Təklənən ABŞ, hücum edən Rusiya — Tramp-Putin qardaşlığının sirri

Təklənən ABŞ, hücum edən Rusiya
11:11
07.12.2016
48408
Analitika
A

Rusiya Suriyada qələbəsini bayram edə bilər. Bu ölkədə gedən proseslər artıq belə deməyə əsas verir.

Ölkə.Az Suriya ətrafında gedən Rusiya-Qərb qarşıdurmasının gedişatı və nəticələrini təqdim edir.

Xatırladaq ki, ötən gün təqdim etdiyimiz "Suriya: ABŞ Trampı gözləyir, Qərb gücsüzdür, Rusiya hegemonluq edir" yazısında Rusiyanın Suriyada Qərbi qabaqladığını və öz şərtlərini diqtə etdiyini yazmışdıq.

Bir gün sonra baş verən proses isə artıq rəsmi Moskvanın Suriyada qələbə çaldığını işarə edir.

Ötən gecə Rusiya və Çin BMT Təhlükəsizlik Şurasının iclasında Hələblə bağlı qətnaməyə veto qoyub. Hadisələrin belə cərəyan edəcəyini demək olar ki, bütün dünya bilirdi. Amma vetodan sonra Rusiyanın bəyanatı maraqlı idi: "Biz bu həftə ABŞ-la Hələbdə qalan müxalif qüvvələri və terrorçuların taleyini müzakirə edəcəyik. Açıq surətdə bəyan edirik ki, şəhərdə qalan bütün qüvvələr terrorçu hesab ediləcək və birmənalı olaraq məhvə məhkumdur".

Bu artıq Rusiyanın ABŞ-ı öz şərtləri ilə danışıqlar masasına oturmağa məcbur etməsidir. 

Rusiyanın bu açıqlamasından sonra gözlər ABŞ-a dikilir. Cavab özünü gözlətmir.

ABŞ dövlət departamentinin rəsmi nümayəndəsi Mark Toner bəyan edir ki, rəsmi Vaşinqton Moskva ilə danışıqlara hazırdır. Amma...

İşin əmması isə olmur. Vaşinqtonun tələbi sadədir. Konstruktiv danışıqlar.

Artıq torbadakı pişiyin başı görünməyə başlayır. ABŞ anlayır ki, Hələbdən sonra növbə bütün Suriya, hətta İraqa çata bilər. Rusiya anti-terror əməliyyatları çərçivəsində İŞİD-i qovmaq bəhanəsi ilə bu ölkəyə də soxula bilər. Onsuz da Hələbdən rus gözü ilə baxanda Mosul elə də uzaq görünmür.

ABŞ-ı əslində qorxuya salan da elə budur: İraqın itirilməsi. Rəsmi Vaşinqton onsuz da əlini Suriyadan üzüb.

İraq və Suriyadakı tərəfdaşlarının ona arxa çevirməsi Obamanı çox narahat edir.

Rusiyanın "Hələbdən çıxın" tələbindən sonra 3000-ə yaxın döyüşçünün silahı yerə qoyduğu xəbər verilir. Bu döyüşçülərin əksəriyyətinin müxalif qüvvələr olması Qərbin dayaqlarının nəinki zəifləməsi, hətta yox olması anlamına gəlir.

Putini maddi cəhətdən zəiflətməyə çalışan Qərb qartalın caynağının itiliyini deyəsən unudub.

Okeanın o tayını elə öz silahı ilə vuran rəsmi Moskva isə boş oturmur.

Beləki, Qərbin masadan qovduğu rəsmi Ankaranı öz masasına dəvət edən Rusiya bununla böyük bir üstünlüyə yiyələnmiş olur. Suriyadan sonra Ankara və Moskva İraqa girsə, baş verə biləcək hadisələr dünya nizamının dəyişməsi ilə nəticələnəcək. Biri sağdan, biri soldan, beləliklə İraqda nə İŞİD qalacaq, nə də qeyrisi.

Üstəlik vaxtilə rusların dayılıq etdiyi PKK-nın da Moskvanın sözündən çıxmayacağı sirr deyil. Ərdoğanın ərəb dünyasındakı nüfuzu və Şimali İraq Kürd Muxtariyyatı ilə münasibətləri də Putinin xeyrinə olan məsələdir.

Bərzani ABŞ-ın ona vəd etdiyi müstəqillik konfetinə kənardan baxmaqdan bezib. Müstəqillik olmasa belə, bütöv İraqa sahib olmaq isə daha şirin görünür.

Rusiyanın isə planları işləyir. Suriyada sülhü bərqarar edib Bəşər Əsədin qisas əməliyyatına dəstək vermək rəsmi Moskvanın xeyrinədir. Partizan müharibəsinin başlayacağı Suriyada guruldayacaq olan silahların səsi Rusiyanın büdcəsində eşidiləcək. Bu isə ABŞ-ın neft qiyməti siyasətinin iflası deməkdir.

Onsuz da OPEC sözə baxmır. ABŞ-ın təsirinə baxmayaraq ərəb şeyxləri büdcələrinin qeydinə qalmağı daha üstün tuturlar. Ərdoğanın sözlərini qulaqlarında sırğa edən şeyxlər bu ayın sonunda yəqin ki, istehsalı azaltmaqla neftin qiymətinə bir neçə onluq dollar artım edəcəklər.

ABŞ-ın əlində olan dolların uçot dərəcəsini artırması isə bütün bunların yanında kölgədə qalacaq. Çünki artıq ABŞ-ın qarşısında dollardan imtinaya hazırlaşan 4 dünya nəhəngi var - Rusiya, Çin, İran və Türkiyə.

Deyəsən Tramın Putinə "qardaş" deməsinin sirri ortaya çıxır axı..

Amil Hacıyev
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

"Sözün varsa, gəl üzümə de" — Araz Əlizadə Orduxan Teymurxanı debata çağırdı

12:35
17.02.2018
6145
Analitika
A
Aprelin 11-də keçiriləcək prezident seçkilərinə namizəd, Azərbaycan Sosial-Demokrat Partiyasının (ASDP) sədri, Milli Məclisin deputatı Araz Əlizadə Avropa ölkələrində fəaliyyət göstərən azərbaycanlı videobloger Orduxan Teymurxan və digərlərini canlı debata çağırıb.

A.Əlizadə “Ölkə.Az”a açıqlamasında Orduxan Teymurxan və digər videoblogerlərlə birbaşa və yaxud canlı debata çıxmağa hazır olduğunu bildirib. 

“Amma bir şərtim var ki, debat canlı olmalıdır. Daha sonradan mənim fikirlərim kəsiləcək və yaxud ixtisar olunacaqsa, buna razı olmaram. Mən birbaşa yayım olan debatda istənilən şəxslə görüşməyə hazıram. Yetər ki, bu canlı olsun!”,-deyə Araz Əlizadə bildirib.

Deputat qeyd edib ki, son günlər internet vasitəsilə özlərini “qəhrəman” hesab edən videoblogerlərin Azərbaycan əleyhinə qarayaxma kampaniyası aparması insanlarda ikrah hissi yaradır:

“Mən nə Orduxanı, nə də digərlərini tanımıram. Amma eşidirəm ki, onlar prezidentliyə namizəd olan şəxsləri təhqir etməyə çalışırlar. Bilirsiniz, mən köhnə Bakılıyam. Biz Bakılıların da bir adəti vardı. Cavan vaxtı küçədə futbol oynaya bilməyən uşaqları qapıya qoyurdular. Qapıda dayanan həmin uşaqlar topu buraxan zaman deyirdik ki, yerə yıxıl, adın çıxsın. Digər tərəfdən isə məhəllədə döyülən qorxaq uşaqlar küçənin o biri başına qaçıb söyüş söyürdülər. Hamı da onlara qorxaq kimi baxaraq, fikir vermirdi. İndi Avropada gizlənən bu uşaqlar da mənim haqqımda nə deyirsə, hər bir söyüşlərini onların ailə üzvlərinin ünvanına göndərirəm. Sosial şəbəkələrdə mənim haqqımda nə mənfi fikirlər yazılırsa, onlara bir cavabım var: Əgər kişisənsə, gəl, üzümə de! Çünki gedib xaricdən nə isə yazanda, ona cavab verilə bilmir. Ümumiyyətlə, bu adamlar mücərrəd və qorxaq insanlardır. Mən onlara necə cavab verim? Bir daha deyirəm ki, mən köhnə Bakılyam. Bizdə adət budur ki, kişi sözünü kişinin üzünə deyər. Əgər onlar türklər demişdən, erkək olsaydılar, sözü gəlib üzümə deyib layiqli cavablarını alardılar. İş yerim və yaşadığım ünvan hamıya məlumdur. Əgər sözləri varsa, buyurub gəlsinlər, üzümə desinlər. Yoxsa ki, qaçıb xarici ölkədən söyüş söymək kişilikdən uzaq hərəkətdir”. 

Zaur Əziz
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
1

Belarus tranziti Baltikyanı ölkələri tərk edir — ANALİTİKA

Belarus tranziti Baltikyanı ölkələri tərk edir
18:03
06.01.2018
3184
Analitika
A
Ötən ilin avqust ayında Rusiya prezidenti Vladimir Putin Kalininqradda ölkənin şimal-qərb nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı ilə bağlı keçirilən müşavirədə Belarusun neft şirkətlərinin üzərinə yerli neft məhsullarını Rusiya limanlarından, xüsusilə Ust-Luqa və Sankt-Peterburq limanları vasitəsilə ixrac etmək öhdəliyinin qoyulmasını təklif edib.

"Ölkə.Az" "Reporta"-a istinadən xəbər verir ki,  V.Putin bununla bağlı bəyanatında təklfini belə izah edib:

"Belarusun neft emalı zavodlarında bizim neftimiz emal olunur (orada başqa ölkələrin nefti yoxdur və çətin ki, bundan sonra da olsun), bu səbəbdən bunu vahid çərçivə halına salmaq lazımdır. Bizim neftimiz bilavasitə öz infrastrukturumuza bağlı olmalıdır”.

Rusiya prezidentinin bəyanatına Baltikyanı ölkələr dərhal reaksiya verib. Litvanın baş naziri Saulyus Skvernyalis bildirib ki, Belarus neft məhsullarının Rusiya limanları və Rusiya dəmir yolları vasitəsilə ixracı Belarus üçün əlverişsiz və təhlükəlidir. S.Skvernyalis qeyd edib ki, Rusiya limanları qışda donur və bu iqlim şəraiti neft məhsullarının daşınması üçün təhlükəli və həssas məsələdir. Litva baş nazirinin fikrincə, şərq dövlətlərinin rəhbərləri tez-tez iqtisadi maraqları nəzərdə tutmayan siyasi qərarlar qəbul edirlər. O, Litva siyasətçilərini Belarus yüklərinin Litva dəmir yolları vasitəsilə Klaypeda limanına tədarükünün davam etdirilməsini təmin etməyə çağırıb.

Lakin baş nazirin çağırışı qəzet yazılarından kənara çıxmayıb. Artıq 2017-ci ilin sonunda Belarus neft tranzitinin istiqamətinin dəyişməsi prosesi başlayıb: Belarus neft məhsullarının ilk 72 min tonu Baltikyanı ölkələrdən deyil, Rusiya vasitəsilə ixrac olunub.

Ötən ilin 8 dekabrında "Belneftxim” konsernin sədri İqor Lyaşenko bildirib ki, Belarus və Rusiya əlverişli şəraitin yaranacağı təqdirdə, 2018-ci ildə Rusiya limanları vasitəsilə ixrac həcminin 1 milyon tona çatdırılmasını razılaşdırıb.

Bu iqdisadi baxımdan əsaslandırılmış qərardırmı?

Qərb analitiklərinin fikrincə, nəqlin istiqamətinin dəyişdirilməsi Belarus neft emalı zavodları üçün ziyanlı olacaq. Çünki Ust-Luqa, Primorsk və Rusiyanın Leninqrad vilayətinin digər limanları Belarus neft emalı zavodlarından ən azı 800 kilometr aralıda yerləşir. Bu isə Ventspils, Riqa və Klaypeda limanları ilə müqayisədə kifayət qədər uzaqdır. Bunun nəticəsi kimi, nəql qiymətləri Baltikyanı ölkələrdən fərqli olaraq dəfələrlə çoxdur. 2017-ci ilə qədər Belarus neft məhsullarının hər bir tonunun Baltikyanı ölkələr vasitəsilə ixracı 6-8 dollara başa gəlirdisə, Rusiya vasitəsilə bu rəqəm 12-18 dollar təşkil edib.

Lakin Rusiya tarif rejiminə elə dəyişikliklər etdi ki, Belarusa artıq yükləri Baltikyanı ölkələr vasitəsilə deyil, Rusiya limanlarından ixrac etmək sərfəli oldu. Əvvəl Rusiya Dəmir Yolları yükdaşıma tariflərinə 25% endirim tətbiq edirdisə, sonra bu rəqəm 50%-ə çatdırıldı, hazırda isə kompleks tariflər tətbiq olunur.

Belarusun neft məhsullarına tətbiq olunan güzəştli şərtlər yüklərin Baltikyanı ölkələrdən deyil, məhz Rusiya limanları vasitəsilə daşınmasını daha əlverişli edib.

Nəql üçün vaxt itkisi ilə bağlı Rusiya maliyyə eksperti İqor Yuşkov bildirib ki, əgər bu, yekun gəlirə təsir göstərmirsə, nəqlin müddəti əhəmiyyətli deyil: "Əsas məsələ aparılan bütün əməliyyatlardan sonra hesabda nə qədər pulun qalmasıdır. Əgər Rusiya marşrutundan istifadə zamanı Baltikyanı ölkələrlə müqayisədə vəsait daha çox qalırsa, təbii ki, məhz Rusiya limanları seçiləcək. Bunun hansı müddətə başa gəlməsi isə elə də əhəmiyyətli deyil.”

İqor Lyaşenko

Nəticə etibarilə 2018-ci ildə Rusiya vasitəsilə daşınan neft məhsullarının həcminin 12 dəfə artırılması planlaşdırılır, ekspertlərin hesablamalarına görə, beş il sonra Belarusun neft nəqlinin əsas hissəsi Baltikyanı ölkələrdən yan keçəcək.

Bu qərarın siyasi məqamları nədən ibarətdir?

Vladimir Putinin avqust bəyanatından sonra Belarus KİV-lərində Baltikyanı ölkələrin limanlarının loqistika baxımından müəyyən müstəvidə daha rəqabətədavamlı olacağı barədə qeydlər yer alıb. Rusiyalı ekspertlərin bu məsələyə münasibəti özünü çox ləngitməyib: Belarusun Rusiya neftini hansı şərtlərlə əldə etdiyi kimi, vacib bir məsələni də unutmaq olmaz.

"Xam neftin Belarusa tədarükü məsələsini tranzitin hansı limanlar vasitəsilə həyata keçirilməsi ilə tam şəkildə əlaqələndirmək mümkündür. Xatırladım ki, Belarusun xeyrinə misli görünməmiş qərar qəbul edilib: Bu 20 milyon ton neft ixrac etmək hüququ verməklə yanaşı, "rekreasiya fəaliyyətinə" daha 6 milyon ayırmasını təmin edir. Bu səbəbdən, belaruslar riyazi hesablamalar apararaq onlara nəyinsə sərf etmədiyini deyərkən onu da unutmalı deyillər ki, bu şərtlər əsasında Belarusa tədarük bizə də sərf etmir. Bununla belə, biz bunu edirik”, - deyə Rusiya Milli Enerji Təhlükəsizliyi Fondunun rəhbəri Konstantin Simonov bildirib.

Konstantin Simonov

Sonda qeyd edək ki, Baltikyanı ölkələrdə 2017-ci ildə daha da şiddətlənən Qərbə və NATO-ya meyilli əhval-ruhiyyə öz "bəhrəsini verdi". Litva və Latviya Rusiyanın iştirakı ilə həyata keçirilən bütün iri strateji layihələrdən məhrum oldular, Rusiya bazarlarına çıxışı və Rusiyadan olan nəql imkanlarını itirdilər. İndi isə Belarus vasitəsilə həyata keçirilən tədarük imkanları da əllərindən çıxmaqdadır.

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA