Stalinin qurutmaq istədiyi Xəzər dənizi haqqında — MARAQLI FAKTLAR

Stalinin qurutmaq istədiyi Xəzər dənizi haqqında
14:47
16.02.2019
16278
Maraqlı
A
Azərbaycan Xəzər dənizinin sahilində yerləşir. Xəzər dənizinin tarixdə bir çox adı olub. Dünya coğrafiyasında heç bir okeanla əlaqəsi olmadığına görə Xəzəri göl adlandırırlar.

“Ölkə.Az” bu gün oxucularında doğma Xəzərimizlə bağlı maraqlı faktları çatdırır.

Xəzər dənizi Dünya okeanı ilə əlaqəsi olmadığı üçün böyük göldür. Amma ölçüsünə görə bir çox dənizdən böyük olduğu üçün istisna olaraq dəniz adlandırılır.

Xəzər dənizində suyun duzluluq miqdarı Dünya okeanından üç dəfə azdır. Buna səbəb isə, Xəzərə tökülən yüzdən çox çay ilə izah edilir. Təbii ki, Xəzəri ən çox şirin su ilə Volqa çayı təmin edir. Dənizin 80 % şirin suyunu məhz bu çay təmin edir. 

Xəzər dənizinin ümumi sahəsi 370 min kvadrat kilometrdir. Bu, Zimbabve, Almaniya və Yaponiya kimi ölkələrin sahəsinə bərabərdir.

Xəzər dənizi 5 ölkənin-Rusiya, Azərbaycan, Qazaxıstan, Türkmənistan və İranın sahillərini yuyur. Bütün tarix boyu ərazidə bir sıra müxtəlif xalqlar yaşayıb. Bu gün 70-ə yaxın ərazi adı Xəzər dənizi ilə əlaqəlidir: Xvalınsk, Dərbənd, Xəzər, Girkan vəs.

Xəzərin əsas zənginliklərindən biri də balıqdır. Bu dənizdə dünyanın nərə balıq ehtiyatının 80%-i yaşayır. Elə bu səbəbdən də qanunsuz balıq ovu və kürü istehsalı inkişaf edib. Nərə balıqlarının nəslini artırmaq beynəlxalq məsələyə çevrilib. Hazırda bu məsələ Xəzər akvatoriyasına daxil olan dövlətlər səviyyəsində həll edilir.

1922-ci ilin 11 may tarixində Volqanın Xəzərə tökülən hissəsində çəkisi 1224 kq olan bölgə balığı tutuldu. Onun qarnından 146 kq kürü çıxdı. Balığın başı 288 kq idi.

1968-ci ildə Mahaçqala şəhəri yaxınlığında, Xəzər dənizi sahilində “Səhranın bəyaz günəşi” filminin çəkilişləri gedib.
Dəfinə axtaranların fikrinə görə, Xəzərin dibində külli miqdarda sərvət var. Tufan və digər təbii fəlakətlər səbəbindən bahalı yükü olan çoxlu gəmi bu dənizdə batıb.

Xəzərin neft ehtiyatları da çox zəngindir. Bu dənizdə 10 milyard ton neft olduğu deyilir. İlk neft buruğu Abşeron yarımadasında olub. 1949-cu ildən isə dənizin dibindən neft çıxarılır.

Ötən əsrin 50-ci illərində Stalin maraqlı ideya irəli sürdü: Xəzər dənizini qurudub neft istismarını artırmaq. Volqa çayının məcrasını Şimali Qazaxıstana yönəltmək planı var idi. Sovet hidroloqları çətinliklə də olsa, Stalini bu fikirdən daşındıra bildilər. Çünki bu layihə iqlim faciəsi ilə nəticələnə bilərdi. Onlar sübut etdilər ki, bütün çayların məcrasını da dəyişsələr, dənizdəki suyu çəkmək mümkün deyil.

Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Müqəddəs Quranda adı çəkilən əncirin — MÖCÜZƏVİ TƏSİRİ

Müqəddəs Quranda adı çəkilən əncirin
13:57
Bu gün
1434
Maraqlı
A
Əncir meyvəsinin tərkibindəki efir yağı qanın qatılaşmasının qarşısını alır. Əgər siz bir ay ərzində gündə bir əncir yesəz, bunun təsirini tez bir zamanda hiss edə bilərsiniz.

“Ölkə.Az” bu gün Quranda da adı çəkilən əncirin möcüzəvi təsirindən danışacaq.

Əncir bu xəstəliklərdə müalicəvi təsirə malikdir:

Related image

Yüksək temperatur, boğaz ağrısı, ağız boşluğunun infeksiyası, bronxit.

Bunun üçün nə etmək lazımdır:

1 xörək qaşığı doğranmış əncirin üzərinə 2 stəkan qaynar su töküb, 10 dəqidə vam odda dəmləmək lazımıdır. Hazır olandan sonra bu içkini əvvəl soyudub, sonra süzün. Gündə 4 dəfə az-az bu içkidən içsəz, tez bir zamanda özünüzü yaxşı hiss edəcəksiniz.

Image result for əncir

Yorğunluq, zəiflik və əsəb gərginliyi

Bunun üçün 1 stəkan ilıq südə 4-5 dənə əncir əlavə edib 4-5 saat saxlayın. Sonra süzüb yumşalmış əncirləri bölüb, 3-4 dəfəyə yeyin. Bu vasitə sizin əsəb sisteminizi sakitləşdirəcək, günboyu sizi gümrah edəcək.

Image result for əncir

Sidik kisəsində daş, sistit xəstəliyi, idrar zamanı göynəmə

3-5 ədəd əncirin üzərinə 200 millilitr isti su əlavə edərək 5 dəqiqə qaynadılır. Sonra meyvələr əzilərək püre halına gətirilir. Gün ərzində bu qarışımı fasilələrlə qəbul edin.

Bu bədəndəki iltihabı prosesi aradan qaldırmağa sizə yardımçı olacaq.

Image result for əncir


Bundan əlavə əncirin immun sisteminin möhkəmlənməsin də xüsusi yeri var.

Bunun üçün siz əncir salatı hazırlayıb, səhər yeməyində istifadə edə bilərsiniz. Bu salat sizi uzun müddət tox saxlamaqla yanaşı, ürək- damar sisteminizi də qoruyacaq.

Image result for əncir salatı

Salat necə hazırlanır?

300 qr əncir;

150 qr qara gavalı;

2.5 xörək qaşığı badam;

1 stəkan kefir;

Rəndələnmiş portağal qabığı;

Qara gavalı və əncirləri xırda-xırda doğrayın. Badamın qabıqlarını təmizləyib, xırdalayıb əncirin üzərinə əlavə edin. Sonda kefiri də əlavə edib, portağal qabığını üzərinə səpin. 

Bu qarışımı hər səhər yesəz, gün boyu özünüzü gümrah, enerjili hiss edəcəksiniz.

Çalışın hər zaman sağlam olun!

Vüsalə Balayeva
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Sovet işğalına qarşı Gəncə üsyanından 99 il ötdü — FAKTLAR

Sovet işğalına qarşı Gəncə üsyanından 99 il ötdü
10:28
Bu gün
1246
Maraqlı
A
1920-ci ilin may ayının 24-ndən 25-nə keçən gecə Gəncədə Azərbaycanın sovetləşməsinə etiraz olaraq üsyan başlayıb.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki,  üsyana Cavad bəy Şıxlinski, Mirzə Məhəmməd Qacar və Cahangir bəy Kazımbəyov rəhbərlik edirdi.

Bu üsyan Azərbaycanın işğal edilməsinə, onun dövlət müstəqilliyinə son qoyulmasına qarşı xalqın ən kütləvi və mütəşəkkil müqavimət idi.

Üsyan 1920-ci il mayın 24-dən 25-nə keçən gecə Gəncədə Azərbaycanın sovetləşməsinə etiraz əlaməti olaraq başlanıb. Ağır zərbədən sarsılan istiqlal mücahidləri Gəncəyə toplaşaraq üsyana qalxdılar.

Üsyanın təşkilatçıları və istiqamətverici qüvvəsi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ordusunun zabitləri idi. Mayın 23-də üsyan başçılarının sonuncu müşavirəsi keçirildi. Müşavirədə Azərbaycan ordusunun təchizat rəisi general Məhəmməd Mirzə Qacar, 1-ci piyada diviziyasının komandiri general-mayor Cavad bəy Şıxlinski, süvari diviziyasının komandiri Teymur bəy Novruzov, 3-cü Şəki süvari alayının komandiri polkovnik Cahangir bəy Kazımbəyli və başqaları iştirak edirdilər.

Üsyanın təşkilində başlıca olaraq birinci piyada diviziyası, üçüncü Gəncə alayının bölmələri, üçüncü Şəki süvari alayının təlim komandası, bir topçu batareyası, diviziya qərargahına tabe olan komendant bölməsinin şəxsi heyəti iştirak edirdi. Qaçaq Qəmbər, Sarı Ələkbər, Qaçaq Qasım, Qaçaq Mikayıl və başqaları da öz silahlıları və silahdaşları ilə birlikdə Gəncə üsyanının təşkilində xüsusi fəallıq göstərirdilər. Şəhər əhalisindən qoşuları könüllülərlə birlikdə üsyançıların sayı 10 mindən artıq idi.

Üsyan ərəfəsində qırmızı ordunun 20-ci atıcı diviziyasının bəzi hissələri Gəncəyə gəlmişdi. Həmin diviziyanın 178-ci və 180-ci atıcı alayları şəhərin ermənilər yaşayan hissəsində, üçüncü briqadanın rabitə taboru və komendant bölməsi isə şəhərin azərbaycanlılar yaşayan məhəlləsində yerləşirdi. 40-cı süvari briqadası Zurnabad kəndinin ətrafında dayanmışdı. Həmin günlərdə Taman süvari briqadasının üçüncü alayı da Gəncəyə gətirildi.
Üsyan 1920-ci il mayın 24-dən 25-nə keçən gecə başladı. Qısa müddətdə şəhərin mühüm obyektləri, azərbaycanlılar yaşayan məhəllələrdəki qırmızı qoşun hissələri nəzarət altına götürüldü. Hərbi anbar, mərkəzi həbsxana, dəmir yolu stansiyası, fövqəladə komissarlığın binası ələ keçirildi. Üsyanın başlama tarixinin seçilməsi də təsadüfi deyildi. Mayın 28-dəAzərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin elan olunmasının 2 ili tamam olurdu. Həmin gün Gəncə üsyanının rəhbərləri və şəhər ictimaiyyəti dairə məhkəməsinin binasına toplaşıb, Azərbaycanın istiqlaliyyətinin elan olunmasının iki illiyini qeyd etdilər.
Xalq hərəkatının getdikcə geniş miqyas aldığını görən XI Qızıl Ordunun komandanlığı üsyanın yatırılması üçün təcili tədbirlər görməyə başladı. 179-cu alay və 20-ci diviziyanın süvari briqadası dərhal Gəncəyə gətirildi. İki gündən sonra Zaqatala bölgəsindəki 18-ci süvari diviziyası da Gəncə ətrafında yerləşdirildi. Ermənilər elə ilk gündən rus-sovet işğalçılarına yaxından kömək edirdilər. Mayın 29-da qırmızı qüvvələrin üsyançılar üzərinə ilk mütəşəkkil hücumu uğursuzluqla başa çatdı. Üsyançıların əks-hücumları onları ağır vəziyyətə saldı. Belə olduqda XI Qızıl Ordu komandanlığı Gəncəyə yenə də əlavə qüvvələr gətirməyi qərarlaşdırdı.

Mayın 30-da Gəncədə XI ordunun 5 piyada, 6 süvari alayı, 7 əlahiddə hissəsi, 57 ədəd topu və 2 zirehli avtomobili var idi. Bu qüvvələrin çoxu şəhərin şimalında yerləşirdi. Mayın 31-də buradan əsas hücum başladı. Çoxlu sayda canlı qüvvənin, topların və zirehli avtomobillərin işə salınması şəhərdə son dərəcə böyük dağıntılara səbəb oldu. Qüvvələr qeyri-bərabər idi. Təpədən-dırnağa silahlanmış nizami orduya tab gətirmək heç də asan deyildi. Şəhəri tərk etmək imkanı olmayan üsyançılar, habelə dinc əhali mühasirəyə alınaraq kütləvi şəkildə güllələndi.

Bir neçə gündən sonra top-tüfəng gücünə üsyan yatırıldı. Çox da dəqiq olmayan məlumata görə, bu savaşda düşmən tərəfdən 8,5 min nəfər ölüb. Üsyançıların itkisi isə 12 min nəfərə çatırdı. Gəncə üsyanının mübarizlərindən Qaçaq Qəmbər, general-mayor Mirzə Qacar, hüquqşünas İsmayıl xan Ziyadxanov, habelə ədəbiyyatımızın mahir tədqiqatçısı Firudin bəy Köçərli, mühəndis Abuzər bəy Rzayev, müəllim Mirzə Abbaszadə və başqaları namərd güllələrinin qurbanı olub.

Azərbaycan ordusunun 12 generalı, 27 polkovnik və podpolkovniki, 46 kapitanı, ştabs-kapitanı, poruçik və podporuçiki, 146 praporşik və podpraporşiki, 267 digər hərbi qulluqçusu bolşeviklər tərəfindən güllələndi.Təkcə Nargin adasında Gəncənin general qubernatoru Xudadat bəy Rəfibəyli ilə birlikdə 79 nəfər yüksək çinli zabit məhkəməsiz, sübutsuz qətlə yetirildi

Bolşeviklər üsyanın yatırılması üçün şəhərə əlavə ordu hissələri yeridiblər. Gəncədə yaşayan ermənilər rusların ordusuna kömək edirdilər. Üsyan mayın 31-də böyük qəddarlıqla yatırıldı. Bir həftə ərzində hər iki tərəfdən üst-üstə təxminən 20 min adam öldü. Minlərlə gəncəli doğma yurdunu tərk etməyə məcbur oldu. Şəhər, demək olar ki, boşaldı. Əgər 1916-1917-ci illərdə Gəncədə 60.291 nəfər əhali var idisə, 1923-cü ildə bu rəqəm 38.880-ə endi.
Üsyan yatırılandan sonra erməni və ruslar üç gün ərzində Gəncədə qanı su yerinə axıtdılar. Qeyri-rəsmi məlumatlara görə 20 min nəfərdən artıq dinc əhali qətlə yetrildi. Qətliamlar sonrakı günlərdə də davam etdi. İyun-avqust aylarında üsyanda iştirak etməkdə və ya onlara yardımda şübhəli bilinən 13 min adam məhkəməsiz güllələndi. Qırmızı ordu isə Gəncə döyüşlərində 900 nəfərdən artıq əsgərini itridi. 6 mindən artıq Qırmızı ordu əsgəri isə yaralandı.

Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA