Azay Quliyev: “Kredit probleminin həlli təkcə maddi yox, mənəvi cəhətdən də çox vacibdir”
Millət vəkili Azay Quliyevin “Ölkə.Az”-a müsahibəsini sizlərə təqdim edirik.
- Azay müəllim, son aylarda Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev tərəfindən sosial sahədə kompleks islahatlar prosesinə başlayıb. Başlanılan bu islahatların Azərbaycan dövlətinə və cəmiyyətinə əhəmiyyət barədə, bir vətəndaş sektorunun təmsilçisi kimi mövqeyinizi bilmək istərdik? Çünki belə genişmiqyaslı islahatların qısa zaman çərçivəsində həyata keçirilməsi elə də asan görünən məsələ deyil.
- Həqiqətən də bu gün biz həyatımızın bütün sahələrində çox ciddi dəyişiklərin və yeniliklərin şahidi oluruq. Keçən ilin aprel ayında keçirilən prezident seçkilərindən sonra cənab İlham Əliyev modern Azərbaycan quruculuğunun yeni mərhələsinin başlanmasının anonsunu verdi və bununla da geniş islahatlar paketinin hazırlanmsına və icrasına başlanıldı. Seçkidən sonra Prezidentin ilk sərəncamının sosial sahədə olması, özüdə şəhid ailələrinin sosial şəraitinin yaxşılaşdılması və onlara müavinətlərin maksimum həcmdə verilməsi ilə bağlı olması da təsadüfi deyildi. Bu sosial sahədə atılacaq sonrakı addımların mahiyyətini, istiqamətini və fəlsəfəsini özündə əks etdirən bir mesaj idi. Bu həm də növbəti prezidentlik dövründə cənab İlham Əliyevin sosial və iqtisadi siyasətinin açılımına, müasir və modern Azərbaycanın əsas hədəfinin və strateji xəttinin nədən ibarət olacağına bir işarə idi. Hal hazırda biz sosial və iqtisadi açılımın, modernləşmənin və inkişafın əsas mərhələsinə qədəm qoymuşuq və dövlət başçısının müəyyən edtiyi islahatlar paketinin çox sürətli həyata keçirilməsinin şahidiyik.
Sualınızın ikinci hissəsinə gəldikdə, mən son aylar sosial sahədə atılan addımları, xüsusilə minimum əməkhaqqının, minimum pensiyanın, sosial müavinətlərin, tələbə təqaüdlərinin ciddi şəkildə artırılmasını, çoxmənzilli binaların sənədləşdirilməsini, vətəndaşların problemli kreditlərlə bağlı yaranmış maliyyə yükünün dövlətin öz üzərinə götürməsi kimi inqilabi qərarların detalları, onların iqtisadi və sosial aspektləri barədə geniş danışmaq və ya şərk etmək istəmirəm, çünki bu barədə kifayət qədər danışılıb və yəqin ki, bundan sonra da danışılacaqdır. Heç şübhəsiz ki, bütün bu addımlar çox cəsarətli addımlardı və onların bir çoxunun dünyada analoqu yoxdur. Lakin mən vətəndaşların kredit borclarının böyük bir hissəsinin dövlət tərəfindən ödənilməsinin və bu istiqamətdə yüzminlərlə məhkəmə çəkişməsinə son qoyulmasının mənəvi-psixoloji aspektləri barədə bir neçə kəlmə demək istərdim. Bilirsiniz ki, borclu olmaq, borcla yaşamaq, borcla yatıb durmaq insana çox böyük mənəvi əzab verir. Borcu ödəyə bilməmək, borca görə uzun illər məhkəmə çəkişmələrində olmaq insanların əsəblərini korlayır, psixoloji sarsıntılar yaradır, səhhətində ciddi problemlərə yol açır, insanın iş qabiliyytinə mənfi təsir edir və sosial aktivliyi məhdudlaşdlrır. Ailədə söz-söhbətə, gərginliyə və arzuolunmaz münasibətlərə gətirib çıxardır. Bu baxımdan hesab edirəm ki, yüzminlərlə vətəndaşın problemli borclarının (kredirlətinin) cənab Prezident tərəfindən həll edilməsi təkcə maddi baxımdan deyil, ondan daha mühim olan mənəvi-psixoloji baxlmdan çox əhəmiyyətlidir. Məhz buna görə bu qərarın dəyəri ölçüyəgəlmızdir, misilsizdir və dövlət başçısının vətəndaşlara göstərdiriyi əvəzolunmaz qayğının və dəstəyin göstəricisidir. Bu gün milyonlarla vətəndaşımız bu sevinci yaşayır və buna görə seçdikləri prezidentə təşəkkürlərini və minnətdarlıqlarını bildirilər.
- Ancaq etiraf edək ki, bütün bunları etmək asan deyil və bu addımları atmaq dövlətimizə necə müyəssər olur?
- Tamamilə razıyam ki, bunların heç biri asan məsələ deyil və bunun üçün aydın siyasətə və konkret vizyona sahib olmalısan. Həqiqətən bu cür çətin və mürəkəb islahatalrı həyata keçirtmək və qarşıya qoyulan strateji hədəfə çatmaq çox böyük səy tələb edir və bir çox Avropa ölkələrində demək olar ki, bu mümkünsüz görünür. Son vaxtlar atılan bütün addımları və verilən qərarları analiz edib belə bir nəticəyə gəlirsən ki, bu islahatları aparmaqla cənab Prezident ölkədə sosial ədalət prinsinin daha güclü, daha effektiv formada bərqərar olmasını, vətəndaşlarımızın layiqli həyat şəraiti ilə tam təmin olunmasını və onların sosial vəziyyətinin köklü şəkildə dəyişməsini qarşıya məqsəd qoyub. Bu islahatarı uğurla həyata keçirmək üçün təkcə iqtisadi baza və ya maliyyə mənbəyi kifayət deyil, belə çətin bir vəzifənin öhdəsindən gəlmək üçün həm də ciddi siyasi iradə, sözünü tutmaq bacarığı və xalqa sonsuz sevgi tələb olunur. Heç uzağa getməyək, 6 aydır Fransa əhalisi küçələrə tökülüb dövlətdən sosial islahatların keçirilməsini və həyat şəraitlərinin yaxşılaşdırılmasını tələb edir, hökumətin güzəştə gedərək maaşlarının heç olmasa 100 avro artırılmasını xahiş edir. Ancaq hökumət onlarla vətəndaşın ölümünə, yüzlərlə fəalin həbsinə və minlərlə nümayişçinin yaralanmasına razı olur, ancaq maaşları artırmır və ya artıra bilmir. Bu misalı və müqayisəni ona görə edirəm ki, hər bir azərbaycanlının prezdienti olmağı öz konkret əməli və addımları ilə sübut edən İlham Əliyevlə, Fransa prezidenti Makronun öz vətəndaşlarına yönəlik siyasətinin fərqini və mahiyyətini oxucuya bir daha xatırladım.
Əlbəttə, bizim öz yolumuz var, Avropada baş verən hər hansı bir mənfi hal bizə nümunə ola bilməz. Hələ biz yaxın günlərdə cənab Prezidentin dediyi kimi daha təsirli islahatların və yeniliklərin şahidi olacağıq.
- Azay müəllim ölkə başçısının bu islahatları təbbi ki, bəzi Azərbaycanı sevməyən qüvvələrin qısqanclığına səbəb olduğundan, onlar tərəfindən bu islahatların həyata keçirilməsi prosesini durdurmaq, buna kölgə salmaq və ölkədə sabitliyi pozmaq istiqamətində də cəhdlər oldu. Buna baxmayaraq bu islahatlar daha sürətlə həyata keçirilməyə başladı. Bu barədə nə demək istərdiniz?
- Təəssüf ki, biz bu gün vətəndaşların maraqlarına tam olaraq cavab verən bu kimi qərarlara və aparılan köklü islahatlara marginallaşmış və reallıq hisslərini itirmiş bir qrup tərəfindən cılız münasibətin şahidi oluruq, onlar bu nəcib işləri gözdən salmağa və ya hər hansı toplantıya bağlamağa çalışırlar. Bu adamların yazdıqları və dedikləri təkcə yumor hissi yaratmır, həm də ikrah doğurur. Peşəkar siyasətlə məşğul olanlar və ya olmaq istəyənlər, sözlərinin dəyərini bilənlər özlərini bu qədər qeyri-ciddi və rəzil vəziyyətə salmazlar, ölkədə hər nə müsbət varsa əvvəl inkar edib, sonra da öz adlarına yazmazlar. Bu gün prezidentin həyata keçirdiyi bütün islahatlardan hamı kimi onlar da faydalanır. Guya hər şeyi inkar etməklə müxalifətçilik etmək istəyirlər, ancaq bunu da edə bilmirlər, siyasi mədəniyyətləri kifayət etmir. Amma səmimi deyim ki, mən bunlara əhəmiyyət verilməsinin tərəfdarı deyiləm.
Onsuz da Azərbaycanın bədxahları həm daxildə, həm də xaricdə hər zaman olub və bundan sonra da olacaqdır. Onların məqsədi ölkəyə problem yartamaq və hər fürsətdəcə zərbə vurmaq, zəiflətmək və beynəlxalq imicini korlamaq olub və bu fəaliyyət indi də davam edir. Əsas məsələ odur ki, bu gün cənab Prezdent ölkədə ciddi dəyişiklər edir, köklü islahatlar aparır, vətəndaşların qayğısına qalır, onların problıemlərini həll edir, sosial vəziyyətini yaxşılaşdırır. Vətəndşlarımız da bunu yüksək qiymətləndidir və prezidentlərini dəsətəkləyir. Bu gün dövlət vətəndaş bilriyi, iqdidar- vətəndaş həmrəyliyi daha da güclənir və bu islahatların əsasını və motivasiyasını təşkil edir.
- Ölkə başçısı Azərbaycan cəmiyyətini narahat edən dah bir sahədə, məhkəmə-hüquq sistemində islahatalara başalayacağının anonsunu vedi. Bu islahatlar özündə nəyi ehtiva edəcək?
- Əvvəldə qeyd etdim ki, Prezidentin hədəfində müasir və modern dövlət quruculuğu kimi mühüm bir vəzifə var. Bu vəzifənin icrası kompleks yanaşma tələb edir. Bu baxımdan cənab Prezident çox haqlı olaraq bütün sahələrdə islahatların davam edəcəyini, o cümlədən məhkəmə-hüquq sisteminin bu islahatların tərkib hissəsi olacağını qeyd etdi. Təbii ki, bu qərar ictimaiyyət tərəfindən bir mənalı şəkildə təqdir olunur və dəstəklənir.
Məhkəmə-hüquq sisteminin daha şəffaf, ədalətli olması, vətəndaşların məhkəmə-hüquq sisteminə etimadının artırılması istiqamətində indiyə qədər xeyli işlər görülüb, lakin görülən işlərlə kifayətlənmək olmaz və bu sahədə islahatları dərinləşdirməyə və movcud problemləri həll etməyə ehtiyac var. Cənab Prezident məhz bu ehtiyacı nəzərə alaraq, yeni islahatlar haqqında qərar verib.
- Şəhərsalama istiqamətində də islahatalar başlayacaq. Siz necə düşünürsünüz cəmiyyəti daha ciddi narahat edən məsələlərədn biri də fərdi yaşayış evlərinin sənədləşdirilməsi ilə bağlı olan məsələdir. Bu istiqamətdə hər hansı addımlar ola bilərmi?
- Son 15 ildə respublikanın bütün yerlərində böyük tikinti quruculuq işləri gedib. Bununla bərabər bu sahədə problemlər də mövcuddur. Bəzi hallarda tikinti işləri plansız şəkildə həyata keçirilir. Artıq Prezident də bəyan etdi ki, bu sahədə nizam-intizam yaratmaq, şəhərimizin gözəlliyinə xələl gətirən tikintilərin qarşısını almaq üçün adekvat addımların atılmasına ehtiyac var. Dünən mədəniyyət və incəsənət xadimləri ilə keçirilən görüşdə cənab Prezident bu problemə bir daha toxundu və orada səsələnən təkliflərin nəzərə alınacağını qeyd etdi.
Əminəm ki, biz qısa zamanda bu sahədə də islahatların həyata keçirilməsinin şahidi olacağıq. Bununla da bu sahədəki problemlər aradan qalxacaq.
Əlbəttə şəhərsalma sahəsində islahatlar inşaat sektorunun inkişafına mane olmamalı, əksinə bu sahəyə təkan verməlidir. Çünki inşaat sektorunda xeyli sayda insan çalışır. İnşaatla bağlı razılaşdırma sahəsində ləngimələr, durğunluqlar aradan qaldırılmalıdır. Bunun üçün çevik yanaşmaya, qərarların çevik şəkildə qəbul olunmasına ehtiyac var. Ökə başçısının dünən səsləndirdiyi fikirlərdə də bunlar qeyd olunub.
Biz tezliklə sizin dediyiniz fərdi evlərin reysterə salınması və sahiblərinin tamhüquqlü mülkiyyətinə verilməsi ilə bağlı qərarların da şahidi olcağıq.
- Azay müəlim, son sualım Paşinyanın bəyanatları və münaqişənin həlli ilə bağlı mövqeyi haqqında olacaq. Paşinyanın İrana səfərində bildirdi ki, işğal altında olan torpaqların geri qaytarılmasından belə söhbət gedə bilməz. Bu fikirləri Ermənistanın digər rəsmiləri də səsləndirdilər. Belə olan şəraitdə danışıqlar prosesinin davam etdirilməsinə lüzum varmı?
- Əvvəla onu deyim ki, işğalçı ermənistanın baş naziri Paşinyanın İrana səfəri və orada çox rahatlıqla ölkəmiz əleyhinə verdiyi bəyanatlar, “Qarabağ Ermənistanındır” kimi cəfəng şüar altında erməni icması ilə görüşün təşkili İran Azərbaycan dostluğuna, ən azından İran rəhbərlərinin Azərbaycan bizim üçün dost və qardaş ölkədir bəyanatının ruhuna ziddir. Belə biz mənzərənin şahidi olmaq bizim üçün çox üzücüdür. Bu bir sirr deyil ki, bu gün Ermənistanın ayaq üstündə qalmasına və torpaqlarımızın işğalını davam etdirməsinə dəstək olan s bir çox amillər və ölkələr içərisində İranın da payı az deyil.
O ki, qaldı Paşinyanın bəyanatına, açığı mən də belə bir təsəvvür yaranıb ki, bu adam sülh prosesinə məsuliyytlə yanaşmır, nə istədyinin və nə danışdığının fərqinə varmır. Gah danışıqlar formatını dəyişməyə, separatçıları masa ətrafında oturtmağa cəhd edir, gah da xarici işlər naizirini görüşə göndərir, cənab prezident İlaham Əliyevi görən kimi, ona yaxınlaşaraq müzakirələrə hazlr olduğunu bildirir. Paşinyanın hərərkət və davranışlarından belə bir nəticəyə gəlmək olur ki, ya o daxili ictimai rəydən və opponentlərindən ehtiyat edərək rəsmi danışıqlardan fərqli mövqe sərgiləmək və pafolsu danışmaq məcburiyyətindədir, ya da bu adam sadəcə səmimi deyil, qeyd etdiyim kimi, məsələnin ciddiyətini və məsuliytini tam anlamır. Hər iki hal Ermənistan üçün təhlükəlidir və erməni xalqına yaxşı heç nə vəd etmir. Çünki, necə deyərlər “divar qurtarandan” sonra Paşinyan və onun komandası konkret və dəqiq mövqe sərgiləmək və sərgilədiyi mövqeyin nəticələrinə qatlanmaq zorunda qalacaq. Bu baxımdan Paşınyanın vaxtı getdikcə daralır.
Ümid edirəm ki, yaxın günlərdə və ya aylarda Ermənistan rəhbərliyinin münaqişə ilə bağlı mövqeyinə və siyasətinə tam aydınlıq gətiriləcək və biz də buna uyğun olaraq atacağımız sonrakı addımları gözdən keçirəcəyik.
Mürtəza
Ölkə.Az
