Siqaret tüstüsü uşaqlarda eşitməni zəiflədir — Yeni araşdırma

Siqaret tüstüsü uşaqlarda eşitməni zəiflədir
20:40
10.06.2018
5041
Maraqlı
A
Ana bətnində olarkən ana-atanın siqaret çəkməsi və doğulandan sonra körpələrin siqaret tüstüsünə məruz qalması onların eşitmə sisteminə mənfi təsir edir.

"Ölkə.Az" Medicina.az-a istinadən xəbər verir ki, bu nəticəyə Yaponiya araşdırmaçıları gəlib. 50 300 nəfər uşağın məlumatlarını analiz edən qrup üzvləri anası hamiləlik zamanı siqaret çəkən uşaqların 15%-də, doğulandan sonra siqaret tüstüsünə məruz qalan 3 yaşa kimi uşaqların 5 %-də eşitmə aparatının zəifləməsini aşkar ediblər. 

Xüsusən 3-4 aylıq körpələrin siqaret tüstüsünə yaxın olması onların zəif eşitməsi riskini 30% artırır. 

Mütəxəssislər hamilə qadınlara siqaretdən imtina etməyi və doğulandan sonra uşaqları siqaret tüstüsündən tam uzaq tutmağı məsləhət görür. 

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Stounhenc abidəsi haqqında yeni kəşf

Stounhenc abidəsi haqqında yeni kəşf
13:50
Bu gün
3674
Maraqlı
A
Alimləri bu günə qədər də İngiltərənin Uiltşir qraflığının qədim sakinlərinin Eyvberiyə mavi daşları necə gətirdikləri maraqlandırır.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, bu daşlardan Stounhenc abidəsinin inşasında istifadə ediblər və ətrafda mavi daş karxanası və ya mənbəyi tapılmayıb.
Artıq uzun müddətdir ki, çoxtonlu daşların Uelsdən gətirldiyi barədə fikir səsləndirilib. Amma alimlərin fikrinə görə, Eybveri ilə Uelss arasında məsafə böyükdür. Hətta günümüzdə müasir texnika ilə bu qədər ağır daşları belə məsafəyə daşımaq çətindir. Bir neçə min il əvvəl isə bunun necə həyata keçirildiyi sirdir.

“Antiquity” jurnalının məqaləsinə əsasən, London universitetinin geoloqları müəyyən ediblər ki, Stounhencin daxili meqalitləri Qərbi Uelsdən gətirilib. Amma 230 km məsafədən bu ağır daşların necə gətirildiyi hələ də sirr qalıb. 

“Biz Stounhencin sirlərindən birini açdıq. Neolit dövrünün istənilən abidəsi Avropada yerli materiallardan inşa edilirdi. Bu zaman maksimum 16 km uzaqdan material gətirilə bilərdi. Amma burada söhbət 200 km-dən çox məsafədən gedir. İndi biz başa düşməliyik ki, 5 min il əvvəl qədim bənnalar niyə Preseli mavi daşlarına ehtiyac duyublar. Daşların mənası nə idi və insanlar ağır daşları yüzlərlə km məsafədən necə gətiriblər”, - deyə məqalədə qeyd edilir.

Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

İranda ingilislərin dövlət çevrilişi — Qacarları taxtdan necə saldılar?

İranda ingilislərin dövlət çevrilişi
11:38
Bu gün
7293
Maraqlı
A
Bu barədə “Ölkə.Az”a müstəqil tədqiqatçı Orxan Vəliyev məlumat verib.

Birinci dünya müharibəsindən sonra türk Qacarlar hakimiyyətində olan İran Böyük Britaniyanın yarımmüstəmləkəsi olaraq qalmışdı. Rusiyada başlayan 1917-ci il Oktyabr Sosialist inqilabı çevrilişindən dərhal sonra Çarlığın öz qoşunlarını İrandan çıxarmasından istifadə edən İngiltərə 1919-cu ilin avqustunda bağladığı müqavilələr sayəsində İranı Böyük Britaniyanın yarımmüstəmləkəsinə çevirdi.

İran nefti tamamən Britaniya tərəfindən daşındığından ölkə iqtisadiyyatı dağılmış, maliyyə sistemi isə iflasa uğramış hala düşdü. Xalqın ard-arda etiraz və üsyanlarını görən İran məclisi 1921-ci ildə Britaniya ilə olan bütün müqavilələrini ləğv etdi.

Altı ay sonra Britaniya köməyi ilə kazak briqadasının generalı fars əsilli Rza xanın başçılığı ilə dövlət çevrilişi baş tutur və Əhməd şah Qacar sürgünə göndərilir. İran nefti yenidən Britaniya əlinə keçdi. Neft gəlirlərinin yalnız 16% -i İran dövlətinə çatırdı. Rza şahın bir sıra iqtisadi, siyasi, sosial islahatları, açdığı dünyəvi məktəblər, qadın azadlığı, yaratdığı Tehran Universiteti, dövləti xeyli möhkəmləndirdi. Zamanla “Tam müstəqil İran” xəyalları ilə yaşayan Rza şah böyük səhv elədi.

Britaniyadan tək başına qurtula bilməyəcəyini anlayan şah Almaniya ilə yaxınlaşmağa başladı. İran-Almaniya dostluğunun başlanğıcı ilə hakimiyyətə Hitler gəlir. İranı Alman nasistləri ilə iş birliyində ittiham edən Britaniya və SSRİ İrana qoşun yeridir. 2 böyük imperiya ilə bacara bilməyəcəyini anlayan Rza Şah təslim olmaq məcburiyyətində qalır. (Cənubi Afrikada sürgün həyatı keçirən Rza şah 1944-cü ildə ölür).

Britaniyanın razılığı ilə taxta qaldırılan Rza şahın oğlu şahzadə Məhəmməd Rza yeni müqavilələrin imzalanmasına məcbur edilir. 2-ci dünya müharibəsindən sonra da ingilislərin İran siyasəti dəyişmir. Onlar neft gəlirlərini İran ilə bölüşdürməkdən imtina edirlər. Tacını Londona borclu olan yeni şah bütün bunlara göz yumur. İranda yeni iqtisadi böhran nəticəsində ortaya çıxan etirazçılar hakimiyyətə bir zamanlar devrilən Türk Qacar sülaləsindən Məhəmməd Müsəddiqi hakimiyyətə gətirirlər.

Şah Məhəmməd Rza ölkədən sürgün olunur. 1951-ci ildə İranın baş naziri vəzifəsinə təyin olunan Məhəmməd Müsəddiq ölkəni Qərb asıllığından qurtarmaq və neft sənayesinin milliləşdirilməsi istiqamətində fəaliyyətə başlayır. İran neftini milliləşdirən qərar 20 mart 1951-ci ildə parlamentdə qəbul edildi. Beləliklə, ingilislərin İran nefti üzərindəki imtiyazları aradan qalxdı. Milliləşdirmə qərarı Müsəddiqin qələbəsi idi. Xalqı tərəfindən çox sevilən Müsəddiq 1951-ci ildə “Time” jurnalı tərəfindən ilin adamı seçilir, şəkli jurnalın üz qabığına həkk olunur. Böyük Britaniya İranı iqtisadi cəhətdən çətin vəziyyətdə qoymaq üçün beynəlxalq embarqo çağırışı etdi. Böyük Britaniya donanmasına məxsus döyüş gəmiləri Bəsrə Körfəzinə göndərildi. 1952-ci ildə Hollandiyada keçirilən Beynəlxalq Ədalət məhkəməsi İranın xeyrinə qərar qəbul etdi. Bu artıq, İranın Böyük Britaniya üzərindəki qələbəsi idi. Bu qərarın ardından iki ölkə arasında gərginlik pik həddə çatdı və 1952-ci ilin noyabr ayında Müsəddiq Böyük Britaniya səfirliyinin bağlanması qərarı verdi.

Müsəddiq bir tərəfdən nefti milliləşdirir, digər tərəfdən də ölkədə baş verən iqtisadi problemləri həll etmək üçün müxtəlif işlər görürdü. Bu məqsədlə böyük torpaq sahiblərinə əllərindəki torpaqların bir hissəsini torpaqsız kəndlilərə paylamaq göstərişini verdi. Bu onu böyük torpaq sahibləri ilə qarşı-qarşıya gətirdi. Hakimiyyətə gəlməsində Müsəddiqə dəstək verən bəzi islam alimləri ilə də münasibəti pisləşməyə başlamışdı.
 
Böyük Britaniya İranı geri ala bilmək məqsədi ilə ABŞ-nı tərəfinə çəkərək Müsəddiqi devirmək üçün planlara başlayır. Müsəddiqi babası Qacar kimi rahat devriləcək adam deyil, xalq onu çox sevir. Britaniyanın devrim planı mükəmməl olmalıdır. Ölkədən qovulan fars şahı geri gətirmək məqsədi daşıyan plana “Ayaks” kod adı verilir. Britaniya kəşfiyyatı əməliyyatın adını daha sonra “Çəkmə” qoyacaq və ona 1 milyon dollar pul ayıracaq (Oz dövrü üçün böüyk pul idi).

Əməliyyat ABŞ-ın eks-prezidenti Teodor Ruzveltin nəvəsi CIA agenti Kermit Ruzveltə tapşırılacaq. 1953-cü ildə Ceyms Lockridge pasportu ilə İrana gələn agent Kermit payladığı rüşvət qarşılığında din adamlarını, jurnalist və hərbçiləri ələ alır. Elə həmən ay qəzetlərdə Müsəddiqin SSRİ ilə əməkdaşlığından, cibində komsomol bileti gəzdirdiyindən yazılmağa başlanır. Mollalar məscidlərdə, guya, kommunist olan hökümətin İslam dininə qadağa qoyacağından, məscidlərin dağıdılacağından və İranın məcburən ateist ölkəyə çevriələcəyindən danışmağa başlayırlar. Hərbçilərə rüşvət verməyə gərək qalmır, torpağı əlindən alınıb kəndlilərə paylandığına görə küskün qalan general Fazil Zahidi çevriliş üçün hazırdır.

İranlılar ikinci dəfə Qacarlar sülaləsindən olan, Fətəli şahın kötücəsi Məhəmməd Müsəddiqi satmağa çox tez razılaşdılar. Ən çətini ölkədən qovulan şahı geri qayıtmağa razı salmaq idi. Şah Məhəmməd Rza sürgün həyatından razıdır və yenidən bütün bu qarışıqlıq içində batan İrana hakim olmaq istəmir. Amerika kəşfiyatının onu dilə tutması və sonuna qədər toxunulmazlıq qarantiyası vəd etməsindən sonra Şah çevrilişin ardınca ölkəyə dönəcəyi barədə razılığını verir. Çevriliş üçün əməliyyat demək olar hazırdır.


Ən sonuncu Tehran cinayətkar qruplarını ələ almaq qalıb. Onların işi Tehran küçələrində gecə vaxtı dükanlara hücum edib şüşələri qırmaq, kommunist şüarlar səsləndirmək, xalqı döyməklə özlərini Müsəddiq tərəfdarı göstərmək idi. Din adamları və jurnalistlərin Müsəddiqi gözdən salmaq üçün apardığı propaqandalar yetişəndən sonra cinayətkarlar küçələrə çıxır: “Yaşasın Məhəmməd Müsəddiq! Yaşasın Sovetlər Birliyi! Kommunizm qələbə çalacaq” qışqırmalı və qarşılarına çıxan hər şeyi dağıtmalı idilər.


Paralel olaraq həmin ərəfələrdə İran pulu dəyərini 20 dəfədən çox itirdi. Artıq CİA arxivləri açılandan sonra məlum olacaq ki, pulun dəyərinin salınması üçün Londonda milyonlarla saxta İran pulu buraxılıb ölkəyə soxulumuş bu da pulun sürətlə dəyər itirməyinə gətirib çıxardır . Tehran xalqı əsəbidir və höküməti cavab verməyə çağırır. Nə baş verdiyini anlamayan nazirlər səssiz qalır. Bu İranlıları daha da qızışdırdığından, küçələrə yüz minlər axışmağa başladı.

İranlılar Müsəddiqin istefasını tələb edirdi. Yüzlərlə insanın ölümü ilə nəticələnən 4 günlük etirazın ardından Mussədiq 19 avqust 1953-cü ildə hərbçilərə təslim olur. Vətənə xəyanətdə ittiham olunaraq həbs edilir. Tamamilə demokratik seçkilərlə hakimiyyətə gəlmiş və xalqın istəyi istiqamətində nefti milliləşdirən, reallaşdırmağa çalışdığı islahatlarla ölkədə demokratiya gətirən Müsəddiq 3 il həbsdə qaldıqdan sonra ev dustağına çevrilir və 5 mart 1967-ci ildə 84 yaşında vəfat edir. Bütün bu sömürgə siyasətinin gətirdiyi iqtisadi böhranlar, demokratlaşamın qarşısı kəsilməklə, İran daha qəddar bir rejimin – Xomeyniçilərin qucağına atacaq.

ABŞ-ın bu çevrilişdə iştirak etdiyini 2000-ci ildə xarici işlər naziri Meydlin Olbrayt tərəfindən edilən etiraf ilə açıq-aşkar ortaya çıxdı. ABŞ prezidenti Barak Obama 4 iyun 2009-cu il tarixində Misirdə etdiyi çıxış zamanı bu məlumatı rəsmən təsdiqləyib, ABŞ adına demək olar dünyadan üzr istəyir.

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA