Selfi siyasəti: Paşinyanın saman çöpü — RƏY

Selfi siyasəti: Paşinyanın saman çöpü
14:38
28.02.2019
4516
Analitika
A

Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın İrana səfərini  dənizdə boğulanın saman çöpündən  yapışması misalını bənzədir. Paşinyanın İran səfərini bu ölkədəki erməni icması ilə görüşündəki “Ermənistan-Qarabağ” şüarı  və bu görüşdən  çəkdirdiyi selfi fotosunu çıxmaqla heç bir ciddi mənada yadda qalan səfər hesab etmək olmaz. Ermənistan baş nazirinin istər İran prezidenti Həsən Ruhani, istərsə də Ali rəhbər Seyyyid Əli Xamneyi ilə görüşündə ciddi nəticələr olmadı. Bu görüşlər   ciddi nəticəsi olmayan və görüntü xarakteri daşıyan səfər  hesab etmək olar. Paşinyanın Tehran səfəri o zaman ciddi nəticəli səfər hesab etmək olardı ki,  yekunda iki ölkənin münasibətlərininin inkişafına  təsir edəcək hər hansı  sənədlərin imzalanamsı ilə müşaiyət olunaydı. Lakin bunun  şahidi olmadıq. Sadəcə olaraq protokol  naminə formal xarakterli sənədlərin imzalanmasının şahidi olduq. 

Ümumiyyətlə, Paşinaynın  Tehran səfərindən  ciddi nəticə gözləməyə də dəyməzdi. Birincisi ona görə ki, Tehran İrəvanın istədiyini yerinə yetirmək gücündə deyil. O baxımdan da  bu gün Qərbin sanksiyaları altında inləyən Tehran  istəsə belə, İrəvanın istədiyi iqtisadi dəstəyi vermək iqtidarında deyil. Bunu edə bilsəydi, bir neçə ilə bundan edərdi və o zaman   Ermənistana ciddi sərmayə yatırmaqdan boyun qaçırdı.

Tehranın Ermənistana  ciddi sərmayə yatırmasından boyun qaçırmasının digər səbəbi isə  nəzərdə tutulan layihələrin həddən artıq baha və rentabelli olmaması ilə bağlıdır. Bu istər  Ermənistandan Gürcüstana çəkiləcək dəmiryolu, istərsə də qaz kəməri layihəsi olsun.   Bu məsələ Ermənistan rəhbərlərinin Tehrana hər səfərində qaldırılıb. Sonuncu dəfə  Serj Sərkisyan 2017-ci ildə Tehrana səfəri zamanı  iki ölkə arasında   dəmiryolu, qaz kəməri çəkilişi və digər layihələr məsələsi qaldırsa da, onlar ancaq  siyasi bəyantlar səviyyəsində qaldı. Məhz o səfərdən sonra Tehranın  İranla Ermənistan arasında dəmiryol xəttinin çəkilişinə investisiya yatrımayacağı ilə bağlı dəstək verməyəcəyi cavabını aldıqdan sonra  İrəvan bu layihənin tarixin arxivinə göndərməli oldu. Bu  niyyətindən vaz keçdi. Hətta Ermənistan  hökumətində bununla bağlı yaradılan xüsusi komissiya da buraxıldı. 

Onu da qeyd etmək lazımdır ki,  İrəvanın nəzərdə tutduğu layihələrin puça  çıxmasında Azərbaycanın rolu müstəsna oldu. Bölgədə digər  regional və regionlararası əməkdalığa xidmət edən irimiqyaslı layihələrin təşəbbüskarı  və icraçısı kimi çıxış edən Bakı Azərbaycanın  regional dəmiryol qovşağına çevrilməsi istiqamətində təşəbbüsü ələ alaraq, bu layihələri həyata keçirdi. Azərbaycan sözdən real işə keçməklə Ermənistanı “autsaytda” qoydu.

Azərbaycan qısa zamanda öz dəmir yol xəttini  iki istiqamətədən -Astara və Naxçıvandan İran dəmir yol qovşağına birləşdirdi. Bununla da Ermənistanın sonuncu ümid yeri olan layihə puça çıxmış oldu. Necə deyərlər, Bakı İrəvanın işğalçılıq siyasətinə cavab olaraq iqtisadi təcrid siyasəti ilə Ermənistanı tam təcrid olunmuş vəziyyətə saldı. Və Bakının Ermənistanı təcrid siyasəti  uğrula davam etməkdədir. O baxımdan  Paşinyanın Tehranda Ermənistan üzərində tranzit qaz kəməri layihəsini səsləndirməsi və İran tərəfinin də bu məsələyə ancaq siyasi bəyanat səviyyəsində cavab verməsi səviyyəsində qalacaq. Ola bilər ki, Tehran Ermənistana qaz ixracı həcmini müəyyən qədər artıra bilsin. Ancaq Ermənistan üzərindən qaz kəməri xəttini çəkməsi bugünükü  reallıqda qeyri-mümkündür. Bunun isə bir sıra ciddi səbəbləri var.

Birincisi, Tehran daha asan və mövcud kəmərlər vasitəsi ilə öz qazını xarici bazara  çıxarmağa üstünlük verəcək. Artıq Azərbaycanda belə kəmərlər var. Bakı ilə Tehran bu məsələdə ilkin razılaşma da əldə edib. 

İkincisi, Azərbaycan  İranla yeni qaz kəmərini daha qısa zamanda çəkib istifadəyə verə bilər və buna qadırdir.
Üçüncüsü, Ermənistan üzərindən keçəcək qaz kəməri çox mürəkkəb coğrafi relyefə malik olduğundan bu layihənin reallaşması həm baha başa gəlməklə,  vaxt alan məsələdir. 

Dördüncüsü, sanksiya ilə üzləşən İranın buna maddi imkanı yoxdur. 

Beşincisi, Qərbin razılığı olmadan belə bir layihə rellaşa bilməz. Qərb, xüsusən də ABŞ qəti formada belə bir layihəyənin reallaşmasına qarşı çıxacaq.Baxmayaraq ki, İranla Rusiya müttəfiqdir, ancaq bu məsələdə maraqlar toqquşduğundan Moskva da belə bir layihənin rellaşmasında maraqlı olmayacaq.

İki ölkə arasındakı ikitərəfli iqtisadi münasibətlərə gəldikdə deməzdim ki, əlaəqlər elə də ciddi səviyyədə yüksəkdir. İkitərəfli iqtisadi münasibətlərin yüksək səviyyədə olması ticarət dövriyyəsinin həcmi, turizm  və digər sahələrdə özünü göstərir. Statistik məlumatlara görə, 2018-ci ildə İranla Ermənistan arasında ticarət dövriyyəsi 1991-ci ildən ən pik həddinə çıxaraq, 364 milyon dollar təşkil edib, 2017-ci ildə bu həcm 263,5 milyon dollar civarında olub. Turizm sahəsində də əlaqələr digər qonşu Azərbaycan və Gürcüstanla müqayisədə yüksək deyil. Əgər 2017-ci ildə İrandan Ermənistana səfər edən turistlərin sayı 220 mindən bir az artıq olubsa, 2018-ci ildə bu rəqəm kəskin formada azalaraq  160 minə düşüb. İstər Azərbaycanla İran arasında iqtisadi-ticari dövriyyəni, istərsə də turizm sahəsindəki göstəriciləri götürsək müqayisəolunmaz dərəcədə bu ölkələr arasına əlaqələrin zəif olduğunun  şahidi olarıq.

 Bütün bunları nəzərə alaraq,  Paşinyanın İrana səfərini dənizdə boğulanın saman çöpündən tutmasına bənzəyir kimi ifadə etmək olar. Çünki Paşinyan hakimiyyətə gəldiyi zaman verdiyi vədləri yerinə yetirə bilmədiyindən, Ermənistanda iqtisadi-sosial düzəlmək əvəzində daha da dərinləşməyə başlayıb.  O baxımdan da Paşinyanın bu səfəri  daxili auditoriyanı sakitləşdirməyə xidmət edən faktor kimi dəyərləndirilməlidir. 

Paşinyan uğursuz səfərini sadəcə İsfahanda  erməni icması ilə görüşündəki selfisi ilə ört-basdır etməyə cəhd etdi. Belə ucuz selfi siyasəti ilə dövləti irəliyə aparmaq mümkün deyil. 

Mürtəza Bünyadlı
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

İki Əlidən...səs çıxmaz!

İki Əlidən...səs çıxmaz!
13:35
06.11.2019
62394
Analitika
A
Müxalifətin Dəyirmi Masaya yığışıb, sonra da memorandum qəbul etməsi mənə bilirsinizmi nəyi xatırlatdı? Hə, “Nəsimi” filmini. Daha doğrusu o filmin sonunda bir epizodu: “Görsən bu asılan neçənci Nəsimidir?”.

Sitat bəlkə də yersiz idi. Amma məntiq də var axı? Görəsən, bu müxalifətin neçənci birliyidir və ya birliyə cəhdidir?

Nə bilim, sayı yox, hesabı yox. 

Dünən Müsavat Partiyasının qərargahında Dəyirmi Masaya yığışanların spektri də maraqlıydı. Vaxtıyla, elə indinin özündə belə bir-birinə düşmən kəsilən qüvvələr – bunun özü absurdun yekəsidir – və keçmiş nazir və məhbus Əli İnsanov! Sonuncu yeni müttəfiqlərini bilirsinizmi necə adlandırmışdı vaxtıyla? Axı o qədər də uzaq tarix deyil?

“İsa Qəmbər genetik xəstədir".

"Vaxt gələcək bu müxalifətin övladları öz babalarını nifrətlə yad edəcəklər..."
Bunlar Əli İnsanovun vaxtilə müxalifət haqda dediyi hələ ən yumşaq ifadələridir. Hətta o, indi bir sırada oturduğu adamları faşist də adlandırmışdı, əxlaqsız da...

İndi həmin “faşistlər” və “genetik xəstələr” və riyakar bir Masada əyləşib.
Əli İnsanovun bu riyakarlığı təəccüb doğurmur. Dünən hakimiyyətdə idi, rüşvət alırdı, müxalifəti söyürdü. Hakimiyyətdən atıblar, rüşvət ala bilmir, olub müxalifət... Təəccüblü deyil...

Təəccüb doğuran Müsavat rəhbərliyinin bu partiyanı faşist partiyası adlandıran Əli İnsanovu öz qərargahına dəvət edib demokratiyadan, insan haqlarından danışmasıdır...

“Bu, anekdotdur... Bu, gülüş doğurur. Bu, utancvericidir...
Bu, prinsipsizlikdir”.
Son sözləri bir dostumuz yazmışdı dünən sosial şəbəkələrdə. Və necə də haqlıdır.

Müxalifətin Rəsul Quliyevlə, Etibar Məmmədovla əməkdaşlığı nə qədər uğurlu oldusa, Əli İnsanovla da o cür olacaq. Nəinki uğurlu, hətta pis olacaq, daha biabırçı nəticələnəcək. Çünki Əli İnsanov Azərbaycan xalqının tarixində rüşvət və korrupsiyanın simvolu kimi qalıb. Azərbaycan səhiyyəsinin anasını ağladan Əli ilə Azərbaycan siyasətinə siyasi kannibalizimlik gətirən digər Əlinin bir yerdə olmasının özü də simvolikdir, haradasa. 

Əslində dünün Dəyirmi Masada yığışanlar üz-üzə gözü açıq yatan canavarları xatırladırlar. Zəifləmişi, ehtiyatı əldən verəni mütləq parçalayacaqlar.
Elə əvvəlcə İsa Qəmbərin, daha sonra isə Hikmət Hacızadənin çıxışlarında bir məqam yadınızdadırmı? “Gəlin bir-birimizi ittihamlara son qoyaq”, “Sosial şəbəkələrdəki savaşı bitirək”. Bitməyəcək. Bilirsinizmi niyə? Çünki Əli Kərimli kimi Facebook canavarı əsla öz xislətindən geri çəkilməyəcək. Elə digərləri də. Müharibə hələ bundan sonradır. Qızğın döyüşlər, ittihamlar, troll söyüşləri qabaqdadır.

Digər bir məqam isə Pənah Hüseynin “daha böyük tərkibdə yığışaq” təklifidir. Bu isə bilirsinizmi bizə nəyi xatırlatdı? Hə, SİDSUH yadınızdadrmı? Hansını ki Sabir Rüstəmxanlı onu “multfilm” adlandırmışdı. Elə dünənki Masa da həmin multfilmin illər sonra çəkilmiş yeni hissəsidir.
İndiki multfilmdə bir dəyişiklik var: Yeni qəhrəman peyda olub - Əli İnsanov. Özü də ağsaqqal və lider qismində. Bu adamlar bir həqiqəti başa düşmürlər ki, Əli İnsanov heç zaman lider olmayıb, olmayacaq da. Liderin keyfiyyətləri başqadır. Əli İnsanov yaxşı korrupsioner ola bilər. Əli İnsanov Heydər Əliyev siyasi kursuna xəyanət etmiş şəxsdir. Və yenə xəyanət edəcək, bu, aksiomadır. 

Dəyirmi Masada yığışanlar 30 ilə yaxındır ana müxalifətin kim olması ətrafında qəraragələ bilmir, bunun üstündə hətta düşmən olublar. Əgər İnsanovu Masaya onun korrupsiya yolu ilə yığdığı pula görə dəvət ediblərsə, yenə yanılırlar. Məşhur bir məsəli bir qədər improvizə etsək, tam onluqdan vuracağıq: “Əli İnsanov pulu əlində xışıldadar, amma verməz!”.

Səbuhi Sədəf

ŞƏRH YAZ
1

AXCP, Müsavat, Əli İnsanov "əməkdaşlığı" müxalifətə NƏ VƏD EDİR? — TƏHLİL

AXCP, Müsavat, Əli İnsanov
12:41
06.11.2019
1578
Analitika
A
Noyabrın 5-də Müsavat Partiyasının qərargahında İsa Qəmbər, Əli Kərimli, Arif Hacılı, Əli İnsanov, Pənah Hüseynin bir araya gələrək müxalifət adından ölkədəki mövcud durumu müzakirə edərək, gələcək birgə əməkdaşlıq perspektivlərini müzakirə etməsi müxalifət düşərgəsinin digər təmsilçilərinin etirazına səbəb olub.

Müsavat qərargahında AXCP, Müsavat və Əli İnsanovun birgə əməkdaşlıq fəaliyyətinin gələcək perspektivlərinə və digrə müxalifət qüvvələrinin həmin toplantıya dəvət olunmaması ilə bağlı ADP sədri Sərdar Cəlaloğlunun mövqeyini öyrənməyə çalışdıq.

“Ölkə.Az”a açıqlama verən ADP sədri Sərdar Cəlaloğlu ilk olaraq digər müxalifət partiyalarının və təmsil olunduğu ADP-nin dəvət olunmamasına aydınlıq gətirərək deyib ki, Arif Hacılı bizi müxalifət deyil, iqtidarın adamı hesab etdiyindən həmin toplantıya dəvət etməyib.

“ Müsavat Partiyası, şəxsən  Arif Hacılı bizi  hökumətin adamı hesab edirlər və ona görə də dəvət etməyib. Arif Hacılı əgər  Əli Kərimli və Əli İnsanovu dəvət edərək bir masa arxasında Azərbaycanın problemlərini müzakirə etməyi özünə layiq bilibsə, həmçinin digər müxalifət təmsilçilərini orada  görmək istəmirsə, bu, o deməkdir ki, onlar bizi Əli İnsanovdan  pis müxalif qüvvə kimi tanıyır. Müxalifət kimi qəbul etmir”, - deyə Cəlaloğlu bildirib.

Bir-birini həzm etməyən qüvvələrin yenidən bir araya gələrək birgə əməkdaşlıq perspektivinə gəldikdə S.Cəlaloğlu deyib ki, əzəldən  Əli Kərimli ilə İsa Qəmbər arasında  açıq və gizli rəqabət olub və bu, davam etməkdədir: “Müxalif düşərgədə Müsavat önə çıxanda Əli Kərimli ona mane olub, Əli Kərimli  də qabağa çıxanda Müsavat. Biz  dəfələrlərlə buna  şahidlik etmişik. Ölkədə hansısa ciddi siyasi proseslər gedəndə və yaxud seçkiöncəsi müxalifətin  geniş spektrinin bir araya gələrək vahid mövqe ortaya qoyması lazım olanda bu iki partiya hər zaman dağıdıcı mövqedən çıxış edib. Nəticədə müxalifətin  birliyi parçalanıb. Gəlin faktlara istinad edək. 2003-cü ildə bütün müxalifət İsa Qəmbərin ətrafına toplaşanda, Əli Kərimli  Etibar Məmmədovu dəstəklədi. Nəticədə ciddi müxalif qüvvələr bir araya gələ bilmədiyindən nailiyyət əldə olunmadı. 2005-ci ildə də eyni qaydada bu partiyaların liderlərinin  bir-birini qəbul etməməsindən  uğurlar əldə edilmədi. Sonda Əli Kərimlinin iradəsi ilə Müsavat “Azadlıq” blokundan çıxarıldı. Elə götürək 2010- 2013-cü il  seçkilərini. O zaman İctimai Palata,  daha sonra Milli Şura yaradıldı. Bu qurumda  əsasən bu iki partiya təmsil olundu. Nəticəsi nə oldu? Bu iki partiya yenə bir-birini qırmağa başladı. Milli Şurada vahid namizəd məsələsində ortaq məxrəcə gələ bilmədiklərindən  ayrıldılar. Bu müddət ərzində nəsə ciddi hadisə baş verdi və yaxud münasibətlərdə hansı beləmi ciddi dəyişiklik oldu ki, yenidən bir araya gədlilər ? Yox. Hansı dəyişiklik baş verməyib. Bu elə bundan öncə başladılan oyunların davamıdır. Necə ki, bundan əvvəlki seçkilər və ölkədə ciddi siyasi proseslər gedəndə müxaliftə bir araya gəlməyə cəhd edən də bu qüvvələr ortaya düşüb müxalif düşərgəni parçalayıb. İndi də AXCP və Müsavat bir araya gəlməklə əslində müxalifətin daha geniş spektrdə birliyinə mane olmaqla, növbəti nailiyyətsizliyə imza atmaqdır”.

Arif Hacılının Əli Kərimli iləbir araya gəlməsinin əsas səbəbini izah edən ADP sədri deyib ki,  Əli Kərimli icazəsiz aksiya keçirməklə öz aktivinə xal qazandırmaqla önə çıxması, heç də Arif Hacılının ürəyindən deyil: “Ancaq Arif Hacılının indiki bir məqamda nə Əli Kərimliyə qarşı hücuma keçməyə, nə də ki, ayrıca  mitinq keçirmək imkanı yoxdu.  Hücuma keçə bilməz ona görə ki,  müxalif ictimai rəy onun əleyhinə işləyəcək.
Bir şeyi də qeyd edim ki, ilin əvvəlində və keçən il belə bi hal yaşandı. İndi də həmin proses təkrarlanmaqdadır.  Belə ki, onda da Əli Kərimli mitinqlər məsələsində önə çıxdı və Arif Hacılı onu dsətəklədi. Müsavat   təşəbbüs göstərib birgə aksiya keçirmək istəyəndə Əli Kərimli aksiyaları təxirə saldı. İndi də həmin proses baş verdi.  Öz aktivinə xal qazandıran Əli Kərimli aksiyaları təxirə salıb.

Arif Hacılı da mitinqlərə bu xalı öz aktivinə qazandıra bilmədiyindən başqa bir variant əl atıb, Əli Kərimli və Əli İnsanovla  birgə əməkdaşlıq formatına təşəbbüs etməklə buna nail olmaq istəyir.

Sual oluna bilər ki, məgər Əli Kərimli  bunu başa düşmür və niyə bilərəkdən bu oyuna gedir, Hacılı ilə birgə əməkdaşlığa razılıq verir. Axı, bunun sonunun olmayacağını hər iki tərəf yaxşı bilir. Bu nəyə lazımdır? 

Bildiyiniz kimi Əli Kərimli artıq mitinqlər keçirməmək barədə qərar verib. Yaxşı bilir ki, bir müddətdən sonra tərəfdarları aksiyaların keçirlməməsinə görə onu qınamağa  başlayacaqlar. Ona görə də Arif Hacılının ona belə bir təklifi göydəndüşmə oldu. Kərimliyə indi gələcəkdə  məsuliyyətdən boyun qaçırmaq üçün qurbanlı keçi lazımdır.   Əli Kərimli üçün  qurbanlı keçi kimi Müsavatı və Arif Hacılını seçib. O baxımdan Əli Kərimli Arif Hacılı ilə  gələcəyi olmayan birgə əməkdaşlığa razılıq verib. Zamanı yetişəndə Əli Kərimli yenə başlayacaq Müsavatı və Arif Hacılını ittiham etməyə. Bundna sonra başalayacaq qarşılıqlı ittihamlar. Bir-birini xəyantədə ititham etməyə.

Digər tərəfdən bu Arif Hacılıya da laızmdır. Çünki bu qüvvələrsonda öz nailiyyətsizliklərini kiminsə üzərinə atmalıdır. Bunun üçün ən münasib forma əməkdaşlıq etmək üçün bir uyğun format seçilir və sonda uğursuzluq olanda  məsuliyyəti bir-birinin üzərinə atmaqla məsuliyyətdən qaşmağa başlayırlar. İndi də həmin yol seçilib, gələcəkdə yenidən məsuliyyətdən boyun qaçırmaq üçün…”

Cəlaloğlu onu da əlavə edib ki, indi Arif Hacılıya sual verirəm  bu ötən müddətdə Əli Kərimlinin münasibətində əməkdaşlıq etmək üçün hansısa ciddi  dəyişilik baş verdi, onunla yenidən bir masa arxasında  əyləşdin: “Əgər müttəfiqlik edəcəkdinsə, niyə Milli Şuranı tərk etdin. Oradan çıxmazdınız. Necə ki, bu cür suallara cavab tapa bilmirik, bax,  bu günükü tədbirin də  siyasi mahiyyətinə cavab verə bilməyəcəyik. Bax, bütün bu səsləndirilən  arqumentlər  onu deməyə əsas verir ki, AXCP, Müsavat, Əli İnsanov əməkdaşlığının sonu olmayacaq”.

Mürtəza
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
1
BAĞLA