacar, Napaleon, Riçard özü... zidiyyətlərlə yaşayan insanlardır. Oynadıqdan sonra bitir obraz sizin üçün, yoxsa proses davam edir?

- Düşünürəm, əlbəttə. Bizim bir proses vaxtımız olur. Tamaşa bitəndən sonrayadək çəkir. Məsələn, “Napaleon” mənim özümə təsir edirdi. Müəyyən hallar yaşayırdım.

- Nə kimi?

- Necə deyim...

- Məsələn, Vaqif İbrahimoğlunun aktyor təlimində aktyorun bir kripto məqamı var idi – obrazını oynaya-oynaya gəlib o məqama yetişən aktyor özünü kəşf edirdi, müəllifləşirdi... Siz oynadığınız obrazlarda özünüzə gəlib çıxmısız?

- Olub, əlbəttə. Amma bu, mənim kriptom, mənim sirrimdir. Sirr də qalmalıdır. Bunun ağırlığı var və sən o yükü çəkməlisən. Bunları danışıb yüngülləşmək olmaz.

- Oktay bəy, tərəf-müqabili sizə bir aktyor kimi nə qədər kömək edir və ya mane olur? Ya da ümumiyyətlə, necə olursa olsun, sizin oyununuza təsir etmir?

- Əvvəllər, aktyorlar olub ki, istəyiblər tərəf-müqabili zəif olsun. Amma sən tərəf-müqabilindən impuls alırsan. Mən, məsələn, tərəf müqabilimin gözlərinə baxıb tamam başqa şey oynaya bilərəm.

- Bəs impuls almayanda necə, bundan asılı olmamaq üçün bir B planınız varmı?

- O zaman aktyor yorulur. Qurduğu konstruksiya dağılır. Səhnədə canınla əlləşirsən. Tamaşa bitəndəsə dizin yerə gəlir. Tərəf-müqabili olduqca vacib məsələdir. Mən istəyərəm ki ətrafımda güclü aktyor olsun. “Mən görünüm” istəmirəm, istəyirəm tamaşa gözəl olsun.

Ümumiyyətlə, gərək bir tamaşada hamının direktordan süpürgəçiyədək, aktyordan işıqçıyadək hər kəsin tamaşa üçün çalışdığını hiss edəsən.

-3 teatrda işləmisiz – Sumqayıt Dram Teatrı, Akademik Milli Dram Teatrı və Yuğ. Rahatlığınız hansında olub?

- Hamısında dostlarımız var, əzizlərimiz var. Nə deyim...

- Teatrdan 5 dəfə getmisiniz...

- O uşaqlıq dövrüm idi. Asılı deyildik, qorxu-ürkü yox idi. İndi də qorxu yoxdur, amma indi bizə söykənən adamlar var, ailə var. Stabil olmaq lazımdır.

- Amma gedəndə tamamən işdən getmisiz?

- Əlbəttə, qərar verib getmişəm. İlk qaçışım Ukraynaya oldu.

- Nə edirdiniz orada?

- Nə işləyəcəm ki orada? Bazarda... Əsəblərimdə problem yaranmışdı. Baxın, saç yoxdur, diş yoxdur. İndinin işi deyil, 20 ildir başım daraq görmür. İstəyirdim, bu sahədən uzaqlaşım sağlam həyat tərzi yaşayım. Amma olmadı. Aktyor narkoman kimidir. Səhnədən əl çəkə bilmir.

- Başqa bir peşəniz də varmı?

- Aktyorluqdan başqa əlimdən bir iş gəlmir. İşləməyi də sevmirəm. Əziyyəti ancaq öz sənətim üçün çəkirəm.

(Bu arada aktyorun mobil telefonuna dalbadal zəng gəlir. Gülür)

- ...İndi hamı zəng edəcək. Maaş gəlib. Halbuki, buna sevinməməlidir aktyor. Ay boyunca maaşı yox, iki aylıq, üç aylıq yola çıxdığı qəhrəmanını düşünməli, onun halını anlamalı və çözməlidir.

- Maraqlıdır, sizin üçün xaltura nədir? Ümumiyyətlə, “bu xalturadır – bu isə sənətdir” deyə, bir sərhəd qoymusuz, yoxsa fərq etmir sizə hansı layihədəsiniz, öz işinizi eyni keyfiyyətlə görürsünüz?

- Xaltura pula görə olan şeylərdir. İstər tamadalıq olsun, istər kloun getmək, ya seriallara çəkilmək və s. Düzdür, mən kloun, ya tamada getməmişəm. Amma gedənlərə “niyə bu işə gedirsən?” demək olmaz. Çünki uşağın səndən nəsə istəyirsə, bunu ona alıb verməlisən. Mən bacardığım qədər özüm üçün sərhəd saxlamağa çalışıram.

- Bəs uğur sizin üçün nədir?

- İnsanların mənə münasibəti. Bilirsiniz, iki cür uğur var. Mən həmişə arzulamışam, kimsə desin, “o yaxşı aktyordur”. Kimsə yox, həm də o adamlar desin ki, onların sözü mənə vacibdir. Bir də uğur ona deyirlər ki, ad verilir, ev verilir... Bu da başqa şeydir.

Bilirsiniz, tamaşa uğursuz alına bilər, amma əsas odur ki, sənətə xəyanət etməyəsən, yola verməyəsən. Həmişə uğur ola bilməz ki. Mənim qaydasız döyüşdə ən çox sevdiyim Yemilyankodur, o, uduzmurdu, uduzmurdu, birdən uduzanda mən ağladım. O isə qayıdıb dedi ki, nə yaxşı mən uduzdum və uduzmağın nə olduğunu anladım. Uduzmasa elə biləcəkdi, ancaq udmaq var. Hamıya dərs keçəcəkdi ki, belə elə, elə elə və uduzma. Dönüb olacaqdı diktator. Əlbəttə, mənim də uduzduğum olacaq, amma heç kim deməyəcək ki, sən prosesə xəyanət etmisən.

- Yəqin, hər rolun çəkisi var. Yəni, “Oğlan evi”ndə maşın alverçisini oynamaq Napoleonun yanında bir içim su olmalıdır...

- Bunlar kommersiya filmləridir. Bunlar asandır. Bizim təcrübələrimiz əslində ciddi sənət filmləri üçün qalıb. Amma hələ o filmlər yoxdur.

- Maşın alverçisini oynamaq üçün az vaxt xərcləyib çox qonorar alırsınız, amma Napoleon üçün, Qacar üçün aylarla əziyyət çəkib az məvacib alırsınız..

- Ən qəribəsi odur ki, Qacarı, Napoleonu, Riçardı oynayırsan, amma səni kənarda o alverçiyə görə tanıyırlar. Nə var, nə var, orada kiçik bir fənd eləmisən, necəsə baxmısan, vəssalam. Belə təəccüblü bir hal... Bilirsiniz, məncə, şəxsiyyətin şəxsiyyət kimi formalaşması üçün ya cəmiyyətin, ya da hökumətin əli olmalıdır. Əgər yaxşı aktyorların varsa, sən onları qorumalısan, məxsusi məvacib ayırmalısan ki, teatrdan çölə çıxmasın. Onda o sanbal görünəcək.

- Seriala çəkiləndə özünüzü xərcləmiş kimi hiss edirsiniz?

- Əvvəl elə düşünürdüm, indi yox. Heç nə xərcləmirəm. Əksinə, serial, ya da kommersiya filmləri təcrübəmi zənginləşdirir. Ömrümü-günümü buna xərcləmirəm ki! Mən özümü ciddi tamaşalara, filmlərə hazırlayıram...

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

"Mənim sənətdəki statusum heç də deputatdan aşağı deyil" — Xalq artisti

21:20
14.01.2020
1726
Mədəniyyət
A
"Ankarada konsertdə idim. Zəng vurub dedilər ki, mətbuatda mənim deputatlığa namizədliyim haqda məlumatlar yayılıb. Özü də mən, Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) adından namizədliyimi irəli sürmüşəm. Cavab olaraq dedim ki, heç bir partiyanın üzvü deyiləm. Bütün partiyalara mənim dərin hörmətim var. YAP isə bizim aparıcı partiyalarımızdan biridir. Amma üzvü olmadığım partiya mənim namizdəliyimi necə irəli sürə bilər? Deputat olmaq istəsəydim, namizədliyimi irəli sürərdim. Bu, mənim haqqımdır. Amma heç vaxt düşünməmişəm"

"Ölkə.Az" xəbər verir ki, bu sözləri Xalq artisti Mənsum İbrahimov oxu.az-a açıqlamasında bildirib.

Xanəndə öz sahəsində işlərinin çox olmasından dolayı, deputat olmaq istəmədiyini açıqlayıb:

“Düşünürəm ki, öz sahəmdə görüləcək işlər yetərincə çoxdur. Bu gün mənim cəmiyyətdə statusum var. Həm muğam professoru kimi, həm də müğənni kimi. Təkcə 2019-cu ildə 14 ölkədə canlı solo konsert proqramı ilə çıxış etmişəm. Bu, adi bir göstərici deyil. Söhbət xarici ölkələrdəki konsertlərin sayından gedir. Eyni zamanda, mən Azərbaycanın bir çox bölgələrində kifayət qədər konsert vermişəm. Paytaxtda da konsertlər olub. İşim həddən artıq çoxdur. Məhz bu səbəbdən başım işlərimə qarışıb”.

“Sosial şəbəkə izləyiciləri incəsənət nümayəndələrinin deputat olmaq istəklərinə sərt reaksiya bildirirlər” şərhinə Xalq artistinin fikirləri birmənalı olmayıb:

“Hər bir Azərbaycan vətəndaşının konstitusiya hüququ var ki, deputatlığa namizədliyini irəli sürsün. Heç kim digərinin haqqını məhdudlaşdıra bilməz. Son sözü təbii ki, xalq deyəcək. Buna normal baxıram. Kim özünü orada görmək istəyirsə, onun haqqıdır. Milli Məclisdə mədəniyyət xadimləri mütləq şəkildə olmalıdır. Amma orada özümü hələ ki, görmürəm. Sənətimlə məşğul olsam, daha çox faydam olar.

İstəyərdim ki, hüquqşünaslarımız, iqtisadçılarımız, tarixçilərimiz, alimlərimiz namizədliyini irəli sürüb fəaliyyətlərini davam etdirsinlər. Oraya ona görə gedirlər ki, tribunadan çıxış edib, söz desinlər. Mənim əlimdə tribuna var. İstədiyim telekanallar, saytlar vasitəsi ilə öz sözümü çatdıra bilirəm. Hansısa hadisəyə də öz fikirlərimi azad şəklində bildirirəm. Mənim statusum heç də deputatdan aşağı deyil. Artıqdır, əskik deyil.

Məni dəstəkləyən insanların sayı çox oldu. Qarabağ bölgəsindən nə qədər telefon zəngləri, mesajlar aldım. Hamı bir ağızdan deputat olmağımı istədikləri ilə bağlı xoş sözlər söylədilər. Amma hələ ki, istəmirəm”.

Xalq artisti Canəli Əkbərovun tez-tez təhqirlərinə tuş gələn M.İbrahimov redaksiyamızın əməkdaşı ilə söhbətində təmkinli açıqlamaları ilə diqqət çəkib:

“Bu inciklik və küsülülük mən tərəfdən olmayıb. Hamı da bilir. Söhbətin mənə aidiyyəti belə yox idi. Amma bütün bunlara rəğmən, öz kiçikliyimi göstərdim. Böyüyün ayağına getdim. Bir də görürsən ki, ata ilə oğul arasında söz-söhbət, dava-dalaş olur. Bu addımı da mən özüm atdım. Bilirsiniz ki, Canəli müəllimin səhhətində ciddi problemlər yaranıb. Gedib onu xəstəxanada ziyarət etdim. Ağsaqqallara hörmət etmək bizim hər birimizin borcudur.

Düşünürəm ki, hamı öz yerini bilməlidir. İstər sənətdə, istər həyatda. İddiası böyük olan insanlar sənətdə problemlərlə üzləşirlər. Hər zaman öz tələbələrimə də bu kimi incəlikləri aşılamağa çalışıram. Bacarıqlarınızdan üstün danışmayın. Belə olduğu halda, problemlərlə üzləşəcəksiniz. Çünki imkanla iddia üst-üstə düşməlidir. Mən də çox şey istəyirəm. Amma gərək sən ona layiq olasan”.

ŞƏRH YAZ
0

Xalq artistinin SON HALI — FOTO

Xalq artistinin SON HALI
18:48
14.01.2020
2406
Mədəniyyət
A
Xalq artisti Rafael Dadaşovun yeni fotosu yayılıb.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, fotonu bloqqer  Elçin öz “İnstagram” hesabından yayımlayıb.

“Gəlmişik dəyərli  Xalq artisti Rafael Dadaşovun evinə”,- deyə o, fotosunu şərh edib.

Fotodan da göründüyü kimi Xalq artisti bir xeyli çəki atıb.

Qeyd edək ki, R.Dadaşov bir müddət öncə ürəyin işemik xəstəliyi infarktdan sonrakı kardioskleroz və ağciyərlərin xroniki abstruktiv xəstəliyi diaqnozu ilə xəstəxanaya yerləşdirilmişdi.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
1
BAĞLA