Səssiz gələn qocalıq: Oturaq həyat tərzi insanı içəridən necə məhv edir?

Ofisdə saatlarla oturmaq, evdə kompüter qarşısında vaxt keçirmək, telefonla uzun müddət hərəkətsiz qalmaq – bunlar artıq həyatımızın adi hissəsinə çevrilib. Amma bu “rahatlıq” bədənin düşündüyündən qat-qat ciddi problemlərlə üz-üzə qalmasına səbəb olur. Ən təhlükəlisi isə odur ki, bu risklərin çoxu səssiz və gec hiss olunur.

İlk baxışda oturmaq sadəcə hərəkətsizlik kimi görünür. Amma əslində bu, orqanizmin demək olar ki, bütün sistemlərinə təsir edir. Məsələn, uzun müddət oturduqda qan dövranı zəifləyir. Ayaqlarda qan durğunluğu yaranır və bu, gələcəkdə damar problemlərinə, hətta tromb riskinə qədər gedib çıxa bilər. Bu, xüsusilə gənc yaşda fərq edilməyən, amma illər sonra ortaya çıxan təhlükələrdəndir.

Ölkə.Az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, daha az bilinən risklərdən biri də beyinin fəaliyyətinə təsirdir. Oturaq həyat tərzi beyin hüceyrələrinin oksigenlə təminatını azaldır. Nəticədə diqqət dağınıqlığı, yaddaş zəifləməsi və motivasiya itkisi yaranır. İnsan özünü “yorğun” hiss edir, amma əslində bu, fiziki deyil – passivliyin yaratdığı beyin yorğunluğudur.

Digər qorxulu tərəf isə hormonal balansın pozulmasıdır. Uzun müddət hərəkətsiz qalmaq insulin həssaslığını azaldır. Bu da gələcəkdə şəkərli diabet riskini artırır. Maraqlısı budur ki, gündə idman edən biri belə, əgər qalan vaxtını oturaq keçirirsə, yenə də risk altındadır. Yəni 1 saat idman etmək, 8-10 saat oturmağın zərərini tam kompensasiya etmir.

Onurğa problemləri isə artıq klassik mövzudur, amma burada da az bilinən məqam var: düzgün oturduğunu düşünsən belə, bədən statik vəziyyətdə qaldığı üçün əzələlər “tənbəlləşir”. Bu da zamanla bel ağrılarından əlavə, duruş pozğunluqlarına və hətta nəfəs alma qabiliyyətinin zəifləməsinə səbəb olur.

Psixoloji təsirlər də diqqətdən qaçırılır. Oturaq həyat tərzi insanı daha çox qapalı vəziyyətə salır. Hərəkətin az olması serotonin səviyyəsini aşağı salır və bu, əhval-ruhiyyəyə birbaşa təsir edir. Uzun müddətdə bu hal stressə dözümsüzlük və hətta depressiv əlamətlərlə nəticələnə bilər.

Bütün bunların ən təhlükəli tərəfi isə onların “yavaş-yavaş” baş verməsidir. İnsan özünü xəstə kimi hiss etmir, amma bədən daxilində proseslər artıq dəyişməyə başlayır.

Çıxış yolu isə düşündüyündən daha sadədir: hər 30-40 dəqiqədən bir ayağa qalxmaq, qısa gəzintilər etmək, gün ərzində daha çox hərəkət əlavə etmək. Bəzən kiçik vərdişlər böyük risklərin qarşısını alır.

Oturmaq rahatdır, amma sağlamlıq baxımından ən bahalı “rahatlıqlardan” biridir.