“Uşaqlara verilən yuxu dərmanları ziyandı” — NEVROPATOLOQ VALİDEYNLƏRƏ SƏSLƏNDİ

“Uşaqlara verilən yuxu dərmanları ziyandı”
23:47
13.01.2018
2108
Maraqlı
A
Hazırda demək olar ki, əksər uşaqlarda yuxu pozuntusu hallarına tez-tez rast gəlinir. Xüsusilə körpə və azyaşlı uşaqlarda bu, özünü daha çox büruzə verir. Hətta elə uşaqlar olur ki, gecələr oyaq qalır, oynayır, yeyir, içir, səhər açılanda isə yuxuya gedir və axşam saatlarına qədər yatır. Təbii ki, bu hal valideynlərə yaratdığı çətinliklə bərabər, uşaqların özlərinin sağlamlığına da ciddi şəkildə zərər verir. Çünki gecə yuxusu uşaqlar üçün xüsusilə əhəmiyyətlidir və böyümə hormonlarının ifrazı məhz gecə saatlarında daha çox baş verir. Bəs görəsən niyə körpələr gecə ilə gündüzü səhv salır? Bu problemlərin yaranma səbəbləri hansılardır? Bu cür hallarda dərman preparatlarının qəbulu məqbuldurmu?

“Ölkə.Az” “lent.az”a istinadən xəbər verir ki, mövzu ilə bağlı sualları nevropatoloq Rima İbadova cavablandırıb.

Rima İbadova deyir ki, uşaqlarda yuxu ilə bağlı problemlər çox zaman ortaya çıxır. Hətta onlara edilən müraciətlərin 80-90 faizi uşaqlarda yuxu problemi ilə bağlı olur: "Çox zaman onlar normal inkişaf edən uşaqlardır. Sadəcə uşağın yuxusu yoxdur deyə gəlirlər. Belə hallarda valideynlərə yuxu rejimini normallaşdırmaq üçün müəyyən qaydalar tətbiq etmələrini tövsiyə edirik. Bu, zamanla düzəlir. Digər halda isə qısa müddətli dərman müalicəsindən istifadə edirik. Qeyd edim ki, yeni doğulma dönəmindən iki yaşa qədər olan uşaqlarda gecə yuxusu kəsintilərində uşaqların Non-REM və REM yuxu fazaları hələ tam formalaşmadığına görə bir çox hallarda normal dəyərləndirilir. Bəzən uşaq gecə yatmır, gündüz yatır, yuxuda kəsintilər olur. Bu zaman bəzi valideynlər yanlışlığa yol verirlər. Uşaqda hər hansı yuxu pozuqluğu hiss edən kimi bəzi dərmanlardan istifadə etməyə tələsirlər. Bu, səhv yanaşmadır. Əgər yuxu probleminin altında başqa bir orqanik səbəb yoxdursa, 3 yaşa qədər uşaqlara bu cür dərmanlar verilməməlidir. Hətta bitki tərkibli olsa belə, uşaqlara yuxu problemini aradan qaldırmaq üçün dərman vasitələrinin verilməsi tövsiyə edilmir".

Yuxuda olan hərəkət pozuntularına diqqət

Həkimin sözlərinə görə, uşağın yuxusunda olan hərəkət pozuntularına istənilən halda diqqətlə yanaşmaq lazımdır: "Uşağın yuxuya çətin getməsi, yuxuda tez-tez hərəkət və pozisiya dəyişikliklərinin olması, ağızla nəfəs alma, enurez - gecə yataq islatma kimi hallara diqqət edilməlidir. Həmçinin gecə diş qıcırdatmalar, bruksizm dediyimiz hallara da. Bəzən bunu qurdla əlaqələndirilir. Amma bu əlamətin qurdla heç bir əlaqəsi yoxdur. Həmçinin gecə yuxuda gəzmələr, gecə yuxuda qorxmalar, sayıqlamaların olması, səhər ağız quruluğu ilə yuxudan oyanma, səhər yuxudan çətin oyanma, gün ərzində uşağın yorğun, yuxulu olması hamısı yuxu problemlərindən xəbər verə bilər. Bu problemlər parasomni dediyimiz yuxu xəstəliklərindən, eyni zamanda, ağır orqanik problemlərdən də xəbər verə bilər".

Nevropatoloq xəbərdarlıq edir ki, bir sıra epileptik sindromlar, yuxuda nitq problemləri ilə gedən bir sıra kompleks tutmalar, bəzi xoşxassəli epilepsiya sindromları və bir sıra sindromlar yuxu problemləri, yuxuda hərəkət və nitq problemləri kimi özünü göstərə bilir: "Bir sıra pediatrik sindromlar da gecə yuxuları narahatçılığı ilə özünü göstərə bilər. Ona görə də bu və ya digər dərəcədə yuxu problemi hiss etdiyiniz zaman mütləq şəkildə videoya alınmalı və həkiminiz tərəfindən dəyərləndirilməli, doğru diaqnoz qoyulduqdan sonra müvafiq müalicəyə başlanılıb-başlanılmamasına qərar verilməlidir".

Uşaqlar valideynləri ilə bərabər gec saatlara qədər yatmır

R.İbadova nisbətən böyük yaşlı uşaqlarda yuxu pozuntularının yaranma səbəblərinə də aydınlıq gətirib. O deyir ki, bu, daha çox məktəb yaşlı uşaqların telefonlardan, digər elektronik vasitələrdən istifadəsi ilə əlaqələndirilir: "Uşaqlar çox gec yatırlar və gec oyanırlar. Bu, doğru deyil. Xüsusən də orqanizmin normal fiziki aktivliyini bərpa etmək üçün gecə yuxusu vacibdir. Çünki uşaqlarda boy hormonu gecələr daha çox ifraz olunur.

Əksərən bu, valideynləri ilə bərabər gec saatlara qədər yatmayan uşaqlarda rast gəlinir. Əgər problem bundan qaynaqlanırsa, ilk növbədə, rejimi normallaşdırmaq lazımdır. Çox zaman uşaqlar bağçaya gedəndə valideynlər deyir ki, uşağın rejimi düzəldi. Çünki səhər saat 8-də dururlar, günorta normal yuxularını yatırlar, axşam da gələndə normal zamanında yatırlar. Amma ev şəraitində uşaqlar valideynlərlə bərabər gec saatlara qədər oyaq qalır, səhər də günortaya qədər yatırlar. Hətta onları saat 1-də, 2-də güclə oyadırlar. Yəni valideyn özü buna şərait yaradır. Belə olan halda əlbəttə ki, uşaqların normal yuxu rejimi formalaşmayacaq".

Yuxu problemi iki həftədən çox davam edərsə...

Mütəxəssis məsləhət görür ki, uşağın yuxusu gəlməyəndə rahatlaşdırıcı vannalardan istifadə etsinlər, duş qəbulu, təmiz hava da buna çox kömək edər: "Xüsusi diqqət etmək lazımdır ki, yuxu gəlmədiyi müddətcə yataqdan oyun yeri kimi istifadə olunmasın. Yataq oyun yeri deyil və uşaq həmin yerin yatmaq üçün olduğunu bilməlidir. O cümlədən yataq rahat və yumşaq olmalıdır, yataq otağında televizor olmamalıdır. Otağın havasını tez-tez dəyişmək lazımdır, bu, çox vacibdir. Uşaq yatmazdan qabaq ona ağır qidalar verməyin. Göstərilən bu hallarla yuxu rejimini tədricən normallaşdırmaq olar. Bunlara rəğmən yuxu problemi iki həftədən çox davam edərsə, o zaman dərman vasitələri ilə kömək etmək olar".

Nevropatoloq bildirir ki, ana südü ilə qidalandığı dönəmdə uşaq anası ilə bərabər yata bilərlər: "Çünki ana tez-tez süd verməli olduğu üçün hər dəqiqə yatağından gedib uşağı götürməsi bir az çətinlik yaradır. Amma ümumi baxımdan uşaqlar valideynlərindən ayrı yatmağa nə qədər tez öyrəşdirilsə, bir o qədər yaxşıdır".

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Sevdiyiniz insan qayğı və diqqət tələb edir... — Ulduzların proqnozları

Sevdiyiniz insan qayğı və diqqət tələb edir...
00:26
Bu gün
2391
Maraqlı
A
"Ölkə.Az" Milli.Az-a istinadən günün ulduz falını təqdim edir:

Qoç - günün ilk yarısında yaxın perspektivə yönəlmiş layihəyə başlamaq olar. Əlavə impulsdan yararlanın, enerjili çalışın. Aktiv insan təsiri bağışlayın.

Tənbəllik etməyin.

Günün ikinci yarısındakı situasiya sizdən problemlərin həllinə yaradıcı yanaşma ilə bahəm, dəqiqlik də tələb edəcək. 

Kommersiya üçün əlverişli zamandır.

Ailə üzvlərinin tələblərinə diqqətsiz qalmayın.

Buğa - günün ilk yarısında başlanan proseslər sizə sakit dövr vəd etmir.

Qarşınıza qoyduğunuz məqsədlərə çatmaq üçün yaxşıca çalışmalı, zəhmət çəkməli olacaqsınız. Nəticə isə gözləntilərinizə uyğun gəlməyə bilər.

Günün ikinci yarısında yeni layihə və ya təklif istisna deyil. Mümkün qədər səbrli, təmkinli olun. Şərikin və ya tərəfdaşın mövqelərini nəzər alın.
Axşam saatlarında qonaqlar gələ bilər. Yaxşı vaxt keçirəcəksiniz.

Əkizlər - süst və ətalətli olmayın. Maraqlı layihəyə başlamaq imkanları yaranıb. Təklifləri dərhal qəbul etməyin. Yüz ölçün, bir biçin. Mümkün variantlar arasında ən sərfəlisini və effektivini seçin.

Günün ikinci yarısında tələsməyin. Ünsiyyətdə kasadlıq müşahidə olunmayacaq. Orijinal ideyanı reallaşdıranda emosiyalara qapılmayın.

Sağlam qidalanın, rasiona fikir verin. Əks təqdirdə əhvalınız korlana bilər.

Xərçəng - kiçik risk və eksperimentlərdən qorxmayın. Nüfuzunuz, maddi durumunuz və yaxın perspektivdəki planlarınızı təhlükəyə ata biləcək addımlardan çəkinin. Yaxşı tanımadığınız insanlara etibar etməyin. 

Günün ikinci yarısında tərəfdaşlarla müttəfiqlərin sayını artırın. Maliyyə və əmlak məsələlərində anlaşılmazlıqlar yarana bilər. Sığorta, təzminat, ödəniş və s. məsələlərdə sərvaxt davranın.

Yaxınlarınızın qayığısına qalmaq söz yox, əməl tələb edir.

Şir - yaxşı imkanlar vəd edən gündür. Sərvaxt davranın, yaranan şansları dəyərləndirin. Yaşam mövqeləriniz və prioritetlərinizin əsasını aktivlik təşkil etməlidir. Bir yerdə qalsanız, işlərinizdə irəliləyişlərə nail ola bilməyəcəksiniz.

Günün ikinci yarısında bilik və bacarıqlarınızı artırın. Özünüzdən bədgüman qalmayın. Tənqidə sərt reaksiya verməyin. Bacarıqlarınızı və imkanlarınızı obyektiv dəyərləndirin. 

Axşam saatlarında gəzintiyə yollana bilərsiniz.

Qız - özünüzü pis hiss etməyəcəksiniz. Müxtəlif layihələrə başlamazdan əvvəl yaxşı düşünün. Mümkün dividendlərlə bahəm, məruz qala biləcəyiniz itkiləri dəyərləndirin.

Günün ikinci yarısında liderlik məziyyətlərinizi çəkinmədən nümayiş etdirin.

Rəqibləri üstələmək üçün obyektiv şərtlərdən maksimum istifadə edin.
Axşam saatlarını təbiət qoynunda keçirsəniz, əla olar. Yaxınlarınızla təmaslarda təmkinli, səbrli davranın. Anlaşılmazlıq yarada biləcək suallara zəmin yaratmayın.

Tərəzi - yaşananları dəqiq qiymətləndirin. Kobud səhvlərin fəsadları çox ağır ola bilər. İllüziyaların əsiri olmayın. Reallığı yanlış dəyərləndirsəniz, işlərinizdə axsamalar və ləngimələr olacaq.

Günün ikinci yarısında təriflərə aldanaraq fəaliyyət tempini aşağı salmayın uğurlar başınızı gicəlləndirməsin. Məqsədləri təftiş edin, daha yüksək səviyyəyə can atın.

Əqrəb - məqsədə doğru daha fəal hərəkət üçün yaxşı motivasiya var. Yaxın ətrafınızdakı insanların yardımlarından dəyərlənməyə çalışın. Zərurət yaranarsa, məsləhətlərə qulaq asın.

Günün ikinci yarısında intizamlı olun. Vaxtınızın qədrini bilin. Sevdiyiniz insan qayğı və diqqət tələb edir. 

Axşam saatlarında gəzintiyə çıxın.

Oxatan - günün ilk yarısı pozitiv və məhsuldar zaman vəd edir. Hadisələrin azarına kobud müdaxilə etməyin. Olayların nəzarətdən çıxmasına imkan verməyin.

Günün ikinci yarısında qayda və normalar çərçivəsindən kənara çıxmayın.

Riski gərəkli saysanız belə, qanun və normaları tapdalamayın. Yaxın ətrafınızdakı insanlarla münsibətlərdə mövqelərinizin sərhədlərini dəqiq müəyyənləşdirin. 

Axşam saatlarında kimsəyə imkan verməyin ki, sizə kobud təzyiqlər etsin.

Oğlaq - müsbət emosiyalar, xoş hadisələr vəd edən gündür. Uzun müddətdən bəri sərf etdiyiniz əməyin bəhrəsini görə biləcəksiniz. İşinizdə və şəxsi münasibətlərinizdə irəliləməyə çalışın.

Günün ikinci yarısında hər hansı tipdə və ya formada riskdən uzaq durun.

Şübhəli əməliyyatlara, fırıldaqlara qatılmayın. 

Axşam saatlarını sevdiyiniz insana sərf edin.

Dolça - rutin işlərdən usanmayın. Bu işləri sizin əvəzinizə kimsə görəsi deyil.

Əməyinizin qədrini bilin, işləri yarımçıq qoymayın. Fəaliyyətinizdə iradəli olun.

Günün ikinci yarısında emosiyalar burulğanına düşərək qarşınıza qoyduğunuz məqsədi unutmayın. Başqalarının uğurlarına paxıllıq etməyin. İrəliləyiş üçün var qüvvə ilə işləyin.

Axşam saatlarında normal istirahət edin.

Balıqlar - maddi məsələlərə xüsusi diqqət yetirin. Ödəniş qabiliyyəti və maliyyə problemlərinin həlli xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Stabillik axtarışları sizi iş yerini dəyişməyin labüdlüyü ilə bağlı fikirlərə tuş etməsin.

Günün ikinci yarısında gəlir mənbələrini artırmağa çalışın. Karyera perspektivlərini düşünün. Yaxın gələcəklə bağlı planları dəyişmək olar.

Dəyər verdiyiniz insanlara, ailə üzvlərinizə və qohumlarınıza yetərincə vaxt ayırın.

Axşam saatlarında gəzintiyə çıxmaq olar. 

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Alimlər kəhrəbanın içindən 99 milyon il əvvəl yaşamış qurbağa tapdılar — FOTOLAR

Alimlər kəhrəbanın içindən 99 milyon il əvvəl yaşamış qurbağa tapdılar
19:22
19.06.2018
5522
Maraqlı
A
Paleontoloqlar kəhrəbanın içində qurbağa qalıqları aşkar ediblər.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, araşdırmalar zamanı qurbağanın 99 milyon il əvvəl yaşadığı məlum olub. Yeni qurbağa növünə “Electrorana limoae” adlandırılıb və Myanma ərazisində aşkar edilib.

“Scientific Reports” jurnalında dərc edilən məqaləyə əsasən, Çinin geologiya universitetinin alimi Lid Sinin rəhbərliyi altında paleontoloqlar komandası bu kəşfə imza atıb.

Yeni tapıntının yaşını kəhrəbanın tərkibindəki sirkonun hesabına müəyyən etmək mümkün olub.

Tədqiqatçılar qurbağanın kəllə sümüyü və dişləri, ön pəncələri, onurğanın bir hissəsi və arxa pəncələri əldə ediblər. Qurbağa ilə yanaşı bitki qalıqları və naməlum böcək olub. Ehtimal edilir ki, qurbağa bu böcəyi yeməyə hazırlaşırmış.

Alimlərin məlumatına görə, bu fakt, qurbağaların tropik meşələrdə yaşadığına dair ən erkən faktdır.

Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA