Terror hücumları indi qrup səviyyəsindən fərdi səviyyəyə düşüb, bu isə terror aktlarını asanlaşdırır — Türkiyəli araşdırmaçı alimin şərhi

Terror hücumları indi qrup səviyyəsindən fərdi səviyyəyə düşüb, bu isə terror aktlarını asanlaşdırır
13:28
07.11.2017
2031
Analitika
A
ABŞ-da baş verən son terror hadisələri, Səudiyyə Ərəbistandakı həbslər və helikopter qəzasında bir şahzadə və yüksək vəzifəli şəxslərin ölümü, ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki siyasəti və Türkiyənin "Yeni Dünya Nizamı"ndakı mövqeyi ilə bağlı Ölkə.Az-ın suallarını araşdırmacı alim, Hakan Kıyıcı cavablandırıb:

Araşdırmacı alim öncə ABŞ-da son zamanlarda baş verən hücumlara münasibət bildirib:

"ABŞ ötən həftə iki dəfə terror hücumlarına məruz qaldı. Bir həftə öncə Manhettendə baş verən hadisəni həyata keçirən şəxsin 7 ildir ABŞ-da yaşayan 29 yaşındakı özbek əsilli Seyfulla Saipov olduğu məlum oldu. İki gün əvvəl kilsəyə edilən son hücum isə 26 yaşındakı David Patrick Kelley tərəfindən edilib. Bu təcavüzkar profillərin ən vacib məqamları hücumları gerçəkləşdirən şəxslərin "Tənha Qurd" strategiyası ilə hərəkət etməsidir. Bu səbəbdən də onlar təhlükəsizlik və kəşfiyyat xidmətlərinin təhlükəsizlik radarına düşməyiblər. Bu iki hücumun ən maraqlı hissəsi ondan ibarətdir ki, ilk hücumu edən şəxsin İŞİD adına bu hərəkət etdiyi ortaya çıxıb, ikinci hücumun niyə baş verdiyi hələ aydın deyil. Ancaq ikinci hücumu edən şəxs Hərbi hava qüvvələrindən işdən çıxarıldıqdan sonra 2009-2013-cü illərdə "İncil" məktəbində müəllimlik edib, bu da təcavüzkarın həddindən artıq xristian baxışlara malik olduğunu göstərir. Bu iki hücumun terrorizm baxımından ən əhəmiyyətli göstəricisi terror hücumlarının indi qrup səviyyəsindən fərdi səviyyəyə qədər aşağı düşməsi və fərdi şəxsiyyətlərin terrorist hücumların asanlaşdırılmasında rol oynayacağıdır. Bu iki hücumun bənzərləri Avropada da yaşana bilər. Sonrakı dövrlərdə sağçı və radikal qruplar, belə hücumları fərdi səviyyələrə endirmək, təhlükəsizlik, Kəşfiyyat Xidmətləri radarlarından asanlıqla qaçmaq üçün belə hücumlar etmək istəyəcəklər. Bundan əlavə, terror hücumları edənlərin profillərinə baxdığımız zaman 24-29 yaşlı təcavüzkarların sayının dünyada artmaqda olduğu görüləcəkdir. Türkiyədəki terror təşkilatlarına baxdığımızda, terrorçuların bu yaş qrupunda olduğu təyin olunub. Buna görə gələcək hücumların qarşısını almaq üçün yaş qrupları, sosial status və ailə kökləri birlikdə qiymətləndirilməlidir.

"Yeni Dünya Nizamı", Səudiyyə Ərəbistanı, ABŞ və Türkiyənin bu Nizamda harada yer almasını təhlil etmək üçün Obamanın Doktrinasına baxmaq faydalıdır deyən araşdırmaçı alim, bildirib ki, Obama 2001-ci il Əfqanıstan, 2003-cü il İraq müdaxiləsi və 2008-ci il Beynəlxalq İqtisadi Böhranın Avropanı sarsıtdığı və dünyada bir anda ən yüksək səviyyədə anti-amerikanizm olduğu dönəmdə prezident seçildi:

"Göründüyü kimi, Obama administrasiyası ABŞ-ın uzun müddət iqtisadi və siyasi baxımdan qlobal liderliyini saxlaya bilməyəcəyini anladı. 2007-ci ildə Münhen Təhlükəsizlik Zirvəsində, Vladimir Putinin ABŞ-ın liderliyindəki beynəlxalq münasibətlərin dəyişməsi təklifi 1 il sonra Çin və Almaniya tərəfindən dəstəkləndi. Çünki Hərbi və siyasi cəhətdən zəifləyən ABŞ-ın nizamlayıcı funksiyalarını bu ölkələr öz üzərlərinə götürməyə başladı. Obama iqtidarı ən azından öz hegemonluğunu qorumaq və hərbi varlığını davam etdirmək üçün Yaxın Şərq, Mərkəzi və Cənubi Asiyada yerli müttəfiqlərlə əlaqəni gücləndirdi, onlara silah və pul yardımları etdi. Beləliklə, ABŞ Almaniya, Rusiya və Çin kimi aktyorların yerli güclərlə əlaqəyə girməsini əngəlləmiş oldu. Trump bu siyasətin son tətbiqedicisidir. ABŞ hərbi qüvvələrini bölgədən çəkdikcə özünə yaxın olan qüvvələrin bölgədə fəaliyyətə keçməsinə çalışır. Suriyadakı kürdləri, İraqdakı şiələri və Səudiyyə Ərəbistandakı Səud sülaləsini dəstəkləyərək, digər güclərin regionda fəallaşmasını əngəlləmiş olur. Çünki qısa zamanda ABŞ-ın yenidən böyük güc ola bilməsi bu yerli aktyorların həyatda qalmasına bağlıdır. Bu səbəbdən Birləşmiş Ştatlar bu yerli qrupları silahlandırır və siyasi dəstək verir. Səudiyyə Ərəbistandakı son baş verən hadisələr də bunu sübut edir".

Səudiyyə Ərəbistandakı son baş verən hadisələrə toxunan Hakan Kıyıcı qeyd edib ki, baş verən helikopter qəzası daha çox Korrupsiya Komissiyasının qurulması və Mülayim İslam ifadələri, Səud krallığının yenilənmə səyini göstərməkdədir, ancaq bu səy ayrıca Səud ailəsinin irəliləyən dövrlərdə də taxtda qala bilməsi üçün ABŞ-dan asılı olacağını deməyə əsas verir:

"Bu səbəblə bu son baş verənləri Trampın Səudiyyə Ərəbistanına son səfəri ilə əlaqələndirmək lazımdır".

Türkiyənin "Yeni Dünya Nizamı"ndakı mövqeyinə gəldikdə isə araşdırmaçı alim bildirdi ki, Türkiyə bu "Yeni Dünya Nizamı" içərisində özünə yeni siyasi sahələr açmaq məcburiyyətindədir:

"Ötən il Türkiyədəki terror hücumları və uğursuz hakimiyyət çevrilişinə cəhd təşəbbüsü Türkiyəni daxili siyasətə önəm verməyə məcbur etdi. 2011-ci il Suriyadakı vətəndaş müharibəsindən sonra ölkədəki terror hücumları daha da artmağa başladı. Hücumların çoxunun Suriyadan gələn və ya orda PKK və ya İŞİD tərəfindən yetişdirilmiş şəxslər tərəfindən reallaşdırılması Türkiyəni "Fırat Qalxanı" əməliyyatlarını başlamağa məcbur etdi və əməliyyat nəticəsində Gaziantep, Kilis, Mersin və Urfa bölgəsi üçün bir terror qalxanı yaradılmış oldu. İdlib əməliyyatı isə bu qarşıya qoyulan məqsədin ikinci mərhələsidir.

Ancaq bu əməliyyatları reallaşdırarkən Türkiyə ən əhəmiyyətli müttəfiqi olan ABŞ tərəfindən tənqidlərə məruz qaldı. ABŞ Türkiyənin terror təşkilatı kimi tanıdığı PKK, YPG və FETÖ/PDY-yə siyasi və hərbi dəstək verməyə davam edir. Çünki ABŞ Türkiyənin bölgədə fəallığını nəzərə alıb, rəsmi Ankaranın daxili siyasətə önəm verməsini və başının daxili çəkişmələrə qarışmasını istəyir. ABŞ bilir ki, Türkiyə xaricə siyasətə önəm verməsə o çox rahat şəkildə Suriya və İraqda özünə yaxın qüvvələrin bölgədə yaşamasını və güclənməsini təşil edə biləcək. Son zamanlar ABŞ səfiri ilə Türkiyə höküməti arasında yaşanan böhran FETÖ/PDY üzvlərinin Türkiyəyə təslim edilməməsi və ABŞ-ın hələ də PKK-nı silahlandırmasından qaynaqlanır. Türkiyənin qlobal ölçüdə düşündürən əsas məsələ İŞİD-ə qoşulub və onlar tərəfində döyüşmüş şəxslərlə yanaşı, PKK və MLKP tərəfindən döyüşmüş şəxslərin ölkəyə dönməsidir.  Türkiyədə yaxın günlərdə terrorçularla bir sırada döyüşən şəxslərin özlərinə yeni radikal qruplar tapıb, yenidən terror aktları törəcəyi mütləqdir. Bu mümkün hücumlar isə Türkiyənin qlobal səviyyədə təsirinin azaldılmasına yönəldiləcək".

Səxavət Məmməd
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

"Ermənilər bir başqa millətə şərəf və ləyaqət dərsi keçir" — Zahid Oruc

14:24
10.02.2019
1332
Analitika
A
"Yunanıstanın Baş naziri Aleksis Siprasın Ankaraya özünün dediyi kimi, 4-cü tarixi səfəri yeni Ermənistan hakimiyyətini çox məyus edib".

"Ölkə.Az" xəbər verir ki, bu fikirləri millət vəkili Zahid Oruc Türkiyə və Yunanıstan arasında baş verən istiləşmənin Ermənistana təsirini şərh edərkən deyib.

O bildirib ki, bir vaxtlar İrəvanın rəsmi şəxslərinin Afinaya səfər edərək, yunan tərəfinə “əbədi düşmənləri”nə qarşı vahid cəbhədə vuruşmağı təklif etməsi yaddaşlardan silinməyib.

"Keçmiş hakim partiyanın-respublikaçıların danışan dili, indi siyasi arxaik materiala çevrilən Eduard Şarmazanovun iki il öncə yunanlı parlament sədri Nikolas Vusisə açıqca təklif etdiyi “Türkiyənin qonşularına qarşı apardığı müstəmləkəçilik siyasətini birgə durdurmaq lazımdır və bundan ötrü bütün işbirliklərinə hazırdılar” bəyanatı hamının yaxşı yadındadır. Əslində gətirdiyimiz bircə misal göstərir ki, on illər ərzində Eçmiədzinlə yunan poplarını bir-biri ilə qardaşlaşdıranlar üçün ayrı bir siyasi dünyagörüş heç vaxt gündəmdə olmayıb".

Zahid Orucun sözlərinə görə, indi Kipr və Egey dənizi ətrafında özun on illər boyu davam edən savaşların mirasını real siyasətin yeminə çevirməyin faydasını görməyən qalstuksuz lider Sipras üçün Türkiyə ilə gərginlik heç bir cəhətdən faydalı deyil: "Üzücü dərin iqdisadi böhrana son qoymaq gərəkdir.O biri yandan ABŞın çətiri altında mini NATO layihəsi ilə regionda mühüm siyasi təşəbbüslər də Ankara iə sinxronlaşdırmanı tələb edir.Xatırladaq ki, İsrail və İordaniya kimi ölkələri Avroatlantika dünyası ilə daha yaxın hərbi alyansda tutmağı hədəfləyən Vaşinqton sözügedən strategiyanı məhz indi masaya yatırıb və xeyli maliyyə-enerji resurslarını ora yönəldib.Yunan tərəfi Türkiyənin “Avropa Birliyi”ndə lobbiçisinə çevrilmək adı ilə bir neçə məqsədi eyni anda əldə tutmağa çalışır.Yəni, Ankaradan müəyyən ucuz kreditlər qazanılsa, o cümlədən, Rusiyanın sərt sanksiyalar altında üzünü Avrasiyaya çevirdiyi “türk axını” layihəsindən bəhrənilə bilsə, dənizdəki və havadakı Türkiyə ilə dil tapmaq xeyli asanlaşar, yunan sol hökumətinin nəfəsliyi bir qədər genişlənərdi".

Millət vəkili baş verən bu hadisələrə Ermənistan cəmiyyətinin reaksiyasını birmənalı saymır: "

Bəs, İrəvan nədən narahatdır və erməni ekspert camiəsi nə üçün Afina əleyhinə sərt ittihamlar yağdırır? Gerçəkdənmi qədim ellin yurdunun varisləri öz xarici siyasətlərini Paşinyanla uzlaşdırmaq öhdəliyini götürüblər?

Sosial media seqmentində müşahidə olunan mənzərə “yunan xalqının çəkməli olduğu qırmızı xətt”ə köklənib.Yəni, bu boyda tarixi məğlubiyyətlər və qırğınlardan sonra keçmişi unudaraq dövlət maraqlarını üstün tutanları az qala xəyanətkar adalandırmağa hazrdılar.

Erməni bloqosfer dünyası bir başqa millətə şərəf və ləyaqət dərsi keçir, türklərlə barışa gedənləri qətiyyətlə pisləyirlər. 

80 milyonluq Türkiyənin Avrasiya məkanındakı yerini qiymətləndirmədən, onun Rusiya ilə son illər yaxınlaşan hərbi-siyasi əlaqələrinə dərin qiymət vermədən geopolitikanın yedəyində gedən adamlar Yunanıstanın səngər qazaraq, daim Türkiyə ilə bir nömrəli döyüş vəziyyətində olmasını arzulayırlar. Halbuki, İrəvanın hava məkanı Moskvanın əlindədir. Üstəlik, Rusiya incirlikdəki NATO bazalarının hər bir hərəkətini cənub cinahı üçün təhlükə kimi səciyyləndirir və Yaxın Şərq ətrafında heç kəsə getmədiyi güzəştləri türk lideri Ərdoğana təklif edir.

Bəli, Putin Şərqi yaxşı tanıyır və o, Qərbin toqquşdurub ayrımağa çalışdığı iki imperiya varisinin ən azı qarşıdırmasını arzulamadığı açıq nümayiş etdirir.

Ermənistanın yeni hökuməti Afinadan qəzəbli olmaq əvəzinə daha fərqli bir siyasətlə necə qazana biləcəyini doğrudanmı görmür?Paşinyana inqilabın birinci ildönümünə qədər nəyin bahasına olursa olsun Avropaya çıxış yolları lazımdır.Gerçək tranzit, hava və su əraziləri əldə etmədən hər növbəti erməni iqtidarı ənənəvi siyasətə dönməyə məhkum qalacaqdır. Koçaryan, Sarkisyan rejiminin çöküşünün səbəblərini həm də burada axtarmaq lazımdır.Ona görə də demokratik Ermənistanı Türkiyə ilə münasibətləri qurmadan əldə etmək sadəcə xülyadır.

Paşinyan günlər öncə verdiyi müsahibədə ölkəsinin ərazisindən boru kəmərlərinin keçməsi arzusunu dilə gətirmişdi.İlk baxışda, bu coğrafiya bilgisizliyindən əziyyət çəkən adamın siyasi-iqtisadi təcridolmadan xilas üçün hansı psixoloji duruma gəlib çatdıqlarının göstəricisidir.Ona görə Yunanıstandakı 100 minlik erməni icmasına göndərilən gizli diplomatik tapşırıqları bir kənara tullayıb və yüzillik keçmişin girovluğundan xilas olub cəsarətli addımlar atmaq lazımdır.Təkcə erməni liberal-demokratiyasının taleyi deyil, eləcə də bütöv bir millətin təhlükəsizliyi məhz bundan asılıdr.

Bəli, Parisdə, Berlində və ümumən Avropa Birliyində hazırda Türkiyə əleyhinə böyük qəsd planları oynanılır.Ərdoğanın zatən heç vaxt sakit günü olmayıb.Amma İrəvan üçün Ankara və Afina arasında “Troya atı”na çevrilmək səfsəfəsinə birdəfəlik vida deyilməlidir".

Zahid Oruc xüsusi olaraq vurğulayıb ki, dövlətlərin bir nömərli xarici siyasət vəzifəsi dostlarının sayını artırmaqdır: 

"Elə o üzdən Ərdoğan bütün qonşularını nəzərə alıb son görüşündə uca kürsüdən deyirdi ki, “bizim məqsədimiz düşmən” qazanmaq deyil”!

İrəvana öldürülməkdən qorxmadan bu sözləri deyə biləcək şəxsiyyətlər lazımdır!"

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Ekspert: "Radikal müxalifətçilərin daha bir cəhdi fiaskoya uğradı"

Ekspert:
20:29
31.01.2019
1182
Analitika
A
Yanvarın 19-da keçmiş "Məhsul" stadionunda keçirilən mitinqə guya on minlərlə insanın gəldiyini iddia edən radikal müxalifət qruplarının 12 gündən sonra Məmməd Əmin Rəsuızadə kimi tarixi şəxsiyyətin abidəsi önünə cəmi 200-300 adam çıxarda bilməsi müəyyən suallar doğurur.

"Ölkə.Az" bunu trend-ə açıqlamasında "Bakı xəbər" qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Aydın Quliyev deyib.

O bildirib ki, "Məhsul" meydanına toplaşdığı iddia edilən o "on minlərlə" insanın M.Ə.Rəsulzadənin abidəsi önünə gəlməməsi bir çox həqiqətləri ortaya qoyur: "Bəs həmin insanlar Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin anım mərasimində niyə görünmədi? "Milli Şura", Müsavat, AXCP, AXP və sair kimi gurultulu adlar altında təqdim olunan radikalların sosial bazası budurmu? Yanvarın 19-da dünyaya car çəkdilər ki, hökumət qüvvələri guya mane olmasaydı, meydana daha böyük kütlələr cəlb olunacaqdı. Abidənin ziyarət yerində çox az sayda polis işçilərinin olması növbəti sualı ortaya qoyur: bu dəfə o "milyonlar"ın abidə önünə gəlişinə kim və nə mane oldu? Bu da faktdır ki, neçə gündür radikalların sosial şəbəkə fəallarının abidənin önünə yürüşlə bağlı çağırışlarının nəticəsi sadəcə fiaskodan ibarət oldu".

A.Quliyev qeyd edib ki, son "abidə tədbiri"nin ən uğursuz görüntülərindən biri özlərini bütün hallarda ən aparıcı lider kimi tanıtmaq istəyənlərin tədbir yerinə hər birinin beş-on nəfərlə gəlməsidir: "Başqa müstəvilərdə gen-bol danışılan "xalqın dəstəyi" kimi iddialar deyilən miskin görüntülərin qarşısında tam ifşa olunur. Radikalların real sosial baza baxımından belə miskin və zəif görünməsi əvvəldən məlum idi və Azərbaycanın indiki vəziyyətində radikal müxalifətin kütləvi sosial bazaya söykənə bilməsinin mümkünsüzlüyünü bütün realist və obyektiv dairələr qeyd ediblər".

Ekspert bildirib ki, maraqlı tərəflərdən biri də radikalların Məhəmməd Əmin Rəsulzadə kimi istiqlalçı tarixi şəxsiyyətlərimizin böyük xatirəsini və irsini siyasi məqsədlərin icra üsuluna çevirməsi və nəticədə böyük şəxsiyyətin adına uyğun olmayan anım tədbiri keçirməsidir:

"Bu fakt təsdiqləyir ki, Azərbaycanın istiqlal tarixinin simvollarının siyasi inhisara alınması cəhdlərinin heç bir perspektivi yoxdur. Onu da nəzərə alaq ki, Azərbaycanın istiqlal tarixinin ayrı-ayrı simvol və hadisələrinin əbədiləşdirilməsində hakimiyyət xüsusilə son dövrlərdə ardıcıl tədbirlər həyata keçirib, Prezident İlham Əliyev 2018-ci ili "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ili" elan edib və bu siyasət artıq sistemli dövlət siyasəti halını alıb. Bu halda cəmiyyətdə haqlı suallar yaranır ki, istiqlalçı şəxsiyyətlərin xatirəsi ilə bağlı dövlət yüksək səviyyədə mühüm tədbirlər keçirdiyi halda, radikal siyasi dairələrin bu iddiasının kökü nədir? Radikal dairələr uyğun olmayan belə zəif tədbirlərlə əslində Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin böyük adını kölgə altına salmış olurlar".

A.Quliyev vurğulayıb ki, maraqlı olan başqa bir nüans da var. Radikallar Prezidentin illərdən bəri həyata keçirdiyi sosial müdafiə tədbirlərini də özlərinin son vaxtlar göstərmək istədikləri fəalıq cəhdlərinin nəticəsi kimi təqdim etməyə çalışırlar: "Guya onların ardınca gedən "on minlərlə" kütlənin "təzyiqi və qorxusu" altında hökumət geniş sosial müdafiə tədbirləri həyata keçirir. Halbuki yanvarın 19-dakı aksiyaya qədər Prezident minlərlə məcburi köçkün və şəhid ailəsini mənzil, maşın, birdəfəlik yardım və sairlə təmin etmişdi. Radikallarin 2-3 min iştirakçısı olan aksiyasından asılı olmayaraq tədbirlər davam etdirilir. Digər tərəfdən, abidə önünə gəlmiş 200-300 nəfərlik dəstə hansı sosial sifarişin və ya sosial tələbatın daşıyıcısı sayıla bilər?".

Ekspert bildirib ki, M.Ə.Rəsulzadənin abidəsi önündəki tədbir radikal cərəyanlar və dəstələrin Azərbaycan mühitində perspektivsiz olduğunu və cəmiyyətin bu cərəyanlardan mümkün qədər uzaq dayanmaq istədiyini bir daha göstərdi: "Bu hadisə Şəhidlər xiyabanını siyasiləşdirmək cəhdinin uğursuz olmasından sonra radikalların daha bir ümummilli simvolu siyasiləşdirmək cəhdinin fiaskosu kimi qəbul edilə bilər".

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA