Dünyada işsizlik artacaq, böhran dərinləşəcək - İqtisadi “partlayış” təhlükəsi
"Ölkə.Az" xəbər verir ki, bunu iqtisadçı ekspert Natiq Cəfərli deyib. O bildirib ki, 2008-ci ildə baş verən və “Lehman Brothers” böhranı kimi yadda qalan iqtisadi daralma tez bir zamanda, lakin likvidlik bolluğu vasitəsi ilə aradan qaldırıldı. Dünya iqtisadiyyatında institusional problemlər həll edilmədi, ancaq “pul çapı”, likvidlik bolluğu, “helikopter pullar” daralmanın qarşısını aldı və dünya yenidən borcla böyümə modelinə geri döndü:
"2020-ci ildə elan edilən “pandemiya” iqtisadiyyatı dünya üzrə çökdürməyə başladı, prosesin axmaqcasına idarə edilməsi iqtisadiyyatın təməllərini zədələdi, dünyada virusdan çox insanları məhz iqtisadi çətinliklər, depressiya, işsizlik və mənasız qapanmalar öldürdü. Yenə də institutsional olaraq heç bir addım atılmadı, yalnız likvidlik bolluğu ilə iqtisadi çətinliklərlə mübarizə aparılmağa çalışıldı, illik 84,7 trilyon dollarlıq ÜDM olan dünya iqtisadiyyatına 17,2 trilyon dollar vəsait axıdıldı. Nəticədə, likvidlik bolluğu dünyada inflyasiyanı tətiklədi, bütün aktivlərin, əmtəələrin qiyməti artmağa başladı. “Pandemiyada” dünya qapanırdı, amma səhm bazarı, əmtəələr, inflyasiya yüksəlirdi, bu mənasız “pul yağışının” nəticəsi idi.
Ekspertin sözlərinə görə, indi ABŞ-ın Federal Ehtiyatlar Sistemi (FED) öncüllüyündə dünya dövlətləri ayılıb addımlar atmağa başlayıb və institusional olaraq deyil, sadəcə səpdikləri pulları yığmaqla inflyasiya ilə mübarizə aparmaq istəyirlər: "FED faizləri artırır, onlara baxıb bütün dünya ölkələrinin mərkəzi bankları da faiz artırmaqla məşğuldurlar. Bu, bir neçə ay sonra inflyasiyanı cilovlaya bilər, lakin baha likvidlik, artan kredit faizləri dünya iqtisadiyyatının kəskin daralmasına, aktivliyin azalmasına, işsizliyin artmasına səbəb olur-olacaq. Yəni, inflyasiyanı cilovlamaq istəyəndə, ressesiya və iqtisadi böhranı alovlandırırlar.
Artıq bir çox beynəlxalq nüfuzlu təşkilatlar, banklar, investisiya fondları həyacan təbili çalmağa başlayıblar - "JPMorgan Chase & Co" CEO-su Ceymi Daymn açıqlama verib ki, ABŞ iqtisadiyyatı yaxın aylarda tam resessiyaya girəcək, ciddi iqtisadi daralma qeydə alınacaq. Nəzərə alın ki, ABŞ iqtisadiyyatı “asqıranda” dünya iqtisadiyyatı həmən “sətəlcəm” olur.
"Yəni, hamımız oturub balacaboy kompleksli diktatorun atom bombası atıb-atmayacağını gözlədiyimiz vaxt dünya istisadiyyatına artıq böhran “bombası” düşüb – bu o deməkdir ki, yaxın aylarda dünyada işsizlik, xalqların qəzəbi artacaq, böhran dərinləşəcək. Dünya təcrübəsi və tarixi onu deyir ki, belə böyük böhranlardan iri ölkələrin, şirkətlərin müflis olmadan, yüzmilyonlarla insan kasıblaşmadan çıxmaq mümkün deyil. Əslində dünya bu proseslərdən hər zaman irimiqyaslı müharibə ilə çıxırdı, indi məhz atom silahının mövcudiyyəti böyük müharibənin qarşısını alır. Ona görə də atom silahından yox, iqtisadi “partlayışlardan” qorunmaq haqqında düşünmək, bunun yollarını tapmaq lazımdır", - deyə N. Cəfərli əlavə edib.
