KORONAVİRUSA YOLUXANLARIN SAYI - CANLI STATİSTİKA

İdxal olunan benzinin qiymətinin artması ölkənin yanacaq balansına təsir etməyəcək — TƏHLİL

İdxal olunan benzinin qiymətinin artması ölkənin yanacaq balansına təsir etməyəcək
18:56
01.07.2020
2199
İqtisadiyyat
A
Bu ilin mart ayında dünyada neft qiymətlərinin aşağı düşməsi, həmçinin koronavirus pandemiyası şəraitində tətbiq olunan fərdi nəqliyyat vasitələrinin hərəkətini məhdudlaşdırmaq tədbirləri bir sıra ölkələrdə pərakəndə benzin qiymətlərinin görünməmiş dərəcədə ucuzlaşmasına səbəb oldu. Bu proseslər Azərbaycanın yanacaq bazarına da təsir etdi; idxal olunan yüksək oktanlı benzinin qiymətləri mart və may aylarında ucuzlaşdı. Lakin iyun ayının sonunda bazar konyunkturasında dəyişiklik dünya miqyasında yanacaq qiymətlərinin artmasına səbəb oldu, bu da təbii olaraq Azərbaycana idxal olunan “Premium Euro-95”in pərakəndə satış qiymətlərinə təsir etdi.

Anlamaq lazımdır ki, son illərdə Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinə (SOCAR) məxsus olan Heydər Əliyev adına Bakı Neft Emalı Zavodu (BNEZ) yalnız bir markalı avtomobil benzini - “AI-92”  istehsal edir. Bu növ yanacağın qiymətləri Azərbaycan Nazirlər Kabineti yanında Tarif Şurasının qərarları ilə tənzimlənir və bazar tələbindən, yaxud qlobal trendlərin dəyişməsindən asılı olmayaraq, ölkənin bütün yanacaqdoldurma məntəqələrində dəyişməz olaraq qalır.

Ölkədə istehlak edilən bütün növ avtomobil yanacağının 97 faizini “AI-92” markasının təşkil etdiyini və hökumətin tarif siyasətinin iqtisadi dəstək mülahizələrinə və yanacaq balansının məharətli korrektəsinə əsaslandığını nəzərə alsaq, benzin qiymətlərinin dövlət tənzimlənməsi özünü doğruldur.

Əvvəllər BNEZ “AI-80” və “AI-93” markalı benzin istehsal edirdi. Ancaq sonradan istehsal proseslərini optimallaşdırmaq məqsədiylə onun istehsalı dayandırıldı. Altı il əvvəl hökumət yüksək oktanlı yanacaq bazarında qiymətləndirmənin liberallaşdırılmasına qərar verdi və 2014-cü il aprelin 1-dən Azərbaycana “Premium Euro-95” və “Super Euro-98” markalı benzin idxal edildi. Bu seqmentdə qiymətləndirmə bazarla diktə edilir və yanacaqdoldurma məntəqələrində pərakəndə satış qiymətləri dünyada mövcud bazar qiymətlərindən asılı olaraq vaxtaşırı dəyişir.

Bu yaxınlara qədər Azərbaycanda “95” və “98” markalı benzinin bir litrinin qiyməti müvafiq olaraq 1,5 və 1,6 manat səviyyəsində saxlanılırdı. Ancaq mart ayında dünya birjalarında neft qiymətlərinin görünməmiş  şəkildə çökməsindən və avtomobil yanacağının alış qiymətlərinin kəskin azalmasından sonra Azərbaycanın idxal şirkətləri də qiymətləri aşağı saldılar. Belə ki, mart ayında “Super Avro-98”nun bir litri 1,4 manata, “Premium Euro-95”-nun qiymətləri isə iki dəfə - martın 13-də 1,2 manata, mayın 1-də 1,1 manata düşdü.

Lakin son bir ayda neft qiymətlərinin müşahidə olunan sabitləşməsi, ən əsası isə Avropa, MDB ölkələri və dünyanın bir sıra digər bölgələrində nəqliyyat vasitələrinin hərəkətinə karantin məhdudiyyətlərinin aradan qaldırılması qlobal yanacaq bazarının dinamikasına müsbət təsir göstərib. Benzin istehlakının artması birja kotirovkalarına təsirsiz ötüşməyib, müvafiq olaraq, Azərbaycana yüksək oktanlı yanacaq tədarük edən təchizatçı kontragentlərin qiymətləri artıb. Bu proseslər son günlər qonşu ölkələrdə, xüsusən Rusiyada çox açıq şəkildə özünü göstərir, hansı ki, burada “AI-95” markalı benzinin qiyməti ardıcıl üçüncü gündür birja ticarətində rekordu təzələyir. Rusiya bazarındakı qiymət səviyyəsi ölkəmiz üçün çox kritikdir, çünki yüksək oktanlı yanacağın əsas payı məhz Rusiya Federasiyasından gəlir. Belə ki, 2020-ci ilin yanvar-aprel aylarında Azərbaycana gətirilən 22 min ton “Premium Euro-95” markalı benzinin 97,6 faizi Rusiyanın neft emalı zavodlarının payına düşür.

Beləliklə, bazar şəraitindəki dəyişiklik “Aİ-95” premium markalı benzinin qiymətində qaçılmaz artım yaratdı və iyulun 1-dən etibarən bu növ yanacağın litri 1,2 AZN-ə satılır. “Super Euro-98” markalı yanacağın qiymətində isə dəyişiklik olmayıb. Bununla belə, “Aİ-95” markalı benzinin pərakəndə satış qiymətlərində bir qədər artım olsa da, Azərbaycandakı pərakəndə satış tarifləri Ukrayna, Türkiyə, Şərqi və Qərbi Avropanın əksər ölkələrinə nisbətən nəzərəçarpacaq dərəcədə aşağıdır.

Yanacaq balansında yüksək oktanlı növlərin əhəmiyyətsiz payını nəzərə alaraq, idxal edilən benzinin qiymətlərinin artması, Azərbaycanda yanacağın ümumi qiymət səviyyəsinə təsir göstərməyəcək.

Bu fakt da çox önəmlidir ki, idxal edilən yüksək oktanlı benzin növləri istisnasız olaraq avtomobil sahibləri tərəfindən istifadə olunur. Öz növbəsində, ictimai nəqliyyat, taksi, marketlərə qida məhsullarını daşıyan ekspeditorların yük maşınları, kommunal xidmət və sair avtomobillər, qiyməti təxminən beş ildir ki, dəyişməz qalan və bir litri 0,9 manat təşkil edən “Aİ-92” markalı benzindən istifadə edirlər. Bu, son dərəcə vacib məqam olaraq sübut edir ki, idxal olunan yanacağın istehlak qiyməti inflyasiyaya təsir etmir.

Burada onu da qeyd etmək lazımdır ki, yanacağın qiymətində qlobal eniş olsa da, Azərbaycanın “Aİ-92” markalı benzini postsovet məkanında ən ucuzlardan biri olaraq qalır. Müqayisə üçün qeyd edək ki, 1 iyuldakı məlumatlara görə, ABŞ dolları baxımından “Aİ-92” markalı benzinin bir litrinin qiyməti Azərbaycanda 0,53 dollar, Rusiyada 0.61, Ukraynada 0.90, Gürcüstanda 0.60 dollar təşkil edir.

Azərbaycanda müəyyən növ yanacaq idxalından asılılıq isə 2024-cü ilin sonu - 2025-ci ilin əvvəlində - SOCAR-ın H.Əliyev adına BNEZ-də rekonstruksiya və modernləşdirmə işlərini tamamlamasından sonra aradan qaldırılacaq. Nəticədə emal zavodunun illik gücü səkkiz milyon tona qədər artacaq və yüksək oktanlı yanacaq ölkədə lazımi həcmdə istehsal ediləcək.

ŞƏRH YAZ
0

SOCAR-ın rəhbər şurası ölkə başçısının çıxışından irəli gələn vəzifələri müzakirə etdi — FOTO

SOCAR-ın rəhbər şurası ölkə başçısının çıxışından irəli gələn vəzifələri müzakirə etdi
19:27
07.08.2020
473
İqtisadiyyat
A
Avqustun 7-də Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin rəhbər şurasının üzvlərinin “SOCAR Tower”də iclası keçirilib.

"Ölkə.Az" SOCAR-ın rəsmi saytına istinadla xəbər verir ki, iclasda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 6 avqust 2020-ci il tarixində Koronavirusla mübarizə sahəsində görülən tədbirlər və sosial-iqtisadi vəziyyətlə bağlı keçirdiyi müşavirədə dövlət şirkətləri və o cümlədən, SOCAR barədə səsləndirdiyi fikirlərdən irəli gələn vəzifələr müzakirə olunub.

Qeyd edilib ki, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi və dəstəyi ilə son 15 ildə SOCAR lokal milli şirkətdən beynəlxalq şirkətə çevrilib, qlobal və regional əhəmiyyətli bir çox meqa-layihələri həyata keçirməyə nail olub. Hazırkı dövrdə inzibati iqtisadiyyat modelindən tam uzaqlaşmağın və koorparativ idarəetmə sistemini təkmilləşdirməyin əhəmiyyəti vurğulanıb. Effektli bazar iqtisadiyyatı modelini əsas götürərək, müasir rəqəmsal şirkətə transformasiyamız bundan sonra daha da sürətlənməsi, əməliyyat və investisya layihələrinin gəlirliyinin təmin olunması barədə fikir mübadiləsi aparılıb.

Hələ bir müddət əvvəl SOCAR 2035-ci ilə qədər olan dövrü əhatə edən yeni strategiyasını “McKinsey” şirkəti ilə birlikdə hazırlamağa başlayıb və yaxın zamanda hökumətə təqdim etməyi planlaşdırır. Strategiyanın əsas prinsipləri şirkətin dayanıqlı inkişafı, təkmilləşmiş effektiv idarətmə sisteminin tətbiqi, sosial və ekoloji məsuliyyətin təmin olunması, ölkəmizin yanacaq enerji tələbatı ehtiyaclarının dəyərləndirilməsi və şirkətin gəlirliliyinin təmin olunması ilə yanaşı borcların idarə olunmasıdır. Bunun üçün idarəetmə modelinin bütövlükdə təkmilləşdirilməsi, funksional idarəetməni mərkəzləşdirməklə yanaşı, əməliyyatlarımızın çevikliyinə nail olunması, ən əsası da bürokratik proseslərin sadələşdirilməsi mütləq şərtdir. SOCAR artıq bir müddətdir ki, bu istiqamətdə irəliləyir və indi, dövlət başçısının haqlı iradlarını əsas götürərək, atdığı addımları daha da sürətləndirmək əzmindədir.

ŞƏRH YAZ
0

Mikayıl Cabbarov sahibkarlarla onlayn görüş keçirdi — FOTO

Mikayıl Cabbarov sahibkarlarla onlayn görüş keçirdi
16:36
07.08.2020
326
İqtisadiyyat
A
Avqustun 7-də İqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov sahibkarlarla onlayn görüş keçirib.

İqtisadiyyat Nazirliyindən verilən məlumata görə, görüşdə İqtisadiyyat Nazirliyinin rəhbər vəzifəli şəxsləri, eləcə də, pandemiyadan zərər çəkmiş sahələrdə fəaliyyət göstərən 280-dən çox sahibkar iştirak edib.

Tədbirin əsas məqsədi yeni şəraitdə biznesin fəaliyyəti, istehsal və xidmət sahələrində tətbiq edilən davranış qaydaları, pandemiyanın özəl sektora mənfi təsirlərinin aradan qaldırılması yollarının müzakirəsi olub.

Görüşdə çıxış edən İqtisadiyyat naziri qeyd edib ki, 2020-ci il Azərbaycan üçün uğurlu başlasa da, pandemiya bütün ölkələrdə olduğu kimi, milli iqtisadiyyatı da yeni çağırışlarla üz-üzə qoyub, məcburi məhdudlaşdırmalar iqtisadi fəallığın zəifləməsinə, biznesin maliyyə itkiləri ilə qarşılaşmasına gətirib çıxarıb.

Pandemiyanın milli iqtisadiyyata, məşğulluğa və sahibkarlıq subyektlərinə mənfi təsirlərinin minimallaşdırılması üçün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev dövlət orqanları qarşısında çox ciddi vəzifələr qoyub.

Nazirlər Kabineti tərəfindən iqtisadiyyata geniş dəstək paketini nəzərdə tutan proqramlar, biznesin qısa və orta müddətdə dəstəklənməsini əhatə edən çoxşaxəli mühüm sənədlər qəbul edilib.

Dövlət başçısının rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasətin mərkəzində insan amilinin dayandığını vurğulayan nazir sıx dövlət-vətəndaş həmrəyliyinə söykənərək insanların sağlamlığının qorunması istiqamətində həyata keçirilən tədbirlərin önəmini diqqətə çatdırıb.

Pandemiyanın iqtisadiyyata neqativ təsirləri barədə məlumat verən İqtisadiyyat naziri 2020-ci ilin birinci yarımilliyi üzrə ÜDM-də azalmanın qeydə alındığını, əksər iqtisadi sektorlarda azalma müşahidə olunduğunu qeyd edib.

Vurğulanıb ki, iqtisadiyyata təhdidlərin qarşısının alınması istiqamətində qeyri-neft sektorunda iqtisadi fəallığın canlandırılması, iş yerlərinin qorunması baxımından stimullaşdırıcı effektli layihələrin və tədbirlərin maliyyələşdirilməsi, investisiya yönümlü kreditləşdirmə, özəl investisiya qoyuluşunun təşviq edilməsi, tikinti-məşğulluq və digər istiqamətlərdə təkanverici tədbirlərin görülməsi qarşıda duran əsas hədəflərdəndir.

Özəl sektorun iqtisadiyyatın aparıcı qüvvəsi olduğunu vurğulayan Mikayıl Cabbarov, dövlət başçısının tapşırığına uyğun olaraq, Nazirlər Kabinetinin sahibkarlıq subyektlərinə yeni maliyyə dəstəyinin göstərilməsi barədə qərar qəbul etdiyini bildirib.

Qərara əsasən, mövcud şəraitin sahibkarlığa mənfi təsirlərini minimallaşdırmaq və məşğulluğun qorunmasına dəstək məqsədilə pandemiyadan zərər çəkmiş sahələrdə çalışan vergi ödəyicilərinə işçi sayına münasibətdə bir aylıq əməkhaqqı fondu həcmində, fərdi (mikro) sahibkarların isə daha çox ehtiyacı olan hissəsinə təkrarən 250 manat həcmində maliyyə dəstəyi göstəriləcəkdir.

Bunlarla yanaşı, Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə 2020-ci il 1 aprel tarixindən 2021-ci il 1 yanvar tarixinədək sahibkarlar dövlət və bələdiyyə torpaq sahələrinin, hüquqi şəxslər və fərdi sahibkarlar (o cümlədən həmin kateqoriyadan olan sənaye məhəllələrinin iştirakçıları) dövlət əmlakının icarə haqqından azad edilir. İqtisadiyyat naziri, həmçinin, sahibkarlıq subyektlərinin maliyyə resurslarına çıxış imkanlarının artırılması, pandemiyadan zərər çəkmiş sahələrə dövlət dəstəyinin gücləndirilməsi məqsədilə sahibkarlığın maliyyələşdirilməsi alətlərinin genişləndirildiyini diqqətə çatdırıb.

Qeyd olunub ki, sahibkarların dövlət zəmanətli krediti asan və şəffaf formada əldə etməsi üçün yaradılmış Elektron Kredit Platforması vasitəsilə artıq bir ay ərzində 12 milyon manatdan çox kredit verilməsi təsdiq edilib.

Bildirilib ki, hazırkı şəraitdə cəmiyyət, eləcə də sahibkarlar yaranmış yeni tələblərə uyğunlaşmalıdır. Pandemiyanın nə zaman bitəcəyi məlum deyil. Cəmiyyət yeni həyat tərzinə hazır olmalı, sahibkarlar da biznes fəaliyyətini yaranmış şəraitə uyğunlaşdırmalıdırlar.

Qapalı məkanlarda maska taxılmalı, obyektlər mütəmadi olaraq dezinfeksiya edilməli, antiseptik vasitələrdən istifadə olunmalı, işçi heyətin maska və əlcəkdən istifadəsi təmin edilməli, vətəndaşların maskasız obyektlərə daxil olmasının və sıxlığın qarşısı alınmalı, fiziki məsafə qorunmalıdır. Yeni həyat tərzinin rəqəmsal həllərin tətbiqini tələb etdiyini deyən İqtisadiyyat naziri məsafəli xidmətin imkanlarının genişləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.

Ticarət və xidmət obyektləri yeni qaydalara nə qədər tez vərdiş etsələr, bu onların biznesi üçün bir o qədər səmərəli olar.

Görüşdə çıxış edən sahibkarlar yaranmış vəziyyətin onların fəaliyyətinə göstərdiyi mənfi təsirləri qeyd edib, istehsal və xidmət sektorlarında yeni qaydaların tətbiqinin təkcə sahibkarlardan deyil, eləcə də cəmiyyətin hər bir üzvündən asılı olduğunu bildirib, iqtisadi itkilərin aradan qaldırılması, iqtisadi fəallığın bərpası üçün dövlətdən əlavə dəstək gözlədiklərini diqqətə çatdırıblar.

Biznesin fəaliyyətinin yeni, fərqli şəraitdə davam edəcəyini vurğulayan iş adamları bu çətin dövrdə dövlət-biznes əməkdaşlığının daha zəruri xarakter daşıdığını qeyd ediblər.

Görüşlə bağlı əvvəlcədən elan edilmiş e-mail ünvana sahibkarlardan çoxsaylı sual və təkliflər daxil olub, həmçinin, tədbir zamanı əlavə təkliflər səsləndirilib. Müraciətlərin əsas hissəsi pandemiyadan zərər çəkmiş sahələrin əhatə dairəsinin genişləndirilməsi, vergi güzəştlərinin müddətinin uzadılması, vergi borclarının ödənilməsi üçün güzəşt müddətlərinin müəyyən edilməsi, sosial ödəmələr üzrə əlavə tətilin verilməsi, dövlət zəmanətli kreditlərin müddətinin uzadılması və s. məsələlərlə bağlı olub.

İqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov sahibkarların suallarını cavablandırıb, təkliflərlə bağlı fikirlərini bildirib. Görüşdə pandemiyanın özəl sektora təsirlərinin minimallaşdırılması, biznesin dirçəldilməsi və inkişafı yolları müzakirə olunub.

 

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA