"Türkiyə dövlətçiliyi ciddi sınaq qarşısındadır" — Politoloq

17:28
17.08.2016
3081
Siyasət
A

Türkiyə Rusiyaya "İncirlik" aviabazasından istifadə etməsinə icazə verə bilər

Bunu Rusiyanın Federasiya Şurasının beynəlxalq işlər üzrə komitəsinin üzvü İqor Morozov deyib. Onun sözlərinə görə, Türkiyə Suriyada antiterror əməliyyatlarının aparılması üçün Rusiyanın Hərbi-Kosmik Qüvvələrinə “İncirlik” aviabazasından istifadə etməsinə icazə verə bilər.

İqor Morozov bildirib ki, demək olmaz ki, Rusiyanın "İncirliyə" ehtiyacı var, lakin bu cür qərar Türkiyənin terrorçulara qarşı mübarizədə Rusiya ilə əməkdaşlığa sözdə yox, əməldə hazır olması kimi səciyyələndirmək olar.

Son zamanlar Türkiyə ilə Qərb arasında söz dueli getdikcə qızışır. Türkiyə bu addımı atarsa nələr baş verə bilər?

Türkiyə-Rusiya və ABŞ-Türkiyə münasibətləri barədə politoloq Qabil Hüseynli Ölkə.Az-a danışıb:

"Böyük mütəfəkkirlərdən biri demişdir ki, "Rusiyanı ağılla dərk etmək olmaz". Hazırda Rusiyanın hərəkətlərini ağılla dərk etmək, məntiqlə yozmaq çox çətindir. Rusiya hərbi təyyarələri İranın Həmadan hərbi bazasında yerləşdirilib. Rusiya Xəzər dənizində təlimlər keçdikdən sonra Azərbaycana yaxın bir ərazidən Suriyanı raket atəşinə tutmaq fikrinə düşüb. Əsas hədəf də Hələb şəhəridir. Hələbdə Suriya Azadlıq Ordusunun qoşunları yerləşir. Demək ola ki, İŞİD-çilər Hələbdə yox dərəcəsindədir. Rusiya həm də Aralıq dənizinə hərbi armada göndərib və oradan da Suriyanı raket atəşinə tutub. Rusiyalı ekspertlərin bir çoxusu bildirir ki, bu bombardmanlar bir növ yeni silahların sınaqdan çıxardılmasıdır. Digət tərəfdən Rusiyanın keçirdiyi hərbi əməliyyatlar Bəşər Əsəd rejimini möhkəmləndirmək və Suriyanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi məqsədi güdür.

Rusiya ambisiyalarını həyata keçirmək üçün bütün vasitələrdən istifadə edir və ona da nail olur. Bu məsələdə ən təhlükəli məqam "İncirlik" hərbi hava bazasıdır. "İncirlik" NATO-nun hərbi bazasıdır. Oranı NATO icarəyə götürüb, ancaq orada olan mühəndis qurğuları, texnika, hər şey ABŞ-a məxsusdur. "İncirlik" bazasının qorunmasını da ABŞ həyata keçirir. Bunun müqabilində də, Türkiyəyə icarə haqqı verirlər. Bəzən Türkiyə hərbi hava qüvvələri bu bazadan istifadə edir. "İncirlik" strateji bir bazadır. Həmin bazada ABŞ-ın atom bombaları yerləşdirilib. "İncirlik" hərbi bazasını Rusiya yalnız havadan müşahidə edə bilir. Rusiyanın "İncirlik" hərbi bazasına buraxılması çox qeyri-adi, ciddi beynəlxalq rezonans doğura biləcək hadisə olar.

Orada təkcə söhbət bazadan istifadədən getmir. Burada həm də ABŞ hərbi hava qüvvələrinin prestiji məsələsi ortaya qoyulur. ABŞ üçün Türkiyənin, İraqın və Suriyanın bir hissəsini kəsib kürd dövləti yaradıb, orada "İncirlik"dən də böyük baza tikməsi vaxt aparsa da, çətin bir iş deyil. Türkiyə bu tip qərarları necə qəbul edir, anlamaq olmur. Türkiyədə bu tip qərarlar, yəni bütöv xalqın gücünə, mənafeyinə toxunan qərarlar bir şəxsin iki dodağının arasından çıxan sözə bağlıdırsa, bu hansı demokratiyaya uyğudur, nə də insan haqlarına. Türkiyədə baş verən son dəyişikliklər sırf Ərdoğanın iradəsi ilə həyata keçirilir. Bunun Türkiyə konstitusiyasına, hakimiyyət bölgüsü prinsipinə uyğun olduğu qənaətində deyiləm. Əgər NATO üzvü olan bir ölkə, NATO-nun strateji obyektlərindən birinə, NATO-nun bir nömrəli düşmənini buraxmaq istəyirsə, bu artıq bütün qırmızı xəttləri ötüb keçməkdir.

Bu həm də, Türkiyə dövlətçiliyini ciddi sınaqlara məruz qoymaqdır. ABŞ kinli bir dövlətdir. ABŞ ona edilən yaxşılığı da unutmur, pisliyi də unutmur. "İncirlik" hərbi bazasına Rusiya hərbi təyyarələrinin buraxılması hərbi qarşıdurmaya səbəb ola bilər. Bu məsələlərdə ABŞ-ın asta səslə danışmasına baxmaq düzgün deyil. ABŞ qəzəblənsə istənilən dövləti məhv edər. NATO üzvü olan Türkiyə də hələ ki, Rusiyadan bir şey əldə edə bilməsə də, sadacə Putinlə görüşməsi ilə bu hərəkəti edirsə bu çox təəccübləndiricidir.

Ərdoğan Putini Suriyada əli qana batmış adam, Bəşər Əsədi xalqına qarşı soyqırım siyasəti həyata keçirmiş bir adam adlandırırdı. Düzdür, bu siyasətdir, siyasətdə dəyişiklik ola bilər, ancaq bu qədər sürətlə dəyişiklik lüzumsuzdur. Türkiyəni kəskin sınaq qarşısında qoymaq düzgün deyil. Bu addım Rusiyanın bölgədə möhkəmlənməsinə səbəb olacaq. Bununla da Rusiya Yaxın Şərqdə nəzarəti ələ keçirəcək. Rusları bu qədər yaxına buraxmaq olmaz. Rusların güclənməsi xatirinə kimlərsə düşünürsə ABŞ zəifləyəcək, bu tamamilə yanlış hesablamadır".

Səxavət Məmməd
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

“Türk Şurası Avropa Birliyi kimi güclü bir təşkilata çevrilə bilər” — Deputat

“Türk Şurası Avropa Birliyi kimi güclü bir təşkilata çevrilə bilər”
15:03
Bu gün
487
Siyasət
A
“Dünyada gedən prosesləri təhlil etdikdə, belə bir qənaətə gəlmək olar ki, gələcəkdə Türk dilli ölkələrin əməkdaşlığı daha da möhkəmlənərək, perspektiv də Avropa Birliyi kimi güclü söz sahibi olan təşkilata çevrilə bilə”.

Bunu “Ölkə.Az”a açıqlamasında deputat Nəsib Məhəməliyev Türk Şurasının Bakıda keçirilən növbəti Dövlət Başçıları Zirvə toplantısını şərh edərkən deyib.

Onun sözlərinə görə, Türk Şurasının Bakıda keçirilən toplantısı çox mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

“Bu toplantı dünyada və bölgəmizdə mürəkkəb bir proseslərin baş verdiyi bir məqamda keçirilir. Belə bir məqamda Türkdilli ölkələrin bir araya gələrək bölgədə və beynəlxalq aləmdə baş verənləri müzakirə edib, siyasətlərini buna uyğun qaydada müəyyənləşdirməsi, bir-birini beynəlxalq arenada dəstəkləməsi, ölkələr arasında hərtərfli əlaqələri daha da sıxlaşdırması baxımdan mühüm əhəmiyyət kəsb edir”,- deyə deputat bildirib.

Sammitlə bağlı bəzi məqamlara diqqət çəkən deputat bildirib ki, “Birincisi, Türkiyənin terrorçuluğa qarşı apardığı mübarizə ərəfəsində qardaş ölkələrin bir araya gələrək dəstək vermələrinin əhəmiyyəti olduqca böyükdür. İkincisi, Avropa parlamentində Türkiyənin əleyhinə qətnamənin qəbul olunmasına imkan verməyən Macarıstanın baş naziri Viktor Orbanın iştirakı, sammitin nüfuzunun artması deməkdir.

Üçüncüsü, Özbəkistan prezidenti Şavkat Mirziyoyevin böyük bir nümayəndə heyəti ilə birlikdə Türk Şurasının işində iştirakı və tamhüquqlu üzvü olmasını vurğulamaq istərdim”,- deyə o, qeyd edib.

Deputat uzun illər Özbəkistan Türk Şurasının sammitlərində iştirak etməməsinin səbəblərini də açıqlayıb.

“Ancaq yeni prezident Cənab İlham Əliyevlə görüşündə səmimi, xeyirxah fikirləri ilə Azərbaycana olan münasibətini tam açıqlığı ilə ortaya qoydu. Adətən MDB dövlət başçıları, hətta Türkdilli dövlətlərin rəhbərləri belə bəzi hallarda ərazi bütövlüyümüzlə bağlı qəti fikir deməkdə ehtiyatlanırlar. Bu baxımdan cənab Mirziyoyevin qətiyyətli mövqeyi, həm ikitərəfli münasibətlərə, həm də türkdilli ölkələrin inteqrasiyasına öz töhfəsini verəcəkdir.

Respublika prezidenti İlham Əliyevin  “Valday” da və MDB Dövlət başçılarının Aşqabad sammitindəki ermənilərin iç üzünü açan tarixi çıxışı, düşünürəm ki, digər dövlət başçıları üçün də bir növ presedent yaratmışdır. Heç bir şübhə yoxdur ki, onlar İlham Əliyevin timsalında etibarlı, cəsarətli , güclü lider görürlər”, - deyə N.Məhəməliyev bildirib.

Digər bir mühüm məqama toxunan deputat deyib ki, Qazaxıstan Lideri Nursultan Nazarbayevin Türk Şurasına Fəxri Sədri seçilməsi isə hər bir azərbaycanlının qəlbinin səsidir:

“ O, əsl ağsaqqal kimi, bütün səviyyələrdə prinsipiallıq göstərərək Azərbaycanın mövqeyini dəstəkləmişdir. İstər Kollektiv Təhlükəsizlik Müqavilə Təşkilatının, istər Gömrük, istər Avrasiya İttifaqında, düşmən Ermənistan rəhbərliyinin destruktiv fəaliyyətini açıq təndiq edərək, onları Ermənistan rəhbərlərini aşağılamaqdan belə çəkinməyərək, Azərbaycanın haqlı mövqeyini dəstəkləmişdir.

Ona görə də hesab edirəm ki, Türk Şurasına üzv ölkələr əlaqələrini daha da möhkəmlətməli və ciddi bir quruma çevrilməlidir. Azərbaycanın bu məsələdə üzərinə müstəsna rol düşür və ölkələr arasında bir körpü rolunu oynayır. Perspektiv də Türk Şurası Avropa İttifaqı kimi güclü bir təşkilata  çevrilməsi üçün böyük imkanlar mövcuddur”- deputat deyib.

Mürtəza

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Bakıda Türk Şurasının VII Zirvə Görüşü keçirilib — YENİLƏNİB

Bakıda Türk Şurasının VII Zirvə Görüşü keçirilib
14:25
Bu gün
574
Siyasət
A
Oktyabrın 15-də Bakıda Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının VII Zirvə Görüşü keçirilib.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Zirvə Görüşünü açaraq dövlət və hökumət başçılarını salamlayıb.

Sonra Qırğız Respublikasının Prezidenti Sooronbay Jeenbekov çıxış edib. Prezident çıxışında Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasına sədrliyin Azərbaycana keçdiyini deyib.

Prezident İlham Əliyev Zirvə Görüşündə çıxış edib.

Sonra dövlət başçısı “Türk dünyasının Ali Ordeni”ni Qazaxıstan Respublikasının birinci Prezidenti, Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının fəxri sədri Nursultan Nazarbayevə təqdim edib.

Zirvə Görüşündə Qazaxıstan Respublikasının birinci Prezidenti Nursultan Nazarbayev, Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Özbəkistan Respublikasının Prezidenti Şavkat Mirziyoyev, Macarıstanın Baş Naziri Viktor Orban, Türkmənistan Baş Nazirinin müavini Purli Aqamuradov, Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının Baş katibi Bağdad Amreyev çıxış ediblər.

Sonra növbəti Zirvə Görüşünün Türkiyə Respublikasında keçirilməsi qərara alınıb.

Daha sonra sənədlərin imzalanması mərasimi olub.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının VII Zirvə Görüşünə yekun vurub.

***

Bu gün Bakıda Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının (Türk Şurası) VII Zirvə Görüşü keçirilir.

"Ölkə.Az" xəbər verir ki, Zirvə Görüşündə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Qazaxıstanın birinci Prezidenti, Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının fəxri sədri Nursultan Nazarbayev, Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev, Qırğız Respublikasının Prezidenti Sooronbay Jeenbekov və Macarıstanın Baş Naziri Viktor Orban iştirak edəcəklər.

Qeyd edək ki, Türk Şurası türkdilli ölkələr arasında hərtərəfli əməkdaşlığa yardım edən beynəlxalq hökumətlərarası təşkilatdır. Təşkilat türkdilli ölkələrin dövlət başçılarının 3 oktyabr 2009-cu il tarixində Naxçıvan şəhərində keçirilən Zirvə görüşündə imzalanmış Naxçıvan Sazişinə əsasən yaradılıb. Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Türkiyə təşkilatın təsisçi üzvləridir.

Bu yaxınlarda Özbəkistan Türk Şurasına üzv olmaq barədə qərar qəbul edib.

Macarıstan isə təşkilatda müşahidəçi statusundadır.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA