Elm dünyasında inqilab — Hafizə nəqli həyata keçirildi

Elm dünyasında inqilab
18:25
15.05.2018
2128
Maraqlı
A
Alimlər RNA adlandırılan genetik məlumatı bir ilbizdən digərinə nəql ediblər.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, alimlər  “Aplysia” adlı dəniz ilbizinə aşağı səviyyəli elektrik cərəyanı verərək reaksiyalarını araşdırıblar.

Nəticələrə əsasən, müntəzəm olaraq elektrik cərəyanına məruz qalan ilbizlər 50 saniyə gərilərək bir müdafiə reaksiyası verirlər. Elektrik cərəyanına məruz qalmayanlarda isə gərilmə cəmi 1 saniyə davam edib.

Beləcə, elektrik cərəyanına məruz qalan ilbizlər reaksiyaya qarşı təsirli bir hala gəlmiş olub. Sonra isə bu ilbizlərin sinir sistemindən əldə edilən RNA prosesdən kənarda olan digər ilbizlərə nəql edilib.

Əməliyyatdan sonra təcrübədə iştirak edən ilbizlərin də müdafiə gərilmələri 40 saniyə davam edib. Kaliforniya universitetinin professoru Devid Qlanzman nəticələr üçün “elə bil ki, hafizə nəql etdik” deyib.

Qlanzman ilbizlərə ziyan vurulmadığını qeyd edib:

“Bunlar dəniz ilbizləridir və təhlükə anında özlərini ovçulardan qoruyan çəhrayı mürəkkəb ifraz edirlər. Bu sınaqda iştirak edən ilbizlər də təhlükə anında mürəkkəb ifraz etdilər. Amma elektrik şoklarından fiziki ziyana məruz qalmadılar”.

Ənənəvi olaraq xatirələrin beyinin sinir qovşaqlarında yığıldığı düşünülürdü. Hər bir neyronun bir neçə sinir qovşağı var. Amma məlum olub ki, xatirələr sinir qovşaqlarında toplanmır. Xatirələr neyronların özündə toplanır.

İlbizlərdə 20 min, insanın mərkəzi sinir sistemində isə yüz milyard neyron var. Hər iki canı bənzər molekulyar və hüceyrə strukturuna malikdir.

Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Qurban kəsib qanını niyə alnımıza sürtürük? — ARAŞDIRMA

Qurban kəsib qanını niyə alnımıza sürtürük?
13:06
Bu gün
752
Maraqlı
A
Qurban kəsilən zaman bir çox insan heyvanın qanını əsasən də uşaqların alnına sürtür. Görəsən bu adətin İslamla əlaqəsi varmı?

“Ölkə.Az” bu gün bu sualın cavabını araşdıracaq.

Qeyd etmək lazımdır ki, qurban kəsilən heyvanın qanını alnımıza və ya digər orqanlarımıza sürtməyin dinlə heç bir, yəni İslam dini ilə bağlı heç bir əlaqəsi yoxdur. Belə bir adəti Məhəmməd Peyğəmbər də qadağan edib. Bəs bu adət haradan yaranıb?

Sirr deyil ki, Anadoludan Azərbaycana vaxtilə köç edən türk tayfaları olub. Eyni zamanda Azərbaycandan da bu ərazilərə köçlər olub. Orta əsrlərdə Anadolu və Azərbaycan daim qaynayıb-qarışıb.

Qədim dövrlərdə qurban kəsmək ibadət edən insan və ya insanların Tanrıya nəyisə təqdim etmək, həsr etmək mənasına gəlirdi. Qurban dualarla edilən dini bir ayindir. Qurbanlar ya hədiyyələrlə qanlı, ya da qansız olaraq iki yerə bölünüb. Məsələn, buğdanın ilk məhsulundan hazırlanan undan çörək və digər məmulatlar bişirilir, Tanrı heykəlinin önündəki kürsüyə qoyularaq yandırılırdı. Kürsüyə süd də axıdılırdı. Beləcə, ilk məhsuldan Tanrıya da hədiyyə edilirdi. Bu, qansız qurbanlar idi.

Qanlı qurbanlar isə canlı olanlardır. Qurbanlıq heyvanlar çiçəkdən hazırlanan çələnglərlə bəzədilir, üzlərinə və gözlərinə çiçək suyu, gülab kimi müqəddəs sular sürtülür, kürsüdə rahib və köməkçisi tərəfindən kəsilirdi. Kəsilən heyvanın qanı bir qaba toplanır, kürsüyə və inanclı insanların üzərinə tökülürdü. Məhz Anadoluda, Azərbaycanda uşaqların alnına qurban qanı sürtmək adəti buradan qalıb.

Adətə əsasən, Tanrının gücü alına sürtülən qanla birlikdə o insana keçir.

Göründüyü kimi bu adətin İslam dini ilə heç bir əlaqəsi yoxdur.

Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Hər kəsin gözündən yayınır — Təyyarədə insanı xilas edən 8 addım

Hər kəsin gözündən yayınır
10:21
Bu gün
2443
Maraqlı
A
Təyyarəyə bu gün minməyən adam tapılmaz. Amma təyyarələrin bir çox xüsusiyyətləri barədə ən kiçik təsəvvürümüz belə yoxdur.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, bu günə qədər fərqinə varmadığımız, gözümüzdən yayınan 8 xüsusiyyət insan həyatını xilas edə bilər.

Pəncərə dəliyi: Təyyarənin daxilindəki təzyiq ilə çöldəki təzyiq çox fərqlidir. Kabinadakı təzyiqi sərnişinlər üçün normal səviyyədə saxlamaq üçün təyyarə pəncərələri çöl, orta və iç olmaqla üç hissədən ibarətdir. Orta və çöl təbəqə arasında bir boşluq var. Bu isə təzyiqi normallaşdırmağa kömək edir.


Qanad qarmağı: Bir çox təyyarənin qanadında sarı qarmaqlar var. Bu qarmaqlar qanadların üzərindən xilasedici qayığa təxliyə zamanı istifadə edilir. Suya batan təyyarədən sərnişinlər bu ip vasitəsilə qayığa minə bilərlər.


Balta: Hər təyyarədə balta olmalıdır. Balta təyyarələrdə kokpitdə başlayan yanğın zamanı paneli qıraraq çıxmaq üçün nəzərdə tutulub.


Çıxışların yanındakı qulplar: Təyyarədə bir çox insan çıxışa yaxın oturmaq və ayaqlarını rahat uzatmaq üçün can atar. Amma çıxışın yanındakı qulplar nə üçündür? Bu qulplar təxliyə zamanı heyətin təhlükəsizliyi üçündür. Panika vaxtı insanların bir-birini itələməsi və heyətin təxliyə bitmədən təyyarədən ayrılmaması üçün bu qulplar nəzərdə tutulub.


Qara üçbucaqlar: Bir çox təyyarədə olan bu qara üçbucaqlar təyyarə havalanmadan əvvəl uçuş heyətinin qanadları ən yaxşı görə biləcəyi və nəzarət edə biləcəyi nöqtələrdir.


Cooper Vane: Bu kiçik parça uçuş zamanı pilləkənlərin açılmasının qarşısını alır. 1972-ci ildə “DB Cooper” adlı bir hava qulduru “Boeing 727” təyyarəsi Oreqon səmasında uçarkən pilləkənləri açaraq paraşütlə tullanıb. Bu səbəbdən pilləkənlərin açılmasının qarşısını alan hissə Cooper Vane adlandırılıb.


Köməkçi enerji mənbəyi: Köməkçi güc mənbəyinin məqsədi əsas mühərriki işə salmaqdır. Eyni zamanda təyyarə havaya qalxmadan və yerə enmədən əvvəl də elektrik sistemini köməkçi mənbə işə salır.


Kül qabı: Təyyarələrdə siqaret çəkmək qadağandır. Amma hər təyyarədə külqabının olması məcburidir. Bunun səbəbi isə hava yolu şirkətlərinin sərnişinlərə etibar etməməsidir. Çünki əsasən təyyarə tualetlərində siqaret qaydası pozulur. Külqabı isə tualetlərin yanında olur.


Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA