Vəzifə və puldan imtina edən Təbəri HAQQINDA BİLMƏDİKLƏRİMİZ

Vəzifə və puldan imtina edən Təbəri HAQQINDA BİLMƏDİKLƏRİMİZ
10:30
11.07.2018
3793
Maraqlı
A
Təbəri orta əsr müsəlman alim, tarixçi və səyyahdır.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, tam adı Əbu Cəfər Məhəmməd ibn Cərir ət-Təbəri olan alim əsərlərini ərəb dilində yazıb.

Əbu Cəfər Məhəmməd ibn Cərir ibn Yezid ibn Kəsir ibn Ğalib Təbəri Təbəristanın Amul şəhərində doğulmuşdu, ulu babaları iranlı idi. 7 yaşında ikən Quranı əzbərləmiş Təbəri müqəddimat təhsilini öz şəhərində alır, sonra Rey şəhərinə gedib, biliyini təkmilləşdirir. O, Bəsrə və Kufə şəhərlərində, habelə, Misir və Şamda hədis ustadları ilə görüşür, sonra Bağdadda məskunlaşır. Təbəri tarix və təfsir elmlərində misilsiz bacarıq sahibi idi. O, hədis elmini mükəmməl bildiyindən, öz əsərlərində hədislərin analizinə də yer ayırır, hər hansı məsələ barədə irəli sürülən nəzəriyyələr içindən ən düzgün saydığı variantı əsaslandırmağa çalışırdı. Təbəri fiqh sahəsində də yeniliklər etmiş və atasının adı ilə adlandırdığı "cəririyyə" məzhəbinin əsaslarını işləyib-hazırlamışdı. Lakin cəririyyə məzhəbi digər fiqh məktəblərinin rəqabəti qarşısında davam gətirməyib, qısa müddət ərzində unuduldu.

"Təbəri tarixi" adı ilə məşhur olan kitabın bütöv adı "Tarix-ür-rüsüli vəl-müluk"dur (Peyğəmbərlərin və hökmdarların tarixi). Yəqubi tarixindən və Məsudinin "Müruc-üz-zəhəb"indən fərqli olaraq, Təbəri tarixi həcmcə daha genişdir. Müəllif kitabın əvvəlində keçmiş peyğəmbərlərin həyatı və İran şahlarının tarixi barədə məlumat verir. Daha sonra Həzrət Mühəmməd Peyğəmbərin (s) ulu əcdadları barədə qiymətli məlumatlarla rastlaşırıq. Peyğəmbərin özünün həyatı kitabda kifayət qədər ətraflı şəkildə, bütün incəlikləri ilə təsvir edilib.

Orta Əsr tarixi, xüsusən də Azərbaycan tarixi barədə bir çox məlumatı Təbərinin əsərlərindən oxuyuruq. Amma bu alim haqqında bəzi məlumatları bilmirik. Tarixçi-alim Əkbər Nəcəf Təbəri haqqında bilmədiyimiz faktları “Ölkə.Az”a danışıb.

Böyük mütəfəkkir Təbəri ağıllı, zəki, istedadlı və çoxşaxəli alim idi. Atasından miras qalan ərazini satıb, onun pulu ilə həyatını idamə etdirən, pulu qurtardıqdan sonra aylıq 10 dinar maaşla Abbasilərin türk əslli vəziri Əbül-Həsən ibn Xaqanıın uşaqlarına dərs verən alim, vəzirin dəfələrə ona qazılıq və Divani-məzalim rəisliyi kimi vəzifə təkliflərini qəbul etməmiş, hətta Abbasilərin başqa bir vəziri Abbas ibn Həsən əl-Cərcərainin xahişi ilə yazdığı “Lətif əl-kavi” adlı fiqh əsəri üçün göndərilən 1000 dinarlıq bəxşisi də rədd etmişdi.

Abbasi xəlifəsi olan Müqtəfinin (902-908) xahişi ilə bir risalə yazan Təbəriyə xəlifə qiymətli hədiyyə göndərmiş, amma alim xəlifənin hədiyyəsini də geri göndərmişdi. Xəlifə hədiyyə müqabilində ondan bir istəyini həyata keçirəcəyini şərt qoyunca, Təbəri cümə günlərində məscidlərdə maksurədən sual verilməsinin (hökmdarlar üçün məscidlərdə düzəldilmiş xüsusi qəfəs kimi yerdən) qadağan edilməsini istəmiş, xəlifə onun bu istəyini qəbul etmişdir.

Bir alim kimi ömrünü təlif və təsnif fəaliyyətləri ilə keçirən Təbəri qiraəət, təfsir, məani, hədis, fiqh və tarix sahəsində çox sayda (həm özünün, həm də tələbələrinin) əsərilərini yazıb hazırladı. Əhməd ibn Hənbəlini fəqih kimi qəbul etməyən Təbəri onun Bağdaddakı tərəfdarlarının (hənbəlilərin) qəzəbinə duş gəldi. Təbəri “İhtitat əl-fukaha” adlı əsərində Hənbəliyə yer verməyincə böyük təzyiqlərə, təhqirlərə məruz qaldı. Bəzi muhafizəkar hənbəlilər evini daşa basıb, alimə böyük əziyyətlər verdilər. Hətta öldüyündə dəfn olunmasına da izin verməyincə, qəbri öz evində qazılıb toprağa tapşırılmışdır.

Təbəri təbəriyyə adı ilə fiqhi bir məzhəbin də banisidir. Məşhur əsərinin adı “Tarix əl-rusul vəl-müluk” (Peyğəmbərlər və hökmdarlar tarixi)-dir.

Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Alimlərdən dünyanı qorxudan xəbərdarlıq: “Hər an Günəş fırtınası ola bilər”

Alimlərdən dünyanı qorxudan xəbərdarlıq: “Hər an Günəş fırtınası ola bilər”
13:33
Bu gün
760
Maraqlı
A
Alimlər Günəş ilə bağlı qorxunc açıqlama veriblər.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, ingilis mütəxəssislər günəş fırtınalarının artacağını və yüksək sürətli radioaktiv hissələrin Dünyadakı elektrik sistemləri və rabitəni məhv edəcəyini bildiriblər.

İngiltərənin Kosmik Agentliyi və alman alimlər kosmosa yeni sistem göndərərək daha dəqiq nəticələr ala biləcəklər. Alimlər  “Günəş fırtınalarının bizə təsir etməsi an məsələsidir” açıqlamasını veriblər.

Avropa Kosmik Agentliyi bir neçə günə yeni layihəyə başlayır. Layihə Günəşdəki fırtına və partlayışlarla bağlıdır.

“Kosmosa göndəriləcək yeni sistem alimlərin və millətlərin gələcəkdəki Günəş fırtınaları və partlayışlara qarşı tədbir görməyimizi nəzərdə tutur”, - deyə açıqlama verilib.


Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Aşura günü baş verən 10 ÖNƏMLİ HADİSƏ

Aşura günü baş verən 10 ÖNƏMLİ HADİSƏ
12:41
Bu gün
1406
Maraqlı
A
Aşura günü Məhərrəm ayının 10-cu günüdür. Aşura gününün Tanrı dərgahında xüsusi bir yeri var.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, Aşura günü Cənabi Haqq on peyğəmbərinə 10 qabiliyyət verib. Bu günlərdə oruc tutmaq çox fəzilətlidir.

Fəcr Surəsinin ikinci ayəsində deyilir “On gecəyə and olsun”.

Bəzi təfsirçilər isə bu on gecənin Məhərrəm ayında Aşuraya qədər olan gecələr olduğunu bildirir.

Yuxarıda da dediyimiz kimi Aşura günü Allah on peyğəmbərinə 10 qabiliyyət verib:

1.Həzrəti Musa Aşura günündə dənizi yararaq keçmiş, fironun ordusu isə sulara qərq olmuşdu.

2.Nuh Peyğəmbərin gəmisi Cudi dağına çatmışdır.

3.Həzrəti Yunus balığın qarnından Aşura günü xilas olub.

4.Adəmin tövbəsi Aşura günü qəbul edilib.

5.Həzrəti Yusifi qardaşlarının atdığı quyudan Aşura günü çıxarıblar.​

6.İsa peyğəmbər Aşura günü anadan olub və Aşura günü də qeybə çəkilib.

7.Davud peyğəmbərin tövbəsi də bu gün qəbul edilib.

8.İbrahim peyğəmbərin oğlu İsmayıl Aşura günü anadan olub.


9.Yaqub peyğəmbərin Yusifə olan həsrətinə görə tutulan gözləri Aşura günü açılıb.

10.Eyyub peyğəmbər ağır xəstəlikdən müalicə olunub.

Həzrəti Aişənin dediyinə görə əvvəllər Kəbənin örtüyünü Aşura günü dəyişiblər.

Məhərrəm ayı və Aşura günü xristianlar və yəhudilər tərəfindən də müqəddəs sayılırdı. Peyğəmbər Mədinəyə hicrət edəndə oradakı yəhudilərin oruc tutduğunu görüb və  nə orucu olduğunu soruşub.

Yəhudilərin cavabı belə olub:

“Bu gün Allahın Musanı düşmənlərdən xilas etdiyi, fironu boğdurduğu gündür. Musa isə şükür olaraq bu gün oruc tutmuşdu”.

Bundan sonra Məhəmməd Aşura günü oruc tutulmasını əmr edib.

Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA