Səhranın altındakı yeraltı dənizin sirri açıldı

Səhranın altındakı yeraltı dənizin sirri açıldı
19:17
08.08.2019
2058
Maraqlı
A
Ben Guriona adına Universitetin israilli tədqiqatçıları İsrailin Negev çölünün altında yerləşən və Nubian su daşıyıcı qatı ilə əlaqəli, nəhəng təbii su ehtiyatı tədqiq edib.

"Ölkə.Az" Rusiya mətbuatın istinadən  xəbər verir ki, mütəxəssislər, yüz minlərlə il ərzində yığılan qrunt sularının  mənşəyini müəyyənləşdiriblər. 

Bu barədə Science Alert məlumat yayıb. Alimlər bildiriblər ki, 20 quyudan götürülmüş su nümunələrindən çıxarılan kripton izotopunun (kripton-81) və hidrogen izotopunun (deuterium) analizini aparıb. Kripton izotopunun miqdarı ilə nümunələr 40 min ilə 1,5 milyon il arasında müəyyən edilə bilər və deuterium səviyyəsinin adi hidrogenlə nisbəti su mənbəyini və hava şəraitini müəyyənləşdirməyə imkan verir. Nəticələr göstərib ki, sulu təbəqə iki qola görə yaranıb. Biri 38 min il əvvəl, digəri 360 min il əvvəl mövcud olub.

Sonralar buzlaqların həcmi maksimum həddə çatdıqda, son buzlaşma zamanı Aralıq dənizi siklonları ilə əlaqələndirilib. Daha əvvəl axın Atlantik okeanının tropik bölgələrindən hava kütlələrinin axını zamanı meydana gəlib. İllik yağış çox az olduğundan və dərinliyi bir neçə santimetrdən çox olan torpağı nəmləndirə bilmədiyi üçün hazırda su yatağı doldurulmur. Nubian su daşıyıcı qatı, şirin suyun ən böyük ehtiyatıdır və iki milyon kvadrat kilometrdən çox ərazini əhatə edir. Onun 150 min kub kilometr qrunt sularının olduğu təxmin edilib.                                                                            

Müşfiq Məmmədov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

1 ay alkoqol qəbul etmədikdə bədəndə nə baş verir? — İNANMAYACAQSINIZ

1 ay alkoqol qəbul etmədikdə bədəndə nə baş verir?
20:20
Bu gün
262
Maraqlı
A
28 gün ərzində alkoqol qəbul etməyən orqanizmdə ciddi dəyişikliklər meyadana gəlir.

"Ölkə.Az" (publika.az-a istiinadən xəbər verir ki, oxucuları bu dəyişikliklərlə tanış edir:

Spirt bədənə girdiyi andan etibarən orqanlara, toxuma inflamasiyasına, hətta DNT-yə qədər bir çox orqanlara zərər verə bilir. Həddindən artıq spirt qəbulu şəkər xəstəliyi, qaraciyər çatışmazlığı və bəzi xərçəng növlərinin yaranması riskini artırır. Odur ki, həm ruhi sakitliyi, həm də səhhətin yaxşılaşdırılması üçün alkoqoldan imtina etməyə dəyər.

Şəkər həssaslığı azalır

Spirt qanda şəkər səviyyəsinin yüksəlməsinə səbəb olur ki, bu da şəkər ehtiyacını yüksəldir. Alkoqolu azaltdığınız zaman qanda şəkərin miqdarı normaya düşür və şirniyyat istəyi azalır. Bu da sabit çəkinin qorunub saxlanmasına birbaşa təsir edir.

Qaraciyər funksiyasını bərpa edir

Mütəmadi olaraq spirtli içki qəbul edən adamlarda qaraciyər hüceyrələri ölür, hətta qaraciyər üzərində yaralar meydana gələ bilər. İkinci həftədən etibarən qaraciyərin funksiyası yavaş-yavaş sabitləşməyə başlayır. Qarşıdakı günlərdə qaraciyər yağlanması tədricən azalır, nəticədə qaraciyərin bədəni toksinlərdən təmizləmək funksiyası da artır.

Yuxu keyfiyyəti yaxşılaşır

Spirtin yuxu gətirdiyi deyilsə də, əslində yuxunun pozulmasına səbəb olur. Spirtli içki yuxunu qarışdırdığı üçün kabuslar görməyə başlayırsınız. Spirtdən uzaqlaşdıqca yuxu keyfiyyəti də artır. Beləcə günə çox daha aktiv başlayırsınız.

Dəri özünü yeniləyir

Üçüncü həftədən etibarən göz altındakı tünd halqalar azalır, şiş və qızartı keçir, dəri rəngi canlanır və tonusunu bərpa edir.

Dişlər güclənir

Alkoqol tüpürcək ifrazını azaldır. 21-ci gündən sonra diş minaları güclənməyə başlayır. Bu, diş çürüməsinin də qarşısını alır.

Çəkiyə təsiri

Dördüncü həftədən etibarən bədən çəkisi əhəmiyyətli dərəcədə azalmağa başlayır. Rəqəm dəyişikliyi əlbəttə ki, fərdi olacaq, ancaq arıqlayacağınız dəqiqdir.

Orqanizmdə su tarazlığı normaya düşür

28-ci gündə qan dövranı sürətlənir və beləliklə üzdə dəri rəngi bərabərləşir. Daha gənc və sağlam görünməyə başlayırsınız.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Çürük meyvələrin zərərləri: qablaşdırma problemi, sahibkarların səhlənkarlığı

Çürük meyvələrin zərərləri: qablaşdırma problemi, sahibkarların səhlənkarlığı
18:54
Bu gün
503
Maraqlı
A
Meyvələri müxtəlif şəraitdə xeyli müddət saxlamaq mümkündür. Lakin bəzən meyvələrin çürüməsinin qarşısını almaq olmur. Bununla belə, çürük meyvələri yeyənlər də olur. Hətta çürüyən meyvənin sağlamlığa xeyirli olduğunu iddia edənlər də var.

Mövzu ilə bağlı Oxu.Az-a açıqlama verən tibb elmləri doktoru, həkim Adil Qeybulla çürümüş meyvələri yeməyin insan sağlamlığına düşünüləndən də çox zərərli olduğunu bildirib:

"Çox vaxt insanlar meyvələrin çürüməsinə əhəmiyyət vermədən onu yeyirlər. Təbii ki, bütün meyvələrdə çürümə olur. Düzü, bu elə də ciddi qəbul olunmur. Amma çürümüş meyvələrin dadı dəyişir, həmçinin onlarda müxtəlif zərərli maddələr inkişaf edə bilər. Bu da daha çox qaraciyər toksikinə təsir göstərir. Ona görə də meyvələrin çürüyən hissələrini yemək olmaz.

Ümumiyyətlə, meyvənin tam sağlam olmasına, doğrayan zaman onun rənginə, yumşalmasına, dadının dəyişməsinə diqqət etmək lazımdır".

A.Qeybulla özünə su, maye toplaya bilən meyvələrdən zəhərlənmə hallarına rast gəldiyini bildirib:

"Daha çox qarpızdan, yemişdən və pomidordan zəhərlənmələr baş verir. Xüsusi olaraq qarpız yeyərkən diqqətli olmaq lazımdır. Onu kəsən zaman yumşalmalar varsa, ağ zolaqlar gözlə görünürsə, yemək məsləhət deyil.

Ümumi olaraq isə ən qorxulu zəhərlənmə botulizmdir. Botulizm bütün qidalarda olur. Belə ki, qida düzgün saxlanmadıqda orada botulizm çöpləri inkişaf edə bilər. Əgər onun çöpləri varsa, qida çox təhlükəlidir. Hətta dərhal ölümə gətirib çıxara bilər".

Həkim deyib ki, bu gün şaftalı, alma və armuda qurd düşməsin deyə, onlara müxtəlif dərmanlar vurulur:

"Düzdür, dərman meyvələrin üzərinə vurulur, lakin hansısa formada həmin dərmanların meyvələrin içərisinə daxil olması mümkündür. Bu baxımdan da zəhərlənmə baş verə bilər. Zəhərlənmələr kəskin şəkildə klinik əlamətlərlə də özünü göstərir. Həmçinin az dozalarla yığılıb klinik əlamət verməyən, amma, ümumiyyətlə, orqanizmdə problem yaradan zəhərlənmələr də mövcuddur. Araşdırmalar göstərir ki, müxtəlif sintetik maddələrlə, müxtəlif zərərvericilərə qarşı dərmanlarla emal olunan meyvələrdəki maddələr orqanizmə də keçə bilir. Onlar daha çox qaraciyərə neqativ təsir edir.  Bu səbəbdən istənilən meyvə yaxşıca yuyulmalıdır. Bu, vacib şərtdir".

O əlavə edib ki, hər meyvənin öz vaxtında yeyilməsi daha yaxşıdır:

"İndi fəsildən asılı olmayaraq bütün meyvələri həmişə tapmaq olur. Bu meyvələr süni iqlim şəraitində yetişdirilib, onlara müxtəlif qatqılar vurulur, yetişməsi üçün dezinfeksiyaedici, həşəratları, zərərvericiləri öldürən maddələrdən istifadə edirlər. Əlbəttə ki, onların da təsiri güclü olur. Bu da zəhərlənmələrə səbəb ola bilir".

Kənd təsərrüfatı üzrə ekspert Nicat Nəsirli isə Oxu.Az-a bildirib ki, meyvə-tərəvəzlərin tez bir zamanda çürüməsinin və tamamilə xarab olmasının əsas səbəbi onların saxlanması üçün lazım olan uyğunlaşdırılmış qabların olmamasıdır:

"Bizdə əsas çatışmayan tərəf məhsulların logistika problemidir. Yəni sovet dövründə hər meyvənin hökmən bir qablaşdırması var idi, çünki hər meyvənin ayrı-ayrı xarakteri, ölçüləri var. Ona görə də meyvələrin qablaşdırılması sistemi çox güclü inkişaf etmişdi.

Həmin dövrdə müvafiq qablar Belarusdan gəlirdi. Bu gün isə ən ciddi problemimizdən biri bizdə meyvələr üçün qablaşdırma sexlərinin olmamasıdır. Bir çox problemlər də qaynaqlanır. Məsələn, Rusiya bazarı məhsulları birmənalı şəkildə taxtadan düzəldilən qabda tələb edir. Amma bizim sahibkarlar məhsulları plastik qablarda apardıqları üçün Rusiya onları qəbul etmir. Nəticədə də məhsullar geri qaytarılır. Çünki plastik qabdan meyvəyə müəyyən xəstəliklər keçir. Hətta meyvənin özünün xəstəlikləri belə qaba keçir. Təəssüflər olsun ki, bizim sahibkarlar bu sahəyə investisiya qoymur".

Ekspert qeyd edib ki, yaxın zamanlarda üzüm yığımı başlayır:

"Üzümlər düzgün olmayan qablarda daşınacaq. Sonra bazarlarda, zibilxanalarda xeyli tullantı ilə qarşılaşacağıq. Havanın təsiri də bu prosesi sürətləndirəcək. Bu cür proseslərin də nəticəsi olaraq, meyvələr tez çürüyür. Hətta bazara gələnə kimi məhsulun 30-40 faizi müəyyən səbəblərdən itkiyə gedir.

Eyni zamanda, qida satışı ilə məşğul olan insanların meyvə-tərəvəzdən anlayışı olmaması məsələsi də var. Sovet dövründə meyvə-tərəvəz dükanlarında işləyən satıcıların məhsulların emalı və saxlanması üzrə təhsili olması vacib idi".

N.Nəsirli əlavə edib ki, daha çox bostan məhsulları çürüməyə meyillidir:

"Çünki həmin məhsulların təxminən 70-80 faizi sudan ibarətdir. Amma ümumi olaraq meyvələrin hamısı ətraf təzyiqlərə qarşı çox həssasdır".

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA