"Qafqazda sülhdən danışılan gün müharibə başlayır"

Ölkə.Az xəbər verir ki, bu sözləri Sosial Tədqiqatlar Mərkəzininin Media və Kommunikasiya Departamentinin rəhbəri, beynəlxalq məsələlər üzrə ekspert Əziz Əlibəyli deyib. O, ABŞ-nin yenidən Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin həlli prosesinə qoşulmasını “müsbət inkişaf” kimi qiymətləndirib.

“Prezident Trampın Milli Təhlükəsizlik üzrə müşaviri Mayk Valts Cənubi Qafqazdakı münaqişənin sona çatmalı olduğunu bildirməklə qalmadı, fikrini birbaşa Bakıya zəng edərək Prezident İlham Əliyevin köməkçisi Hacıyevlə danışanda da deyib.

Bura qədər hər şey yaxşıdır, lakin  amerikalı yüksək rütbəli məmurun zəngi özüylə bir gündə 3 dəfə Ermənistanın sərhədimizə hücumu ilə sinxron təşkil etdi. 
Baş verən proses dərhal üç nəticəni müşahidə etməyə imkan verdi: 
1. Ermənistan təkzib və dezo yaydı.
2. Yenidən birgəmüşahidə məsələsini İrəvan qabartdı.
3. Atəşkəs iki ölkə sərhədinin düz cənub xətti istiqamətində yaşandı.
Maraqlıdır, Azərbaycan birgəmüşahidəyə niyə razı olmayıb?

Çünki hələ 2022-ci ildə Azərbaycanın mövqeyini nəzərə almadan İrəvan NATO zabitlərinin şinelini soyunduraraq AB-nin Müşahidə Missiyası adı altında bölgəyə soxdu və casus şəbəkəsi qurdu. Bu prosesdən etibarən, rəsmi Bakı İrəvanı bir daha ciddiyə almadı. 
İkincisi, atəşkəs pozulan zona xəritədə düz Zəngəzura düşür”.

Siyasi şərhçi “Caliber”in Ermənistanın apreldə müharibəyə hazırlaşması barədə yaydığı məlumata da diqqət çəkib:

“Aydındır ki, insayder məlumatları, cəbhə bölgəsində müşahidə olunan silahlanmalar, ordu toplanması və yeni qurğularla təchizat bundan xəbər verir. 
Çünki biz daha öncə eyni müşahidə və nəticəni 2020-ci ilin 44 günlük müharibəsində, 13 sentyabr 2022-ci ildə və 2023-cü ildə  Qarabağda başlayan antiterror əməliyyatlarında da gördük. 

Deməli, o coğrafiyada əslində Ermənistan:
1. Münaqişəyə səbəb olmaq üçün əvvəlcə boz zonalar yaratmağa çalışır;
2. Gərginliyi aktual saxlamaqla müharibəyə səbəb olmağa çalışır;
3. Bunun üçün zəmin hazırlayır. 

Əsas sual: niyə indi?

Ermənistanda və dünyada çoxu güman edir ki, İranın nüvə obyektləri vurulacaq, bu da İranı İsrail və ABŞ ilə hərbi qarşıdurmaya cəlb edəcək və bu, İrəvana revanş üçün əlverişli vəziyyət yaradacaq.

Maraqlıdır, bəs bizim cavabımızı niyə indidən ölçmürlər ki? 
Azərbaycan belə olduqda İsraillə əlaqələrindən istifadə edərək ABŞ-nin seyrçi qalmasına nail olsa və  Ermənistanın öz təcavüzünü qabaqlayıcı tədbir kimi minimallaşdıraraq, bu ölkənin hərbi obyektlərinə məqsədli zərbələr endirsə, Zəngəzur dəhlizini alsa, necə? Bu daha reallıq deyilmi? 
Amma hazırda Bakının rəsmi gündəmi nədir? Azərbaycan Ermənistanı Konstitusiyasına dəyişiklik etməyə çağırır, lakin cənab Mayk Valtsın bəyanatı və zəngindən aydın olur ki, ABŞ Cənubi Qafqaza sülhün bərqərar olması məqsədilə qayıdır. Prezident Trampın Milli Təhlükəsizlik müşavirinin mesajı çox aydındır: “Cənubi Qafqazdakı münaqişə sona çatmalıdır”. Bu, əla bir mesajdır - aydın, birbaşa və yanlış anlaşılmaya yer qoymur.

Onda bu mesajı Bakıda danışıqda deyibsə, açıqlama da varsa, onlayn dünyada mesajın o biri tərəfi niyə özünü kar kimi aparır?

Bu, ABŞ-nin sülhə imkan yaratmamağa çalışan Ermənistana xəbərdarlığıdır”.

Ə.Əlibəyli hesab edir ki, ABŞ-nin xəbərdarlığı Ermənistanı savaşa sürükləyir:

“ABŞ regiona stabilləşdirici qüvvə kimi qayıdır, münaqişələrin qarşısını almaq və sazişin imzalanmasını təşviq etmək məqsədi güdür. Şübhəsiz ki, bu qəti mesaj Ermənistanı müharibədən çəkindirməkdənsə, nəticəyə aparacaq savaşa sürükləyir kimi görünür. Yoxsa niyə gündəlikdə “sülh” termini olmuşkən, Mayk Valtsın Bakıya zəngi fonunda ermənilər belə təxirbata getdilər?!

Eyni qaydada, guya Ermənistan saziş imzalandıqdan sonra Azərbaycana qarşı beynəlxalq məhkəmələrdəki iddialarını geri çəkməyə razılaşıb. Bəs sülh hanı? Axı o üfüqdə belə görünmür. 
Və ya Ermənistan niyə düşünür ki, Azərbaycan Bakıda məhkəmələri keçirilən separatçı, terrorçuları qaytarmalıdır və ondan sonra öz xalqına niyə sülh bağladığını izah etmək asan olar. 

Bu, nağıldır. Bakı niyə əlində olan üstünlükləri İrəvana verməlidir ki?! 
Ermənistan deyir ki, son iki məsələyə görə güzəştlərə getdi və Bakı ilə sazişin imzalanma yeri və tarixi barədə razılaşmağa hazırdır. Eyni zamanda, Azərbaycan deyir ki, imzalanma yeri və tarixi barədə razılaşma hələ tezdir. Bakı Ermənistanın konstitusiyasına dəyişiklik edilməsini sazişin imzalanması üçün əsas şərt kimi qoyur.
Bakı belə edir ki, gələcək nəsillərə revanşist ölkə saxlamasın və indidən öhdəlik götürsün. Yoxsa sülh müqaviləsi müvəqqəti olacaq.

Cənab Valtsın Bakıya zəng edərək sazişin yekunlaşdırılmalı olduğunu bildirməsi, prosesin tamamlanması, normalda müqavilənin imzalanması deməkdir. Bu, ABŞ-nin çox konstruktiv və düzgün diplomatik istiqamətdir. Trampın müşaviri Hacıyevlə söhbətində həmçinin qeyd edib ki, “biz regionu daha təhlükəsiz və firavan etmək üçün birlikdə çalışacağıq.” Bu o deməkdir ki, hazırkı ABŞ administrasiyası regionu təhlükəsiz və firavan etməkdə öz rolunu görür ki, bu da təbii olaraq ABŞ-ın ciddi diplomatik və siyasi iştirakını nəzərdə tutur. Bəs bu fikri şantaj edən və ABŞ mesajı ilə paralel prosesi baltalayan kimlərdir? Yaxud da kimlər növbəti dəfə İrəvanda yad ölkələrin sifarişinə oynamağa başladı? Hara baxaq, Tehrana, Moskvaya, yoxsa Parisə?

Əslində cavablar bizim üçün aydındır”. 

Billurə Yunus