Xalq artisti olmayan — XALQIN ARTİSTLƏRİ

Xalq artisti olmayan
12:10
03.02.2017
7886
Mədəniyyət
A
Fəxri ad məsələsi hər zaman sənət adamlarının yaralı yeri olub. Elə bu səbəbdən də bir çox hallarda aralarında fəxri ada görə qısqanclıqlar, narazılıqlar, hətta küsülülüklər də olub. Halbuki fəxri adı sənətçilərə özləri vermir.

Məsələn, elə sənətkarlar var ki, insanlar onların xalq artisti olduqlarını düşünürlər. Halbuki onlardan bəziləri nəinki xalq artisti, heç əməkdar artist də olmayıblar.

"Ölkə.Az" xalq artisti olmayan xalqın artistləriylə bağlı yazını (birinci hissə) təqdim edir. 

Fazil Salayev

1931-ci ilin sentyabrında, Bakıda İdris kişinin ailəsində dünyaya gəlib. Əslən Cənubi Azərbaycandan olan Fazilin aktyorluqdan əvvəl rəssamlığa böyük marağı varmış və hətta Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Məktəbini də əla qiymətlərlə bitirib. Fazil Salayev Yasamal rayonunda yerləşən 31 nömrəli məktəbdə rəsm dərsi də keçib. Bir maraqlı faktı da qeyd etmək yerinə düşər ki, Salayev xalq artisti, Bəşir Səfəroğlunun qızı Afaq Bəşirqızının orta məktəbdə rəsm müəllimi olub.

Fazil Salayev daha çox kinodakı epizodik obrazlardan tanınsa da, bu sahədə debütü 32 yaşında olmuşdu. Qəribədir ki, heç bir fəxri adı olmayan aktyor heç vaxt bundan narazılıq etmir. Sənət yoldaşları deyirlər ki, o, özünə qarşı haqsızlığa yalnız bir formada cavab verirdi-çıxıb getməklə. Elə "Azdrama"da oynadığı rəngarəng obrazların dəyərləndirilmədiyini görüncə, "Muskomediya"ya pənah aparması da sənət yoldaşlarının dediklərini təsdiqləmiş olur.

Məşhur aktyora haqsızlıq edən təkcə sənətini dəyərləndirməyənlər deyildi. Nə qədər pafoslu səslənsə də, həyatın özü də sanki sənətkara qarşı amansız idi. Təsəvvür edin, aktyor 1978-ci il iyunun 20-də kiçik qızı Ofeliyanın doğum günündə vəfat edir. 

Fazil Salayevin fəxri ad almamasıyla, daha doğrusu fəxri adıyla bağlı ən maraqlı fikirləri isə şühbəsiz ki, xalq artisti Yaşar Nuri söyləyib:

"İndiyə qədər də onun adını bilmirlər, amma obrazlarını tanıyırlar, o, "filan roldakı aktyor" kimi yaddaşlarda qalıb. Heç bir fəxri adı olmayan Salayevin fəxri adı "filan aktyor" idi. "Muskomediya"da bir tamaşada montyoru oynayırdı. Guya çaydanı düzəldəndə tok vurur bunu, ölür. Zal onun "ölməyinə" iki dəqiqə əl çaldı. Fazil hərtərəfli istedad idi, amma bəxt, tale, alın yazısı... Onun "Şərikli çörək" filmində çörək yediyi epizod xəlvət çəkilib. Mahmudbəyov operatoru çağırıb ki, bu kadrı xəlvət çək. Amma yenə də şans... O filmə görə hamı dövlət mükafatı aldı, Fazil almadı".

Hüseynağa Hadıyev

Məşhur müğənni, "Dan ulduzu" instrumental ansamblının solisti olmuş Hüseynağa Hadıyev də fəxri adı olmayan sənətkarlardandır. 1946-cı ildə Bakıda anadan olan Hüseynağanın anası Törə xanım Cəfər Cabbarlının böyük qardaşı Hüseynqulunun qızı idi. 

Yeri gəlmişkən, qeyd etmək yerinə düşər ki, Hüseynağa Hadıyevin "Dan ulduzu"na cəlb olunmasının iki səbəbkarı olub. Bunlardan biri Tədris Teatrının direktoru Rizvan Ələsgərov, digəri isə tarzən, xalq artisti Zamiq Əliyevdir. Məhz Z.Əliyev "Dan ulduzu"nun bədii rəhbəri Gülarə Əliyevaya belə bir istedad tanıdığı barədə məlumat verir.

Nə qədər qəribə olsa da, Hadıyevin ali musiqi təhsili olmayıb. Təsəvvür edirsinizmi? 

Hadıyevlə bağlı deyirlər ki, geyim tərzi, xüsusən də saç düzümü bir qədər fərqli olduğundan, onun televiziyaya çıxmağına əngəllər varmış. Amma o, efirdə görünmək üçün heç vaxt zahiri görünüşündə dəyişiklik etməyib.

Görünür, hələ gənclik illərindən "yuxarılarla" yola getməyən sənətkar elə bu səbəbdən də bu dünyanı fəxri adsız-Hüseynağa Hadıyev kimi tərk etdi. Nə qədər acı olsa da, Hadıyev dünyasını dəyişdiyi ərəfələrdə həyatındakı hər iki qadın-həm Sveta, həm də Gülya ondan imtina etmişdilər. Elə 1994-cü ilin yanvarında vərəm dispanserində dünyasını dəyişəndə də bu qadınlardan heç biri onun meyitinə sahib çıxmadı.

Səməndər Rzayev

Səməndər Rzayev isə Hüseynağa Hadıyev və Fazil Salayevdən fərqli olaraq fəxri ad alıb-əməkdar artist olub. Deyilənlərə inansaq, sənətkarın filmlərə çəkilməsini əngəlləmək istəyən xeyli insanlar olub. Onların bəziləri Rzayevin sənət yoldaşları, bir çoxları isə səlahiyyətli şəxslər imiş. Sənət yoldaşlarının dediyinə görə, Səməndər heç vaxt özü üçün kiməsə xahiş etməzmiş, çox qürurluymuş. Əksər hallarda isə ona qarşı edilən haqsızlıqların heyfini öz canından çıxarmış, demək olar ki, hər gün spirtli içki qəbul edərmiş. Elə sənətkarın ölümünə səbəb də içki olub. 1986-cı ilin 27 martında Rzayev sonuncu tamaşasına da içkili vəziyyətdə çıxır və tamaşadan sonra dünyasını dəyişir.

Akif İslamzadə

Akif İslamzadə 1948-ci ildə Bakıda, xanəndə Sara Qədimovanın ailəsində anadan olub. Sənətkarla bağlı yetərincə maraqlı bir məqam var. Belə ki, o, 1992-1993-cü illərdə Bakı şəhəri baş Mədəniyyət İdarəsinin rəisi olub. Yəni, İslamzadə 1992-93-cü illərdə mədəniyyət nazirinin müavini statusunda bir şəxs olub. Ancaq maraqlıdır ki, özünün xalq artisti adını alması üçün heç nə etməyib. Sənətkarın müsahibələrinin birində fəxri adla bağlı dediklərindən: 

"Mənə elə gəlir ki, Akif İslamzadədən yaxşı fəxri ad yoxdur. Əlimdə elə imkanlar olub ki, fəxri adı özüm özüm üçün yaza bilərdim. Amma istəməmişəm. Mənə həmişə "xalq artisti" və "Hacı" deyə müraciət ediblər, halbuki, bu adların heç birini almamışam".

Ceyhun Mirzəyev

Ceyhun Mirzəyev 1946-cı ildə anadan olanda milis işçisi olan atası Cəmil kişinin 48 yaşı vardı. Ümumiyyətlə, Ceyhun Mirzəyev haqda belə bir deyim var-tez alışdı, tez söndü. Məsələn, çoxları Mirzəyevin ilk rolunun "Ögey ana"dakı İsmayıl olduğunu düşünür. Əslində isə onun ilk rolu 1955-ci ilə təsadüf edir. Belə ki, o, "Görüş" filmində Şıxəlinin oğlu obrazını canlandırmışdı. "Ögey ana" filmi isə 1958-ci ildə lentə alınıb. Bir sənətkar üçün bundan böyük xoşbəxtlik düşünmək belə çətindir. 12 yaşına qədər "Görüş" və "Ögey ana" kimi iki filmdə rol almaq və bu rollardan biri 59 ildən sonra da xatırlanır, sevilir. 

C.Mirzəyevin də sağlığında xeyli bədxahları olub. Hətta rejissoru və baş rol ifaçısı olduğu "Fəryad" filminin çəkilişləri zamanı ona qarşı sui-qəsd hazırlanıbmış, amma xoşbəxtlikdən baş tutmayıb. Sənətkar 1993-cü ilin 5 mart tarixində ürək tutmasından vəfat edib və Yasamal qəbiristanlığında dəfn olunub. Yəqin ki, sonuncu cümlədən sonra Mirzəyevin fəxri ad almaması haqda geniş yazmaq yersiz olardı. 

Məmmədsadıq Nuriyev

Məmmədsadıq Nuriyev Bakının "Sovetski" adlanan məhəlləsində 1919-cu ildə anadan olub. İndi çoxları onu xalq artisti Yaşar Nurinin atası kimi tanısa da, M.Nuriyev də dövrünün məşhur aktyorlarından olub. Təkcə "Uşaqlığın son gecəsi" filmindəki Davud obrazı bu sənətkarı xatırlamağa imkan verir. "Vücud" ləqəbli aktyorun özəlliklərindən biri bu idi ki, o həm dram, həm də komediyanı eyni səviyyədə oynaya bilirdi. O da sənətə erkən yaşlarında gəlmişdi. Belə ki, Nuriyev artıq Teatr Məktəbində oxuyarkan birinci kursun əvvəllərində Milli Dram Teatrının tamaşalarında çıxış edirdi.

1975-ci ilin 22 martında dünyadan köçən bu aktyorun da heç bir fəxri adı olmayıb. Onu baməzə, ünsiyyətcil, heç kimlə konflikti olmayan insan kimi xarakterizə edirlər. Yəni, Məmmədsadıq Nuriyevin fəxri ad almamasının səbəbi kimi rəhbər şəxslərlə, yaxud sənət yoldaşlarıyla intriqasının olduğunu göstərmək, yanlış olardı. 


Hazırladı: İntiqam VALEHOĞLU
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

İsveçrəli məktəblilərə Azərbaycan rəqsləri öyrədilir

İsveçrəli məktəblilərə Azərbaycan rəqsləri öyrədilir
22:10
23.07.2019
372
Mədəniyyət
A
İsveçrədə yaşayan soydaşlarımız bu ölkənin ictimai və mədəni həyatında həyata keçirilən inteqrasiya səciyyəli tədbir və layihələrdə fəal iştirak etməyə çalışırlar. Bu layihələrdən biri də miqrantların mədəniyyətinin təbliğ olunması ilə bağlıdır.

“Ölkə.Az” Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinə istinadən xəbər verir ki, artıq 3 ildir Aargau bölgəsinin Miqrasiya və İnteqrasiya Departamentinin maliyyə dəstəyi ilə həyata keçirilən layihə məktəblərdə təqdim olunur.

Layihənin rəhbəri İsveçrədəki Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin rəhbəri Qasım Nəsirovdur.

Q.Nəsirov bildirib ki, əsas məqsəd məktəbliləri ölkədəki miqrantların mədəniyyətləri ilə tanış etmək, onlara inteqrasiya barədə məlumat verməkdir. Layihə çərçivəsində məktəblilərə Azərbaycan rəqsləri də öyrədilir. Bunun üçün “Qarabağ” Azərbaycan məktəbinin müəllimi Gülnarə Axundova layihədə iştirak etməyə dəvət edilib. Üç ildir ki, G.Axundova isveçrəli uşaqlara milli rəqslərimizi öyrədir.

Qeyd edək ki, bu yaxınlarda Aargauda 16 yaşlı 100 məktəblinin iştirakı ilə təqdim olunan Azərbaycan rəqsləri böyük maraqla qarşılanıb.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Dar cığırla hər gün çığırışa-çığırışa məktəbə gedib-gələrdik — Arif Babayevin AĞDAM XATİRƏLƏRİ

Dar cığırla hər gün çığırışa-çığırışa məktəbə gedib-gələrdik
15:40
23.07.2019
887
Mədəniyyət
A
“Mən and içmişəm, torpaqlarımız düşmən tapdağından azad olunan gün dizlərimi yerə qoyub, dizin-dizin Qarabağa, qapıma gedəcəyəm”.

Bu sözləri Xalq artisti Arif Babayev “Ölkə.Az”a Ağdam haqqında danışarkən bildirib. 

Xalq artisti deyib ki, geridə qalan 26 il onun üçün çox ağır keçib:

"Həmişə ümid etmişəm ki, Qarabağ qayıdacaq. Millətimiz şad- xürrəm o torpaqlara dönəcək. İnşallah, o ümidlə də yaşayırıq. Qarabağ yaralı yerimizdir. Qarabağ bütün millətin vətənidir. Təkcə mənim, onun deyil, hamının vətənidir. Ağdam mənim üçün də çox əziz yerdir. Böyüyüb başa çatdığım torpaqdı. Onun nisgili mənim hər zaman ürəyimdədir".

Ustad sənətkar artisti münaqişənin tezliklə həllini tapacağına ümid etdiyini dilə gətirib:

"Bizim güclü ordumuz  var, gecə-gündüz çalışan Prezidentimiz, Birinci vitse prezidentimiz - Mehriban xanımımız var. İnanıram ki, onların müdrik siyasəti sayəsində münaqişə tezliklə həllini tapacaq. Biz yenə öz torpaqlarımıza sahib olacağıq.  Əlavə qüvvələr mane olmasa, biz daha da irəli gedəcəyik. Görürsünüz ki, dost dediklərimiz birdə görürsən düşmən çıxır”. 

Əməkdaşımızın “Ağdamlı günlərinizi yada salıb, kövrəlirsiniz?”-sualına xalq artisti kövrələrək cavab verib:

“Vallah elə kövrəlirəm, elə kövrəlirəm, heç təsəvvür edə bilməzsiniz. O torpaqda doğulasan, böyüyəsən –indi gedib görə bilmirəm, o doğma yerlərimə həsrət qalmışam. Tez-tez uşaqlıq illərimi yada salıram, arada cavanlıq illərim gözümün qarşısına gəlir. O üzümlük bağları, bağçamızın ağacları - hamısını xatırlayıram. Xəyallarımda bir-bir ağacları sayıram, deyirəm, bax, orada armud ağacı vardı, hasarın dibindəki heyva agacı görəsən bar verir? Hər gün dar cığırla çığırışa-çığırışa məktəbə gedib-gələrdik. Düşünürəm, görəsən o yerlər necə oldu? Ağdamın hər yeri, nöqtəsinə kimi yadımdadı.  Mən yuxularımda, xəyallarımda hər gün  Ağdama qayıdıram.

Bir dəfə mənə o torpaqların videosunu göstərdilər, iki mərtəbəli evimiz vardı, darmadağın edilmişdi. Evdi, həyətdi bunlar boş şeylərdi mənim üçün, əsas torpaqlarımız qayıtsın. Torpaq hər şeydən əzizdir. Deyirlər “Ana qucağı hər şeydən əzizdir” mən deyırəm ki, torpaq hamısından əzizdir”.

Xatırladaq ki, Ağdam 1992 ci il 23 iyulda ermənilər tərəfindən işğal olunub.

Vüsalə Balayeva
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA