Selfi siyasəti: Paşinyanın saman çöpü — RƏY

Selfi siyasəti: Paşinyanın saman çöpü
14:38
28.02.2019
3767
Analitika
A

Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın İrana səfərini  dənizdə boğulanın saman çöpündən  yapışması misalını bənzədir. Paşinyanın İran səfərini bu ölkədəki erməni icması ilə görüşündəki “Ermənistan-Qarabağ” şüarı  və bu görüşdən  çəkdirdiyi selfi fotosunu çıxmaqla heç bir ciddi mənada yadda qalan səfər hesab etmək olmaz. Ermənistan baş nazirinin istər İran prezidenti Həsən Ruhani, istərsə də Ali rəhbər Seyyyid Əli Xamneyi ilə görüşündə ciddi nəticələr olmadı. Bu görüşlər   ciddi nəticəsi olmayan və görüntü xarakteri daşıyan səfər  hesab etmək olar. Paşinyanın Tehran səfəri o zaman ciddi nəticəli səfər hesab etmək olardı ki,  yekunda iki ölkənin münasibətlərininin inkişafına  təsir edəcək hər hansı  sənədlərin imzalanamsı ilə müşaiyət olunaydı. Lakin bunun  şahidi olmadıq. Sadəcə olaraq protokol  naminə formal xarakterli sənədlərin imzalanmasının şahidi olduq. 

Ümumiyyətlə, Paşinaynın  Tehran səfərindən  ciddi nəticə gözləməyə də dəyməzdi. Birincisi ona görə ki, Tehran İrəvanın istədiyini yerinə yetirmək gücündə deyil. O baxımdan da  bu gün Qərbin sanksiyaları altında inləyən Tehran  istəsə belə, İrəvanın istədiyi iqtisadi dəstəyi vermək iqtidarında deyil. Bunu edə bilsəydi, bir neçə ilə bundan edərdi və o zaman   Ermənistana ciddi sərmayə yatırmaqdan boyun qaçırdı.

Tehranın Ermənistana  ciddi sərmayə yatırmasından boyun qaçırmasının digər səbəbi isə  nəzərdə tutulan layihələrin həddən artıq baha və rentabelli olmaması ilə bağlıdır. Bu istər  Ermənistandan Gürcüstana çəkiləcək dəmiryolu, istərsə də qaz kəməri layihəsi olsun.   Bu məsələ Ermənistan rəhbərlərinin Tehrana hər səfərində qaldırılıb. Sonuncu dəfə  Serj Sərkisyan 2017-ci ildə Tehrana səfəri zamanı  iki ölkə arasında   dəmiryolu, qaz kəməri çəkilişi və digər layihələr məsələsi qaldırsa da, onlar ancaq  siyasi bəyantlar səviyyəsində qaldı. Məhz o səfərdən sonra Tehranın  İranla Ermənistan arasında dəmiryol xəttinin çəkilişinə investisiya yatrımayacağı ilə bağlı dəstək verməyəcəyi cavabını aldıqdan sonra  İrəvan bu layihənin tarixin arxivinə göndərməli oldu. Bu  niyyətindən vaz keçdi. Hətta Ermənistan  hökumətində bununla bağlı yaradılan xüsusi komissiya da buraxıldı. 

Onu da qeyd etmək lazımdır ki,  İrəvanın nəzərdə tutduğu layihələrin puça  çıxmasında Azərbaycanın rolu müstəsna oldu. Bölgədə digər  regional və regionlararası əməkdalığa xidmət edən irimiqyaslı layihələrin təşəbbüskarı  və icraçısı kimi çıxış edən Bakı Azərbaycanın  regional dəmiryol qovşağına çevrilməsi istiqamətində təşəbbüsü ələ alaraq, bu layihələri həyata keçirdi. Azərbaycan sözdən real işə keçməklə Ermənistanı “autsaytda” qoydu.

Azərbaycan qısa zamanda öz dəmir yol xəttini  iki istiqamətədən -Astara və Naxçıvandan İran dəmir yol qovşağına birləşdirdi. Bununla da Ermənistanın sonuncu ümid yeri olan layihə puça çıxmış oldu. Necə deyərlər, Bakı İrəvanın işğalçılıq siyasətinə cavab olaraq iqtisadi təcrid siyasəti ilə Ermənistanı tam təcrid olunmuş vəziyyətə saldı. Və Bakının Ermənistanı təcrid siyasəti  uğrula davam etməkdədir. O baxımdan  Paşinyanın Tehranda Ermənistan üzərində tranzit qaz kəməri layihəsini səsləndirməsi və İran tərəfinin də bu məsələyə ancaq siyasi bəyanat səviyyəsində cavab verməsi səviyyəsində qalacaq. Ola bilər ki, Tehran Ermənistana qaz ixracı həcmini müəyyən qədər artıra bilsin. Ancaq Ermənistan üzərindən qaz kəməri xəttini çəkməsi bugünükü  reallıqda qeyri-mümkündür. Bunun isə bir sıra ciddi səbəbləri var.

Birincisi, Tehran daha asan və mövcud kəmərlər vasitəsi ilə öz qazını xarici bazara  çıxarmağa üstünlük verəcək. Artıq Azərbaycanda belə kəmərlər var. Bakı ilə Tehran bu məsələdə ilkin razılaşma da əldə edib. 

İkincisi, Azərbaycan  İranla yeni qaz kəmərini daha qısa zamanda çəkib istifadəyə verə bilər və buna qadırdir.
Üçüncüsü, Ermənistan üzərindən keçəcək qaz kəməri çox mürəkkəb coğrafi relyefə malik olduğundan bu layihənin reallaşması həm baha başa gəlməklə,  vaxt alan məsələdir. 

Dördüncüsü, sanksiya ilə üzləşən İranın buna maddi imkanı yoxdur. 

Beşincisi, Qərbin razılığı olmadan belə bir layihə rellaşa bilməz. Qərb, xüsusən də ABŞ qəti formada belə bir layihəyənin reallaşmasına qarşı çıxacaq.Baxmayaraq ki, İranla Rusiya müttəfiqdir, ancaq bu məsələdə maraqlar toqquşduğundan Moskva da belə bir layihənin rellaşmasında maraqlı olmayacaq.

İki ölkə arasındakı ikitərəfli iqtisadi münasibətlərə gəldikdə deməzdim ki, əlaəqlər elə də ciddi səviyyədə yüksəkdir. İkitərəfli iqtisadi münasibətlərin yüksək səviyyədə olması ticarət dövriyyəsinin həcmi, turizm  və digər sahələrdə özünü göstərir. Statistik məlumatlara görə, 2018-ci ildə İranla Ermənistan arasında ticarət dövriyyəsi 1991-ci ildən ən pik həddinə çıxaraq, 364 milyon dollar təşkil edib, 2017-ci ildə bu həcm 263,5 milyon dollar civarında olub. Turizm sahəsində də əlaqələr digər qonşu Azərbaycan və Gürcüstanla müqayisədə yüksək deyil. Əgər 2017-ci ildə İrandan Ermənistana səfər edən turistlərin sayı 220 mindən bir az artıq olubsa, 2018-ci ildə bu rəqəm kəskin formada azalaraq  160 minə düşüb. İstər Azərbaycanla İran arasında iqtisadi-ticari dövriyyəni, istərsə də turizm sahəsindəki göstəriciləri götürsək müqayisəolunmaz dərəcədə bu ölkələr arasına əlaqələrin zəif olduğunun  şahidi olarıq.

 Bütün bunları nəzərə alaraq,  Paşinyanın İrana səfərini dənizdə boğulanın saman çöpündən tutmasına bənzəyir kimi ifadə etmək olar. Çünki Paşinyan hakimiyyətə gəldiyi zaman verdiyi vədləri yerinə yetirə bilmədiyindən, Ermənistanda iqtisadi-sosial düzəlmək əvəzində daha da dərinləşməyə başlayıb.  O baxımdan da Paşinyanın bu səfəri  daxili auditoriyanı sakitləşdirməyə xidmət edən faktor kimi dəyərləndirilməlidir. 

Paşinyan uğursuz səfərini sadəcə İsfahanda  erməni icması ilə görüşündəki selfisi ilə ört-basdır etməyə cəhd etdi. Belə ucuz selfi siyasəti ilə dövləti irəliyə aparmaq mümkün deyil. 

Mürtəza Bünyadlı
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

“Bəzi qüvvələrin məqsədi Azərbaycanı emosional addımlara sövq etməkdir” — Ekspert Keşikçidağ məsələsindən danışdı

“Bəzi qüvvələrin məqsədi Azərbaycanı emosional addımlara sövq etməkdir”
12:25
16.07.2019
25934
Analitika
A
Son dövrlərdə Cənubi Qafqaz bölgəsində gesosiyasi proseslər yeni bir mərhələnin astanasına qədəm qoyub. Bölgədə marağı olan beynəlxalq güclərin bölgə uğrunda mübarizəsi açıq formada özünü biruzə verməkdədir. Gürcüstanda baş verən olaylar bunun bariz göstəricisidir. Hətta bəzi qüvvələr yaranmış situasiyadan faydalanaraq Gürcüstandakı daxili qüvvələrin rolundan istifadə edərək Azərbaycanla münasibətlərin korlanmasına cəhd edirlər. Bu qüvvələr müxtəlif xarakterli təxribatlara əl atmaqla iki ölkə və xalq arasında münasibətlərin gərginləşdirilməsinə çalışırlar. Bu istiqamətdə son bir neçə ayda davamlı olaraq bir sıra təxribatlar həyata keçirməkdədirlər. Növbəti təxribat isə iki gün öncə Azərbaycan sərhədləri daxilində yerləşən “Keşikçidag” məbədində sərhədçilərimizə qarşı baş verdi. Ancaq Azərbaycan tərəfi təmkinlilik və ayıqlılıq nümayiş etdirərək təxribatçıların təxribatına uymadı.

Rəsmi Tiflis əvvəlki hadisələrdən fərqli olaraq bu dəfə tez reaksiya verərək hadisəni pislədi. Rəsmi Bakı isə diplomatik kanallar vasitəsi ilə öz etirazını çatdırdı.

Bölgədə yaranmış durumla bağlı ekspert  Zaur İbrahimliyə müraciət etdik.

 “Ölkə.Az”a açıqlamasında bölgədə baş verən prosesləri dəyərləndirən Z. İbrahimli deyib ki, Azərbaycan  geosiyasi tələyə düşməkdən qaçmalıdır.
“Azərbaycan sərhədçisi ilə bağlı insidenti müzakirə edərkən aşağıdakı məqamlar və ümumi kontekst də mütləq nəzərə alınmalıdır: Birincisi, hazırda Gürcüstanda daxili siyasi mühit gərgin olaraq qalır və bu ölkənin qeyri-rəsmi rəhbəri Bidzina İvanişvilinin mövqelərini getdikcə zəiflədir. Rusiyalı deputatlarla bağlı etirazlara laqeyd qala bilməyən Moskva eyni zamanda İvanişvilinin də çox zərbə almasında maraqlı deyil. Məhz buna görə Tbilisiyə qarşı iqtisadi sanksiyalar tətbiq edilmədi. Bu vəziyyətdə prezident Zurabaşvili də daxil olmaqla İvanişvili komandasını xilas etmək, həm də öz simasını saxlamaq Kremlin əsas vəzifələrindən sayılır. Bunun ən yaxşı üsullarından biri daxili siyasi diskursu dəyişmək, ictimai diqqəti, vətəndaşları siyasi gündəlikdən yayındırmaqdır. Həmçinin İvanişvili komandasına xal qazandırmaqdır. Bunun ən optimal yolu isə Keşikçidağ məsələləsini yenidən aktuallaşdırmaqdır.

İkincisi, Bakıda Azərbaycan-Türkiyə-Gürcüstan üçtərəfli görüşü dünən baş tutub. Üçtərəfli formatda görüşlər, hərbi təlimlər Rusiya tərəfindən ABŞ və NATO-nun layihəsi kimi nəzərdən keçirilir. Tbilisinin Türkiyə və Azərbaycanla hərbi-siyasi müstəvidə əməkdaşlığı dərinləşdirməkdən çəkindirmək də Rusiyanın Cənubi Qafqazda əsas geosiyasi ev tapşırıqlarından biridir. Azərbaycanla ərazi mübahisələrinin qabardılması Türkiyə ilə münasibətləri də zərbə altında qoyacaq. Bir az əvvəl isə Rusiya TV-ləri Batumi və və digər turist zonalarının guya türklər tərəfindən alınaraq zəbt edilməsi barədə intensiv təbliğat aparırdılar”, - ekspert qeyd edib.

O, əlavə edib ki, Gürcüstanla bağlı proseslər iyunun binici yarısında bu ölkənin baş naziri Mamuka Baxtadzenin ABŞ-a səfərindən sonra başladı: 
“ABŞ rəsmiləri faktiki olaraq Tblisidən Anakliya limanının tikintisini dəstəkləməyi ultimativ şəkildə tələb etdilər. Bundan sonra hökumət bəyan etdi ki, limanın tikilıməsi ilə bağlı konsorsiuma maliyyə öhdəliklərinin icrası ilə əlaqədar güzəşt edəcək. Halbuki, az əvvəl konsorsiumla müqavilənin pozulması gündəliyə gəlmişdi. Rusiya XİN rəsmisi Karasin isə bildirmişdi ki, ABŞ bütün qırmızı xəttləri keçir. Çünki Vaşinqtonda açıq bəyan etmişdilər ki, Tblisinin NATO yolunu açmağa çalışırlar. Bu hadisələrin ardından Gürcüstanda daxili siyasi proseslər gərginləşdi və İvanaşvili iqtidarı üçün real təhdidlər yaranıb. İndi Moskvanın əsas vəzifəsi 4 ilə əvvəl Moldovoda olduğu kimi İvanişvilini qorumaq və zaman udmaqdır. Bunun da əsa yolu milli hissləri körükləmək, “xarici düşmənə qarşı birləşmək” zərurəti yaratmaqdır. 

Burada digər əsas məqamlardan biri də  İvanaşvilinin hər zaman əsas vəzifəsi Gürcüstan-Azərbaycan əlaqələrində strateji inkişafı tormozlamaq, müəyyən həddə qədər durdurmaq olub. Azərbaycandan enerji daşıyıcılarının ixracından tutmuş, tranizt razılaşmaları və digər məsələlərdə hər zaman mövcud konsensusu pozmaq, maksimalist mövqe tutulması da bu yanaşmanın təzahürüdür”.

Ekspertin fikrincə, Azərbaycan təmkinini qorumalıdır: 

“Topxana hadisələri ilə bağlı müqayisə aparmaq olar, amma indi fərqli zamandır, şərtlər fərqlidir. Bu məsələdə hökumətdən çox cəmiyyətimiz, diasporamız fəal olmalıdır. Amma qurulan tələyə düşməmək şərtilə. Yuxarıda qeyd etdiyim səbəblərdən emosiylara yol vermək olmaz. Bu addımların əsas məqsədi məhz Azərbaycanı emosional addımlara sövq etməkdir. Bütün strategiya buna hesablanıb. Diqqətli, təmkinli, müdrik və fəal olmağımız gərəkir”.

 Mürtəza
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Biznes dünyasında SOCAR Azərbaycan ilə assosiasiya olunur — Aleksey Kalaçevin şərhi

Biznes dünyasında SOCAR Azərbaycan ilə assosiasiya olunur
10:39
15.07.2019
5660
Analitika
A
Dünya brendlərinə çevrilmiş milli şirkətlər, məhsulun istehlakçıları olan şirkətlər və vətəndaşlar üşün ölkənin siması deməkdir.

 “Ölkə.Az” xəbər verir ki, bunu Media.Az-la söhbətində Rusiyanın “FİNAM İnvestisiya holdinqi” Səhmdar Şirkətinin analitik-eksperti Aleksey Kalaçev deyib.
Onun sözlərinə əsasən, məhsula və brendə olan xoş münasibət əsasən ölkənin nümayəndələrinə də şamil edilir:

“”Qazprom” bir çoxları üçün Rusiyanı, “Microsoft” və “Apple” ABŞ-ı, “Mercedes” Almaniyanı, “Mitsubishi” Yaponiyanı ifadə edir və SOCAR da biznes dünyasında Azərbaycanla assosiasiya olunur. Bunun məqsəd olmasından asılı olmayaraq, bu assosiasiya şirkətin imicinə, ölkənin obrazına təsir edir”.
Müsahibimiz qeyd edir ki, idman və mədəni tədbirlərin sponsorluğu hazırda şirkət imicinin əhəmiyyətli bir hissəsidir. Bunu öz növbəsində şirkətin dünya arenasında nüfuzunun artmasına xidmət edən “yumşaq güc” də adlandırmaq olar.

“Bundan başqa, qeyd etmək istəyirəm ki, bu gün inkişaf edən dünyada müasir iqtisadiyyat biznesin sosial funksiyasına daha böyük önəm verir. Keyfiyyətli məhsul təklif etmək azdır, effektiv və gəlirli olmaq kifayət etmir, biznesin cəmiyyətə təqdim etdiyi xoş niyyətləri və faydanı nümayiş etdirmək lazımdır”, - deyə Aleksey Kalaçev qeyd edib.

Ölkə.Az

 

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA