Elm dünyasında inqilab — Hafizə nəqli həyata keçirildi

Elm dünyasında inqilab
18:25
15.05.2018
2335
Maraqlı
A
Alimlər RNA adlandırılan genetik məlumatı bir ilbizdən digərinə nəql ediblər.

“Ölkə.Az” xəbər verir ki, alimlər  “Aplysia” adlı dəniz ilbizinə aşağı səviyyəli elektrik cərəyanı verərək reaksiyalarını araşdırıblar.

Nəticələrə əsasən, müntəzəm olaraq elektrik cərəyanına məruz qalan ilbizlər 50 saniyə gərilərək bir müdafiə reaksiyası verirlər. Elektrik cərəyanına məruz qalmayanlarda isə gərilmə cəmi 1 saniyə davam edib.

Beləcə, elektrik cərəyanına məruz qalan ilbizlər reaksiyaya qarşı təsirli bir hala gəlmiş olub. Sonra isə bu ilbizlərin sinir sistemindən əldə edilən RNA prosesdən kənarda olan digər ilbizlərə nəql edilib.

Əməliyyatdan sonra təcrübədə iştirak edən ilbizlərin də müdafiə gərilmələri 40 saniyə davam edib. Kaliforniya universitetinin professoru Devid Qlanzman nəticələr üçün “elə bil ki, hafizə nəql etdik” deyib.

Qlanzman ilbizlərə ziyan vurulmadığını qeyd edib:

“Bunlar dəniz ilbizləridir və təhlükə anında özlərini ovçulardan qoruyan çəhrayı mürəkkəb ifraz edirlər. Bu sınaqda iştirak edən ilbizlər də təhlükə anında mürəkkəb ifraz etdilər. Amma elektrik şoklarından fiziki ziyana məruz qalmadılar”.

Ənənəvi olaraq xatirələrin beyinin sinir qovşaqlarında yığıldığı düşünülürdü. Hər bir neyronun bir neçə sinir qovşağı var. Amma məlum olub ki, xatirələr sinir qovşaqlarında toplanmır. Xatirələr neyronların özündə toplanır.

İlbizlərdə 20 min, insanın mərkəzi sinir sistemində isə yüz milyard neyron var. Hər iki canı bənzər molekulyar və hüceyrə strukturuna malikdir.

Hikmət Həsənov
Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

"Karyeranızda yeni perspektivlər var" — Günün qoroskopu

01:30
Bu gün
2589
Maraqlı
A
Karyeranızda yeni perspektivlər var.

Qoç - əlavə işlər görməyin. Gün xoşagəlməz sürprizlər vəd edir. Həddən artıq diqqətli, sərvaxt olun. Ev işlərini qulaqardına vurmayın.

Alış-verişdə çox pul xərcləməyin.

Günün ikinci yarısında mübahisəyə qatılmayın. Əsəbisiniz. Emosional davranışınız işləri korlaya bilər.

Yad təsirdən qorunun, məramlarınızdan əl çəkməyin.

Yaxşı tanımadığınız insanla sirr bölüşməyin.

Axşam saatları ciddi məsələlərin müzakirəsi üçün əlverişli deyil.

Buğa - şanslar və imkanların bol olduğu gündür. Qarşınıza qoyduğunuz məqsədə doğru inamla irəliləyin. Maneələr və sədlər sizi sapdırmamalıdır. Hadisələrin yeni mərhələsi formalaşır. Yeni planlar qurun.

Günün ikinci yarısında aktiv fəaliyyət göstərin. Görəcəyiniz işləri dəqiqləşdirin. Problemin çözümünə ailə üzvlərini də cəlb etmək olar.

Yaradacılıqla məşğul olmaq da mümkündür.

Axşam saatlarında normal istirahət etməyə can atın. Özünüzü rahat hiss etdiyiniz yeri seçin.

Əkizlər - praktik olun, situasiyanı qiymətləndirin. Məqsədə doğru əzmlə hərəkət edin. Maraqsız və mənasız işlərə vaxt sərf etməyin.

Fəaliyyət sizdən qarşılıqlı anlaşma və yaxşı reaksiya tələb edir. Yeniliklərlə bağlı tələsik fikir yürütməyin. Fərqli ritm olmalıdır. Əməkdaşlığın şərtlərini təhlil edin.

Günün ikinci yarısında dominion mövqe tutmağa can atırsınızsa, ətrafınızdakı insanların istəklərini qulaqardına vurmayın. Bəzi hadisələri təxminləyə bilsəniz, vəziyyətə təsir rıçaqlarına yiyələnəcəksiniz.

Hədəfə çatmağın daha asan, sərfəli yollarını tapın.

Şəxsi münasibətlərdə təşəbbüsü ələ alın.

Xərçəng - dostların və tanışların təkliflərindən istifadə edin. Yeni tanışlıq, faydalı mübadilə üçün əlverişli zamandır.

Kənardan təsirlər azdır. Maraqlandığınız işlə məşğul ola bilərsiniz. Formalaşan situasiyanın tələblərini nəzərə alaraq fəaliyyətinizdə bəlli korrektələr edin.

Təcili olmayan məqamların həllini ertələyə bilərsiniz.

Günün ikinci yarısında yazışma informativ olacaq. Müzakirələri gərəkli saydığınız məcraya yönəldin. Bundan sonrakı prioritetləri müəyyənləşdirin.

Axşam saatları romantik anlar vəd edir.

Şir - mühüm işlərdən birində ləngimələr və təxirəsalmalar yarana bilər. Problemlərin sayı artacaq. Maneələrin dəf olunması vaxt və qüvvə tələb edir. Kobud səhvlərə yol verməyin. Başqasının yanlışlığını bağışlamağı bacarın.

Günün ikinci yarısında irəliyə doğru hərəkətdə fərqli istiqamət seçə bilərsiniz. Kənar təsir altına düşməyin. Prosesi qismən də olsa, nəzarətdə saxlmağa çalışın. Fəaliyyətinizin keyfiyyətini, səmərəsini artırın.

Axşam saatlarında gərginlikdən qurtulun. Pozitiv olun. Stressin quluna çevrilməyin.

Qız - əsas məsələni diqqətdə saxlamaqla yanaşı, təfərrüatlara və xırdalıqlara da fikir verin. Səmimi, qayğıkeş olun. İntriqalardan uzaq durun. İşdə rəhbərliyin tapşırığını vaxtında yerinə yetirin. Emosiyalara uymayın. Əks halda sonradan sizi pərişan edəcək hadisə baş verə bilər.

Günün ikinci yarısında müxtəlif məlumatlar alacaqsınız. Hiperaktivlik etməyin, ünsiyyəti mübahisələrlə "zənginləşdirməyin".

Fəaliyyətinizi dürüst planlaşdırın. Sövdələşmə və yeni layihələr üçün münasib zaman deyil. Məşğul olduğunuz işi tamamlayın.

Şəxsi münasibətlərdə sərinlik yarana bilər. Səbrli olun.
Tərəzi - çoxdan bəri reallaşdırmaq istədiyiniz işə başlamaq üçün əlverişli vaxtdır. Tələskənliyə yol verməyin, aramla çalışın. Yarımçıq işlər qoymayın.

Yaxın ətrafınızdakı insanlarla bağlı narazılıq yarana bilər. Fəqət, gərginlik yaratmayın, münaqişə səbəbkarına çevrilməyin. Proseslərə kənar müdaxilə yolverilməzdir.

Günün ikinci yarısında bəzi əlaqələri bərpa etmək mümkündür. Bəzi məsələlər nəzərdə tutduğunuzdan artıq vaxt və zəhmət tələb edəcək. Şəraitin diqtə etdiyi seçim imkanları məhduddur. Axşam saatlarında maraqlı təklif ala bilərsiniz.

Əqrəb - eqoist olmayın, təşəxxüslü və xudbin insan təsiri bağışlamayın. Tərəfdaşınızın maraqlarını nəzərə alın. Ehtiyatları artırın, fəaliyyət arealını nizama salın. Stabilliyə ehtiyacınız var.

Böyük xərclər tələb edən zamandır. Maliyyə vəsaitinizi nəzarətdə saxlayın. Yalnız, gerçəkdən də, ehtiyac duyduğunuz əşyalar alın.

Günün ikinci yarısında planlar dəyişəcək. Sizə dəyər verən insanların yardımları ilə problemi həll edə bilərsiniz. Yaxın ətrafınızdakı insanlarla manipulyasiya etməyin. Bütün fikrinizi işə yönəldin, nəticə əldə etməyə çalışın.

Axşam saatlarında aktiv istirahəti seçin.

Oxatan - təmaslarda və müzakirələrdə mövqelərinizdən geri çəkilməyin. Vədlərə əməl edin, anlaşmaların şərtlərini pozmayın. Yeni layihəyə tələsmədən başlayın.

Yalnız etibar etdiyiniz tərəfdaşla, sınanmış insanlarla işləyin. Böyük maliyyə xərcləri tələb edən innovasiyaları təxirə salmaq olar. Sənədləşdirmədə gecikmələr olacaq. Sorğu və ya məktublar cavabsız qala bilər.

Günün ikinci yarısında potensialınız və qüvvələriniz dürüst hesablanmazsa, ifrat yorğunluq istisna deyil. Diqqət mərkəzində olmağa can atmayın.

Axşam saatlarında normal istirahət etməyə çalışın.

Oğlaq - problemlərin mahiyyətini və yaranma səbəblərini araşdırın. Ünsiyyət çevrənizi genişləndirin. Yeni tərəfdaşlara ehtiyacınız var.

Mənasız söhbətlərə qatılmayın. Dedi-qoduların daşıyıcısına sevrilməyin.

Parlaq yeniliklər və maraqlı olaylar gözləyirsinizsə, zənninizdə aldana bilərsiniz. Daxili rahatlığı dəyərləndirin. Gələn xəbərləri təhlil edin.

Riskə aludə olmayın, avantüralara qatılmayın.

Günün ikinci yarısında bütün diqqəti işə yönəldin. Həmkarlar və ya tərəfdaşların tənqidlərinə aqressiv reaksiya verməyin.

Axşam saatlarında evdə faydalı işlə məşğul olun. İntellektual işlərlə yanaşı, fiziki təmrinləri də unutmayın.

Dolça - günün ilk yarısında planlarda dəyişiklikər labüddür. Yaxınlarınızdan birinin təcili yardıma, köməyə ehtiyacı var. Çətin vəziyyətə düşən insana laqeyd qalmayın. Görüləsi işlərin sayı artacaq. Narahat olmayın, ağır problemlərin öhdəsindən gələ bilərsiniz.

Günün ikinci yarısında şəxsi münasibətlərdə emosiyaların əsiri olmayın. İnadkarlıq etməyin, qarşı tərəfi anlamağa çalışın. Sözlərinizə diqqət verin.

Yaşam arealında qayda yaradılması sizə estetik həzz verə bilər. Daxili harmoniyaya nail olun.

Balıqlar - yaşam arealınızda yeniliklərə başlamaq olar. Bəzi məqamlarla və əlaqələrlə vidalaşmalı olacaqsınız. Qətiyyətli olun, iradəli davranın. Təmir, dəyişikliklər, yenilənmələr üçün pis gün deyil.

Günün ikinci yarısında qüvvənizi və enerjinizi ünvanlaya biləcəyiniz istiqamətləri dəqiqləşdirin. Yarımçıq işləri başa vurun. Fəaliyyətdən maksimal gəlir əldə etməyə çalışın. Yaxın ətrafınızdakı insanlar sizi dilə tutur, nəyəsə vadar etməyə can atırlarsa, "yox" deməyi bacarın.

Planlarınızda olmayan məsələlərə çoxlu vaxt və səylər ayırmayın. Münaqişəli situasiyalarda təmkinli davranın, səbrli olun.

Karyeranızda yeni perspektivlər var. Amma hələlik hər şey danışıqlar və müzakirələr səviyyəsindədir.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0

Övladlarınıza verdiyiniz 8 zərərli qida — Hər gün yeyirlər

Övladlarınıza verdiyiniz 8 zərərli qida
01:15
Bu gün
1297
Maraqlı
A
Valideynlər arasında aparılan uşağın sağlam qidalanması ilə bağlı sorğularda onların çoxu övladına verdiyi bəzi qidaları faydalı hesab etdiyini bildirib. Halbuki düzgün bildikləri bu ərzaqlar uşaqlar üçün zərərlidir.

"Ölkə.Az" xəbər verir ki, uşaqların həzm sistemi 14 yaşına kimi formalaşır, ona görə onların qidalanması böyüklərdən fərqli olmalıdır.

Çox valideynlər uşaq 9-10 yaşına keçən kimi elə ailəvi kim nə yeyirsə, eyni yeməkləri uşaqlara verir. 

Bir çoxları isə 5 yaşına kimi uşaqlarına market və apteklərdə üzərində GMO-suz, uşaqlar üçün, 100 % orqanik sözü yazılan istənilən qidanı alır.
Böyüklər təhlükəsiz qida ilə bağlı bilgilərə malik olmadığından, dəb ardıyca qaçır. 

Məsələn, faydalı bildiyiniz meyvə şirələri, xüsusən mağazada satılanlar, üzərində yalnız uşaqlar üçün yazılsa belə, uşaq orqanizminə faydalı deyil.

1.Hazır meyvə şirələri

Paketlərdə satılan, 3-4 aylıqdan tutmuş 3 yaşına kimi uşaqlar üçün xüsusi istehsal olunan meyvə şirələri çox zaman rəngsiz, kimyəvi qatqısız olur. Hətta istehsalçılar şirənin tərkibinə vitaminlər də əlavə edir. Bütün bunlar cəlbedici görünə bilər, amma uşaq üçün faydalı deyil. Çünki bu qidada şəkər, karbohidrat çoxdur, sellüloza isə yoxdur. 

300 ml-lik portağal şirəsində 50 qr şəkər var. Halbuki bu miqdar böyüklərin gündəlik şəkər normasıdır. 2-8 yaşlı uşaqlar üçünsə norma 25 qramdır. Uşağın təkcə 1-2 stəkan şirə ilə normanı doldurması, daha sonra əlavə qidalarla şəkər alması onu hansı vəziyyətə gətirir?

Bu o demək deyil ki, meyvə şirələrindən imtina etmək lazımdır. Meyvə və tərəvəzdən şirəni evdə təzə-təzə hazırlayıb, bir qədər su əlavə edib, içmək lazımdır. 

Dişləri olan uşaqlara isə meyvəni qabığı ilə özünü yeməsini öyrədin. Çünki yalnız bu halda meyvədəki süllulozanı orqanizm mənimsəyir.
Cola, Fanta kimi şirin qazlı içkilərdə də bir paket meyvə şirəsindəki qədər şəkər var. Bu içkilər də uşaqlara qadağandır.
Bu içkilər maddələr mübadiləsi, immun sistem, ürək-damar, beyin üçün zərərlidir. Çox şirə içən uşaqlarda zehni inkişaf zəif olur, piylənmə baş verir, boyu qısa olur.

2.Kəsmikli, qlazurlu sıroklar

Yalnız və yalnız uşaqlar üçün faydalı olması barədə miflər gəzən bu sıroklar şəkərlə doludur, onda süd demək olar yoxdur. Həddən artıq kalorilidir, tərkibində nişasta, dadlandırıcı, palma yağı, bir çox maddələr var. Ona görə bu qidaları uşaqlara almayın. Süd lazımdırsa, təbii südü qaynadıb verin, kəsmik lazımdırsa, adi kəsmik alın. 
 

3.Şirin yoqurtlar

Uşağın menyusunda süd məhsulları mütləq olmalıdır. Bunu anlayan istehsalçılar marketləri müxtəlif dadda, rəngdə, hətta hədiyyəli, sürprizli uşaq yoqurtları ilə doldurub. Valideynlər bilməlidir ki, uşaq üçün faydalı yoqurt tərkibində faydalı bakteriyalar çox olan natural yoqurt hesab edilir. Əsl yoqurtun 1 qramında 107 KOE mikroorqanizm olmalıdır. 

Bunu isə yalnız yoqurtu  analizə verdikdə təyin etmək olar. Körpələr üçün içində meyvə olan yoqurtlar məsləhət deyil. 
Hesablamara görə, 1 qab yoqurtda olan şəkər uşağın sutkalıq şəkər tələbatının 30%-ini təşkil edir. Bu isə çoxdur. 

4.Kərə yağı

Bu yağ uşaq orqanizmi üçün çox ağırdır. Onu yalnız 9 ayından sonra çox az miqdarda qidaya daxil etmək lazımdır. Mağazada satılan kərə yağları isə əslindən çox uzaqdır. 

İstehsalçılar o yağlara transyağıar, aromatizatorlar, konservant, marqarin qatır. 
Ona görə övladınız üçün əsl kərə yağı tapmalısız. Uşaq menyusuna 9 aydan sonra yağlılığı 82% olan natural yağ əlavə edilməlidir. 

5.Hazır səhər yeməkləri

İri qutularda hazır səhər yeməkləri tərkibi, qutusu, rəngi, dadı ilə valideynləri cəlb edir. Şirin qarğıdalı, kürəciklər, şokoladlı toplar, müsli - reklam olunmuş məhsuldan başqa bir şey deyil. Tez hazırlanan bu qidalar uşaq üçün faydalı sayılmır. 

Bu qidalar hazırlananda taxılın üzərindəki qabıq təmizlənir, bu da o ərzağı tamamən faydasız edir. 
Yaxşı olar ki, özünüz yarma, qarabaşaq, vələmir, qarğıdalı alıb, evdə süddə sıyıq bişirəsiz. Eləcə də uşaq rasionundan süd kokteyllərini çıxarmalısız. Hazır qutularda satılan şirin, südlü, şokoladlı kokteyllər uşağın qanında şəkəri qəfildən artırır. Belə uşaq tez acıyır. Hazır yoqurt və kokteyllər allergik reaksiyalar da verir. 
 

6.Mannı sıyığı

Mannı yarması sovet dövründən bağça və məktəblərin əvəzolunmaz qidasıdır. Bu qida da faydalı deyil, səhərlər yox, günorta, axşam yeyilə bilər. Mannının tərkibində karbohidrat çoxdur, 70% nişastadan ibarətdir. Sənaye baxımından işlənmiş mannı yarması da zülalını itirir. Xüsusən şəkərlə hazırlanan mannı uşaqda şəkərdən asılılıq yaradır, o doymur, bağırsağı tənbəlləşir. Mannıda çox qlüten var, o ciddi bağırsaq allergiyası yaradır.
Mannı 1 yaşından sonra uşaqlara verilə bilər, 10 gündə 1 dəfə.

7.Popkorn

Bilmirik günəbaxan tumu kimi qarğıdalı partlamasını nə səbəbə icad ediblər, amma qarğıdalı dənələri özü vitaminlərlə zəngin olub, uşaq orqanizmi üçün vacibdir. Lakin bu kinoteatr və yollarda satılan popkorna aid deyil. Termiki hazırlanma zamanı məhsula yağ, şəkər, duz, konservantlar qatılır.
 
100 qr popkornda 550 kkal kalori var. Popkornun tərkibində olan diasetil adlı aromatizator uşaqda səpki, qaşınma, ağciyər zədələnməsi yaradır. Yaxşı olar ki, 5 yaşına qədər uşaqlara popkorn verməyəsiz. Yoxsa o buna alışacaq, dad reseptorları dəyişəcək, normal qidaların dadını bəyənməyəcək.

8.Soyuq içki və yemək

Tibet tibbinə görə  1 aylıqdan 3 yaşa kimi uşaq orqanizmində elə bir enerji dövr edir ki, o soyuğu xoşlamır. Ona görə qida və içki çox soyuq olmamalıdır. Hətta pomidor-xiyar salatını belə üzərindən ilıq su gəzdirib verin. Yoxsa uşaq orqanizmində, toxumalarında soyuq yel hakim olacaq.

Həkimlər də deyir ki, uşaq qulaq-burun boğaz orqanları, mədə və bağırsaq selikli qişası 3 yaşa kimi hələ zəif formalaşdığından, soyuğa həssasdır. Ona görə uşağa yalnız ilıq su, istidən bir az soyuq yemək, hətta soyuq yeməkləri də isidib verməlisiz. Yay olsa da sərin su, buzlu içki, dondurma, soyuq ayran, qarpız, soyuducudan meyvə olmaz.

Ölkə.Az

ŞƏRH YAZ
0
BAĞLA