KORONAVİRUSA YOLUXANLARIN SAYI - CANLI STATİSTİKA

Çürük meyvələrin zərərləri: qablaşdırma problemi, sahibkarların səhlənkarlığı

Çürük meyvələrin zərərləri: qablaşdırma problemi, sahibkarların səhlənkarlığı
18:54
25.08.2019
7742
Maraqlı
A
Meyvələri müxtəlif şəraitdə xeyli müddət saxlamaq mümkündür. Lakin bəzən meyvələrin çürüməsinin qarşısını almaq olmur. Bununla belə, çürük meyvələri yeyənlər də olur. Hətta çürüyən meyvənin sağlamlığa xeyirli olduğunu iddia edənlər də var.

Mövzu ilə bağlı Oxu.Az-a açıqlama verən tibb elmləri doktoru, həkim Adil Qeybulla çürümüş meyvələri yeməyin insan sağlamlığına düşünüləndən də çox zərərli olduğunu bildirib:

"Çox vaxt insanlar meyvələrin çürüməsinə əhəmiyyət vermədən onu yeyirlər. Təbii ki, bütün meyvələrdə çürümə olur. Düzü, bu elə də ciddi qəbul olunmur. Amma çürümüş meyvələrin dadı dəyişir, həmçinin onlarda müxtəlif zərərli maddələr inkişaf edə bilər. Bu da daha çox qaraciyər toksikinə təsir göstərir. Ona görə də meyvələrin çürüyən hissələrini yemək olmaz.

Ümumiyyətlə, meyvənin tam sağlam olmasına, doğrayan zaman onun rənginə, yumşalmasına, dadının dəyişməsinə diqqət etmək lazımdır".

A.Qeybulla özünə su, maye toplaya bilən meyvələrdən zəhərlənmə hallarına rast gəldiyini bildirib:

"Daha çox qarpızdan, yemişdən və pomidordan zəhərlənmələr baş verir. Xüsusi olaraq qarpız yeyərkən diqqətli olmaq lazımdır. Onu kəsən zaman yumşalmalar varsa, ağ zolaqlar gözlə görünürsə, yemək məsləhət deyil.

Ümumi olaraq isə ən qorxulu zəhərlənmə botulizmdir. Botulizm bütün qidalarda olur. Belə ki, qida düzgün saxlanmadıqda orada botulizm çöpləri inkişaf edə bilər. Əgər onun çöpləri varsa, qida çox təhlükəlidir. Hətta dərhal ölümə gətirib çıxara bilər".

Həkim deyib ki, bu gün şaftalı, alma və armuda qurd düşməsin deyə, onlara müxtəlif dərmanlar vurulur:

"Düzdür, dərman meyvələrin üzərinə vurulur, lakin hansısa formada həmin dərmanların meyvələrin içərisinə daxil olması mümkündür. Bu baxımdan da zəhərlənmə baş verə bilər. Zəhərlənmələr kəskin şəkildə klinik əlamətlərlə də özünü göstərir. Həmçinin az dozalarla yığılıb klinik əlamət verməyən, amma, ümumiyyətlə, orqanizmdə problem yaradan zəhərlənmələr də mövcuddur. Araşdırmalar göstərir ki, müxtəlif sintetik maddələrlə, müxtəlif zərərvericilərə qarşı dərmanlarla emal olunan meyvələrdəki maddələr orqanizmə də keçə bilir. Onlar daha çox qaraciyərə neqativ təsir edir.  Bu səbəbdən istənilən meyvə yaxşıca yuyulmalıdır. Bu, vacib şərtdir".

O əlavə edib ki, hər meyvənin öz vaxtında yeyilməsi daha yaxşıdır:

"İndi fəsildən asılı olmayaraq bütün meyvələri həmişə tapmaq olur. Bu meyvələr süni iqlim şəraitində yetişdirilib, onlara müxtəlif qatqılar vurulur, yetişməsi üçün dezinfeksiyaedici, həşəratları, zərərvericiləri öldürən maddələrdən istifadə edirlər. Əlbəttə ki, onların da təsiri güclü olur. Bu da zəhərlənmələrə səbəb ola bilir".

Kənd təsərrüfatı üzrə ekspert Nicat Nəsirli isə Oxu.Az-a bildirib ki, meyvə-tərəvəzlərin tez bir zamanda çürüməsinin və tamamilə xarab olmasının əsas səbəbi onların saxlanması üçün lazım olan uyğunlaşdırılmış qabların olmamasıdır:

"Bizdə əsas çatışmayan tərəf məhsulların logistika problemidir. Yəni sovet dövründə hər meyvənin hökmən bir qablaşdırması var idi, çünki hər meyvənin ayrı-ayrı xarakteri, ölçüləri var. Ona görə də meyvələrin qablaşdırılması sistemi çox güclü inkişaf etmişdi.

Həmin dövrdə müvafiq qablar Belarusdan gəlirdi. Bu gün isə ən ciddi problemimizdən biri bizdə meyvələr üçün qablaşdırma sexlərinin olmamasıdır. Bir çox problemlər də qaynaqlanır. Məsələn, Rusiya bazarı məhsulları birmənalı şəkildə taxtadan düzəldilən qabda tələb edir. Amma bizim sahibkarlar məhsulları plastik qablarda apardıqları üçün Rusiya onları qəbul etmir. Nəticədə də məhsullar geri qaytarılır. Çünki plastik qabdan meyvəyə müəyyən xəstəliklər keçir. Hətta meyvənin özünün xəstəlikləri belə qaba keçir. Təəssüflər olsun ki, bizim sahibkarlar bu sahəyə investisiya qoymur".

Ekspert qeyd edib ki, yaxın zamanlarda üzüm yığımı başlayır:

"Üzümlər düzgün olmayan qablarda daşınacaq. Sonra bazarlarda, zibilxanalarda xeyli tullantı ilə qarşılaşacağıq. Havanın təsiri də bu prosesi sürətləndirəcək. Bu cür proseslərin də nəticəsi olaraq, meyvələr tez çürüyür. Hətta bazara gələnə kimi məhsulun 30-40 faizi müəyyən səbəblərdən itkiyə gedir.

Eyni zamanda, qida satışı ilə məşğul olan insanların meyvə-tərəvəzdən anlayışı olmaması məsələsi də var. Sovet dövründə meyvə-tərəvəz dükanlarında işləyən satıcıların məhsulların emalı və saxlanması üzrə təhsili olması vacib idi".

N.Nəsirli əlavə edib ki, daha çox bostan məhsulları çürüməyə meyillidir:

"Çünki həmin məhsulların təxminən 70-80 faizi sudan ibarətdir. Amma ümumi olaraq meyvələrin hamısı ətraf təzyiqlərə qarşı çox həssasdır".

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Hansı peşələrə daha çox ehtiyac yaranacaq, hansı peşələr yox olacaq?

Hansı peşələrə daha çox ehtiyac yaranacaq, hansı peşələr yox olacaq?
00:06
Bu gün
366
Maraqlı
A
Azərbaycanda əmək bazarının ehtiyaclarına cavab verən mütəxəssis hazırlığında ali təhsil ocaqlarına diqqət daha da artırılmalı, xüsusi ilə rəqəmsal bacarıqların artırılması və programlaşdırma üzrə mütəxəssis hazırlığı prioritet istiqamət olmalıdır.

"Ölkə.Az" xəbər verir ki, bunu Trend-ə təhsil üzrə ekspert, dosent Elçin Süleymanov deyib.

Onun sözlərinə görə, Prezident İlham Əliyev iyulun 27-də Emin Əmrullayevi Təhsil naziri təyin olunması ilə əlaqədar videoformatda qəbul edərkən dördüncü sənaye inqilabının mövcudluğu, dünyada gedən rəqəmsallaşma tendensiyaları ilə bağlı müasir texnologiyaların geniş yayılması və tətbiq edilməsi ilə bəzi peşələrin yaxın illərdə ortadan qalxacağı və buna hazırlıqlı olmanın zəruriliyinə diqqət çəkdi:

"Prezident eyni zamanda qeyd etdi ki Azərbaycan demoqrafik baxımdan inkişaf edən ölkədir, əhalimiz hər il artır və buna görə peşələrin aradan qaldırılması nəticəsində işsizlik arta bilər. Aradan qalxacaq peşələr isə o qədər də böyük peşəkarlıq və ixtisaslaşma tələb etməyən peşələrdir. Amma yeni yaradılacaq peşələr böyük bilik, savad və müasir texnologiyalar tələb edəcək. Odur ki, bütün bunları biz indi düzgün planlaşdırmasaq, böyük problemlərlə üzləşəcəyik. Prezidentin bu çağırışı çox aktual bir mövzudur. Azərbaycanda hər il orta məktəbi yüz mindən artıq şagird bitirir və onların bir hissəsi məktəbi bitiridiyi ildən, bir hissəsi də bir neçə ildən sonra əmək bazarının iştirakçısı olur".

Azərbaycanda əmək qabliyyətli insanların sayının beş milyon nəfərdən çox olduğunu deyən E.Süleymanov bildirib ki, bütün bu dəyişikliklər ölkənin əmək bazarını tənzimləmək üçün 5-6 milyon insanın məşğulluğunu təmin edəcək bir sistemin qurulmasını zəruri edir. Bu sistemin bir komponenti əmək bazarına kadr hazırlayan təhsil ocaqlarıdır. Təhsil ocaqları cəmiyyətin tələbini və dünyadakı inkişaf meyillərini diqqətə alaraq təhsilalanların bacarıq və qabliyyətlərinin inkişafının elmi müstəvisini hazırlamalıdır.

Ekspert əlavə edib ki, Oxford Universitetinin tədqiqatına əsasən, 20 il sonra bir çox iş və xidmət avtomatik olaraq robotlar və kompüter tətbiqləri vasitəsi ilə görüləcək. Nəqliyyat, logistika, ofis və inzibati dəstək kimi işlərin avtomatlaşdırma yolu ilə aparılması nəzərdə tutulur:

"Üstəlik, xidmət sahəsindəki peşələr də oxşar aqibəti yaşayacaqlar. Süni intellektdə, böyük məlumatların işlənməsində, sistemləşmiş və qeyd olunan məlumatlar artdıqda peşələrin avtomatlaşdırılmasının qarşısı alınmaz. Misal üçün, rəqəmsal tibbi scan cihazları təcrübəli radioloqlardan daha yaxşı və daha etibarlı nəticələr təqdim etməkdədirlər. Saytları təsnifləşdirmək və ya alqoritmik olaraq optimallaşdırmaq artıq maliyyə məsləhətçilərinin investisiya portfellərinə xidmət edilməyə başlanılıb".

E.Süleymanov deyib ki, müştəri xidməti nümayəndələri, satıcılar, kassirlər, ofisiantlar, qapıçılar, yük maşınları, katibələr, anbar işçiləri, mühasiblər, müəllimlər, avtomobil mexanikləri, təmir işçiləri, təhlükəsizlik işçiləri, aşpazlar, insanlara kosmetik fərdi qulluq vasitələri, dülgərlər, uşaq baxımı mütəxəssisləri, vəkillər texnologiyanın inkişafından və sektorda robot olaraq iştirak etməsindən ən çox təsirlənəcək peşə qrupları arasındadırlar.

Müəllimlik peşəsinin də texnologiyaların inkişafından təsirlənəcəyini deyən E.Süleymanov bildirib ki, online tədris vasitəsi ilə eyni anda daha çox insana xidmət etmək mümkün olacaq və xüsusilə xarici dil müəllimlərini müxtəlif dil öyrənmə tətbiqləri və programları əvəz edə biləcək.

Ekspert əlavə edib ki, tədqiqatlara görə, 20 il sonra hansı peşənin seçilməsindən asılı olmayaraq, informasiya texnologiyaları bütün peşələrin əsasını təşkil edəcək və bütün iş proseslərinə təsir edəcək. Ona görə proqramçılar həmişə axtarılan kadr olacaqlar, çünki onlar digər sektorlarla işləyərək işin səmərəliliyini artıracaqlar:

"Məsələn, hətta bir musiqiçinin də musiqisini tərtib etmək üçün proqramlaşdırma bacarığı olmalıdır. Emosional və əlaqəli iş, yaradıcılıq, sintez, problem həlli və ağıllı şərh tələb edən işlər insanın müdaxiləsini tələb etməyə davam edəcəkdir. Bununla birlikdə, hesablama gücünün eksponensial artması süni intellektin üstün şəkildə artmasına səbəb olur. Beləliklə, hansı peşələr məşhur olacaq? Bu mərhələdə gələcək peşələr proqram məsələsindən ayrı şəkildə, çox da müstəqil olaraq, görünə bilmirlər. Araşdırmalara görə, gələcəkdə texnologiya və kompüter elmləri ilə birləşməyən bir peşə olmayacaqdır".

E.Süleymanov deyib ki, xüsusilə robot haqqında alt qrup peşələri çox geniş yayılacaq. Big Data böyük sərvət olduğundan məlumat detektivləri, məlumat tərcüməçiləri, məlumat analizçilərinə böyük ehtiyac olacaq:

"Eyni zamanda dronla bağlı məsələlər də inkişaf edəcək, xüsusən məxfilik və təhlükəsizliklə bağlı tənzimləmələrdən sonra pilotsuz proqramçılar, pilotsuz donanma menecerlərinə ehtiyac olacaq. Şəxsi sağlamlığın rəqəmsallaşdırılması və insanın fəaliyyətinin optimallaşdırılması da vacib bir sahə kimi yüksələcəkdir. Yaşlanmaya qarşı praktikantlar, fərdi inkişaf mütəxəssisləri, genetika mühəndisləri, fərdi ailə həkimləri və terapevtlər, genetik modifikasiya dizaynerlərinə tələb önə çıxacaq. Süni intellekt tədqiqatları davam edəcək, blockchain mütəxəssisləri, 3D çap istehsalçıları bir çox fərqli sahədə istifadə ediləcək".

E.Süleymanov qeyd edib ki, yeni nəsil artıq yeni vəziyyətlərə uyğunlaşa, problemi həll edə bilən, , alqoritmik düşüncəya sahib olan, özünütənzimləmə, şüur, konsentrasiya, məqsəd axtaran kimi bacarıqlara sahib olan, etik dəyərlərə sahib olan, özünə güvənən, birlikdə işləmək, ünsiyyət bacarığı yüksək olan mütəxəssislər olmalıdır. Başqa sözlə, biliyin özünü deyil, onun öyrənmə metodunu bilən və analitik sintez qabliyyəti olan mütəxəssislərə ehtiyac var.

Ekspert qeyd edib ki, Dünya İqtisadi Forumunun nəşr etdiyi "Qlobal Rəqabətlilik İndeksi - 2019"da Azərbaycan iqtisadiyyatı 11 pillə irəliləyərək, 141 ölkə içərisində 62,7 balla 58-ci yerdə qərarlaşdı. Təhsil və insan kapitalının son vəziyyətini əks etdirən indikator üzrə hesabat "bacarıqlar" adı altında hazırlanır. Orta təhsilin keyfiyyəti və təhsil alan şagirdlərin oxuma dövrü, məzun olan şəxslərin şəxsi inkişafları üzərində işləməsi, aktiv əhali arasında rəqəmsal bacarıqlar üzrə ölkəmiz 6 pillə irəliləyərək 63-cü yerdə qərarlaşıb.

E.Süleymanovun sözlərinə görə, Azərbaycanda yaxın illərdə məşgulluğun artması istiqamətində iki istiqamətli aparılan işlər daha da artırılmalıdır. Birinci istiqamət olaraq, peşə təhsili ilə orta ixtisas təhsilli üzrə müasir tələblərə cavab verən mütəxəssislərin hazırlığı genişləndirilməlidir. Digər istiqamət isə ölkənin və dünyanın əmək bazarı tədqiq edilərək onun ehtiyaclarına cavab verəcək ali təhsilli mütəxəssis hazırlığı üçün ali təhsil ocaqlarına diqqət daha da artırılmalıdır. Xüsusi ilə rəqəmsal bacarıqların artırılması və programlaşdırma üzrə mütəxəssis hazırlığı prioritet istiqamət olmalıdır.

ŞƏRH YAZ
0

“WhatsApp”da yeni funksiya yaradıldı

“WhatsApp”da yeni funksiya yaradıldı
20:31
04.08.2020
677
Maraqlı
A
“WhatsApp”a göndərilmiş mesajların həqiqiliyini yoxlamaq üçün funksiya əlavə edilib.

"Ölkə.Az" report-a istinadən xəbər verir ki, bu yenilik qrup çatları və dəfələrlə ünvanlanmış mesajlara aid ediləcək.

Məlumata görə, həmin mesajların yanında lupa işarəsi olacaq. Həmin düymə vasitəsilə proqram “Google”da həmin mesajı axtarışa verəcək.

Beləliklə, istifadəçi həmin mövzu ilə əlaqədar xəbər və məlumatlar əldə edə biləcək.

“Fact cheking” adlanan funksiya artıq ABŞ, Böyük Britaniya, İspaniya, Braziliya, Meksika, İtaliya və İrlandiyada işə salınıb.

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA