Şimali İraqın iqtisadi vəziyyəti getdikcə ağırlaşacaq — Ekspert RƏYİ

Şimali İraqın iqtisadi vəziyyəti getdikcə ağırlaşacaq
22:45
04.10.2017
98
Analitika
A
Türkiyə Şimali İraqa qarşı şərtləri daha da sərtləşdirəcək.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, bu barədə Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyıb Ərdoğan İranın paytaxtı Tehranda iranlı həmkarı Həsən Ruhani ilə görüş zamanı bildirib. Onun sözlərinə görə, Türkiyə kürdlərlə bütün ticarət əlaqələrini dayandıracaq.

“Şimali İraqa qarşı bundan sonra şərtləri daha da sərtləşdirəcəyik. Referendum addımı Şimali İraq yerli idarəetmə orqanını yalnızlığa məhkum edəcək. İran və Türkiyə bu məsələdə qərarlıdır. Bu referendumu qeyri-qanunidir. Mossadla masaya oturub verilən qərar qeyri-qanunidir”, - deyə Ərdoğan bildirib.

Əgər Türkiyə kürdlərlə ticarət əlaqələrini dondursa, bu zaman Şimali İraqdan neft ixracatına da son qoyulacaq. Bununla da, dünya bazarında neftin ixracı kəskin azalacaq və bahalaşma baş verəcək.

Azərbaycanlı mütəxəssislər düşünürlər ki, bu amil həm siyasi, həm də iqtisadi baxımdan regionda gərginlik yaradacaq. Politoloq Elxan Şahinoğlu “Ölkə.Az”a açıqlamasında bildirib ki, Şimali İraqda keçirilən kürd referendumu Türkiyə ilə münasibətləri avtomatik olaraq gərginləşdirib. Onun sözlərinə görə, bunun çıxış yolu kürdlərin referendum nəticələrindən imtina etməsidir.

“Muxtariyyətlərini davam etdirməklə, qonşularla normal münasibətdə inkişaf etmək kürdlər üçün ən yaxşı seçimdir. Bu olmayacaqsa, Şimali İraqın iqtisadi vəziyyəti getdikcə ağırlaşacaq”, - deyə E.Şahinoğlu bildirib.

Ekspert düşünür ki, kürdlər düzgün yol seçəcəklər: “Bərzani anlayacaq ki, itkiləri böyükdür. Müstəqil olmaq alınmayacaq. Qonşu İran və Türkiyə də sərhədləri bağlayıb. Bununla da, vəziyyət getdikcə ağırlaşır. Ona görə də, çıxış yolu tapmaq lazımdır. İndi top Şimali İraq liderinin “meydan”ındadır. Onun qərarından çox şey asılıdır. Əgər onlar verdikləri qərardan vaz keçsələr, münasibətlər yenidən normallaşma mərhələsinə qədəm qoya bilər”.

E.Şahinoğlu deyir ki, əgər kürdlər öz inadlarından dönməsələr, Türkiyə neft ixracını dayandıracaq: “Bununla da, dünya bazarında neftin qiymətində bahalaşma müşahidə ediləcək”.

İqtisadçılar da bu zaman neftin dəyərinin artacağını düşünürlər. İqtisadçı ekspert İlham Şaban “Ölkə.Az”a açıqlamasında bildirib ki, Türkiyə Şimali İraqla ticarət əlaqələrini dayandırsa, dünya iqtisadiyyatına, xüsusən də neft bazarına böyük təsir göstərəcək.


“Əgər Türkiyə Şimali İraqdan neft ixracını dayandırsa, bunun neft bazarına təsiri böyük olacaq. Təxminən 600 min barel neftin dünya bazarından çıxarılması baş verə bilər. Bununla da, neft bazarında bahalaşma sürətlənə bilər”, - deyə İ. Şaban bildirib.

Millət vəkili, iqtisadçı ekspert Vahid Əhmədov da “Ölkə.Az”a açıqlamasında bildirib ki, bu münasibətlər dünya iqtisadiyyatına müəyyən mənada təsir edəcək. Onun sözlərinə görə, bu təsir neft bazarında özünü büruzə verəcək.

“Kürdlərə həm Türkiyə, həm İran və həm də İraq tərəfindən müəyyən təzyiqlər var. İran artıq Şimali İraqa neft ixracı baxımdan embarqo qoyub. Hətta ola bilər ki, onlar arasında müharibə alovlansın. Bunların hamısının neftin qiymətinə təsiri var. Lakin bu təsir uzun müddətdə olmayacaq. Türkiyənin də bu baxımdan kürdlərə neftlə bağlı qadağa qoyması neftin qiymətinin həddindən artıq bahalaşmasına təsir etməyəcək”, - deyə V. Əhmədov bildirib.

Ziya Səccad
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Əsəd Ərdoğanın ürəyini necə fəth etdi?

Əsəd Ərdoğanın ürəyini necə fəth etdi?
22:58
23.11.2017
1081
Analitika
A
“İlk illər İran və Rusiya Bəşər Əsədin hakimiyyətdə qalmasını dəstəkləyirdi, lakin Türkiyə buna qarşı idi. Sonrakı proseslər isə Ərdoğanın bu mövqeyini dəyişdi”.

Bu sözləri politoloq Ceyhun Mahmudlu “Ölkə.Az”a açıqlamasında bildirib. Onun sözlərinə görə, Türkiyə artıq Rusiyanın Suriya siyasətinə yaxınlaşır və hətta Əsədin hakimiyyətdə qalmasına etiraz etməyəcək.

“Əsədin qorxulu yuxusuna çevrilən Ərdoğan “kin”i artıq əriyib. İndi Əsəd rejimi üçün Türkiyədən təhlükə yoxdur. Bu səbəbdən də, Bəşər Əsəd son günlər iddialı çıxışlar edir. Görünür ki, bu görüşdən sonra artıq B.Əsədin hakimiyyətdə qalması tam olaraq dəqiqləşdirilib”, - deyə C.Mahmudlu bildirib.

Siyasətçi onu da vurğulayıb ki, sonuncu Astana görüşündə imkan verdi ki, dünənki Soçi görüşü baş tutsun.

“Düşünürəm ki, Suriya məsələlərinə dair sammit baş tutdu. Bu sonuncu görüş olmayacaq. Suriyada həll edilməli bir çox görüşlər var. Hazırda orada İŞİD problemi açıq olaraq qalıb. Hələ də orada Əsədə müxalif olan qruplar var. Bunlar içərisində Türkiyəyə yaxın olan silahlılar var. Digər məsələ bölgədəki kürdlərin problemidir. Türkiyə onların mövcudluğuna razı deyil. Bundan başqa, Suriyanın federal dövlətə çevrilməsi məsələsi də gündəmdədir. Yəni həll edilməyən bir çox məsələlər var. Buna görə də, Soçi sammitini Suriya probleminin həll edilməsi kimi görmək düzgün deyil”.

Qeyd edək ki, Soçidə dünən keçirilən Rusiya, Türkiyə və İran görüşündən sonra Suriya ilk açıqlamasını verib. Suriya 6 ildir ddavam edən savaşı bitirmək üçün dialoqa açıq olduqlarını bildiriblər. Amma açıqlamada YPG-nin danışıqlar masasına oturub-oturmayacağına dair məlumat verilməyib. Suriya prezidenti Bəşər Əsədin müşaviri Butina Şaban Suriya dövlət xəbər agentliyi vasitəsilə açıqlama verib. Açıqlamada deyilir: "Konqresin uğurlu olması üçün fərqli müxalif qrupların şiddəti dayandırması və silahlarını yerə qoyaraq dialoq yoluna qədəm qoymaları lazımdır".

Ziya Səccad
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Putin Trampa güzəştə getməyəcək — Regionla bağlı məkrli oyunlar

Putin Trampa güzəştə getməyəcək
22:24
23.11.2017
1046
Analitika
A
Rusiya prezidenti Vladimir Putin və ABŞ prezidenti Donald Tramp telefonda danışarkən Soçidə keçirilən Suriya görüşü barədə müzakirə aparmayıblar.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, bu barədə Ağ Evdən rəsmi açıqlama verilib. Bildirilib ki, iki dövlət başçısı danışıqlar zamanı Suriyanın gələcək taleyilə bağlı söhbət aparsa da, Soçidəki görüşə toxunmayıb.

“Onlar bu barədə müzakirə aparmayıblar. Putin və Tramp arasında Soçidə Türkiyə, Rusiya və İran prezidentlərinin Suriya məsələsinə dair üçtərəfli sammiti barədə heç bir danışıq olmayıb”, - deyə açıqlamada bildirilib.

Bu açıqlamadan sonra xarici mətbuatda Putinin Trampa “xəyanət” etdiyi barədə açıqlamalar yazıldı. Bir çox siyasətçi Putinin Trampla Suriya ilə bağlı məsələdə danışarkən Soçi görüşündən bir kəlmə də etməməsini hörmətsizlik kimi qiymətləndirdi.

Azərbaycanlı siyasətçilər isə məsələyə başqa aspektdən yanaşırlar. Politoloq Oqtay Sadıqzadə “Ölkə.Az”a açıqlamasında bildirib ki, ABŞ diplomatiyası üçün Rusiyanın mövqeyi həmişə ən axırıncı məsələ olub. Onun sözlərinə görə, Rusinanın Amerikanın əleyhinə olan addımları belə ABŞ üçün xıdra məsələdir. 

“ABŞ Suriya məsələsinə görə, Yaxın Şərq siyasətini dəyişməyəcək və Rusiyanın mövqeyini də nəzərə almayacaq. Vaşinqtonun gələcək planlarında da bu fikir yoxdur. Sadəcə Suriya məsələsində kiçik məqamlarda Rusiya ilə razılaşa bilər. Məsələn Bəşər Əsədin hakimiyyətdə qalması və şiə tayfalarının mövcudluğu ilə bağlı hansısa güzəştə gedə bilər. Lakin ABŞ İranın qəti əleyhinədir. Bu səbəbdən də, Rusiyanın Suriyada İranla ittifaqına susmayacaq. Rusiya isə maliyyə sanksiyalarına məruz qalmış ölkədir. Bu səbəbdən də, Rusiya ABŞ-a qarşı mühüm qərar qəbul edə bilməz”, - deyə O.Sadıqzadə bildirib.

Politoloq Ceyhun Mahmudlu isə “Ölkə.Az”a açıqlamasında bildirib ki, Suriya problemlərilə bağlı ABŞ-ın mövqeyi Rusiyanın siyasi kursu ilə eyni deyil. Onun sözlərinə görə, hərənin bölgədə xüsusi marağı var.

“ABŞ-ın Suriya ilə bağlı mövqeyi ilk illərdəki kimi deyil. Amerika bununla bağlı siyasi kursunu dəyişib. Bu səbəbdən də, Putin Trampla Soçi görüşü ilə bağlı danışa da, bu barədə heç söhbət açmaya da bilərdi. Putin də çox güman ki, bu barədə danışmağı lazım bilməyib. Lakin bu o demək deyil ki, Rusiya Suriya ilə bağlı məsələdə ABŞ-ın mövqeyini saymır. Bu mümkün də deyil. Yəni burada hansısa xəyanətdən söhbət gedə bilməz. Amerikanın Rusiyadan fərqli olaraq Suriyaya birbaşa müdaxiləsi yoxdur. Yəni, ABŞ ordusu birbaşa olaraq Suriyaya girməyib. İndiyə qədər Suriyada hər kəsi narahat edən problem İŞİD terrorçuları idi. Bu da hazırda həll olunmaq üzrədir. İŞİD-in Suriyada məhv edilməsində əsas rolu Rusiya oynayıb. Əlbəttə ki, bu səbəbdən də, regionda əsas qərar qəbul edəcək qüvvə elə Rusiyanın özü olacaq. Lakin burada ABŞ-ın da mövqeyi və maraqları nəzərə alınacaq”, - deyə C.Mahmudlu bildirib.

Qeyd edək ki, noyabrın 22-də isə Soçidə Türkiyə, Rusiya və İran prezidentlərinin Suriya məsələsinə dair üçtərəfli sammiti keçirilib. Tədbirdə Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Rusiyanın dövlət başçısı Vladimir Putin və İran prezidenti Həsən Ruhani iştirak ediblər. Tədbirdən sonra jurnalistlər üçün mətbuat konfransı keçirilib. Konfransda çıxış edən liderlər çox önəmli məsələlər barədə açıqlamalar veriblər. Onun sözlərinə görə, 3 ölkənin gəldiyi razılığa görə, Suriya Milli Dialoq Konqresi yaradılıb.

Noyabrın 21-də Rusiya prezidenti Vladimir Putin və ABŞ prezidenti Donald Tramp arasında telefon danışığı olub. Telefon danışığı zamanı tərəflər Suriyanı, İranı, Əfqanıstanı, Şimali Koreyanı və Ukraynanı müzakirə ediblər. Məlumata əsasən, telefon danışığı bir saata yaxın davam edib. Putin və Tramp telefonda danışarkən Soçidə keçirilən Suriya görüşü barədə müzakirə aparmayıblar.

Ziya Səccad
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA