Vəzifə və puldan imtina edən Təbəri HAQQINDA BİLMƏDİKLƏRİMİZ

Vəzifə və puldan imtina edən Təbəri HAQQINDA BİLMƏDİKLƏRİMİZ
10:30
11.07.2018
4537
Maraqlı
A
Təbəri orta əsr müsəlman alim, tarixçi və səyyahdır.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, tam adı Əbu Cəfər Məhəmməd ibn Cərir ət-Təbəri olan alim əsərlərini ərəb dilində yazıb.

Əbu Cəfər Məhəmməd ibn Cərir ibn Yezid ibn Kəsir ibn Ğalib Təbəri Təbəristanın Amul şəhərində doğulmuşdu, ulu babaları iranlı idi. 7 yaşında ikən Quranı əzbərləmiş Təbəri müqəddimat təhsilini öz şəhərində alır, sonra Rey şəhərinə gedib, biliyini təkmilləşdirir. O, Bəsrə və Kufə şəhərlərində, habelə, Misir və Şamda hədis ustadları ilə görüşür, sonra Bağdadda məskunlaşır. Təbəri tarix və təfsir elmlərində misilsiz bacarıq sahibi idi. O, hədis elmini mükəmməl bildiyindən, öz əsərlərində hədislərin analizinə də yer ayırır, hər hansı məsələ barədə irəli sürülən nəzəriyyələr içindən ən düzgün saydığı variantı əsaslandırmağa çalışırdı. Təbəri fiqh sahəsində də yeniliklər etmiş və atasının adı ilə adlandırdığı "cəririyyə" məzhəbinin əsaslarını işləyib-hazırlamışdı. Lakin cəririyyə məzhəbi digər fiqh məktəblərinin rəqabəti qarşısında davam gətirməyib, qısa müddət ərzində unuduldu.

"Təbəri tarixi" adı ilə məşhur olan kitabın bütöv adı "Tarix-ür-rüsüli vəl-müluk"dur (Peyğəmbərlərin və hökmdarların tarixi). Yəqubi tarixindən və Məsudinin "Müruc-üz-zəhəb"indən fərqli olaraq, Təbəri tarixi həcmcə daha genişdir. Müəllif kitabın əvvəlində keçmiş peyğəmbərlərin həyatı və İran şahlarının tarixi barədə məlumat verir. Daha sonra Həzrət Mühəmməd Peyğəmbərin (s) ulu əcdadları barədə qiymətli məlumatlarla rastlaşırıq. Peyğəmbərin özünün həyatı kitabda kifayət qədər ətraflı şəkildə, bütün incəlikləri ilə təsvir edilib.

Orta Əsr tarixi, xüsusən də Azərbaycan tarixi barədə bir çox məlumatı Təbərinin əsərlərindən oxuyuruq. Amma bu alim haqqında bəzi məlumatları bilmirik. Tarixçi-alim Əkbər Nəcəf Təbəri haqqında bilmədiyimiz faktları “Ölkə.Az”a danışıb.

Böyük mütəfəkkir Təbəri ağıllı, zəki, istedadlı və çoxşaxəli alim idi. Atasından miras qalan ərazini satıb, onun pulu ilə həyatını idamə etdirən, pulu qurtardıqdan sonra aylıq 10 dinar maaşla Abbasilərin türk əslli vəziri Əbül-Həsən ibn Xaqanıın uşaqlarına dərs verən alim, vəzirin dəfələrə ona qazılıq və Divani-məzalim rəisliyi kimi vəzifə təkliflərini qəbul etməmiş, hətta Abbasilərin başqa bir vəziri Abbas ibn Həsən əl-Cərcərainin xahişi ilə yazdığı “Lətif əl-kavi” adlı fiqh əsəri üçün göndərilən 1000 dinarlıq bəxşisi də rədd etmişdi.

Abbasi xəlifəsi olan Müqtəfinin (902-908) xahişi ilə bir risalə yazan Təbəriyə xəlifə qiymətli hədiyyə göndərmiş, amma alim xəlifənin hədiyyəsini də geri göndərmişdi. Xəlifə hədiyyə müqabilində ondan bir istəyini həyata keçirəcəyini şərt qoyunca, Təbəri cümə günlərində məscidlərdə maksurədən sual verilməsinin (hökmdarlar üçün məscidlərdə düzəldilmiş xüsusi qəfəs kimi yerdən) qadağan edilməsini istəmiş, xəlifə onun bu istəyini qəbul etmişdir.

Bir alim kimi ömrünü təlif və təsnif fəaliyyətləri ilə keçirən Təbəri qiraəət, təfsir, məani, hədis, fiqh və tarix sahəsində çox sayda (həm özünün, həm də tələbələrinin) əsərilərini yazıb hazırladı. Əhməd ibn Hənbəlini fəqih kimi qəbul etməyən Təbəri onun Bağdaddakı tərəfdarlarının (hənbəlilərin) qəzəbinə duş gəldi. Təbəri “İhtitat əl-fukaha” adlı əsərində Hənbəliyə yer verməyincə böyük təzyiqlərə, təhqirlərə məruz qaldı. Bəzi muhafizəkar hənbəlilər evini daşa basıb, alimə böyük əziyyətlər verdilər. Hətta öldüyündə dəfn olunmasına da izin verməyincə, qəbri öz evində qazılıb toprağa tapşırılmışdır.

Təbəri təbəriyyə adı ilə fiqhi bir məzhəbin də banisidir. Məşhur əsərinin adı “Tarix əl-rusul vəl-müluk” (Peyğəmbərlər və hökmdarlar tarixi)-dir.

Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Ən çox rast gəlinən xəstəliklərdən biri — Necə qorunaq? + FOTO

Ən çox rast gəlinən xəstəliklərdən biri
01:30
Bu gün
2022
Maraqlı
A
Bütün dünyada ən çox rast gəlinən cinsi yolla keçən xəstəliklərdən biri "Kontaqioz molyusk"dur.

"Ölkə.Az" publika.az-a istinadən bildirir ki, bu xəstəliyin simptomları dəridə, nadir halda isə ağız və cinsiyyət orqanında rast gəlinir.

Səpkiyə bənzəsə də, dəridə fərqli bir virusun səbəb olduğu qabarıqlıq yaradır. Bu xəstəliyin virusu cinsi münasibətdə, dəsmal, idman alətləri və ya döymə, gözəllik salonu kimi yerlərdə istifadə olunan alətlərlə kontaktdan sonra keçir. Bütün dünyada rast gəlinən bu xəstəlik xüsusilə uşaqlarda və gənclərdə daha tez təsir göstərir. Xəstəliyin yaratdığı səpki bir neçə həftə davam edir. Daha sonra dərinin həmin qismində tökülmə başlayır. Bu tökülməyə atopik ekzemaya sahib insanlarda daha sıx rast gəlinir. Bəzən də hər hansı bir səbəbdən immun sistemi təzyiq altında olan insanlarda bu xəstəliyin viruslarına rast gəlinir.

Bu xəstəlik dərinin membran qatında yarım sm böyüklüyündə kiçik yaralardan ibarət olur. Dəridən qabarıq, yarımkürə şəklində ortaya çıxır. Yaralar ağ və ya dəri rəngində, qübbə formasında olur. Mərkəzində çuxur və çuxurun üzərində göbək formasında çıxıntı olur.

Bəzən bu səpkilərin ətrafında quru, qırmızı qızartı əmələ gəlir. Bir insanda sadəcə bir və ya bir neçə ədəd bu yaraya rast gəlinə bilər. Az sayda insanda yara sayı 20-ə çatır.

"Kontaqioz molyusk" bəzən öz özünə sağala bilər. Yaraları isə 6-18 ay içində öz-özlüyündə yox olar. Bəzən bu müddət daha uzun ola bilər. Yaralar yox olduqdan sonra dəridə kiçik çökəkliklər qalır.

Bu xəstəliyin bir çox müalicə forması ağrılıdır.

• Kalium-hidroksid (%5-10) tərkibli, hazırladılmış və ya hazır məhlul yaraların üzərinə həkimin tövsiyə etdiyi formada tətbiq edilir.

• Yaralar sivri uclu iynə ilə deşilərək pinset vasitəsilə sıxılır. Bu metoddan əvvəl ağrıkəsici krem istifadə oluna bilər.

• Yaralar kiçik, bel formasında olan alətlə qazınaraq təmizlənə bilər.

• Yaralar müəyyən fasilələrlə azot duzu ilə dondurula bilər.

• Göz qapaqlarının üzərində yaranan yaralar daha gec sağalır. Bunun üçün oftalmoloqa müraciət etmək lazımdır.

Əgər yaraların öz-özlüyünə yox olmasını gözləyirsinizsə, bu zaman infeksiya bütün bədənə yayıla bilər.

Bu infeksiyaya yoluxan insan başqalarına, xüsusilə, öz ailə üzvlərinə keçirməmək üçün özəl dəsmal, alt paltarı və digər paltarlar istifadə etməlidir.

Xəstəlik sağalana qədər üzgüçülük, hamam, sauna kimi ictimai məkanlardan uzaq durulmalıdır.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Yardım istəməkdən utanmayın, çünki sonradan həmin insana dəstək ola bilərsiniz — Günün ulduz falı

Yardım istəməkdən utanmayın, çünki sonradan həmin insana dəstək ola bilərsiniz
01:15
Bu gün
902
Maraqlı
A
"Ölkə.Az" milli.az-a istinadən günün qoroskopunu təqdim edir:

Qoç - aktiv, bir neçə istiqamətdə eyni vaxtda çalışmağı tələb edən gündür. Qəti addım atın, görüş, danışıq və ya qərarı təxirə salmayın.

İkinci dərəcəli işlərin hamısını təxirə salaraq sizə yeni mövqeyə çıxmağa imkan verən işlə məşğul olun.

Yaxın ətrafınızdakı insanlara işlərinizdən bəhs edə bilərsiniz. Əgər situasiya sizi işdə gec saatlara qədər saxlayırsa və ya hansısa tədbirdə iştirakınız tələb olunursa, bu barədə yaxınlarınıza mütləq məlumat verin.

Perspektivi nəzərə alaraq həyatınıza yeni imkanlar və əlaqələri əlavə edin. Yardım istəməkdən utanmayın, çünki sonradan həmin insana dəstək ola bilərsiniz.

Axşam saatları alış-veriş üçün əlverişlidir.

Buğa - hisslər məntiqi üstələməsin. "Qalmaq, ya getmək?" sualına cavab verməzdən əvvəl yaxşıca düşünün. Tələskənlik etməyin, avantürizmə qapılmayın. Yaxın ətrafınızdakı insanların xətrinə dəyməyin, onlarla sərt və aqressiv davranmayın.

Alış-veriş, imici yaxşılaşdırmaq üçün əlverişli gündür.

Kimsə sizə qayğı göstərirsə, minnətdarlığı unutmayın.

Yaşam məkanınızda dəyişikliklərlə bağlı çoxdankı planı reallaşdırmaq olar.

Axşam saatlarını dostlarla keçirmək məsləhətdir.

Əkizlər - estetik seçiminiz bu gün işgüzar sahədə də özünü göstərə bilər. Tapşırıq və ya qarşıya qoyulmuş məsələnin həllində yeni, estetik vasitəni tapmaq mümkündür.

Dostlar və xüsusilə də mümkün sponsorlarla əlaqələri genişləndirin. İşdəki uğur bu gün əlaqələr və həmin əlaqələrin sayəsində alacağınız informasiyadan asılıdır.

Nəyisə dəyişmək olar. Ən azı iş yerində masanın üzərindəki əşyaların düzənini...

Xəbərlərə, başlarının həyatındakı hadisələrə, rəqiblərin düşərgəsindəki yeniliklərə diqqət və maraq artır.

İlk baxışdan uğursuz təsir bağışlayan situasiyada uğur, qəfil uduş, problemin həllində diqqət və nəvaziş izharı ola bilər.

Axşam saatlarında istrahətdən həzz alın, dincəlin.

Xərçəng - hadisələr sürətlənir, onların emosional məziyyətləri və məzmunları zənginləşir. Gərəksiz təlaş və vurnuxmaya heç bir ehtiyac yoxdur.

İstənilən şəraitdə irəliləmək, istənilən problemi çözmək olar. Ən çətin vəziyyətdə belə, özünüzü itirməyin, ruhdan düşməyin. Pozulan hüquqlarınız və tapdanan haqlarınız uğrunda mübarizə aparın. Qorxaq, müti, taleyin qəzavü-qədərinə boyun əyən insan olmayın.

Əsas işdən ayrılaraq daha vacib məsələnin həllinə ehtiyac yarana bilər. Gərəkli məlumat, informasiya, əlaqələr, sizə yardım etməyə hazır insanlar peyda olur. Bir yerdə qalmayın. Müxtəlif dövlət qurumlarına yollanmağı günün ikinci yarısına saxlayın.

Hadisələrin uğurlu axarı işlərinizdə rəvanlıq vəd edir.

Səfərdə yeni tanışlıq ola bilər.

Səhhətinizi unutmayın. Planlaşdırılmamış fəaliyyət izafi enerji itkisinə, indiyədək "yuxulu" olan ağrıların fəallaşmasına səbəb ola bilər.

Rasiona yeniliklər edə bilərsiniz.

Axşam saatlarında evlə məşğul olun. Qonaq qəbul edə bilərsiniz.

Şir - bu gün ulduzlar yaşamınızda harmonik məqamları formalaşdıracaqlar. Mühüm planlarınızı gerçəkləşdirməyə çalışın. Kreativ bacarıqları nümayiş etdirmək, həyatınızda nəyisə ciddi şəkildə dəyişmək üçün əlverişli zamandır.

Peşəkar fəaliyyətdə rəqiblərin əməllərinə diqqətlə baxın. Onlardan geri qalmamaqla kifayətlənməyin - onları üstələyin, qabaqlayın və daim irəlidə olun.

Daha effektiv, maraqlı nəticə əldə etməyin yollarını düşünün.

Gün şəxsi həyatdakı məsələlərin çözümü üçün də əlverişlidir.

Bir qədər romantik olmaq, rəğbət bəslədiyiniz insanların təqdirini qazanmaq olar.

Qız - çətin, qarışıq gün olduğundan intensiv işləmək gərəkdir. İşlər çətin, çox olacaq. Gələcəklə bağlı məqsədlərin bəlirlənməsi sərt şəraitdə, rəqiblərlə mübazirədə baş verə bilər.

Tərəfdaşlıqda yenilik istisna deyil. İşdə və şəxsi həyatda önəmli andır: seçim edin ki, yanılmayasınız.

Uğur qazanın, populyar olmağa çalışın. Qeyri-adi, gözlənilməz situasiyalar və dəyişikliklər istisna deyil.

Yaşamınıza daxil olan ünsürün qarşısını almağa çalışmayın. Stresslər sizi əsəbiləşdirməsin, qıcıqlandırmasın.

Səhhətinizə fikir verin. Çoxdan bəri təxirə saldığınız, yarımçıq qoyduğunuz işi başa vurun, ətalət və tənbəlliyi üstələyin.

Daha yaxşı görünmək və özünüzü yaxşı hiss etməyə imkan verən prosedurlara başlayın.

Tərəzi - ayın ən önəmli və mühüm günlərindən biridir. Yeni təəssüratlar və məlumatlar vəd edən işlərlə məşğul olun. Poçt qutularınızı yoxlayın. Ola bilər ki, sizə maraqlı informasiya gəlib. Yazışmalara ara verməyin.

Batinən yenidən yönlənməniz istisna deyil. Münasibətlərdə çoxdan bəri dəyişiklikləri ehtiva edən hadisə bu gün yaşana bilər.

Yaxın ətrafınızdakı insanların təsirinin ifrat həddə çatmasına imkan verməyin. Münaqişələrdən kənar durun. Mövqe və prinsiplərinizə zərbə dəymirsə, güzəştə gedin.

Axşam saatlarını dostlarla keçirmək, yaxud da dəvət aldığınız yerə yollanmaq olar.

Əqrəb - təşəbbüskar olun, çətin işlərin "qulpundan" yapışın. Belədə ətrafınızdakı insanlar sizin potensiallı, əzmkar, ən başlıcası isə işi bacaran insan olduğunuzu görəcəklər.

İndi yox, perspektivdə inkişaf edə biləcək işin ilkin mərhələsi bu gün başlanır.

Az sonra tam təfərrüatı ilə müzakirə etməyə hazırlaşdığınız məsələ ilə bağlı razılaşma əldə edin.

Qəfil məsrəflər ola bilər. Məntiqli, soyuqqanlı olun, bədxərclik etməyin.

Maddi və maliyyə məsələlərində uğur əldə edə bilərsiniz.

Tanışlıq, görüş, müzakirələr üçün uğurlu gündür.

Perspektivlər genişlənir. Şansdan mütləq yararlanın.

Oxatan - perspektivlər genişlənir. Mühüm məsələni tez və uğurla həll etmək, aranan məlumatı almaq olar. İşdən həzz almağa çalışsanız, çox ciddi sonuclara nail ola bilərsiniz.

Enerjili və uğura yönəlmiş insanlarla təmaslar qurun, əlaqələrdən yeniliklər əxz etməyə çalışın.

Mənasız və boş mübahisələrə, müzakirələrə və intriqalara qatılmayın.

Hərəkətə başlaya biləcəyiniz istiqamətlərdə gerçəkləşdirə biləcəyiniz ideyalar az deyil. Ən önəmli istiqamətlə məqsədi seçməyə kimsənin mane olmasına imkan verməyin.

Romantik planlarınız varsa, ətalətdə olmayın, hərəkətə keçin.

Sizə rəğbət bəsləyən adamın təşəbbüslə çıxış etməsinə mane olmayın.

Qonaq gedin, yaxud da evdə qonaq qəbul edin.

Oğlaq - rasional olun, işələrə, münasibətlərə orijinal yanaşın. Səlis düşünün, praqmat davranın. Qeyri-adi ideyanı reallaşdıraraq özünüzlə bahəm, yaxın ətrafınızdakı insanları da sevindirə bilərsiniz.

Ev işlərini başa vurun. Yaxın dostunuz olan insanın problemini çözməyə çalışın.

Çoxdan almaq istədiyiniz əşyaya yiyələnmək üçün məsrəfin məbləği çox ola bilər.

Şəxsi münasibətlərdə diqqət izharlarının formal nişanələrinə ehtiyac duyulur. İndi kimin daha çox yardım və dəstəyə ehtiyac duyduğunu müəyyənləşdirməyə çalışın.

Bundan asılı olaraq rolları bölüşdürün.

Dolça - yaşanan dəyişiklikləri və yaranan yeni imkanları dəyərləndirərək hisslərinizin təlatümünü anlaya bilərsiniz. Əsas planları reallaşdırmaq imkanını duyursunuzsa, xırdalıqlara və ikinci dərəcəli işlərə diqqət verməyin.

Yaxın ətrafınızdakı insanlar dərk etməlidir ki, siz yalnız işinizin maraq dairəsində çalışırsınız. Tələb və ya təzyiqdən əlahiddə halda istifadə etmək olar.

Gələcəklə bağlı məqsədlərin və maraqların üst-üstə düşəcəyi insanlar yanınızda ola bilər. Qarşıdan gələn yeniliklərin ilkin nişanələrini gözdən qaçırmamaq üçün sayıq olun.

Planların müzakirəsi, işgüzar danışıqlar və görüşlər üçün əlverişli vaxtdır.

Romantik illüziyalara qapılmayın. Vədlər və əhvalınız motivasiya, səbəb olmadan dəyişə bilər.

Balıqlar - maddi məsrəflər tələb edən planlarınız çoxdur. Gəlir mənbələrini artırmaq və daha az vaxt sərf edərək işin effektivlik səviyyəsini yüksəltməyi düşünməyin vaxtıdır. Maraqlarınızın sayı da artır. Pozitiv və neqativ təmayüllü stress az olmayacaq.

İş yerində qayda yaradın, ev işləri ilə məşğul olun. Romantik maraqlar bu gün arxa planda olmalıdır.

Qayğıya ehtiyacı olan insanlara diqqət yetirin. Axşam saatlarında istirahət edin, daxili müvazinəti bərpa edin.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA