Tehran 2016: neft sindromu və Rusiyanın çöküş planı — TƏHLİL

Tehran 2016: neft sindromu və Rusiyanın çöküş planı
14:23
07.03.2016
72217
Analitika
A

İrandan Rusiyaya neft zərbəsi, Rusiyadan isə İrana S-300 zərbəsi

Rusiya bölgədəki ən iri və mühüm müttəfiqi saydığı İrana S-300 zenit raket komplekslərini satmaqdan imtina edib.

Yayılan məlumata görə, Rusiyanın "Rosoboroneksport" şirkəti İranın sifariş verdiyi S-300 müasir zenit-raket komplekslərini Tehrana satmaqdan imtina edib.

Ortaya atılan iddiaya görə, Rusiya İsrailin dalbadal sərt xəbərdarlıqlarından sonra bu addımı atmaq məcburiyyətində qalıb. Bundan başqa "Hizbullah" qruplaşmasına Rusiyanın silah satması faktlarının İsrail mediasında tez-tez çıxması Tel-Avivlə Moskvanın arasında ciddi siyasi gərginliyə yol açmışdı. Rusiyanın ünvanına bu ittihamları şəxsən İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu səsləndirmiş və iddia etmişdi ki, Moskva Suriya üzərindən Livandakı "Hizbullah" qruplaşmasına silah-sursat verir və qruplaşma da bu silahları İsrailə qarşı istifadə edir. Netanyahu hətta Rusiya rəhbərliyini yalançılıqda da ittiham edərək onları dəfələrlə verdikləri sözü tutmamaqda günahlandırdı.

Xatırlatmaq üçün qeyd edirik ki, Rusiya S-300 zenit-raket qurğularını 800 milyon dollara 2007-ci ildə İrana satmaq haqqında bu ölkə ilə müqavilə imzalamışdı, amma ABŞ və İsrailin çoxsaylı etirazlarından sonra raketlərin təslimatını 2010-cu ilə qədər təxirə salmışdı. 2015-ci ildə isə İranın Rusiyadan müqavilənin şərtlərinə əməl edərək kompleksləri təslim etməyi tələb etməsi Moskvanı yenidən çətin vəziyyətdə qoymuşdu. İranla Qərb arasında keçən ilin sonunda əldə olunan razılıqdan sonra isə Rusiya Tehrana və onun siyasətinə ehtiyatla yanaşmağa başladı. Bu məsələlərdə araları soyuyan iki müttəfiq Suriyada eyni siyasəti yürütdükləri və birlikdə Bəşər Əsədin düşmənləri ilə müharibə apardıqları üçün münasibətlərinin soyumasını bir o qədər də büruzə vermədilər. Tehranla Moskvanın ittifaqını pozmağa çalışan Qərb isə öz siyasi və iqtisadi gedişlərini dəyişərək İrana etdiyi güzəştləri daha da artırdı.

İslam İnqilabından sonra dondurulmuş hesablarının özünə təslim edildiyi İran xeyirin haradan gəldiyini gözəl dərk edərək, 1979-cu ildən düşmən olduğu ABŞ və Avropa ölkələri ilə münasibətləri, diplomatik əlaqələri və ticarəti yenidən bərpa etməyə başladı. Bu dəfə Qərbin embarqolarına məruz qalaraq iqtisadiyyatı getdikcə çökən Rusiya neft ixracatçılarından ibarət yeni blok yaratmağa və neftin qiymətlərini yüksəltməyə bəzi cəhdlər etdi. Heç bir nailiyyət əldə edə bilmədiyini görən Kreml neft ixrac edən ölkələrlə ayrılıqda danışıqlar aparmağa başladı. Suriyada müttəfiqi olan və illərdir Yaxın Şərqə birgə siyasət yürütdüyü İranı hasilatı azaltmağa sövq etməyə çalışan Rusiyanın bütün ümidləri puça çıxdı. Qərb bazarlarına yolu açılan Tehran iqtisadiyyatına nəfəs vermək üçün əlinə düşən fürsəti dərhal dəyərləndirdi.

Neftin qiymətlərinin son ay ərzində 10 dollardan da çox artmasından sonra gələcəyə ümidlə baxan Rusiyanın ümidləri bu gün yayılan bir xəbərlə, sanksiyaların ləğvindən sonra ilk İran nefti ilə dolu tankerin Avropaya çatması xəbəri ilə alt-üst oldu. Nəhəng tankerin yükünün artıq İspaniyada boşaldığı və daha 29 belə neft daşıyan gəminin İran limanlarından Avropaya doğru üz tutduğu xəbərinin yaxın günlərdə neftin qiymətlərinin ucuzlaşmasına gətirib çıxaracağı isə heç kəsdə şübhə doğurmur.

Buradan belə nəticə çıxarmaq olar ki, Rusiyanı bu dəfə S-300-ləri İrana təslim etməkdən imtina etdirən sadəcə bu məsələdir. Suriyada Bəşər Əsədin rejimini birlikdə qorumaqları məsələsi də İranın Qərblə ticarətdən getdikcə daha çox pul qazanmasından sonra sual altına düşə bilər. Rusiya iqtisadiyyatının çökməsindən sonra Suriyada apardığı hərbi kampaniyanı yarımçıq qoyması ehtimalının yüksək olması, sabah İranın da döyüş meydanında yalnız qalaraq Bəşər Əsəddən imtina etməsi ilə nəticələnə bilər. Hazırda isə Qərbin planlarının, həm siyasi, həm də iqtisadi sahədə, mərhələli şəkildə həyata keçdiyinin şahidi oluruq. Davudoğlunun bir neçə gün əvvəl İrana gerçəkləşdirdiyi səfər və Tehranla Ankara arasında əldə olunan uzlaşma da bu planın tərkib hissəsi və davamı sayıla bilər. Deməli Rusiya Yaxın Şərqdəki bütün dayaqlarından məhrum edilir və yaxın vaxtlarda Suriyada kimi bombaladığını belə müəyyən edə bilməyəcək.

P.S. Tehranın 2016-cı ildə Yaxın Şərqdə gedəcək proseslərin mərkəzinə çevriləcəyi artıq gün kimi aydındır. İran həm Yaxın Şərq, həm də Qafqaz regionundan Rusiyanın təsirini azaltmaq üçün Qərbin əlində ən mühüm silahdır. Rusiyanın Türkiyə ilə maraqlarının həm Qafqazda, həm də Yaxın Şərqin digər bölgələrində toqquşması az qala qlobal müharibənin başlanmasına səbəb olduğundan, artıq Qərb Türkiyə kimi İranı da imperiya ambisiyaları ilə yükləyərək Yaxın Şərqdə və Qafqazda öz mövqelərini bərpa etməyə ruhlandırır. Artıq Tehran Azərbaycan, Ermənistan və Gürcüstandakı diplomatik korpuslarının sayını artırır və bu bölgədə gedən proseslərdən kənarda olmayacağı haqda bölgədəki bütün böyük dövlətlərə mesaj göndərir.


Məsul redaktordan
Ölkə.az

ŞƏRH YAZ
0

Polisin bu səlahiyyəti “ASAN Xidmət”ə verilə bilər

Polisin bu səlahiyyəti “ASAN Xidmət”ə verilə bilər
12:45
02.07.2018
4734
Analitika
A
Azərbaycan Sığortaçılar Assosiasiyası (ASA) İctimai Birliyinin təşəbbüsü ilə qurumun, Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin (“ASAN Xidmət”) və İcbari Sığorta Bürosunun (İSB) üçtərəfli görüşü keçirilib.

"Ölkə.Az"ın “Report”a istinadən məlumatına görə, görüşdə ASA-nın sədri Mustafa Abbasbəyli, “ASAN Xidmət” sədrinin müşaviri, Elektron Hökümət və Rəqəmsal İnnovasiyalar şöbəsinin müdiri Ceyhun Salmanov və İSB-nin icraçı direktoru Rəşad Əhmədov iştirak ediblər.

Tərəflər əsasən avtonəqliyyat hadisələri zamanı yol polisinin verdiyi 4 saylı arayışın “ASAN Xidmət”də verilməsini müzakirə edib. ASA-nın sədri bildirib ki, yol-nəqliyyat hadisəsi zamanı 4 saylı arayışın verilməsinin gecikdirilməsi, bilavasitə, sığorta ödənişlərinin gecikməsinə səbəb olur. Bu isə sığortalıların sığortaya və sığorta şirkətlərinə olan inam və etimadın zəifləməsinə gətirib çıxarır. Məsələnin sosial əhəmiyyətliliyini vurğulayan M.Abbasbəyli 4 saylı arayışın "ASAN Xidmət"də təqdim edilməsi sığorta hadisələri hesab olunan hallar üzrə operativ qaydada sığorta ödənişlərinin verilməsi ilə nəticələnəcəyini və bununla da, sığorta bazarından məmnun müştərilərin sayını artıracağını qeyd edib. Bu məsələdə İSB-nın mövcud elektron sistem infrastrukturunun faydalı olacağı diqqətə çatdırılıb.

Bununla yanaşı, səfər sığortasının "Asan Visa" vasitəsilə elektron qaydada təmin edilməsi təklif edilib. Ölkəyə səfər sığortası olmadan səyahət edən və ölkədən gedən şəxslərin bu yolla səfər sığortasını asanlıqla əldə edə biləcəyi qeyd edilib. Eyni qaydada, səfər sığortasının səyahətdə olan şəxslərin gözlənilməz hadisələr zamanı onları kompensasiya etməsi, hətta ölüm hallarında belə repatriasiya xərclərini qarşılaması baxımından sosial yönümlü bir məhsul olduğunu nəzərə alınaraq, bu addımın ictimaiyyət üçün təşviqedici xarakter daşıdığı bildirilib.

Görüşün yekununda təklif edilən məsələlər üzrə İşçi qrupunun yaradılması və bu sahədə işlərin görülməsi nəzərdən keçirilib. 

ŞƏRH YAZ
0

“Ya pul verin, ya da hərbi bazalarınızı yığışdırın” — Yerevan Rusiyaya eyham vurur

“Ya pul verin, ya da hərbi bazalarınızı yığışdırın”
22:04
19.06.2018
7868
Analitika
A
Politoloq Stepan Qriqoryana inansaq, Ermənistan Gümrüdə Rusiya hərbi bazasının yerləşdiyi torpaq sahəsinə görə icarə haqqını artırmağa hazırlaşır.

"Ölkə.Az" Virtualaz.org-a istinadən xəbər verir ki, Qriqoryan baş nazir Nikol Paşinyanın həyat yoldaşının baş redaktoru olduğu “Haykakan jamanak” qəzetində dərc etdirdiyi və Ermənistan-Rusiya münasibətlərinə həsr olunmuş məqaləsində hesab edir ki, Rusiya hərbi bazaları üçün təmənnasız və müddətsiz torpaq sahəsi ayrılması ədalətsiz və misli görünməmiş hadisədir. O qeyd edir ki, hətta Rusiyaya heç də az “sadiq” olmayan Belarus, Tacikistan və Qırğızıstan da öz ərazilərində Rusiya hərbi bazalarının yerləşdirilməsinin müqabilində xeyli məbləğdə pul alırlar.

Metsamor AES-in Rusiyanın ixtiyarına verilməsi, bir sıra iri sənaye obyektlərinin və az qala ölkənin bütün energetika sisteminin Rusiyaya “hədiyyə” edilməsi ona gətirib çıxarıb ki, Ermənistan regionda bütün əsas “kozır”larını həmişəlik itirib. Eyni zamanda, Ermənistanda mövqelərini xeyli möhkəmləndirdikdən sonra Rusiya atom yanacağının qiymətlərini kəskin qaldırıb və atom-elektrik stansiyasının bağlanmasından əldə edə biləcəyi bütün üstünlüklərdən istifadə etməyə çalışır.

“Rusiya AES-in bağlanmasına kompensasiya olaraq Aİ-nin Ermənistana təqdim etməyə hazır olduğu maliyyə dəstəyini əlinə keçirməyə hazırlaşır. Müxtəlif dəyərləndirmələrə görə, bu yardım 500 milyon dollar təşkil edə bilər. Bundan sonra, faktiki olaraq, Türkiyənin Metsamor AES-in bağlanması tələbini yerinə yetirdikdən sonra Moskva Ankaradan Rusiya-Türkiyə münasibətlərinin digər sahələrində bir sıra güzəştlərə nail olacaq”, - politoloq bildirir.

Müəllifin əlində olan məlumatlara əsasən, Rusiya erməni maraqlarını hesaba almayaraq, Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsi məsələsində Azərbaycana kifayət qədər güzəştə getməyə hazırdır. Bir şərtlə ki, Azərbaycan da Moskvaya güzəştə getsin.

“Rusiyanın niyyətləri özünü keçmiş SSRİ ərazisində mövcud olan “tanınmamış dövlətlər”ə münasibətinin analizində də görünür. RF-nin konsulluq xidmətləri Dnestryanının, Abxaziyanın və Cənubi Osetiyanın sakinlərinə tamamilə sərbəst şəkildə Rusiya vətəndaşlıq pasportları paylayır. Bu ərazilərin liderləri Moskvada dövlət səviyyəsində qəbul edilirlər. Bunu Rusiya tərəfindən açıq dəstəkdən məhrum olunmuş Dağlıq Qarabağ Respublikasının rəhbərliyi barədə demək mümkün deyil. Eyni zamanda, Ermənistan hakimiyyəti Rusiyanı özünün yeganə strateji tərəfdaşı hesab etməkdə davam edir”, - C.Qriqoryan hiddətini bildirir.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA