NASA tədqiqat üçün kosmosa siçan göndərdi

Ölkə.az xarici KİV-ə istinadla xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, kosmosdakı mikroqravitasiya canlıların sümük sağlamlığına ciddi təsir göstərə bilər.

Araşdırmaya görə, BKS-də 37 gün qalan siçanların bud sümüyü nahiyəsində iri miqyaslı dəliklərin əmələ gəldiyi müəyyən edilib. Bununla belə, eyni siçanların onurğa sümüklərində oxşar təsirlər müşahidə edilməyib. Alimlər bunun bədəndəki ağırlıq daşıyan sümüklərin mikroqravitasiyada daha çox zədələndiyini göstərdiyini bildirirlər.

Mütəxəssislər bildirir ki, "İkiayaqlı insanlar üçün onurğa, yuxarı bədəni daşıyan vacib bir bölgə olarkən, dördayaqlı siçanlarda eyni funksiyanı yerinə yetirmir. Buna görə də, yer üzündə ağırlıq daşıyan sümüklərin kosmosda daha çox zərər görməsi ehtimal edilir."

Kosmos radiasiyası sümük itkisinə təsir etmir

Əvvəlcə sümük itkisi kosmos radiasiyasına və ya sistematik bir faktora bağlı olduğu düşünülürdü, lakin yeni tapıntılar bu hipotezi dəstəkləmir. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, əgər radiasiyanın əsas səbəb olduğu sübuta yetirilmiş olsaydı, bütün sümüklərdə bərabər səviyyədə bir pozulma baş verməli idi. Lakin əldə edilən məlumatlar sümük itkisinə daha spesifik sahələrdə rast gəlinməsini göstərir.

Tədqiqatı aparan biomühəndis Rukmani Cahill "Mikro yer çəkimində, normalda ağırlıq daşıyan sümüklər kifayət qədər təzyiqə məruz qalmadığı üçün istifadə olunmadıqlarından zədələnə bilər." dedi.

Astronavtlar üçün ciddi risk yaradır

NASA-nın məlumatlarına görə, insanlar kosmosda hər ay ortalama olaraq 1 faiz və ya daha çox sümük yoğunluğu itirirlər. Bu göstərici yer üzündəki osteoporoz xəstəliyindən 10 dəfə daha sürətli bir itkiyə işarə edir. Bu vəziyyət, uzunmüddətli kosmik səyahətlər zamanı astronavtların sümük sağlamlığını ciddi şəkildə təhlükəyə ata bilər.

Alimlər bildirirlər ki, sadəcə pəhriz dəyişiklikləri kifayət etməyə bilər, buna görə də astronavtların kosmosda əzələ və sümüklərini işlədəcək məşqlərə fokuslanmaları vacibdir. NASA gələcək kosmik missiyalarda sümük itkisini qarşısını almağa yönəlmiş yeni araşdırmalar aparmağı planlaşdırır.

Bu tədqiqat "PLOS ONE" elm jurnalı ilə nəşr olunub.

Həmidə İbrahimova